BÍ QUYẾT BỔ SUNG DINH DƯỠNG TĂNG SỨC ĐỀ KHÁNG CỦA TRẺ SƠ SINH HIỆU QUẢ NHẤT

Sức đề kháng của trẻ sơ sinh là nền tảng để các bé phát triển một cách khỏe mạnh cả về thể chất và trí tuệ. Do vậy cách để tăng sức đề kháng cho trẻ luôn là vấn đề được rất nhiều phụ huynh quan tâm đến. Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cùng bạn tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này qua bài viết bên dưới. 

Tìm hiểu sức đề kháng của trẻ sơ sinh 

1. Sức đề kháng là gì?

Vậy sức đề kháng ở trẻ sơ sinh là gì? Sức đề kháng chính là khả năng để cơ thể chúng ta có thể chống lại được những tác nhân, yếu tố gây bệnh khi chúng tấn công cơ thể. 

Vào mỗi giai đoạn phát triển trong cuộc đời mà cơ thể sẽ có khả năng đề kháng khác nhau. Trẻ sơ sinh do hệ thống miễn dịch chưa phát triển và hoàn thiện nên thường có sức đề kháng yếu. Đây cũng chính là nguyên nhân trẻ rất dễ bị ốm vặt hay tăng nguy cơ mắc bệnh lý về hô hấp, tiêu hóa,...Ngoài ra, tình trạng mụn sữa ở trẻ sơ sinh cũng thường gặp khi sức đề kháng của bé chưa hoàn thiện.

Khi thai nhi còn đang phát triển trong bụng mẹ sẽ được cơ thể mẹ bảo vệ và có sức đề kháng từ mẹ. Tuy nhiên, trẻ chào đời sẽ phải tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài nên có nguy cơ cao mắc bệnh. Hậu quả của việc trẻ nhiễm bệnh đó là tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, còi xương và ảnh hưởng không tốt cho quá trình phát triển của trẻ. 

Vậy nên, bố mẹ cần quan tâm tăng sức đề kháng cho trẻ vì đây là việc làm vô cùng quan trọng và cần thiết. Như vậy mới tạo điều kiện tốt nhất cho bé phát triển và hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm bệnh.

Việc nắm rõ hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ hệ miễn dịch còn non nớt của bé trong giai đoạn đầu đời.

Suy giảm sức đề kháng làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý

2. Yêu cầu cần có của các món ăn tăng sức đề kháng cho trẻ sơ sinh

Một trong những cách tốt nhất để tăng sức đề kháng cho trẻ sơ sinh đó là bổ sung dinh dưỡng từ nguồn thức ăn. Tùy theo độ tuổi và giai đoạn phát triển mẹ có thể tham khảo nguồn thực đơn sau:

2.1. Tăng sức đề kháng cho bé sơ sinh

Đối với trẻ sơ sinh nguồn dinh dưỡng tốt nhất trong giai đoạn đầu đời đó là sữa mẹ. Vậy nên để tăng sức đề kháng cho bé, mẹ cần cho bé bú đủ cữ với lượng thích hợp. Ngoài ra, sữa mẹ không chỉ có chứa chất dinh dưỡng mà còn có nguồn đề kháng để giúp bé tránh được các bệnh lý về nhiễm trùng. 

Nhiều các nghiên cứu đã cho thấy trẻ bú mẹ sẽ có được khả năng phòng ngừa nguy cơ dị ứng, hạn chế ốm vặt, bảo vệ cơ thể tránh những loại vi khuẩn gây bệnh. Đồng thời hỗ trợ hệ thống miễn dịch của bé được hoàn thiện hơn. 

Vì những lợi ích mà sữa mẹ mang lại hãy cho bé bú ít nhất hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và có thể kéo dài đến 24 tháng. Như vậy là mẹ đã có thể hỗ trợ con bảo vệ cơ thể một cách tốt nhất. 

2.2. Tăng sức đề kháng cho nhóm trẻ lớn hơn 

Với những nhóm trẻ lớn hơn khi tăng sức đề kháng cho trẻ cần lưu ý đáp ứng đủ các yêu cầu sau:

• Mẹ cần bổ sung và đáp ứng đủ nhu cầu nước hàng ngày cho trẻ. 
• Trong các bữa ăn khi lên thực đơn cho trẻ cần đảm bảo cung cấp đầy đủ 4 nhóm chất chính đó là tinh bột, Protein, Lipid và các loại Vitamin, khoáng chất. 
• Trong chế độ ăn để tăng sức đề kháng cho trẻ không thể thiếu được chất kẽm. Chất này có chứa nhiều trong một số loại thực phẩm như là cua, tôm, gan động vật, các loại ngũ cốc, thịt bò,...
• Trong thực đơn của trẻ cần cung cấp thêm các loại rau của quả tươi để bổ sung thêm các loại Vitamin như Vitamin A, C, E… Nhờ vậy trẻ sẽ tăng được sức đề kháng và hạn chế được tình trạng táo bón xảy ra. 
• Ngoài ra, mẹ cũng nên bổ sung các loại đậu, ngũ cốc nguyên cám, sữa và các chế phẩm từ sữa,... Đây đều là thực phẩm tốt cho sức khỏe của trẻ.

Bố mẹ không chỉ cần quan tâm đến chế độ dinh dưỡng trong các bữa ăn hàng ngày của trẻ mà cần xây dựng cho bé một lối sống lành mạnh. Hãy để trẻ được rèn luyện cơ thể, ngủ đủ giấc, ăn đúng bữa,... 

Bổ sung dinh dưỡng từ nguồn thức ăn

3. Bí quyết tăng cường sức đề kháng cho bé 

Một số bí quyết giúp tăng sức đề kháng của trẻ sơ sinh mẹ nên lưu ý:

3.1. Cho trẻ bú sữa mẹ 

Trong những năm tháng đầu đời, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng thiết yếu và quan trọng nhất. Trong sữa không chỉ cung cấp chất dinh dưỡng giúp trẻ phát triển toàn diện mà còn hỗ trợ nâng cao hệ thống miễn dịch của trẻ. 

Các nghiên cứu y khoa đã chứng minh rằng nguồn sữa mẹ có chứa nhiều tế bào bạch cầu và những kháng thể có lợi nhằm bảo vệ cơ thể tránh được các loại vi khuẩn gây hại. Đặc biệt là tránh đường các bệnh lý về đường hô hấp, đường ruột. 

3.2. Chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng 

Đối với trẻ sơ sinh thì dinh dưỡng chủ yếu phụ thuộc và thông qua nguồn sữa của mẹ. Vậy nên mẹ cần có một chế độ ăn uống phù hợp và đầy đủ chất. Như vậy sữa cho bé bú mới đảm bảo chất lượng và giúp trẻ được phát triển một cách khỏe mạnh.

Những trẻ đã bắt đầu bước sang độ tuổi ăn dặm nên cho bé ăn đầy đủ những chất dinh dưỡng cần thiết và kết hợp với nguồn sữa mẹ. Đảm bảo xây dựng một thực đơn lành mạnh, đủ 4 nhóm chất. 

Trong thực tế, nhiều mẹ cũng lo lắng bé đang bú mẹ bị tiêu chảy phải làm sao khi hệ miễn dịch và tiêu hóa của trẻ còn yếu.

3.3. Bổ sung thực phẩm vitamin giúp tăng sức đề kháng cho trẻ 

Một trong những cách giúp trẻ tăng sức đề kháng tốt đó là bổ sung các thực phẩm giàu Vitamin, trong đó Vitamin A, C hỗ trợ tăng đề kháng để chống lại tác nhân gây bệnh, giúp các vết thương của cơ thể nhanh hồi phục. Dưới đây là một số vitamin quan trọng không thể bỏ qua. 

• Vitamin A

Vitamin A là một loại vitamin đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với hệ thống miễn dịch của cơ thể. Theo các nghiên cứu đã chứng minh được khi bổ sung đủ Vitamin cho nhu cầu cơ thể sẽ giảm đến 23% nguy cơ trẻ bị tử vong.

Sự thiếu hụt Vitamin A là một trong các nguyên nhân khiến cho tuyến ngoại tiết của cơ thể bị giảm khả năng bài tiết. Chính vì vậy mà hàng rào bảo vệ cũng giảm đi khả năng ngăn cản được sự xâm nhập của những vi khuẩn gây bệnh từ bên ngoài. 

Vậy nên, mẹ cần bổ sung một số loại thực phẩm giàu Vitamin A như là quả gấc, rau dền, gan gà, quả gấc,...

• Vitamin E

Vitamin E mang đến rất nhiều lợi ích cho sức khỏe của trẻ như tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh, làm chậm đi quá trình tiến triển của bệnh sa sút trí tuệ, bảo vệ cơ thể tránh quá trình oxy hóa, tham gia chuyển hóa của tế bào. 

Đây cũng chính là lý do trong thực đơn của trẻ nên bổ sung những loại thực phẩm giàu Vitamin E như là vừng lạc, mầm lúa mạch, đậu tương, giá đỗ, dầu ô-liu, những loại rau có màu xanh đậm,...

• Vitamin C 

Một trong các loại Vitamin khá quen thuộc và được nhiều người biết đến đó là Vitamin C. Loại Vitamin này mang lại rất nhiều lợi ích với sức khỏe như là tăng cường hệ miễn dịch, là nguyên liệu cần thiết quan trọng của tế bào Lympho và bạch cầu. 

Những trẻ thiếu Vitamin C sẽ có cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với những bệnh lý nhiễm khuẩn, tăng tính thấm thành mạch và dẫn đến chảy máu mạch, da bị thô ráp,...

Nếu bố mẹ bổ sung đầy đủ Vitamin C cho trẻ sẽ giúp cơ thể tăng được lượng IgA, IgM, tăng hoạt tính của bạch cầu, tăng kích thích được chuyển dạng Lympho và hình thành các bổ thể. Một số loại thực phẩm có chứa nhiều Vitamin C như là rau ngót, rau đay, rau dền, đu đủ, cam, quýt, chanh,...

Vitamin C tốt cho cơ thể trẻ

• Vitamin D 

Đây là loại Vitamin thuộc nhóm tan trong chất béo và có mối liên quan vô cùng mật thiết với hệ thống miễn dịch của cơ thể. Ngoài ra Vitamin D còn ảnh hưởng đến cả hệ tiêu hóa và thần kinh. 

Trong cơ thể chúng ta nguồn Vitamin D chính sẽ được cung cấp thông qua sự tổng hợp dưới da của các tia bức xạ UV-B tới 80% đến 90%. Trong khi đó Vitamin D từ nguồn thức ăn chỉ khoảng 10% đến 20%. 

Vậy nên để đáp ứng đủ nhu cầu về Vitamin D cho cơ thể cần cho trẻ được tắm nắng từ 15 đến 30 phút mỗi ngày. Trong các bữa ăn cũng lựa chọn các thực phẩm giàu Vitamin D như là các loại hải sản, lòng đỏ trứng,...

• Vitamin nhóm B 

Trong Vitamin nhóm B không thể bỏ qua được tầm quan trọng của Vitamin B9(Folate) và B6(Pyridoxin). Nếu thiếu hụt B9 là nguyên nhân dẫn đến tế bào chậm tổng hợp khi tham gia vào các cơ chế miễn dịch của cơ thể. 

Trường hợp thiếu hụt Vitamin B6 sẽ làm suy giảm khả năng miễn dịch bao gồm miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào. Vậy nên cần bổ sung Vitamin nhóm B trong một số thực phẩm như là cám gạo, các loại hạt đậu, mầm lúa mì,...

Một số chất dinh dưỡng cần thiết cho trẻ

• Sắt 

Sắt là một trong những nguyên liệu không thể thiếu của cơ thể để có thể tổng hợp được ADN. Nói một cách chính xác hơn thì sắt rất cần cho quá trình phân bào. Nếu trẻ không được cung cấp đủ sắt đồng nghĩa sẽ tăng khả năng nhiễm khuẩn cơ thể lên. 

Một số những món ăn giúp cung cấp sắt cho cơ thể như rau dền đỏ, lòng đỏ trứng, cua đồng,...

• Kẽm 

Có thể mẹ chưa biết kẽm là một trong những nguyên tố vi lượng quan trọng với hệ thống miễn dịch. Chất này giúp vết thương của cơ thể mau lành, cải thiện được vị giác và khứu giác, tham gia vào các quá trình tạo ra enzyme chuyển hóa trong cơ thể,...

Vậy nên nếu trẻ bị thiếu kẽm sẽ dẫn đến gặp nguy cơ cao về bệnh lý nhiễm trùng do sức đề kháng bị suy giảm. Những loại thực phẩm giàu kẽm trẻ nên ăn như cá, tôm, sữa, hàu,...

3.4. Cho bé uống đủ nước 

Nước là thành phần không thể thiếu và rất quan trọng với cơ thể sống. Nước tham gia vận chuyển bạch cầu đến khắp các hệ cơ quan trong cơ thể và đào thải độc tố. Nếu cung cấp đủ nước sẽ giúp nâng cao hệ thống miễn dịch, tránh gặp phải tình trạng táo bón, sỏi thận, viêm đường tiết niệu,...

Cho trẻ uống đủ nước

3.5. Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên 

Luyện tập là một trong các phương pháp được khuyến khích để tăng sức đề kháng cho cơ thể. Thông qua những hoạt động thể chất, cơ thể sẽ giải phóng được lượng kháng thể tự nhiên. 

Không những vậy, bé vận động sẽ tăng cường sự dẻo dai, kích thích cảm giác thèm ăn, tâm trạng vui vẻ hơn. Đối với trẻ sơ sinh bố mẹ có thể thực hiện một số bài massage cho bé. Các trẻ lớn hơn có thể cho vé đi bộ vui chơi trong công viên, đi xe đạp bốn bánh,...

3.6. Ngủ đủ giấc 

Giấc ngủ đóng vai trò rất quan trọng để trẻ có thể phát triển tốt về cả thể chất và tinh thần. Nhiều nghiên cứu y khoa cho thất ngủ đúng giấc sẽ tăng sức đề kháng tự nhiên, cải thiện nhận thức và phát triển não bộ. 

Ngoài ra, trẻ ngủ đủ giấc sẽ giúp kích thích các tế bào xung kích tự nhiên trong cơ thể được sản sinh ra nhiều. Nhờ vậy bé luôn có tinh thần thoải mái, vui tươi, không cáu gắt và giảm nguy cơ bị nhiễm trùng. 

3.7. Tiêm chủng đầy đủ cho bé

Trẻ sơ sinh trong giai đoạn đầu đời cần tiêm chủng đầy đủ vì hệ thống miễn dịch trong giai đoạn này của trẻ chưa hoàn thiện. Như vậy giúp trẻ bảo vệ sức khỏe tổng thể và giảm nguy cơ nhiễm trùng. Mẹ cần lưu ý cho trẻ tiêm đúng thời gian và đúng loại vắc xin cần thiết.

Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé đã chia sẻ các thông tin về sức đề kháng của trẻ sơ sinh. Hy vọng với những thông tin này bố mẹ sẽ có thêm kinh nghiệm để chăm sóc sức khỏe cho trẻ. 

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái,
Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.