Bé mấy tháng ăn được thịt cá, tôm? Những lưu ý mẹ cần biết

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Bé mấy tháng ăn được thịt cá, tôm là câu hỏi khi bé tròn 6 tháng bởi sữa mẹ dần không đủ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho sự phát triển toàn diện. Lúc này, cha mẹ cần bổ sung nguồn đạm quan trọng vào chế độ ăn dặm. Giai đoạn làm quen với thực phẩm thô là cột mốc quan trọng, đòi hỏi phụ huynh phải có kiến thức và sự kiên nhẫn!

1. Bé mấy tháng ăn được thịt cá, tôm, hải sản ?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thời điểm tốt nhất để cho trẻ ăn dặm là từ 6 tháng tuổi trở đi. Từ giai đoạn này sữa mẹ không cung cấp đủ nhu cầu dinh dưỡng cho trẻ lớn lên và phát triển. Vì vậy ngoài bú sữa mẹ theo nhu cầu, trẻ bắt đầu cần ăn bổ sung thêm các thức ăn khác (còn gọi là ăn sam, ăn dặm).

Nếu ăn dặm quá sớm, do chất đạm có trong hải sản (cá, tôm,..) thường gây ra những dấu hiệu dị ứng ở trẻ. Để trả lời cho câu hỏi bé mấy tháng ăn được thịt cá, tôm thì tốt nhất là khoảng từ 6 - 7 tháng tuổi trở đi sẽ là thời điểm thích hợp để bé bổ sung chất đạm từ hải sản. Tuy nhiên cần nhớ là đây là giai đoạn cho ăn bổ sung, có nghĩa là sữa mẹ vẫn là nguồn thức ăn chính trong năm đầu. 

Năng lượng do sữa mẹ cung cấp chiếm một nửa trong lượng thức ăn của trẻ từ tháng thứ 6 đến hết năm đầu và 1/3 trong năm thứ 2 của trẻ.

Giải đáp thắc mắc cho các mẹ về vấn đề bé mấy tháng ăn được thịt cá tôm

Khi cho con ăn bổ sung, bà mẹ vẫn cần tuân thủ một số nguyên tắc sau:

• Số lượng bữa cho con bú vẫn theo theo nhu cầu, càng nhiều càng tốt;
• Chế biến thức ăn cho con từ lỏng đến đặc, từ ít đến nhiều để tập cho con quen dần với thức ăn mới và hấp thu hiệu quả.
• Thức ăn bổ sung phải là các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng và đủ về mặt số lượng. Không cần cầu kỳ, hãy sử dụng thực phẩm tươi, có sẵn tại địa phương, chỉ cần có đủ tinh bột (gạo, bột mỳ, ngô, khoai…); đạm (cá, trứng, tôm, cua..), mỡ, dầu (lạc, vừng..); rau quả (rau muống, ngót, bầu, bí…) và trái cây (chuối, hồng, xoài, đu đủ.v.v).
• Thức ăn bổ sung phải sạch và an toàn: bảo đảm nguồn nước sạch, thực phẩm an toàn; giữ thực phẩm ở nhiệt độ thích hợp; bạn hoặc người chăm sóc con bạn phải giữ vệ sinh cả khi chế biến và khi cho con ăn. Nấu chín kỹ và cho con ăn ngay sau khi nấu xong.
• Tạo môi trường thoải mái, khuyến khích con ăn, đừng ép buộc con ăn khi con không muốn.

Nếu mẹ vẫn băn khoăn tập cho bé ăn dặm như thế nào cho đúng cách, có thể tham khảo thêm hướng dẫn chi tiết để bé làm quen thực phẩm mới an toàn và hứng thú hơn.

2. Giá trị dinh dưỡng của cá, tôm, hải sản đối với trẻ nhỏ

Khi bé bước vào giai đoạn ăn dặm, bổ sung cá, tôm giúp cung cấp nguồn đạm dồi dào hỗ trợ bé tăng trưởng và phát triển toàn diện. Các loại thực phẩm này không chỉ giàu protein mà còn chứa nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu khác. Theo Bảng Thành phần Thực phẩm Việt Nam 2007, giá trị dinh dưỡng nổi bật có trong 100g thịt của các loại hải sản và cá phổ biến sau:

Thịt, cá, tôm giàu protein và cung cấp thêm nhiều vitamin cùng khoáng chất quan trọng

3. Lợi ích khi bổ sung đạm từ cá, tôm, hải sản cho bé

Các loại thực phẩm như cá tôm, hải sản cung cấp đa dạng các vitamin, khoáng chất quan trọng giúp xây dựng nền tảng vững chắc cho cả thể chất và trí tuệ của trẻ. Việc bổ sung hợp lý các loại đạm này không chỉ hỗ trợ bé lớn nhanh mà còn tăng cường khả năng miễn dịch, bảo vệ bé khỏi các nguy cơ bệnh tật. Dưới đây là những lợi ích khi bổ sung cá, tôm, hải sản cho bé ăn dặm:

• Tăng khả năng hấp thụ: Tôm, cua, cá có chứa hàm lượng protein cao hơn thịt gà. Ngoài ra,  các axit amin thiết yếu cũng có trong hải sản, giúp trẻ dễ dàng hấp thụ hơn.
• Cung cấp vitamin và khoáng chất: Tôm chứa vitamin A và vitamin D, giúp hình thành cơ xương ở trẻ nhỏ. Ngoài ra, tôm, cua, cá rất giàu khoáng chất như canxi, phốt pho, iốt và kẽm. Những chất này góp phần vào sự phát triển toàn diện của trẻ. 
• Hỗ trợ phát triển trí não: Trong cá rất giàu chất dinh dưỡng như sắt, omega-3 và omega-6, hỗ trợ hệ thống miễn dịch của con bạn và thúc đẩy sự phát triển trí não.

Thịt, cá, tôm cung cấp nhiều chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất

Bé nên ăn bao nhiêu cá, tôm, hải sản mỗi ngày là phù hợp?

Dù cá, tôm, cua hay các loại hải sản khác đều là nguồn thực phẩm tuyệt vời cho bé, tuy nhiên, lượng ăn phù hợp sẽ thay đổi theo từng độ tuổi cụ thể của trẻ. Dưới đây là hướng dẫn về lượng cá, tôm, hải sản khuyến nghị theo từng giai đoạn phát triển của bé:

• Trẻ từ 7 đến 12 tháng tuổi: Bé có thể ăn từ 20 - 30g cá hoặc tôm đã bóc vỏ và lọc xương nấu thành cháo bột. Hàm lượng này, mẹ nên cho bé ăn một bữa một ngày và ăn một tuần ít nhất 3 - 4 lần.
• Trẻ từ 1 đến 3 tuổi: Khi này, bé đã cứng cáp hơn, các mẹ có thể nấu chín hải sản cùng cháo, bún, mì…cho trẻ ăn hàng ngày. Hàm lượng có thể tiêu thụ khoảng 30 - 40g.
• Trẻ từ 4 tuổi trở lên: Bé có thể ăn 1 - 2 bữa hải sản mỗi ngày, lượng thịt cá, tôm trong mỗi khẩu phần khoảng 50 - 60g (tương đương 1- 2 con tôm). Đối với cua thì mẹ có thể cho bé ăn 1/2  con/bữa. 

Bên cạnh cá và tôm, nhiều phụ huynh cũng thắc mắc bé mấy tháng ăn được cua biển để bổ sung thêm nguồn đạm và canxi an toàn cho con.

Bé từ 7 - 12 tháng tuổi có thể ăn từ 20-30g cá hoặc tôm đã bóc vỏ và lọc xương nấu thành cháo bột

4. Một số lưu ý khi cho trẻ ăn thịt cá, tôm, hải sản

Để đảm bảo quá trình ăn dặm của bé với cá, tôm diễn ra an toàn và hiệu quả, mẹ cần nắm vững những nguyên tắc quan trọng. Dưới đây là những lưu ý cần thiết mà cha mẹ không thể bỏ qua giúp bé hấp thu tối đa dưỡng chất và phòng tránh được các rủi ro về sức khỏe:

• Lựa chọn hải sản còn tươi: Thông thường, những loại hải sản tươi sống thường giữ được hàm lượng chất dinh dưỡng hơn những loại hải sản đã chết. Ngoài ra, hải sản càng tươi càng an toàn và tốt cho trẻ. Do vậy, các mẹ không nên cho bé ăn các loại hải sản (tôm, cua, cá,...) không tươi mà hãy mua mua hải sản tươi sống về chế biến. Như vậy, sẽ tránh được tình tình trạng ngộ độc thực phẩm ở trẻ.
• Bảo quản thực phẩm: Nên bảo quản hải sản trong tủ lạnh, thay vì mua nhiều để bé có thể ăn một lượng nhỏ. Chỉ mua đủ hải sản  cho con ăn trong ngày hôm đó.
• Theo dõi khẩu phần ăn của bé để tránh dị ứng: Đối với những trẻ nhỏ, hệ thống miễn dịch vẫn chưa được phát triển đầy đủ. Do vậy, để tránh tình trạng dị ứng nguy hiểm, hãy cho bé ăn thử từ từ với số lượng ít để làm quen và xem xét phản ứng của trẻ. Nếu bé không có vấn đề gì, các mẹ có thể tăng dần lượng hải sản. Mặt khác, nếu bé có những dấu hiệu dị ứng như đau bụng, nôn, hoặc phát ban, hãy nhanh chóng cho bé đến gặp bác sĩ để thăm khám. 
• Hạn chế các món hải sản chiên rán: Chiên rán làm giảm hàm lượng dinh dưỡng trong thực phẩm do hàm lượng chất béo không bão hòa cao. Ngoài ra, các chất có hại như lipid peroxide được tạo ra trong quá trình chiên cũng sẽ gây ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của trẻ. Để thay thế, các bậc phụ huynh có thể chuyển sang hình thức hấp để giữ được nhiều chất dinh dưỡng hơn.
• Tránh các loại cá chứa thủy ngân: Theo FDA (Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Thuốc Hoa Kỳ) đã khuyến cáo trẻ em và phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú nên tránh ăn những loại cá có chứa hàm lượng cao. Vì chúng có thể gây ra những triệu chứng như suy nhược thần kinh, rối loạn tâm thần, giảm thính lực và để lại nhiều hậu quả nguy hiểm, thậm chí tử vong. Những loại cá chứa thủy ngân bạn nên tránh như cá mập, cá kiếm, cá nóc, cá rô đại dương và cá thu vua.
• Tần suất sử dụng hải sản: Chỉ nên cho bé ăn hải sản với tần suất vừa đủ khoảng 3-4 bữa/tuần để tránh mất cân bằng dinh dưỡng và tính tụ kim loại nặng trong cơ thể.
• Chú ý khâu chế biến hải sản: Khi chế biến cá, hãy chú ý làm sạch  đầu và dạ dày vì những khu vực này tích tụ nhiều vi khuẩn có hại. Để dễ dàng loại bỏ xương, hãy nấu sôi và nấu chín hoàn toàn. Tiếp theo, băm nhỏ thịt cá rồi nấu cùng bột thức ăn trẻ em (bột ăn dặm).
• Không ăn hải sản sống hoặc chưa nấu chín: Hải sản chưa nấu chín như gỏi sống, cá sống,...có thể  chứa vi khuẩn và ký sinh trùng, gây ra nhiều bệnh nhiễm trùng đường ruột cho trẻ.

Vì mực cũng thuộc nhóm hải sản dễ gây dị ứng, mẹ nên tìm hiểu kỹ bé mấy tháng ăn mực được và cách cho bé thử từng ít một để theo dõi phản ứng cơ thể.

>>> Để biết thêm nhiều công thức ăn dặm đa dạng, mẹ có thể tham khảo công cụ "Ngân Hàng Thực Đơn Dinh Dưỡng" của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé. Công cụ được xây dựng dựa trên từng giai đoạn phát triển giúp bé hấp thụ dinh dưỡng một cách tốt nhất!

Hạn chế cho trẻ ăn những loại hải sản sống và chưa được nấu chín

5. Gợi ý các món ăn dặm từ hải sản cho bé đầy đủ dinh dưỡng

Để giúp mẹ dễ dàng hơn trong việc chế biến, dưới đây là một số gợi ý món ăn dặm từ hải sản, thịt, cá phù hợp cho bé. Các công thức này không chỉ đảm bảo dinh dưỡng mà còn hấp dẫn vị giác của trẻ.

Bột cá chép rau cải bó xôi

Món bột cá chép rau cải bó xôi là lựa chọn tuyệt vời, cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho bé trong giai đoạn ăn dặm. Cá chép giàu protein, trong khi cải bó xôi bổ sung vitamin và chất xơ giúp bé phát triển khỏe mạnh và hỗ trợ tiêu hóa.

Nguyên liệu:

• Cá chép: 16g (đã lấy nạc, bỏ xương, thái nhỏ)
• Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 4g
• Nước lọc: 160g
• Cải bó xôi: 5g (thái nhuyễn)
• Bột gạo tẻ: 12g

Cách chế biến:

• Chế biến nguyên liệu: Cá chép sau khi được hấp chín sẽ xay cùng chút nước đã để nguội.
• Nấu bột: Hòa tan bột gạo với nước lạnh, sau đó nấu trên lửa vừa. Liên tục khuấy nhẹ nhàng để bột không vón cục và nở đều. Khi bột bắt đầu sôi, giảm lửa nhỏ và tiếp tục khuấy đến khi bột chín hoàn toàn.
• Hoàn thành món ăn: Cho phần cá chép đã xay nhuyễn và cải bó xôi thái nhuyễn vào nồi bột, khuấy đều. Đun sôi trở lại rồi tắt bếp. Cuối cùng, thêm mỡ lợn đã chuẩn bị vào và khuấy đều.
• Thưởng thức: Đổ bột ra bát miệng rộng hoặc đĩa sâu lòng, cho bé ăn khi bột còn ấm để đảm bảo hương vị và dinh dưỡng tốt nhất.

Bột cá chép rau cải bó xôi

Bột cá hồi bí đỏ phô mai

Món bột cá hồi bí đỏ phô mai là sự kết hợp hoàn hảo giữa các thành phần giàu dinh dưỡng, mang đến hương vị hấp dẫn và hỗ trợ sự phát triển toàn diện cho bé. Cá hồi cung cấp protein và Omega-3, bí đỏ giàu vitamin A, trong khi phô mai bổ sung canxi, rất cần thiết cho xương và răng của bé.

Nguyên liệu:

• Cá hồi: 15g (phần nạc thịt, đã bỏ xương, thái nhỏ)
• Bí ngô/Bí đỏ: 5g (thái nhỏ)
• Bột gạo tẻ: 12g
• Phô mai/Pho mát: 3g (thái nhỏ)
• Dầu ăn/Dầu thực vật: 2g
• Nước lọc: 160g

Cách chế biến:

• Sơ chế nguyên liệu: Xay nhuyễn cá hồi đã hấp chính cùng với một ít nước đun sôi đã nguội. Bí đỏ sau khi hấp chín cũng được nghiền nhuyễn riêng.
• Nấu bột: Hòa tan bột gạo với nước lạnh, khuấy đều để không còn vón cục. Đặt nồi lên bếp với lửa vừa, tiếp tục khuấy nhẹ nhàng và liên tục cho bột nở đều. Khi bột sôi, hạ lửa nhỏ và khuấy liên tục cho đến khi bột chín hoàn toàn.
• Hoàn thiện món ăn: Thêm cá hồi đã xay, bí đỏ nghiền nhuyễn và phô mai thái nhỏ vào nồi bột. Khuấy đều hỗn hợp, đun sôi lại một lần nữa rồi tắt bếp và thêm dầu thực vật vào.
• Thưởng thức: Múc bột cá hồi bí đỏ phô mai ra bát hoặc đĩa lòng sâu, cho bé thưởng thức khi món ăn còn ấm.

Bột cá hồi bí đỏ phô mai

Bột tôm rau dền khoai môn

Món bột tôm rau dền khoai môn là sự kết hợp giữa tôm giàu protein, rau dền cung cấp vitamin và khoáng chất, cùng khoai môn mang đến nguồn năng lượng dồi dào. Món ăn này sẽ giúp bé phát triển toàn diện và có bữa ăn ngon miệng cùng màu sắc hấp dẫn.

Nguyên liệu:

• Tôm biển: 17g (phần thịt tôm đã bóc vỏ, thái nhỏ)
• Khoai môn: 3g
• Rau dền đỏ: 5g (thái nhuyễn)
• Bột gạo tẻ: 12g
• Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 2g
• Nước lọc: 160g

Cách chế biến:

• Sơ chế ban đầu: Cho tôm và khoai môn vào nồi hấp cho đến khi chín mềm. Tiếp theo, xay nhuyễn tôm cùng một ít nước đun sôi đã nguội. Khoai môn sau khi hấp cũng được nghiền nhuyễn.
• Nấu bột: Sau khi hoà tan bột gạo cùng nước, hãy đặt lên bếp với lửa vừa, khuấy nhẹ và liên tục để hòa tan bột gạo với nước lạnh cho tan hoàn toàn. Khi bột bắt đầu sôi, giảm lửa nhỏ và tiếp tục khuấy đều cho đến khi bột chín hẳn.
• Hoàn thiện món ăn: Sau đó, cho tôm đã xay, khoai môn đã nghiền nhuyễn và rau dền đã thái nhuyễn vào nồi. Khuấy đều hỗn hợp cho đến khi bột sôi lại và tắt bếp. Cuối cùng, thêm mỡ heo vào và khuấy đều lần nữa.
• Thưởng thức: Múc bột tôm rau dền khoai môn ra bát hoặc đĩa lòng sâu có miệng rộng, cho bé thưởng thức khi món ăn còn ấm.

Bột tôm rau dền khoai môn

Bột tôm bông cải xanh cà rốt

Món bột tôm bông cải xanh cà rốt là công thức ăn dặm lý tưởng, kết hợp hàm lượng protein dồi dào từ tôm cùng nguồn vitamin A và chất xơ thiết yếu từ cà rốt và bông cải xanh. Sự pha trộn này không chỉ cung cấp dinh dưỡng toàn diện mà còn hỗ trợ hệ tiêu hóa khỏe mạnh cho bé.

Nguyên liệu:

• Tôm biển: 18g (phần thịt tôm đã bóc vỏ, thái nhỏ)
• Bông cải xanh/Súp lơ xanh: 3g (thái nhuyễn)
• Cà rốt: 2g (thái nhuyễn)
• Bột gạo tẻ: 12g
• Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 4g
• Nước lọc: 140g

Cách chế biến:

• Sơ chế nguyên liệu: Tôm say khi đã hấp chín sẽ được xay nhuyễn cùng một lượng nhỏ nước đun sôi đã để nguội.
• Nấu bột: Hòa bột gạo với nước lạnh, khuấy đều để bột tan hoàn toàn. Sau đó nấu bột với lửa vừa, nhẹ nhàng khuấy liên tục để bột nở đều và không bị vón. Khi bột bắt đầu sôi, giảm lửa nhỏ và tiếp tục khuấy cho đến khi bột chín hẳn.
• Hoàn thiện món ăn: Tiếp theo, cho tôm đã xay nhuyễn, bông cải xanh và cà rốt đã thái nhuyễn vào nồi bột, khuấy đều. Đun sôi lại một lần nữa để chắc chắn các nguyên liệu đã chín kỹ rồi tắt bếp. Cuối cùng, thêm mỡ heo nước vào và khuấy đều.
• Trình bày: Múc bột tôm bông cải xanh cà rốt ra bát hoặc đĩa lòng sâu, cho bé dùng khi món ăn còn ấm.

Bột tôm bông cải xanh cà rốt

Bột cua biển cải xanh ngô non

Món bột cua biển cải xanh ngô non mang đến nguồn protein dồi dào từ cua biển, cùng vitamin và khoáng chất thiết yếu từ cải xanh và ngô non. Công thức này không chỉ hỗ trợ bé phát triển xương và răng chắc khỏe mà còn tăng cường sức đề kháng.

Nguyên liệu:

• Cua bể/Cua biển: 15g (phần thịt đã hấp chín)
• Ngô bao tử/Bắp non: 5g (thái nhuyễn)
• Cải xanh/Cải bẹ xanh: 2g (thái nhuyễn)
• Bột gạo tẻ: 12g
• Nước lọc: 140g
• Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 3g

Cách chế biến:

• Sơ chế ban đầu: Phần thịt cua sau khi được hấp chín, hãy mang đi xay nhuyễn cùng một ít nước đun sôi để nguội.
• Nấu bột: Hòa tan bột gạo tẻ trong nước lạnh, khuấy đều để bột tan hoàn toàn và không vón cục. Đặt nồi lên bếp với lửa vừa, liên tục khuấy nhẹ nhàng cho bột nở đều. Khi bột bắt đầu sôi, hạ lửa nhỏ và tiếp tục khuấy cho đến khi bột chín hẳn.
• Hoàn thiện món ăn: Cho thịt cua đã xay, cải xanh thái nhuyễn và ngô bao tử đã thái nhuyễn vào nồi bột. Khuấy đều hỗn hợp cho đến khi nồi bột sôi lại và tắt bếp. Cuối cùng, thêm mỡ lợn/mỡ heo nước vào và khuấy đều.
• Phục vụ: Múc bột cua biển cải xanh ngô non ra bát có miệng rộng hoặc đĩa sâu lòng, cho bé dùng khi món ăn còn ấm.

Bột cua biển cải xanh ngô non

Với kiến thức tổng quan về giá trị dinh dưỡng, hy vọng các mẹ có thể xác định bé mấy tháng ăn được thịt cá, tôm. Đặc biệt, bạn có thể dễ dàng xây dựng thực đơn phong phú cho bé với công cụ "Ngân Hàng Thực Đơn Dinh Dưỡng" của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé. Chúng tôi tin rằng, mỗi bữa ăn sẽ là một hành trình khám phá vị giác đầy hứng khởi, góp phần nuôi dưỡng bé yêu lớn khôn khỏe mạnh và hạnh phúc.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn