Thực đơn 30 ngày cho bé bắt đầu ăn dặm đầy đủ dinh dưỡng, dễ áp dụng

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp, nguyên Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng & ATTP Trường Đại học Y Dược Thái Bình

Bước vào giai đoạn 6 tháng tuổi, bé bắt đầu làm quen với thức ăn ngoài sữa mẹ, mở đầu cho quá trình phát triển thói quen ăn uống lành mạnh. Xây dựng g thực đơn cho bé bắt đầu ăn dặm khoa học, cân bằng và an toàn để đảm bảo dinh dưỡng và hỗ trợ tiêu hóa. Bài viết này của Chương trình Dinh Dưỡng Mẹ và Bé sẽ hướng dẫn cha mẹ cách lên thực đơn trong 30 ngày, giúp bé phát triển khỏe mạnh và toàn diện.

1. Nhu cầu dinh dưỡng trong thực đơn cho bé bắt đầu ăn dặm

Dưới đây là nhu cầu dinh dưỡng cần cung cấp trong một ngày để đảm bảo sức khỏe cho bé  bắt đầu ăn dặm:

Một bữa ăn dặm cần cung cấp đủ các dưỡng chất thiết yếu cho bé

2. Gợi ý thực đơn 30 ngày cho bé bắt đầu ăn dặm

Khi bé bước vào giai đoạn 6 tháng tuổi, hành trình ăn dặm chính thức bắt đầu! Việc thiết lập một thực đơn đa dạng, chuẩn dinh dưỡng ngay từ đầu là chìa khóa giúp bé hấp thu tối ưu và xây dựng thói quen ăn uống tích cực. Mẹ có thể tham khảo ngay gợi ý thực đơn 30 ngày khoa học và tiện lợi dưới đây để việc ăn dặm trở nên dễ dàng hơn nhé!

Thực đơn ngày 1:

• Bữa sáng: Bột thịt heo cà rốt, nước cam tươi
• Bữa tối: Bột cá lóc bắp cải đậu xanh, hồng xiêm/sa bô chê

Thực đơn ngày 2:

• Bữa sáng: Bột tôm khoai mỡ cải thìa, dưa hấu
• Bữa tối: Bột thịt gà cải bó xôi, xoài

Thực đơn ngày 3:

• Bữa sáng: Bột trứng phô mai cải ngọt, nước quýt tươi
• Bữa tối: Bột thịt bò cải xoong baby, quả kiwi

Thực đơn ngày 4:

• Bữa sáng: Bột cua biển rau dền, dưa gang
• Bữa tối: Bột thịt heo bông cải xanh, táo tây/bom

Thực đơn ngày 5:

• Bữa sáng: Bột cá điêu hồng cải ngọt, đu đủ
• Bữa tối: Bột thịt gà bí đỏ đậu hũ non, nho

Thực đơn ngày 6:

• Bữa sáng: Bột cua đồng rau mồng tơi, thanh long
• Bữa tối: Bột thịt heo bắp non, dâu tây

Thực đơn ngày 7: 

• Bữa sáng: Bột lươn cải xanh, bơ vỏ tím
• Bữa tối: Bột thịt gà cà rốt đậu xanh, đu đủ

Thực đơn ăn dặm cho bé bắt đầu ăn dặm tuần 1 

Thực đơn ngày 8:

• Bữa sáng: Bột thịt heo cải ngọt, chuối tây
• Bữa tối: Bột tôm rau dền khoai môn, bơ vỏ tím

Thực đơn ngày 9:

• Bữa sáng: Bột thịt bò bông cải xanh, nho
• Bữa tối: Bột trứng su búp khoai lang, quả kiwi

Thực đơn ngày 10:

• Bữa sáng: Bột thịt gà bí đao hạt sen, hồng xiêm/sa bô chê
• Bữa tối: Bột cá hồi cải xanh, dâu tây

Thực đơn ngày 11:

• Bữa sáng: Bột thịt heo rau mồng tơi, đu đủ
• Bữa tối: Bột chim câu bí đỏ, chuối tây

Thực đơn ngày 12:

• Bữa sáng: Bột cá lóc cải ngồng, xoài
• Bữa tối: Bột thịt bò cải thảo, nho

Thực đơn ngày 13:

• Bữa sáng: Bột cua biển măng tây, bơ vỏ xanh
• Bữa tối: Bột thịt gà rau ngót, hồng xiêm/sa bô chê

Thực đơn ngày 14:

• Bữa sáng: Bột thịt heo cà rốt, nước ép bưởi
• Bữa tối: Bột lươn cải con khoai tây, quả kiwi

Thực đơn ăn dặm cho bé bắt đầu ăn dặm tuần 2

Thực đơn ngày 15:

• Bữa sáng: Bột cá quả cải ngọt, dâu tây
• Bữa tối: Bột chim bồ câu cà rốt, chuối tiêu

Thực đơn ngày 16:

• Bữa sáng: Bột thịt gà súp lơ xanh, chuối tiêu
• Bữa tối: Bột cá hồi bí đỏ phô mai, xoài

Thực đơn ngày 17:

• Bữa sáng: Bột trứng gà đậu ngự rau muống, nước quýt tươi
• Bữa tối: Bột tôm đậu cô ve, nho

Thực đơn ngày 18:

• Bữa sáng: Bột chim câu mướp mồng tơi, nước cam tươi
• Bữa tối: Bột cá chép rau cải bó xôi, đu đủ

Thực đơn ngày 19:

• Bữa sáng: Bột thịt bò nấm đùi gà khoai tây, xoài
• Bữa tối: Bột tôm phô mai cải thảo, táo tây/bom

Thực đơn ngày 20:

• Bữa sáng: Bột thịt lợn rau mồng tơi, bơ vỏ xanh
• Bữa tối: Bột thịt gà rau ngót, đu đủ

Thực đơn ngày 21:

• Bữa sáng: Bột cua biển măng tây, quả kiwi
• Bữa tối: Bột thịt lợn bắp cải, lê

Thực đơn ăn dặm cho bé bắt đầu ăn dặm tuần 3

Thực đơn ngày 22:

• Bữa sáng: Bột thịt heo rau mồng tơi, thanh long
• Bữa tối: Bột cá hồi cải xanh, chuối tây

Thực đơn ngày 23:

• Bữa sáng: Bột trứng gà đậu ngự rau muống, dưa gang
• Bữa tối: Bột cá hồi bí đỏ phô mai, táo tây/bom

Thực đơn ngày 24:

• Bữa sáng: Bột cá điêu hồng cải ngọt, táo tây/bom
• Bữa tối: Bột thịt gà bí đỏ đậu hũ non, nho

Thực đơn ngày 25:

• Bữa sáng: Bột tôm khoai mỡ cải thìa, nước cam tươi
• Bữa tối: Bột trứng su búp khoai lang, táo tây/bom

Thực đơn ngày 26:

• Bữa sáng: Bột cá quả cải ngọt, lê
• Bữa tối: Bột tôm phô mai cải thảo, nho

Thực đơn ngày 27:

• Bữa sáng: Bột cá chép rau cải bó xôi, thanh long
• Bữa tối: Bột thịt heo cà rốt, dâu tây

Thực đơn ngày 28:

• Bữa sáng: Bột tôm rau dền khoai môn, bơ vỏ tím
• Bữa tối: Bột thịt gà bí đao hạt sen, xoài

Thực đơn ăn dặm cho bé bắt đầu ăn dặm tuần 4

Thực đơn ngày 29:

• Bữa sáng: Bột thịt gà rau ngót, nước ép bưởi
• Bữa tối: Bột cua biển măng tây, lê

Thực đơn ngày 30:

• Bữa sáng: Bột thịt bò nấm đùi gà khoai tây,  nho
• Bữa tối: Bột thịt gà cà rốt đậu xanh, nước quýt tươi

>>> Xem thêm thực đơn và công thức ăn dặm trong Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng, giúp mẹ xây dựng chế độ ăn phong phú và an toàn cho bé bắt đầu ăn dặm. 

3. Nguyên tắc xây dựng thực đơn cho bé bắt đầu ăn dặm

Khi bắt đầu xây dựng thực đơn cho trẻ bắt đầu ăn dặm không chỉ đơn giản là cho bé ăn gì, mà là cho ăn như thế nào để con hấp thu tốt nhất và cảm thấy vui vẻ. Hiện nay có ba phương pháp ăn dặm phổ biến được nhiều ba mẹ trên thế giới áp dụng là: Ăn dặm kiểu truyền thống, Ăn dặm kiểu Nhật và Ăn dặm bé tự chỉ huy (BLW). Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm riêng, ba mẹ có thể lựa chọn hoặc kết hợp linh hoạt để phù hợp với em bé nhà mình.

3.1 Thực đơn ăn dặm kiểu truyền thống

Thực đơn ăn dặm truyền thống là phương pháp quen thuộc nhất với các thế hệ cha mẹ Việt Nam. Phương pháp xây dựng này tập trung cho bé ăn các món ăn được xay nhuyễn mịn, nấu chung các loại thực phẩm với nhau thành dạng bột hoặc cháo sệt.

Nguyên tắc chính:

• Bắt đầu ăn dặm khi bé tròn bắt đầu ăn dặm, thời điểm hệ tiêu hóa đã đủ khả năng tiếp nhận thực phẩm ngoài sữa. Tránh cho ăn quá sớm để hạn chế nguy cơ rối loạn tiêu hóa và kém hấp thu.
• Xây dựng thực đơn theo bốn nhóm dưỡng chất bao gồm: Đạm, chất béo, tinh bột, vitamin và khoáng chất.
• Đa dạng món ăn hằng ngày để bé tiếp xúc nhiều loại thực phẩm, hình thành thói quen ăn uống tốt.
• Điều chỉnh kết cấu món ăn theo từng giai đoạn. Bắt đầu từ dạng lỏng, sau đó tăng dần độ đặc và cho bé làm quen với thức ăn thô.
• Duy trì lượng sữa phù hợp, khoảng 400 - 500 ml mỗi ngày. Lý do trong giai đoạn này sữa vẫn là nguồn năng lượng chính ở giai đoạn đầu ăn dặm.
• Cho bé ăn theo nhu cầu, dừng lại khi bé không muốn ăn, tránh ép buộc để tạo trải nghiệm ăn uống tích cực.

Thực đơn ăn dặm truyền thống cho bé là cách ăn quen thuộc của nhiều gia đình Việt

3.2 Thực đơn ăn dặm kiểu Nhật

Thực đơn ăn dặm cho bé 6 7 tháng kiểu Nhật là phương pháp đề cao sự tôn trọng vị giác tự nhiên của trẻ và rèn luyện kỹ năng ăn uống từ sớm. Thay vì trộn chung các loại thực phẩm, phương pháp này tách riêng từng món để bé cảm nhận hương vị nguyên bản.

Nguyên tắc chính:

• Nguyên tắc từ ít đến nhiều, từ lỏng đến đặc, từ mịn đến thô giúp bé làm quen thực phẩm từng bước, giảm nguy cơ hóc nghẹn và hỗ trợ khả năng nhai nuốt. Bắt đầu với 1 thìa cà phê, tăng dần lượng ăn, từ cháo loãng đến cháo đặc, từ lọc mịn đến cắt nhỏ và thức ăn mềm.
• Mỗi món nên để riêng trong chén nhỏ để bé nhận biết hương vị, màu sắc và kết cấu, đồng thời dễ phát hiện dị ứng.
• Không ép bé khi bé không muốn hoặc đã no. Nếu bé từ chối món ăn, thử lại sau và khen ngợi khi bé hợp tác hoặc thử món mới.
• Cho bé ăn đúng giờ, ngồi ghế riêng, không vừa ăn vừa chơi, giữ bữa ăn trong khoảng 30 phút để hình thành nề nếp và phản xạ đói – no tự nhiên.
• Tránh muối, đường, bột ngọt trong năm đầu đời và ưu tiên nguyên liệu tươi như rau củ, thịt, cá, đậu phụ, trứng, chế biến đơn giản để giữ vị nguyên bản.
• Mỗi bữa nên đảm bảo đầy đủ tinh bột (cháo, cơm nát, khoai, yến mạch), chất đạm (cá, thịt, trứng, đậu phụ) và rau củ quả, đồng thời quan sát phản ứng khi thử món mới để tránh dị ứng hoặc tiêu chảy.

Thực đơn ăn dặm kiểu Nhật ưu tiên vị tự nhiên và rèn kỹ năng ăn uống

3.3 Thực đơn ăn dặm bé tự chỉ huy (BLW)

BLW là phương pháp cho phép bé hoàn toàn chủ động trong ăn uống. Thay vì được đút bằng thìa, bé sẽ tự cầm nắm thức ăn đã được chế biến phù hợp và đưa vào miệng. Đây là cách giúp bé khám phá thức ăn bằng tất cả các giác quan.

Nguyên tắc chính:

• Khi áp dụng thực đơn ăn dặm trẻ tự chỉ huy, cha mẹ nên chọn các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe như rau củ, hoa quả, cơm, bánh mì, mì sợi, phô mai, thịt, trứng, tôm và các loại cá.
• Thức ăn cần được chế biến phù hợp với khả năng cầm nắm và nhai của trẻ, đồng thời điều chỉnh theo độ tuổi để đảm bảo trẻ ăn an toàn.
• Khi bắt đầu, nên lựa chọn thực phẩm có thể dễ tạo hình để trẻ dễ cầm và tự ăn, khuyến khích trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh.
• Trẻ được tự chọn món theo sở thích, nhưng cha mẹ cần đảm bảo cung cấp đầy đủ các nhóm thực phẩm để cân bằng dinh dưỡng và hỗ trợ sự phát triển toàn diện.
• Chuẩn bị cho trẻ một chiếc ghế ăn an toàn, đặt trẻ ngồi thẳng, mặt hướng về phía bàn để tạo tư thế ăn thoải mái và đúng cách.
• Đặt đồ ăn trước mặt trẻ, để trẻ tự do lựa chọn và thử từng món mà không bị ép buộc, giúp trẻ hình thành thói quen ăn tự lập.
• Hạn chế can thiệp quá mức vào quá trình ăn, quan sát phản ứng của trẻ để điều chỉnh lượng thức ăn và đảm bảo trẻ ăn an toàn.

BLW là cách ăn dặm giúp bé tự chủ hoàn toàn khi ăn

4. Lưu ý khi xây dựng thực đơn cho bé bắt đầu ăn dặm

Khi xây dựng thực đơn ăn dặm cho bé, cha mẹ cần chú ý những nguyên tắc cơ bản để đảm bảo dinh dưỡng, an toàn và hình thành thói quen ăn uống lành mạnh:

• Bắt đầu ăn dặm khi bé có hệ tiêu hóa đã sẵn sàng tiếp nhận thức ăn ngoài sữa mẹ hoặc sữa công thức.
• Các món ăn dặm cho bé nên mềm, xay nhuyễn hoặc nghiền mịn để bé dễ nuốt và tiêu hóa, sau đó dần tăng độ đặc và kết cấu để phát triển kỹ năng nhai.
• Cách nấu ăn dặm cho bé đa dạng, cân bằng đủ bốn nhóm dinh dưỡng: tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất; ưu tiên rau củ quả, thịt, cá, trứng và ngũ cốc.
• Không thêm muối, đường hay các loại gia vị trong thực đơn cho bé bắt đầu ăn dặm dưới 1 tuổi để bảo vệ thận và giữ vị giác tự nhiên.
• Tôn trọng nhu cầu ăn uống của bé, không ép ăn khi bé không đói hoặc sợ ăn; cho bé ăn theo nhịp độ và cảm nhận riêng.
• Khi giới thiệu món mới, cho bé thử từng loại riêng biệt và quan sát phản ứng để phòng ngừa dị ứng.
• Cho bé ngồi đúng tư thế, luôn có người lớn giám sát để đảm bảo an toàn, tránh nghẹn hoặc hóc.
• Kết hợp ăn dặm với bú sữa mẹ hoặc sữa công thức để bé nhận đủ dinh dưỡng trong giai đoạn đầu.
• Tăng dần số lượng và độ đặc của bữa ăn theo tuổi và khả năng tiêu hóa, tránh nóng vội gây căng thẳng hoặc khó tiêu cho bé.
• Hạn chế nước hoa quả thay cho nước lọc và tránh thức ăn chế biến sẵn hoặc chứa nhiều chất bảo quản.

Khi cho bé bắt đầu ăn dặm cha mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc để bé ăn đủ chất và an toàn

Hành trình xây dựng thực đơn ăn dặm cho bé là một chặng đường đầy yêu thương nhưng cũng không ít thử thách. Hy vọng rằng với những kiến thức và hướng dẫn chi tiết trên, ba mẹ đã có thêm sự tự tin để chuẩn bị cho con những bữa ăn đầu đời thật ngon miệng, bổ dưỡng và an toàn. Hãy nhớ rằng, mỗi em bé là một cá thể riêng biệt, hãy kiên nhẫn quan sát và lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với con mình.

Để xây dựng một lộ trình dinh dưỡng cá nhân hóa cho bé, ba mẹ có thể tham khảo Chương trình Dinh Dưỡng Mẹ và Bé. 

* Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn