Bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì để đảm bảo sức khỏe cho thai nhi

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, mẹ bầu thường gặp phải nhiều thay đổi trong cơ thể, đồng thời cũng phải đối mặt với những triệu chứng như ốm nghén. Để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi, chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng. Bài viết dưới đây, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cung cấp thông tin và giải đáp các thắc mắc của mẹ về bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì để bảo vệ và đảm bảo sức khỏe trong giai đoạn thai kỳ.

1. Vai trò của dinh dưỡng trong 3 tháng đầu thai kỳ

Giai đoạn 3 tháng đầu tiên của thai kỳ được xem là cột mốc vô cùng quan trọng. Đến tuần thứ 4 của thai kỳ là thời điểm mà hệ thống thần kinh của thai nhi phát triển. 

Tuần thứ 6 hệ thống não và tủy sống được thành, cùng với đó là sự phát triển của hệ thống tuần hoàn và một số cơ quan khác. Cho đến tuần thứ 12 thì hầu hết các bộ phận trên cơ thể đều đã được hình thành như là mắt, mũi, miệng, tay, chân…

Để thai nhi được phát triển toàn diện, mẹ bầu cần cung cấp đầy đủ các chất cần thiết như là Canxi, Axit Folic, Sắt, Vitamin D… Nếu như mẹ không cung cấp không đủ có thể gây ra một số trường hợp như là dị tật thai nhi, sảy thai, suy dinh dưỡng…

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, mẹ cũng nên nhận biết sớm các dấu hiệu mang thai để kịp thời điều chỉnh lối sống phù hợp ngay từ những tuần đầu.

Ngoài ra, đây cùng là thời điểm mà cơ thể mẹ và thai nhi dễ gặp phải những tổn thương đến từ các bữa ăn hàng ngày. Vậy nên, mẹ bầu cần phải đặc biệt lưu ý bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì và không nên uống gì. 

Chế độ dinh dưỡng thai kỳ vô cùng quan trọng 

2. Mẹ bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì để đảm bảo sức khỏe cho thai nhi?

Bầu 3 tháng đầu không nên ăn gì? Trong giai đoạn mang thai không phải thực phẩm nào mẹ bầu cũng có thể ăn. Để tránh xảy ra trường hợp xấu, các mẹ cần phải nắm được các kiến thức về việc bà bầu kiêng ăn gì. Dưới đây là một số thực phẩm và đồ uống cần kiêng cho mẹ bầu: 

2.1 Hải sản chứa thủy ngân

Cá là một trong những thực phẩm được rất nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, một số loại cá có chứa hàm lượng thủy ngân cao như là cá kiếm, cá ngừ, cá thu vua… Thủy ngân trong cá khi ăn có thể gây đến tình trạng ngộ độc. Không chỉ làm ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ mà cả thai nhi. 

Thủy ngân là kim loại nặng có thể gây ra một số những vấn đề như là gây ảnh hưởng đến thính giác và thị giác, làm giảm sự phát triển của thai nhi, gây tổn thương lên não bộ…

2.2 Thực phẩm sống, tái

Có bầu không nên ăn gì? Trong 3 tháng đầu thai kỳ, các mẹ cần tuyệt đối tránh các loại thực phẩm sống, hay tái như: nem chua, trứng sống, sashimi, thịt bò tái, hay trứng lòng đào… Thông thường, trong các loại thực phẩm này thường chứa các vi khuẩn nguy hiểm cho thai nhi như: toxoplasma, Listeria hoặc Salmonella, 

Đặc biệt, khi mang thai, hệ miễn dịch trong thai kỳ thường bị suy giảm, điều đó càng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, dẫn đến các biến chứng như: mất nước, tiêu chảy, mệt mỏi kéo dài, thậm chí là sinh non hoặc thai lưu. 

Vì vậy, mẹ bầu nên lựa chọn thực phẩm đã được nấu chín hoàn toàn và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong suốt thai kỳ.

Để tránh các rủi ro này, mẹ nên tìm hiểu rõ bà bầu không nên ăn gì trong suốt thai kỳ để duy trì sức khỏe ổn định cho cả mẹ và bé.

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, mẹ bầu cần tránh hoàn toàn thực phẩm sống và tái

2.3 Rau mầm sống

Mẹ bầu không nên ăn gì Mẹ bầu tuyệt đối tránh ăn rau mầm sống (kể cả giá đỗ) trong 3 tháng đầu thai kỳ. Vi khuẩn trong hạt mầm khó loại bỏ bằng cách rửa thông thường. Để an toàn, rau mầm cần được nấu chín kỹ. Khi dùng thực phẩm chế biến sẵn, hãy kiểm tra thành phần. Nếu muốn ăn rau mầm, hãy rửa sạch và nấu chín kỹ để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé.

2.4 Rau hoặc trái cây chưa rửa sạch

Trái cây là nguồn dinh dưỡng thiết yếu cho mẹ bầu và thai nhi. Tuy nhiên, rau và trái cây chưa rửa sạch có thể chứa nhiều vi khuẩn gây hại như Toxoplasma, E. coli và Salmonella.

Trả lời cho việc mẹ bầu không nên ăn gì? Để đảm bảo an toàn, mẹ bầu không nên ăn salad làm sẵn ở tiệm. Luôn rửa trái cây thật kỹ dưới vòi nước chảy trước khi ăn hoặc ép nước. Với những loại trái cây có vỏ, nên gọt vỏ sạch để loại bỏ vi khuẩn bám bên ngoài. Sau khi rửa, hãy bảo quản trái cây trong ngăn mát tủ lạnh để giữ được độ tươi ngon và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn.

Rau và trái cây chưa được rửa sạch có thể mang nhiều vi khuẩn gây hại

2.5 Đu đủ sống

Trong trái đu đủ sống có chất là Papain, nguyên nhân gây ra những cơn co thắt tử cung. Vậy nên, mẹ bầu có thể đối mặt với nguy cơ sảy thai hoặc dọa sinh non khi ăn. Ngoài ra, đu đủ sống còn có thể gây ra một số dị ứng cho mẹ bầu như là chảy nước mũi, vùng miệng sưng, phát ban…

Tuy nhiên, mẹ bầu lại có thể ăn đu đủ đã chín vàng vì nó cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể như là Folate, Kali, Vitamin, chất xơ…

2.6 Quả dứa

Trong trái dứa có chứa một loại enzyme gây phá vỡ Protein đó là Bromelain. Chất này có tác dụng đó là làm mềm tử cung nên có thể gây ra chuyển dạ sớm. Nếu như mẹ bầu ăn ít thì có thể không gây ảnh hưởng nhưng ăn thường xuyên sẽ có tác hại với cơ thể mẹ và bé. 

Không những vậy, dứa có lượng axit cao nên gây ra một số bệnh lý như là trào ngược, ợ nóng, tiêu chảy… Những người ăn dứa thường xuyên và trong khoảng thời gian dài có thể gặp phải tình trạng dị ứng như là nghẹt mũi, sưng ở miệng…

Mẹ bầu cần tránh ăn dứa

2.7 Đồ ăn hoặc đồ uống chứa chất kích thích

Mẹ bầu nên tránh xa chất kích thích như cà phê, caffeine (có trong nước tăng lực, nước uống đóng chai...) và rượu bia trong suốt thai kỳ và giai đoạn cho con bú. Caffeine liều cao, đặc biệt 3 tháng đầu, có thể tăng nguy cơ sảy thai. Rượu bia gây hại nghiêm trọng cho thai nhi, dẫn đến hội chứng nghiện rượu bào thai và có thể truyền qua sữa mẹ, ảnh hưởng xấu đến bé.

2.8 Vitamin A

Bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì? Trong khoảng thời gian đầu tiên của thai kỳ, mẹ bầu tuyệt đối không nên bổ sung Vitamin A cho cơ thể. Nguyên nhân là vì khi hàm lượng Vitamin A sẽ gây ra ngộ độc thai nhi và gây ra dị tật bẩm sinh. 

Điều này là do gan của em bé trong giai đoạn này chưa phát triển hoàn thiện. Lượng Vitamin A cao không kịp xử lý sẽ tạo tác động xấu. Các thực phẩm chứa nhiều Vitamin A mà mẹ bầu nên tránh trong giai đoạn đầu thai kỳ bao gồm gan động vật, cà rốt, khoai lang, cải bó xôi và bí đỏ.

Không cung cấp cấp quá nhiều Vitamin A

2.9 Thực phẩm chứa nhiều muối và đường

Mẹ bầu nên hạn chế ăn thực phẩm chứa nhiều muối và đường, vì chúng có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Việc tiêu thụ quá nhiều muối có thể làm tăng nguy cơ huyết áp cao, giữ nước và gây phù nề, trong khi lượng đường dư thừa có thể dẫn đến tiểu đường thai kỳ và tăng cân không kiểm soát. Thay vào đó, mẹ bầu nên chọn các thực phẩm tự nhiên, giàu dưỡng chất và ít muối, đường để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé.

2.10 Rau ngót

Rau ngót là một dạng thực phẩm mà mẹ bầu không nên ăn trong suốt quá trình thai kỳ, bởi trong loại rau này thường chứa papaverin, làm giãn cơ trơn và có thể làm tụt huyết áp trong thai kỳ. Tuy nhiên loại rau này lại gây cản trở việc hấp thu canxi và photpho. 

2.11 Măng tươi

Trong các thực phẩm măng tươi thường chứa các chất Glucozit, sau khi ăn chúng sẽ biến đổi thành những Axit Xyanhydric. Gây ra các triệu chứng như: Buồn nôn, thở khó, hay thậm chí là tử vong.

Măng tươi chứa Glucozit, chuyển hóa thành Axit Xyanhydric, gây buồn nôn, khó thở

2.12 Mướp đắng 

Trong quả mướp đắng, thường có các hợp chất kiềm, làm tăng nguy cơ kích thích tại niêm mạc dạ dày, tăng nguy cơ ngộ độc. Khi ăn mướp đắng non, mẹ bầu thường sẽ có nguy cơ gặp phải biến chứng nguy hiểm như sinh non, sinh con ra dễ bị mắc dị tật, hay thậm chí là sảy thai. 

2.13 Dưa muối

Dưa muối thường được người làm chế biến theo cách ngâm muối và lên men, điều này chứng tỏ, món này sẽ chứa rất nhiều muối và chất bảo quản, nếu như mẹ bầu muốn ăn, hãy tự làm tại nhà hoặc chọn các nguồn thực phẩm có uy tín và chất lượng, đảm bảo vệ sinh và chế biến một cách kỹ lưỡng. Đảm bảo quá trình mang thai an toàn và khỏe mạnh.

2.14 Thực phẩm đóng hộp

Bên trong các thực phẩm chế biến sẵn như: Nước trái cây đóng hộp, bánh ngọt, mì gói… chứa nhiều phụ gia, chất bảo quản, đường, natri và calo rỗng. Những thực phẩm này không tốt cho sức khỏe của mẹ bầu và thai nhi. Vậy nên, mẹ bầu nên ưu tiên ăn thực phẩm tươi, nấu tại nhà từ nguyên liệu tự nhiên và hữu cơ.

Thực phẩm đóng hộp chứa nhiều phụ gia, chất bảo quản không tốt cho sức khỏe mẹ bầu

Việc nắm rõ mẹ bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì là vô cùng quan trọng. Điều này giúp hạn chế tối đa rủi ro và bảo vệ thai nhi phát triển khỏe mạnh ngay từ giai đoạn đầu. Một chế độ ăn uống khoa học, đầy đủ dưỡng chất sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của bé yêu trong suốt thai kỳ và giúp mẹ có một hành trình vượt cạn an toàn.

Mẹ bầu có thể cập nhật các kiến thức chuẩn khoa học thông qua chương trình Ngân Hàng Thực Đơn Dinh Dưỡng của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé. Ngay sau khi đăng ký tài khoản, mẹ bầu sẽ được giải đáp những câu hỏi từ đội ngũ y bác sỹ chuyên môn. 

Ngoài thực phẩm, mẹ cũng cần lưu ý thêm những điều kiêng kỵ trong 3 tháng đầu mang thai để bảo vệ thai nhi an toàn trong giai đoạn nhạy cảm này.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.