Cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh nhanh nhất, an toàn tại nhà cha mẹ nên biết

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Sốt là một trong những tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng. Nếu không xử lý đúng cách, cơn sốt có thể gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của bé. Bài viết dưới đây của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ chia sẻ 5 cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh an toàn, hiệu quả tại nhà, giúp cha mẹ yên tâm hơn trong quá trình chăm sóc con.

1. Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị sốt

Sốt là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời. Để áp dụng đúng cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh, cha mẹ cần hiểu nguyên nhân gây sốt và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường.

Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị sốt bao gồm: 

• Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện: Do sức đề kháng còn yếu, nhất là sau 6 tháng, trẻ chưa tự sản xuất đủ kháng thể nên dễ bị tấn công bởi vi khuẩn, virus gây các bệnh như viêm amidan, thủy đậu, sốt xuất huyết…
• Phản ứng sau tiêm chủng: Một số vắc-xin có thể khiến trẻ sốt nhẹ trong vòng 24 - 48 giờ, đây là phản ứng bình thường của cơ thể.
• Nhiệt độ môi trường cao: Mặc quá nhiều quần áo hoặc ở nơi không thoáng mát, đặc biệt vào mùa hè, có thể khiến bé bị sốt.
• Thiếu nước và dinh dưỡng: Trẻ bú kém, không được bổ sung đủ nước và dưỡng chất dễ rơi vào tình trạng mất nước, dẫn đến sốt.
• Mọc răng: Khi mọc răng, nhiều trẻ sơ sinh có biểu hiện sốt kèm theo biếng ăn, tiêu chảy nhẹ.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc đang dùng có thể gây sốt như phản ứng phụ của cơ thể.

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị sốt

Để kịp thời áp dụng cách hạ sốt cho trẻ tại nhà, cha mẹ cần quan sát nếu trẻ có các dấu hiệu sau:

• Nhiệt độ cơ thể từ 37,5°C trở lên khi đo ở nách, hoặc 38°C khi đo ở hậu môn. => Ngoài con số trên nhiệt kế, phụ huynh thường thấy trán / người bé ấm hoặc nóng hơn bình thường, da đỏ ửng hoặc mặt. bừng đỏ
• Ngủ kém, ngủ nông, khó vào giấc hoặc li bì, khó đánh thức
• Bú ít, chán ăn
• Mệt mỏi, hoạt động ít hơn bình thường
• Hay quấy khóc, khó dỗ
• Nhịp thở nhanh nhẹ hoặc tim đập nhanh hơn vì cơ thể đang “đấu” với nhiễm trùng
• Trẻ có thể run rẩy, rùng mình (ớn lạnh), hoặc toát mồ hôi khi nhiệt độ đang lên/xuống, hoặc co giật khi sốt cao
• Nôn ói hoặc tiêu chảy nhẹ
• Ho, thở khò khè hoặc mệt

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này là một phần quan trọng trong cách chăm sóc trẻ sơ sinh đúng khoa học khi bé gặp vấn đề sức khỏe.

2. Cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh an toàn tại nhà cha mẹ cần biết

“Trẻ sơ sinh bị sốt nên làm gì?” Đây là thắc mắc thường gặp của nhiều bậc phụ huynh, đặc biệt là những người lần đầu làm cha mẹ. Khi trẻ bị sốt, cơ thể bé rất dễ mất nước, mệt mỏi và quấy khóc. Vì vậy, việc áp dụng đúng cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh là vô cùng quan trọng để giúp bé nhanh hạ nhiệt, giảm khó chịu và đảm bảo an toàn tuyệt đối. Dưới đây là những phương pháp hạ sốt phổ biến, hiệu quả mà cha mẹ có thể thực hiện ngay tại nhà.

2.1. Bổ sung nước và sữa đầy đủ

Khi trẻ sơ sinh bị sốt, cơ thể bé mất nhiều nước và dễ kiệt sức. Một trong những cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh hiệu quả là tăng số lần bú. Mẹ nên cho bé bú nhiều cữ hơn bình thường, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ nếu muốn bổ sung thêm nước lọc hoặc dung dịch điện giải phù hợp. Việc bù nước kịp thời giúp bé tránh tình trạng mất nước và nhanh chóng hạ nhiệt.

Cha mẹ cũng nên điều chỉnh lượng sữa cho trẻ sơ sinh phù hợp theo độ tuổi và tình trạng sốt để đảm bảo bé không bị thiếu nước hay suy nhược.

Cho bé bú nhiều hơn là cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh hiệu quả, giúp tránh mất nước

2.2. Cho bé mặc quần áo thoáng mát

Trẻ sốt không nên mặc nhiều quần áo dày hoặc ủ kín vì sẽ khiến nhiệt độ cơ thể tăng cao. Cách tốt nhất là cho bé mặc đồ mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi. Đây là biện pháp đơn giản nhưng lại là cách hạ sốt nhanh cho trẻ sơ sinh giúp bé dễ chịu và ngủ ngon hơn.

2.3. Giữ nhiệt độ phòng phù hợp

Một môi trường thoáng mát, sạch sẽ giúp hỗ trợ hạ sốt cho bé nhanh hơn. Cha mẹ nên duy trì nhiệt độ phòng từ 26 - 28°C, tránh để phòng quá nóng hoặc quá lạnh. Có thể bật quạt nhẹ hoặc điều hòa, nhưng tuyệt đối không để gió thổi trực tiếp vào cơ thể bé.

2.4. Lau người bằng nước ấm

Đây là cách hạ sốt nhanh cho bé tại nhà an toàn và dễ thực hiện. Cha mẹ dùng khăn mềm thấm nước ấm, lau nhẹ ở nách, bẹn, trán và lưng của bé. Sau khi lau, có thể đặt khăn ấm đã vắt khô lên các vị trí này để giúp nhiệt thoát ra ngoài. Nên thay khăn thường xuyên để duy trì hiệu quả hạ nhiệt.

Không dùng nước đá, không tắm nước lạnh, không chườm cồn/rượu lên da vì có nguy cơ gây co mạch quá mức, run lạnh, thậm chí ngộ độc rượu qua da ở trẻ nhỏ. các cách “chườm lạnh mạnh” không còn được khuyến cáo.

2.5. Sử dụng miếng dán hạ sốt an toàn

Một số loại miếng dán hạ sốt dành riêng cho trẻ nhỏ có chứa Hydrogel giúp tỏa nhiệt và làm mát tự nhiên. Đây là phương pháp hỗ trợ cách hạ sốt nhanh nhất cho trẻ nhưng chỉ mang tính tạm thời. Phụ huynh cần kết hợp với các cách chăm sóc khác và theo dõi sát tình trạng của bé.

Miếng dán hạ giúp tỏa nhiệt và làm mát tự nhiên cho bé

3. Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ sơ sinh bị sốt đến bác sĩ?

Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu trẻ sơ sinh bị sốt kèm theo những biểu hiện bất thường như:

• Bé bỏ bú, biếng ăn trong nhiều lần liên tiếp.
• Quấy khóc dữ dội, thay đổi hành vi rõ rệt hoặc khó ngủ.
• Vùng rốn hoặc cơ quan sinh dục tấy đỏ, rỉ dịch, có mủ hay chảy máu.
• Sốt dai dẳng dù đã áp dụng các cách hạ sốt cho bé tại nhà.
• Sốt kèm tiêu chảy nhiều lần, phân lỏng, cơ thể mệt lả.
• Thường xuyên nôn ói, không giữ được sữa.
• Quấy khóc nhưng không có nước mắt, khô miệng, ít tiểu - dấu hiệu điển hình của mất nước.

Trong những tình huống này, việc thăm khám y tế kịp thời giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm. Đồng thời, cha mẹ nên dùng nhiệt kế theo dõi thân nhiệt thường xuyên để tránh tình trạng sốt cao gây co giật.

Đưa trẻ sơ sinh đi khám ngay nếu sốt kèm nôn ói, không giữ được sữa

4. Mẹ nên làm gì để hỗ trợ hạ sốt cho bé sơ sinh?

Khi trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị sốt, sữa mẹ chính là nguồn cung cấp dinh dưỡng quan trọng nhất. Do đó mẹ nên ưu tiên bổ sung những nhóm thực phẩm giúp tăng sức đề kháng, hỗ trợ quá trình hạ sốt cho bé:

• Sữa chua: Giàu probiotics, hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch cho bé. Lưu ý nên ăn sữa chua để nguội bớt, tránh dùng khi còn quá lạnh.
• Trái cây họ cam quýt: Cam, quýt, bưởi giàu vitamin C, giúp nâng cao sức đề kháng và giảm mệt mỏi cho trẻ thông qua sữa mẹ.
• Cháo hành tía tô: Món ăn dân gian giúp tăng cường tuần hoàn, hỗ trợ giải cảm nhẹ. Mẹ ăn cháo hành tía tô sẽ gián tiếp mang lại lợi ích cho bé.
• Súp gà: Nhiều dinh dưỡng, giàu protein và có đặc tính kháng viêm, hỗ trợ cơ thể mẹ phục hồi nhanh và truyền dưỡng chất tốt cho bé.

Với những gia đình đang nuôi con bằng sữa mẹ và sữa công thức, cha mẹ cần theo dõi khả năng bú của bé để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp khi trẻ bị sốt.

Mẹ ăn cam quýt giúp tăng sức đề kháng và hỗ trợ hạ sốt cho bé sơ sinh

5. Các lưu ý quan trọng khi chăm sóc trẻ sơ sinh bị sốt

Sốt ở trẻ sơ sinh là tình trạng phổ biến nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, ngoài việc áp dụng đúng cách hạ sốt trẻ sơ sinh tại nhà thì cha mẹ cũng cần lưu ý những điểm quan trọng dưới đây để đảm bảo an toàn cho bé:

• Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế, không phán đoán bằng tay.
• Ưu tiên: cởi bớt đồ cho trẻ, cho uống đủ nước và cho bú nhiều, lau người bằng khăn ấm (không dùng đá lạnh, hay cồn)
• Không để trẻ nằm trong phòng kín bí, nhiệt độ phòng lý tưởng khoảng 25 - 26°C, duy trì ổn định, tránh thay đổi đột ngột.
• Khi dùng quạt hoặc điều hòa, đảm bảo luồng gió không thổi thẳng vào trẻ.
• Nếu trẻ khó chịu nhiều, sốt cao trên 38 độ 5 có thể dùng
• Thuốc hạ sốt: paracetamol: 10 - 15 mg/kg; cách nhau ít nhất 4 - 6 giờ, và tối đa 5 liều/24 giờ. 
• Tự dùng Ibuprofen: chỉ dùng nếu  trẻ ≥ 6 tháng tuổi, 5 - 10 mg/kg mỗi 6 - 8 giờ, tối đa 3 - 4 liều/24 giờ
• Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt. Dùng nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc có thể khiến thân nhiệt hạ quá nhanh và gây hại cho sức khỏe của trẻ.

Các bậc phụ huynh cần lưu ý - khi nào phải đưa trẻ đi khám ngay, không tự xử lý ở nhà?

Cần đưa trẻ đi khám/cấp cứu ngay nếu có một trong các tình huống sau (kể cả đã cho uống thuốc hạ sốt):

1. Trẻ dưới 3 tháng tuổi và đo nhiệt độ hậu môn ≥ 38.5 °C. đây được coi là tình huống cấp cứu nhi khoa vì trẻ sơ sinh có thể nhiễm trùng nặng nhưng nhìn bên ngoài chưa rõ
2. Trẻ có những dấu hiệu sau:

• • Lơ mơ khó đánh thức, li bì khác thường
  • Thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, tím môi
  • Co giật
  • Không chịu uống / bú gì trong nhiều giờ liền, khô môi, nước tiểu rất ít
  • nôn liên tục
  • Phát ban đỏ tím / bầm lấm tấm không biến mất khi ấn tay (có thể là dấu nhiễm trùng nặng trong máu)
  • Sốt kéo dài trên 3 ngày không đỡ hoặc sốt rất cao lặp lại ≥ 39–39.5 °C kèm khó chịu nhiều

Theo dõi thân nhiệt bé thường xuyên bằng dụng cụ chuẩn xác thay vì chỉ sờ trán để ước lượng

Việc nắm rõ các cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh và những lưu ý quan trọng khi chăm sóc bé sẽ giúp cha mẹ xử lý đúng cách, hạn chế rủi ro và giúp con nhanh chóng hồi phục. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường để kịp thời đưa bé đi thăm khám. Để được trang bị thêm nhiều kiến thức chăm sóc sức khỏe khoa học cho mẹ và bé, hãy đăng ký tham gia Chương trình Dinh Dưỡng Mẹ và Bé để cập nhật thông tin hữu ích, giúp mẹ chăm sóc sức khỏe và xây dựng bữa ăn khoa học, hỗ trợ bé phát triển toàn diện.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn