Trẻ sơ sinh bị sôi bụng có sao không? Cha mẹ phải làm sao

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo,
Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Trẻ sơ sinh bị sôi bụng là triệu chứng mà cha mẹ có thể gặp trong quá trình chăm sóc trẻ trong những tháng đầu đời, với những nguyên nhân rất dễ gặp nhưng thường bị bỏ qua. Vậy hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu xem trẻ sơ sinh bị sôi bụng là gì và cách xử lý như thế nào mẹ nhé!

1. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị sôi bụng

Hiện tượng sôi bụng thường gặp ở trẻ sơ sinh trong giai đoạn 3 - 18 tuần tuổi, nguyên nhân do lượng khí bị tắc nghẽn tại các nếp gấp đường ruột hoặc một vị trí nào đó trong hệ tiêu hóa. Điều này khiến ruột tăng nhu động, tạo ra âm thanh "ùng ục" hoặc "ọc ọc" ở bụng trẻ. Mặc dù có thể khiến trẻ khó chịu, nhưng đây là hiện tượng sinh lý bình thường và không gây nguy hiểm.

Ngoài ra, trẻ sơ sinh bị sôi bụng kêu "ọc ọc" còn có thể do 5 nguyên nhân sau:

1.1 Cho trẻ sơ sinh bú không đúng cách

Trẻ sơ sinh bị sôi bụng có thể đến từ cách mẹ cho bé uống sữa. Nhiều trẻ sơ sinh được cho bú bình hoặc bú sữa song song với bú mẹ. Nếu núm vú của bình sữa không vừa miệng, mẹ cho bé bú bình không đúng cách, sữa chảy không đều,... Có thể khiến bé vô tình nuốt một lượng lớn không khí vào dạ dày và dẫn tới triệu chứng sôi bụng.

Bên cạnh đó, với những bé bú sữa theo tỉ lệ, nếu mẹ pha sữa không đúng hướng dẫn hoặc không đảm bảo vệ sinh các dụng cụ thì cũng sẽ gây ra hiện tượng trên.

Đây cũng là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều cha mẹ thắc mắc bé hay ọc sữa là bị gì trong những tháng đầu đời.

Nguyên nhân dẫn đến việc trẻ sơ sinh bị sôi bụng là cho trẻ bú không đúng cách

1.2 Chế độ ăn uống của mẹ

Đối với các bà mẹ đang cho con bú, sữa là nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất và chất lượng sữa bị ảnh hưởng rõ rệt bởi nguồn thức ăn của mẹ. Khi mẹ ăn thực phẩm dầu mỡ/cay nóng sẽ khiến cho hàm lượng chất béo được tăng cao, và thành phần sữa sẽ bị nóng gây ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của trẻ.

1.3 Do trẻ khó hấp thụ được lactose

Một nguyên nhân mà cha mẹ khó phát hiện được khi trẻ sơ sinh bị sôi bụng là do bé không hấp thụ được Lactose. Lactose là đường hay có trong sữa công thức và các sản phẩm từ sữa. Nếu trẻ phải bú sữa công thức quá sớm, cơ thể không sản xuất đủ enzym tiêu hóa lactose dẫn đến tình trạng sôi bụng ở trẻ sơ sinh (do lactose không được tiêu hóa hết tích tụ lại ở ruột).

Trẻ sơ sinh bị sôi bụng đi ngoài nhiều do không hấp thụ được đường Lactose

1.4 Nguyên nhân thường gặp khác

Trẻ sơ sinh bị sôi bụng có thể là 1 trong những nguyên nhân thường gặp dưới đây:

Do một số tư thế như ngồi, nằm có thể làm tăng nhu cầu động ruột của bé
Do mặc quần nịt quá chặt, mặc quần chật.
Do trẻ ăn quá no hoặc quá đói
Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: Do sự phát triển của vi khuẩn có hại, vượt quá số lượng vi khuẩn có lợi, quá trình tiêu hóa bị ngưng trệ, gây chướng bụng, đầy hơi.
Có khả năng do nhiễm khuẩn E.coli, Shigella, Salmonella hoặc virus từ thói quen mút tay, mút chân,... hoặc ngậm dụng cụ như ti giả không đảm bảo vệ sinh.
Do sử dụng thuốc kháng sinh: Tác dụng phụ gây ra sôi bụng, táo bón, tiêu chảy

1.5 Nguyên nhân hiếm gặp do thiếu hụt tương đối men lactase

Xảy ra ở trẻ em ở các độ tuổi và sắc tộc khác nhau, có hai loại

Bẩm sinh: Nguyên nhân rất hiếm gặp này xảy ra ngay sau khi sinh do bất thường nhiễm sắc thể.
Thứ phát: Trẻ sơ sinh bị sôi bụng do tổn thương ruột non sau khi bị viêm dạ dày ruột do virus (rotavirus): trẻ bị tiêu chảy kéo dài khiến niêm mạc ruột bị tổn thương, men lactase không sản xuất đủ, khiến gây ra các triệu chứng không dung nạp đường lactose.

2. Trẻ sơ sinh bị sôi bụng có sao không? có nguy hiểm không?

Nếu bạn thấy bé con bị sôi bụng nhưng vẫn ăn bú bình thường, không nôn trớ, đi ngoài phân bình thường, bé không quấy khóc khó chịu, tăng cân tốt thì không cần lo lắng. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường và sẽ tự cải thiện theo thời gian.

Không ít phụ huynh lo lắng trẻ sơ sinh xì hơi nhiều có sao không, nhất là khi kèm theo sôi bụng và âm thanh “ọc ọc”.

Nhưng nếu trẻ sơ sinh bị sôi bụng thời gian dài, kèm các dấu hiệu bất thường như: chán ăn, chướng bụng, đau bụng hay tiêu chảy,... sẽ khiến hệ tiêu hóa của bé bị mất ổn định, chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng bị suy giảm. Trong trường hợp này, mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ để xác định nguyên nhân và có hướng xử lý kịp thời.

Với trẻ sơ sinh bị sôi bụng do bệnh lý cần được quan tâm điều trị vì nếu kéo dài có thể dẫn đến biếng ăn, chậm lớn, nôn ói, ảnh hưởng đến tâm sinh lý. Một số trường hợp hiếm gặp có thể mắc bệnh Crohn – một bệnh lý viêm ruột mạn tính, gây loét, chảy máu đường tiêu hóa, thiếu máu, suy dinh dưỡng, thậm chí dẫn đến rò rỉ bàng quang hoặc thủng ruột.

Việc theo dõi sớm và áp dụng đúng cách chăm sóc trẻ sơ sinh khỏe mạnh sẽ giúp hạn chế các rối loạn tiêu hóa kéo dài ở trẻ.

Trẻ bị sôi bụng sẽ rất nguy hiểm nếu đi kèm các dấu hiệu như tiêu chảy, chán ăn

3. Trẻ sơ sinh bị sôi bụng bố mẹ phải làm sao?

Dưới đây là 4 cách xử lý mà bố mẹ có thể áp dụng khi trẻ bị sôi bụng:

3.1 Thay đổi tư thế khi cho trẻ bú

Một trong những nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị sôi bụng là do bú phải nhiều không khí. Khi bé đang bú, nếu bé quấy khóc đồng thời mẹ nghe thấy tiếng trẻ sơ sinh bị sôi bụng thì hãy nhanh chóng đổi tư thế bú

Mẹ có thể đặt bé lên vai, vỗ nhẹ lưng để bé ợ nóng ra ngoài. Mẹ cũng có thể đặt bé nằm ngửa rồi nhẹ nhàng gập đầu gối chân của bé liên tục. Sau khi cho bé ăn 30 phút, mẹ hãy massage bụng cho bé nhẹ nhàng để đẩy khí dư, bằng cách dùng ngón trỏ và ngón giữa xoay nhẹ quanh rốn theo chiều kim đồng hồ.

3.2 Điều chỉnh chế độ ăn uống của mẹ

Khi thấy trẻ sơ sinh bị sôi bụng, xì hơi nhiều, thường xuyên đi ngoài, mẹ cần chú ý chế độ ăn uống hằng ngày của mình. Nếu đang nuôi con bằng sữa mẹ, một số thực phẩm mẹ ăn sẽ ảnh hưởng không tốt đến hệ tiêu hóa của bé.

Các thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, cay nóng, cà chua, cam, quýt, cải bắp, súp lơ, các sản phẩm từ đậu nành… rất dễ làm trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng. Do đó, mẹ cần cắt giảm bớt những thực phẩm này.

Mẹ cũng không nên ăn nhiều đồ ngọt, nhất là các loại bánh kẹo bởi dạ dày của trẻ sẽ không thể tiêu hóa được những loại đường trên nên rất dễ khiến trẻ sơ sinh bị sôi bụng. Ngoài ra, thịt heo mỡ chứa chất béo khó tiêu hóa, nên không tốt cho dạ dày của trẻ, làm tăng nguy cơ béo phì và thừa cân, vì vậy mẹ nên tránh ăn thịt heo mỡ trong giai đoạn này.

Trẻ sơ sinh bị sôi bụng mẹ nên ăn gì? Mẹ nên bổ sung thêm các thực phẩm giàu chất xơ và có tác dụng nhuận tràng như củ dền, khoai lang, đu đủ hầm giò… Đồng thời uống đủ 2 lít nước/ngày để tránh tình trạng sữa bị cô đặc.

Chế độ dinh dưỡng cân bằng cho mẹ cũng là một phần quan trọng trong cách tăng đề kháng cho trẻ sơ sinh thông qua nguồn sữa mẹ.

Mẹ cần điều chỉnh lại chế độ ăn uống để tránh cho bé bị sôi bụng khi bú sữa

3.3 Thay đổi loại sữa công thức khác

Mẹ nên chọn sữa công thức phù hợp với độ tuổi của bé, tránh loại nhiều lactose để hạn chế khó tiêu. Có thể chọn loại sữa không chứa đường lactose. Bởi thành phần này là một trong những nguyên nhân gây kích ứng dạ dày, tiêu chảy.

Ngoài ra, bố mẹ cũng cần lưu ý pha sữa theo đúng hướng dẫn cho từng loại sữa. Đừng quên rửa và tiệt trùng bình sữa, dụng cụ pha sữa, núm vú và tay trước khi cho bé bú.

3.4 Đi khám nếu tình trạng sôi bụng kéo dài

Nếu mẹ đã thực hiện đầy đủ và đúng cách về chế độ dinh dưỡng của mình mà tình trạng trẻ sơ sinh bị sôi bụng vẫn không thuyên giảm thì mẹ cần tìm đến các bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn cách chữa trị kịp thời.

Hy vọng những gì bài viết trên giúp mẹ biết được trẻ sơ sinh bị sôi bụng mẹ cần làm gì. Mẹ là người bạn đồng hành cùng các bé qua từng giai đoạn phát triển toàn diện. Để giúp trẻ phát triển một cách tối đa các mẹ có thể tham khảo thêm cách chăm con tại Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé mẹ nhé. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh!