TRẺ BỊ TÁO BÓN NÊN ĂN GÌ, KIÊNG GÌ ĐỂ HẾT NHANH

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp,
Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.

Táo bón gây ra nhiều khó chịu và ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ nhỏ. Vì thế việc điều chỉnh chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện tình trạng này cho trẻ. Mẹ hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu trẻ bị táo nên nên ăn gì, kiêng gì để trẻ có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh mẹ nhé.

Trẻ bị táo bón nên ăn gì, kiêng gì?

1. Những nguyên tắc “vàng” về dinh dưỡng cho trẻ bị táo bón

Táo bón là một vấn đề phổ biến ở trẻ em, gây khó chịu và ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và cải thiện tình trạng táo bón. Nên trẻ bị táo bón nên ăn gì là câu hỏi lớn dành cho mẹ.

Trước khi xem rằng trẻ bị táo bón nên ăn gì thì dưới đây là những nguyên tắc "vàng" về dinh dưỡng giúp bé yêu của mẹ thoát khỏi nỗi lo bị táo bón.

1.1 Bổ sung chất xơ

Chất xơ có khả năng hấp thụ nước đáng kể, giúp làm mềm phân và tăng tần suất đi tiêu, nhờ đó giảm táo bón ở trẻ. Không chỉ vậy, chất xơ còn góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột, cải thiện sức khỏe tiêu hóa tổng thể, giảm thiểu các vấn đề như tiêu chảy và táo bón. Lượng chất xơ cần thiết cho trẻ thay đổi theo độ tuổi:

• Trẻ 0 - 12 tháng tuổi: Giai đoạn này, trẻ chủ yếu hấp thu chất xơ thông qua sữa mẹ. Mẹ nên ăn nhiều rau xanh và trái cây để đảm bảo nguồn sữa giàu chất xơ cho bé.
• Trẻ 1 - 3 tuổi: Nên cung cấp khoảng 19gr chất xơ mỗi ngày.
• Trẻ 4 - 8 tuổi: Nhu cầu chất xơ tăng lên 25gr mỗi ngày.
• Trẻ 10 - 14 tuổi trở lên: Cần khoảng 26 - 38gr chất xơ mỗi ngày.

Lưu ý rằng tăng cường chất xơ và nước trong chế độ ăn của trẻ cần được thực hiện từ từ để tránh gây đầy hơi hoặc khó chịu cho trẻ.

1.2 Bổ sung nhiều nước

Nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc làm mềm phân và giúp chất xơ hoạt động hiệu quả hơn. Mẹ cần đảm bảo trẻ uống đủ nước mỗi ngày theo khuyến nghị:

• Trẻ 6 - 12 tháng: Nên uống khoảng 200 - 300ml nước mỗi ngày (ngoài sữa mẹ hoặc sữa công thức).
• Trẻ 1 - 3 tuổi: Nhu cầu nước tăng lên khoảng 500 - 600ml mỗi ngày.
• Trẻ 3 - 5 tuổi: Cần khoảng 1000ml nước mỗi ngày.
• Trẻ từ 10 tuổi trở lên: Nên uống khoảng 1500 - 2000ml nước mỗi ngày.

Ngoài nước lọc, mẹ có thể cho trẻ uống thêm nước ép trái cây, sinh tố hoặc súp để bổ sung thêm nước và chất dinh dưỡng.

2. Trẻ bị táo bón nên ăn gì

Trẻ bị táo bón cần điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý

Khi trẻ bị táo bón, mẹ cần điều chỉnh chế độ ăn uống của bé để có thể cải thiện tình trạng này. Bên cạnh việc bổ sung đủ chất xơ và nước, mẹ nên ưu tiên các loại thực phẩm có tính nhuận tràng, dễ tiêu hóa và hỗ trợ hệ tiêu hóa của trẻ. Một số gợi ý về các loại thực phẩm nên bổ sung vào chế độ ăn của trẻ bị táo bón như là:

2.1 Ăn trái cây có múi

Các loại trái cây như cam, bưởi, quýt không chỉ giàu vitamin C mà còn chứa nhiều chất xơ, giúp kích thích nhu động ruột và làm mềm phân. Vitamin C trong các loại quả này còn giúp tăng cường sức đề kháng, bảo vệ trẻ khỏi các bệnh nhiễm trùng.

Tuy nhiên, mẹ cần nhớ rằng lượng nước ép cam, bưởi, quýt cho trẻ cần phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Cụ thể, trẻ từ 2 đến 6 tuổi chỉ nên uống khoảng 120 - 180ml mỗi ngày, trong khi trẻ từ 7 đến 18 tuổi có thể uống đến 240ml mỗi ngày. Và nên nhớ không cho trẻ uống nước ép khi bụng đói để tránh gây hại cho hệ tiêu hóa.

2.2 Ăn nhiều táo

Táo chứa pectin - một loại chất xơ hòa tan có khả năng làm mềm phân và tăng khối lượng phân, giúp trẻ dễ đi tiêu hơn. Mỗi ngày, mẹ nên xay nhuyễn táo trộn với bột ăn dặm để trẻ làm quen dần ăn uống dễ dàng hơn

2.3 Ăn chuối

Trẻ bị táo nên ăn gì thì mẹ không thể bỏ qua chuối, chuối là một trong những thực phẩm trị táo bón hiệu quả cho trẻ. Chuối chứa nhiều chất xơ và kali, giúp cải thiện chức năng tiêu hóa và nhuận tràng. Kali trong chuối cũng giúp duy trì cân bằng điện giải, đặc biệt quan trọng khi trẻ bị mất nước do táo bón.

2.4 Ăn lê

Lê cũng là một nguồn cung cấp chất xơ dồi dào, đồng thời chứa sorbitol, một loại đường tự nhiên có tác dụng nhuận tràng nhẹ, rất tốt cho trẻ bị táo bón. Để bé dễ ăn và hấp thụ tốt hơn, mẹ có thể thái nhỏ lê, nấu chín cho mềm hoặc chế biến thành món chè táo lê thơm ngon, bổ dưỡng. 

2.5 Ăn Kiwi

Trẻ bị táo bón ăn kiwi

Kiwi chứa nhiều chất xơ và enzyme actinidin, giúp phân hủy protein và cải thiện quá trình tiêu hóa. Ngoài ra, kiwi còn giàu vitamin C và vitamin K, hỗ trợ hệ miễn dịch và quá trình đông máu.

2.6 Ăn khoai lang

Trẻ bị táo bón nên ăn gì thì khoai lang là một câu trả lời cho mẹ do khoai lang chứa nhiều chất xơ và tinh bột kháng, giúp tăng cường sức khỏe đường ruột và giảm táo bón. Tinh bột kháng trong khoai lang còn có tác dụng như prebiotic, nuôi dưỡng các vi khuẩn có lợi trong đường ruột.

2.7 Ăn nhiều rau xanh

Các loại rau xanh như rau mồng tơi, rau dền đỏ, bông cải xanh cung cấp nhiều chất xơ và vitamin, hỗ trợ tiêu hóa và ngăn ngừa táo bón. Lượng rau khuyến nghị cho trẻ theo độ tuổi:

• Trẻ từ 2 đến 3 tuổi: 1 bát rau/ngày.
• Trẻ 4 đến 8 tuổi: 1,5 bát rau/ngày.
• Trẻ từ 9 đến 13 tuổi: 2 - 2,5 bát rau/ngày.
• Trẻ từ 14 tuổi đến 18 tuổi: 2,5 - 3 bát rau/ngày.

2.8 Ăn sữa chua

Sữa chua chứa probiotics - những vi khuẩn có lợi cho đường ruột, giúp cân bằng hệ vi sinh và cải thiện tiêu hóa. Ngoài ra, sữa chua còn cung cấp canxi và protein, cần thiết cho sự phát triển của trẻ.

2.9 Ăn cà rốt

Tiếp tục với đáp án cho câu hỏi trẻ táo bón nên ăn gì là cà rốt, cà rốt giàu chất xơ và beta-carotene, giúp nhuận tràng và tăng cường sức khỏe đường ruột. Beta-carotene trong cà rốt chuyển hóa thành vitamin A, quan trọng cho thị lực và hệ miễn dịch. Tốt nhất là mẹ chỉ cho trẻ ăn 150g cà rốt/tuần, chia làm nhiều bữa để tốt hơn cho sức khỏe tiêu hóa

2.10 Ăn đu đủ

Đu đủ chứa enzyme papain giúp tiêu hóa dễ dàng, thúc đẩy hỗ trợ quá trình tiêu hóa và giảm táo bón. 

2.11 Ăn bí đỏ

Trẻ bị táo bón ăn bí đỏ

Cuối cùng với câu hỏi trẻ táo bón nên ăn gì là bí đỏ. Bí chứa nhiều vitamin và khoáng chất, giúp nhuận tràng và tăng cường sức khỏe hệ tiêu hóa. Bí đỏ còn giàu beta-carotene, kali và vitamin C, tốt cho mắt, tim mạch và hệ miễn dịch.

Bằng cách kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh với lối sống năng động, mẹ có thể giúp trẻ cải thiện tình trạng táo bón và duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh. Mẹ có thể tham khảo các món ăn và đồ uống cũng như cách chế biến tại Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng để đa dạng hóa bữa ăn cho trẻ và giúp trẻ ăn ngon miệng hơn.

3. Trẻ bị táo bón nên kiêng gì?

Ngoài việc trẻ bị táo bón nên ăn gì thì mẹ cũng cần lưu ý hạn chế hoặc tránh cho trẻ ăn một số loại thực phẩm có thể làm trầm trọng thêm tình trạng táo bón. Những loại thực phẩm trẻ nên kiêng khi bị táo bón như là:

• Đồ ăn chế biến sẵn và đồ ăn nhanh: Các loại snack, thực phẩm đông lạnh, đồ hộp, pizza, hamburger thường chứa nhiều chất béo, đường, muối và ít chất xơ, gây khó tiêu và làm chậm quá trình tiêu hóa, khiến tình trạng táo bón trở nên nghiêm trọng hơn.
  
  
• Đồ ăn nhiều chất béo và dầu mỡ: Khoai tây chiên, gà chiên, gà rán và các món ăn chiên xào khác chứa nhiều chất béo, làm chậm quá trình tiêu hóa và gây khó khăn cho việc đi tiêu.
  
  
• Đồ ăn ít chất xơ: Gạo trắng, bánh mì trắng, bún, phở là những thực phẩm đã qua tinh chế, chứa ít chất xơ và có thể làm tăng nguy cơ táo bón. Thay vào đó, mẹ nên ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, bánh mì nguyên cám, yến mạch...
  
  
• Sản phẩm từ sữa: Phô mai, kem và các sản phẩm từ sữa khác, đặc biệt là đối với trẻ không dung nạp lactose, có thể gây đầy hơi, khó tiêu và làm trầm trọng thêm tình trạng táo bón.
  
  
• Đồ ăn ngọt và nước uống có ga: Kẹo, bánh ngọt, nước ngọt chứa nhiều đường và ít chất dinh dưỡng, không chỉ gây hại cho sức khỏe răng miệng mà còn làm chậm quá trình tiêu hóa và tăng nguy cơ táo bón.

Khi mẹ điều chỉnh chế độ ăn uống kết hợp với lối sống lành mạnh, khuyến khích trẻ vận động và uống đủ nước sẽ giúp cải thiện tình trạng táo bón của trẻ đáng kể. Nếu tình trạng táo bón kéo dài hoặc nghiêm trọng, mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để được thăm khám mẹ nhé.

Trẻ bị táo bón kéo dài nên thăm khác bác sĩ

Tất cả những thông tin trên là những gì mà Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé muốn chia sẻ đến mẹ khi gặp phải tình trạng trẻ bị táo bón và không biết làm gì với chế độ dinh dưỡng của trẻ. Mong rằng mẹ cũng đã biết là giải đáp được nỗi lo khi không biết trẻ bị táo bón nên ăn gì, kiêng gì.

Ngoài ra, mẹ hãy thường xuyên truy cập để xem thêm nhiều kiến thức mới nữa chắc rằng sẽ giúp được ích nhiều cho mẹ trên hành trình phía trước. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh!