[Chuyên gia giải đáp] Trẻ bị nóng trong người nên uống gì cho mát?

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Nóng trong người (nội nhiệt) là cách gọi dân gian thường dùng khi trẻ có biểu hiện như rôm sảy, nhiệt miệng, táo bón, nước tiểu vàng, hôi miệng, khó chịu, ngủ kém… đa số không phải bệnh nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài hoặc kèm sốt, mệt nhiều, sụt cân… cha mẹ cần theo dõi kỹ và đưa trẻ đi khám. Vậy trẻ nóng trong nên uống gì cho mát và dễ chịu? Cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm câu trả lời qua nội dung bài viết này.

1.Trẻ bị nóng trong người do nguyên nhân nào?

Một số nguyên nhân thường gặp khiến trẻ có biểu hiện “nóng trong” gồm:

• Uống không đủ nước, ăn thiếu chất xơ dẫn đến phân khô, táo bón, cơ thể dễ “bức bối”. 
• Ăn nhiều đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ, nhiều đồ ngọt, đồ cay (hoặc trẻ hấp thu gián tiếp qua sữa mẹ) khiến trẻ dễ đầy bụng, nổi mụn nhọt/rôm sảy ở cơ địa nhạy. 
• Thời tiết nóng, ra nhiều mồ hôi, mặc đồ bí, vệ sinh da chưa tốt làm bít tắc lỗ chân lông, rôm sảy. 
• It vận động, ngủ kém, lịch sinh hoạt đảo lộn sẽ khiến trẻ dễ cáu gắt, ăn kém, dễ táo bón. 
• Một số thuốc (ví dụ dùng kháng sinh) có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, khiến tiêu hoá kém/táo bón 

2. Trẻ nóng trong người sẽ có những triệu chứng gì?

Khi bị nóng trong người, trẻ thường xuất hiện một số biểu hiện đặc trưng, phản ánh tình trạng rối loạn điều hòa nhiệt và chuyển hóa trong cơ thể. Việc nhận biết sớm các triệu chứng giúp cha mẹ có biện pháp chăm sóc và điều chỉnh kịp thời, hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt của trẻ. Một số triệu chứng nổi bật để nhận biết trẻ nóng trong người bao gồm:

• Đổ mồ hôi nhiều: Bé trở nên bồn chồn và thường xuyên đổ mồ hôi ban đêm. Lúc này, đổ mồ hôi nhằm giảm nhiệt và làm mát cơ thể.
• Phát ban, rôm sảy, mụn nhọt: Nhiệt tích tụ trong gan gây phát ban, mụn nhọt, mẩn ngứa, gây đau đớn, khó chịu cho bé.
• Da khô ở môi, viêm miệng, nhiệt miệng: Nóng trong có thể khiến bé bị khô da, sần sùi,... Khi nóng trong, tại vòng họng sẽ xuất hiện mụn trắng đi kèm sưng đỏ, lở loét. Điều này sẽ khiến bé trở nên khó chịu, đau miệng, khó ăn; trong thời gian dài có thể dẫn đến bỏ ăn.
• Hơi thở nóng hoặc có mùi hôi: Nhiệt độ cơ thể cao còn làm tăng nhiệt ở gan và các cơ quan khác, khiến hơi thở nóng và có mùi  khó chịu.
• Nước tiểu vàng, khó tiểu: Thận tích nhiều nhiệt, cơ thể trẻ nóng, nước tiểu có màu vàng đỏ, lượng nước tiểu ít.
• Táo bón: Trẻ có thể gặp tình trạng táo bón. Nếu kéo dài và không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể gây tổn thương niêm mạc ruột, làm tăng nguy cơ nứt kẽ hậu môn và chảy máu khi đi tiêu.
• Khóc nhiều về đêm, ngủ không ngon giấc: Do thân nhiệt cao, luôn cảm thấy nóng bức nên bé thường khó chịu, ngủ không ngon giấc và quấy khóc vào ban đêm.

Nhiệt miệng là một trong những dấu hiệu cho thấy trẻ đang bị nóng trong người

3. Khi trẻ bị nóng trong người nên uống gì cho mát?

Nóng trong người có thể khiến trẻ cảm thấy khó chịu, mệt mỏi và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày; nếu kéo dài, tình trạng này có thể tác động không mong muốn đến sức khỏe. Mặc dù không phải là bệnh lý nguy hiểm, việc can thiệp sớm bằng các biện pháp phù hợp, đặc biệt là lựa chọn đồ uống giúp hỗ trợ làm mát và điều hòa cơ thể, có thể góp phần cải thiện triệu chứng. Vậy trẻ bị nóng trong người nên uống gì cho mát?

3.1 Nước dừa

Nước dừa có vị ngọt tự nhiên, tính mát, làm dịu cơ thể cho trẻ khi bị nóng trong người. Bên cạnh tác dụng giải nhiệt, nước dừa còn cung cấp nhiều dưỡng chất như chất xơ, kali, natri, canxi, vitamin C, protein và monolaurin, hỗ trợ miễn dịch và bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, cha mẹ không nên cho trẻ uống quá nhiều nước dừa, vì có thể gây lạnh bụng hoặc tiêu chảy.

Nước dừa có tính giải nhiệt, giúp trẻ làm mát người

3.2 Sữa bắp

Sữa bắp là thức uống có tính thanh mát, dễ uống, tạo cảm giác dễ chịu cho trẻ, đặc biệt trong thời tiết nóng. Thành phần của sữa bắp cung cấp một số vi chất dinh dưỡng như canxi, kali và vitamin C, hỗ trợ quá trình tăng trưởng và duy trì sức khỏe tổng thể của trẻ. 

Vì vậy, khi băn khoăn lựa chọn thức uống phù hợp giúp trẻ cảm thấy mát và thoải mái hơn, cha mẹ có thể cân nhắc sữa bắp. Loại thức uống này như một lựa chọn bổ sung hợp lý trong chế độ dinh dưỡng hằng ngày cho trẻ.

Sữa bắp dễ uống, tạo cảm giác dễ chịu cho trẻ khi bị nóng trong người

3.3 Nước cam

Nước cam là nguồn cung cấp dồi dào vitamin C, các khoáng chất thiết yếu và carotenoid - những hợp chất có tác dụng chống oxy hóa. Các dưỡng chất này góp phần hỗ trợ chức năng gan, thúc đẩy quá trình thải độc của cơ thể và giúp điều hòa thân nhiệt. 

Bên cạnh đó, khi trẻ mắc cúm hoặc sốt trong mùa lạnh, việc bổ sung cam có thể giúp hạ sốt, rút ngắn thời gian hồi phục và tăng cường sức đề kháng. Nhờ hương vị chua ngọt tự nhiên, nước cam dễ uống, dễ tiêu hóa và phù hợp với thể trạng của trẻ nhỏ.

Nước cam giúp điều hòa thân nhiệt cho trẻ

3.4 Nước ép táo

Táo là loại trái cây có tính thanh mát, giàu chất xơ, hỗ trợ điều hòa thân nhiệt và cải thiện chức năng tiêu hóa. Nước ép táo cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa, góp phần bổ sung năng lượng, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và tăng cường hệ miễn dịch. Trong trường hợp trẻ bị nóng trong hoặc sốt nhẹ, cha mẹ có thể cho trẻ uống nước ép táo với lượng phù hợp để giúp cơ thể dễ chịu hơn và giảm cảm giác nóng bức.

Nước ép táo giúp cơ thể trẻ dễ chịu và giảm cảm giác nóng bức

3.5 Nước ép dưa hấu

Dưa hấu có tính hàn, vị ngọt với tác dụng thanh nhiệt, giải khát và hỗ trợ đào thải nhiệt cùng các chất độc ra khỏi cơ thể. Đồng thời, dưa hấu chứa hàm lượng nước cao kết hợp với chất xơ tự nhiên, giúp tăng cường hydrat hóa và cải thiện tình trạng táo bón thường gặp khi cơ thể bị nóng trong, đặc biệt là ở trẻ em.

Trẻ uống nước ép dưa hấu giúp cải thiện tình trạng táo bón khi bị nóng trong người

3.6 Nước rau má

Theo Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Hoa Kỳ (NCBI), rau má (Centella asiatica) chứa nhiều dưỡng chất như vitamin C, các vitamin nhóm B, protein cùng các hợp chất sinh học gồm flavonoid, tannin và polyphenol. Những thành phần này có tác dụng hỗ trợ hạ sốt, giảm rôm sảy và phát ban, góp phần làm mát gan và tăng cường bài tiết nước tiểu.

Vì vậy, trong trường hợp trẻ có biểu hiện nóng trong, rau má có thể được cân nhắc như một loại thức uống hỗ trợ. Cha mẹ nên rửa sạch rau má, xay nhuyễn và ép lấy nước với lượng phù hợp theo độ tuổi của trẻ, có thể thêm một ít đường để dễ uống. Việc sử dụng đúng cách và điều độ có thể cải thiện cảm giác nóng bức và tăng sự thoải mái cho trẻ.

Nước rau má giảm triệu chứng nóng trong ở trẻ hiệu quả

3.7 Nước đậu đen

Một trong những loại thức uống cho trẻ khi bị nóng trong người là nước đậu đen. Theo bệnh viện Mayo Clinic Hoa Kỳ, đậu đen có nhiều công dụng như giải nhiệt, hỗ trợ giảm táo bón, hỗ trợ hệ tim mạch, giúp giảm cân. Do trong đậu đen có chứa nhiều chất xơ, protein và các dưỡng chất. Hãy dùng đậu đen pha với nước, thêm đường rồi cho vào tủ lạnh khoảng 15 đến 20 phút, sau đó cho trẻ uống để  giải khát.

Nước đậu đen giảm nóng trong, giúp trẻ giải khát

3.8 Nước pha với bột sắn dây

Bột sắn dây từ lâu được sử dụng trong y học cổ truyền như một dược liệu có tác dụng thanh nhiệt và hỗ trợ giải độc cơ thể. Nước pha từ bột sắn dây giúp bổ sung dịch, tạo cảm giác mát và cung cấp một số khoáng chất như canxi, sắt và kali. Vì vậy, khi trẻ có biểu hiện nóng trong, cha mẹ có thể cân nhắc sử dụng nước bột sắn dây với liều lượng phù hợp nhằm giúp cơ thể trẻ dễ chịu hơn và giảm cảm giác nóng bức.

Sử dụng nước pha với bột sắn với liều lượng phù hợp giúp trẻ giảm nóng trong

3.9 Nước bí đao

Nước bí đao là thức uống thanh mát tự nhiên, thường được các mẹ dùng để giúp trẻ đỡ bị nóng trong người, giảm tình trạng nổi mụn nhọt hay táo bón. Bí đao có tính mát, vị ngọt nhẹ, giúp thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ gan - thận hoạt động tốt hơn, nhờ đó cơ thể bé được điều hòa nhiệt bên trong.

Không chỉ vậy, trong bí đao còn có vitamin C, kali và các chất chống oxy hóa giúp tăng sức đề kháng, hỗ trợ tiêu hóa và giảm mệt mỏi. Từ đó giúp bé khỏe mạnh và thoải mái hơn trong những ngày nóng bức.

4. Cần lưu ý gì khi chăm sóc trẻ nóng trong người?

Ngoài bổ sung các loại nước mát để hạ nhiệt nóng trong người, cha mẹ cũng nên lưu ý một số điều quan trọng sau đây trong quá trình chăm sóc trẻ:

• Hạn chế những sản phẩm cay nóng: Trẻ bị nóng trong người nên tránh ăn những đồ ăn cay nóng, bánh ngọt, đồ uống có ga, thực phẩm giàu protein.
• Cho trẻ uống nhiều nước: Đảm bảo cho trẻ uống đủ nước để duy trì cân bằng nước trong cơ thể và ngăn ngừa tình trạng mất nước do đổ mồ hôi. Mẹ có thể bổ sung ½ đến 1 ly (250ml)nước mỗi ngày cho trẻ từ 6 đến 12 tháng tuổi.
• Cung cấp chất xơ: Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ vào chế độ ăn của trẻ như các loại rau củ và trái cây là cách hiệu quả giúp trẻ không bị quá nóng.
• Ưu tiên những thức ăn dễ tiêu: Cơ thể trẻ em rất nhạy cảm trong những ngày nóng trong người. Do vậy, các mẹ nên cho trẻ ăn những thức ăn dễ tiêu, trách thức ăn nhiều muối vì dễ gây khát nước, khô miệng.
• Mặc trang phục, quần áo thoải mái: Khi nóng trong người, các mẹ nên chọn những quần áo với chất liệu thoáng khí, mát mẻ. Điều này, sẽ giúp bé cảm thấy thoải mái và dễ chịu hơn. Tránh mặc quần áo tối màu do màu tối có khả năng hấp thụ nhiệt cao nên dễ khiến cho trẻ cảm thấy nóng hơn. 
• Không gian mát mẻ: Tạo môi trường mát mát mẻ với quạt, máy lạnh sẽ giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn trong trường hợp này.
• Theo dõi sức khỏe của bé: Nếu tình trạng nóng trong người vẫn kéo dài và ngày càng trở nên nghiệm trọng hơn, thì hãy cho bé đến ngay bệnh viện gần nhất để thăm khám.Trường hợp trẻ kèm nổi mẩn, ngứa kéo dài, cha mẹ nên tìm hiểu trẻ bị dị ứng thức ăn thì phải làm sao để xử lý đúng cách.

Bổ sung nhiều chất xơ cho trẻ để giảm tình trạng nóng trong người

5. Nên làm gì để phòng ngừa trẻ bị nóng trong người?

Để giúp trẻ phòng tránh tình trạng nóng trong người, đặc biệt trong những ngày thời tiết nắng nóng, cha mẹ cần chú ý đến chế độ sinh hoạt, bảo vệ cơ thể và bổ sung nước đầy đủ cho trẻ. Một số khuyến nghị quan trọng bao gồm:

• Hạn chế tiếp xúc với nắng gắt: Tránh cho trẻ ở ngoài trời trong thời gian dài, nhất là khung giờ từ 10 giờ đến 16 giờ. Bởi đây là thời điểm tia nắng mặt trời mạnh nhất, dễ làm tăng nguy cơ sốc nhiệt.
• Bảo vệ cơ thể khi ra ngoài: Cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt; kết hợp đội mũ, đeo kính, che ô và ưu tiên nghỉ ngơi tại khu vực râm mát.
• Bổ sung đủ nước và điện giải: Cần đảm bảo trẻ được cung cấp đủ lượng nước và muối khoáng bị mất qua mồ hôi. Thiếu nước có thể gây giảm thể tích tuần hoàn, dẫn đến mệt mỏi, chóng mặt, khát nước, nước tiểu sẫm màu hoặc thậm chí ngất xỉu.
• Bổ sung nước theo độ tuổi:
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi: mẹ cần uống đủ nước và cho trẻ bú mẹ thường xuyên.
• Trẻ trên 6 tháng tuổi: có thể uống thêm nước đun sôi để nguội, đảm bảo số lần đi tiểu khoảng 6 - 8 lần/ngày.

Với trẻ đã biết tự uống nước, cha mẹ nên nhắc trẻ bổ sung nước thường xuyên, đặc biệt khi trẻ vận động nhiều, vui chơi hoặc tập thể dục.

• Duy trì chế độ ăn nhiều rau - đủ quả - đủ đạm, hạn chế đồ chiên rán/ngọt. 
• Giữ vệ sinh da, tắm rửa phù hợp, thay quần áo khi ra mồ hôi. 
• Theo dõi sức khỏe định kỳ: Quan sát và kiểm tra sức khỏe của trẻ thường xuyên trong thời tiết nắng nóng; nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc đáng lo ngại, cần đưa trẻ đi khám và tham khảo ý kiến bác sĩ kịp thời.

Nên bổ sung nước cho trẻ đều đặn để phòng ngừa vấn đề nóng trong người

6. Một số câu hỏi thường gặp về trẻ em nóng trong người

Trẻ nóng trong người có nguy hiểm không?

Thường không nguy hiểm, đa số chỉ là biểu hiện tạm thời và sẽ cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm sốt, mệt mỏi, tái phát nhiều lần thì nên đưa trẻ đi khám.

Trẻ nóng trong người nên ăn gì?

Khi trẻ bị nóng trong, cha mẹ nên ưu tiên thực phẩm mát, giàu nước và vitamin như rau xanh (rau mồng tơi, rau má), trái cây thanh mát (cam, bưởi, dưa hấu), sữa chua và các món ăn dễ tiêu. Đồng thời, cần cho trẻ uống đủ nước, hạn chế đồ chiên rán, cay nóng để giúp cơ thể trẻ cân bằng và dễ phục hồi hơn.

Nóng trong người có liên quan đến táo bón ở trẻ không?

Có. Nóng trong người thường liên quan đến táo bón ở trẻ do cơ thể thiếu nước, ăn ít chất xơ hoặc rối loạn tiêu hóa, khiến phân khô và khó đi. Khi cải thiện chế độ ăn, tăng rau xanh, trái cây và cho trẻ uống đủ nước, tình trạng này thường sẽ giảm.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ khi bị nóng trong người?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám bác sĩ nếu tình trạng nóng trong người kéo dài nhiều ngày không cải thiện, hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường như sốt cao, mệt mỏi, chán ăn, táo bón nặng, nhiệt miệng tái phát nhiều lần, nổi mụn nhọt nhiều hay sụt cân. Những biểu hiện này có thể liên quan đến bệnh lý cần được thăm khám và xử lý sớm.

Như vậy, nội dung trên đã giải đáp được thắc mắc khi “trẻ em nóng trong uống gì cho mát”. Hy vọng những thông tin về các loại đồ uống hạ nhiệt, giảm tình trạng nóng trong sẽ giúp ích cho các bậc phụ huynh. Tham gia đăng ký Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để có được những thực đơn dinh dưỡng giúp bé khỏe, phát triển tốt ngay hôm nay.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn