TRẺ BỊ VIÊM RUỘT NÊN ĂN GÌ, KIÊNG GÌ ĐỂ NHANH HẾT BỆNH?

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp,
Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.

Khi trẻ bị viêm ruột, cha mẹ cần xây dựng chế độ ăn uống hợp lý trọng trong quá trình hồi phục. Không chỉ cần tìm hiểu những loại thực phẩm có lợi, giúp cải thiện tình trạng bệnh, mà còn phải lưu ý tránh những thực phẩm có thể làm tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn. Vậy trẻ bị viêm ruột nên ăn gì, kiêng gì để nhanh hết bệnh. Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cùng  mẹ tìm hiểu các gợi ý dinh dưỡng và thực phẩm cho trẻ trong bài viết này

Trẻ bị viêm ruột nên ăn gì, kiêng gì

1. Các dấu hiệu cho thấy trẻ bị viêm ruột

Trẻ bị viêm ruột là một trong những bệnh lý khá phổ biến nhưng có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Việc nhận biết các dấu hiệu sớm của viêm ruột sẽ giúp mẹ đưa trẻ đến bác sĩ kịp thời, từ đó tránh được những biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là một số triệu chứng quan trọng cần lưu ý khi nghi ngờ trẻ bị viêm ruột:

1.1 Triệu chứng về tiêu hóa

• Tiêu chảy: Trẻ bị tiêu chảy kéo dài, phân của trẻ có thể lỏng, thậm chí lẫn máu hoặc chất nhầy.
• Nôn mửa: Nôn mửa liên tục là một triệu chứng khác của viêm ruột, khiến trẻ mất nước và cảm thấy mệt mỏi. 
• Đau bụng: Trẻ thường cảm thấy đau bụng. Những cơn đau này có thể xuất hiện đột ngột, khiến trẻ quấy khóc không ngừng. 
• Mất nước: Trẻ sẽ bị những vấn đề như là miệng khô, tiểu ít, khóc không ra nước mắt và thóp trên đầu bị lõm.

Khi bé bị tiêu chảy kéo dài, cha mẹ cần theo dõi sát tình trạng mất nước và đưa trẻ đi khám sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.

1.2 Triệu chứng khác

• Sốt: Khi trẻ bị viêm ruột, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách sốt để chống lại nhiễm trùng. Nếu sốt cao kéo dài và không giảm sau khi dùng thuốc hạ sốt, mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay.
• Mệt mỏi: Trẻ thường cảm thấy mệt mỏi và thiếu năng lượng. Trẻ có thể ngủ nhiều hơn bình thường, hoặc ngược lại, mất ngủ và quấy khóc.
• Buồn nôn: Trẻ thường có cảm giác buồn nôn, không muốn ăn uống, trẻ sẽ không nhận đủ dinh dưỡng, dẫn đến việc cơ thể suy yếu nhanh chóng.
• Bỏ bú, chán ăn: Trẻ sẽ cảm thấy khó chịu trong cơ thể, không có hứng thú với việc ăn uống. Trẻ có thể bỏ bú, từ chối thức ăn và liên tục khóc vì khó chịu.
• Suy dinh dưỡng: Trẻ có thể giảm cân nhanh chóng, cơ thể gầy gò, yếu ớt, và chậm lớn so với các bạn cùng tuổi.
• Đau cơ khớp: Một dấu hiệu ít người nghĩ đến nhưng cũng có thể xảy ra khi trẻ bị viêm ruột là đau cơ khớp. Tình trạng viêm có thể ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể, khiến trẻ cảm thấy đau mỏi, quấy khóc liên tục và không muốn di chuyển nhiều.

Tình trạng viêm ruột kéo dài có thể ảnh hưởng đến các mốc phát triển của trẻ, đặc biệt là cân nặng và chiều cao trong những năm đầu đời.

2. Trẻ bị viêm ruột nên ăn gì?

2.1 Trái cây

Bổ sung chất xơ từ trái cây có thể giúp giảm các triệu chứng viêm ruột ở trẻ. Tuy nhiên, cần chú ý lựa chọn những loại trái cây chín mềm, đã bỏ vỏ và hạt. Các loại trái cây có màu sẫm như táo, chuối chín chứa nhiều chất xơ cùng các khoáng chất quan trọng như vitamin C, kali, và folate, góp phần hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe tổng thể của trẻ.

Bổ sung chất xơ từ trái cây có thể giúp giảm các triệu chứng viêm ruột ở trẻ

Ngoài ra, nước ép trái cây pha loãng hoặc các món như nước sốt táo, chuối nghiền cũng là lựa chọn tốt để trẻ dễ tiêu hóa hơn. Dù viêm ruột có thể gây ra nhiều bất tiện, nhưng khi trẻ ăn uống giàu dinh dưỡng và đủ chất sẽ giúp cải thiện tình trạng của trẻ và hỗ trợ quá trình hồi phục tốt hơn.

2.2 Các loại rau ít chất xơ

Các loại rau ít chất xơ là những thực phẩm cần thiết cho trẻ bị viêm ruột, vì chúng cung cấp nguồn chất xơ và vitamin phong phú, giúp giảm viêm và bảo vệ hệ tiêu hóa. Đặc biệt, chất xơ trong rau củ và trái cây có khả năng loại bỏ các chất béo không tốt - một trong những nguyên nhân gây viêm ruột ở trẻ. 

Các loại rau ít chất xơ là những thực phẩm cần thiết cho trẻ bị viêm ruột

2.3 Thực phẩm có chất béo lành mạnh

Chất béo lành mạnh cũng là yếu tố cần thiết trong chế độ ăn của trẻ bị viêm ruột

Chất béo lành mạnh cũng là yếu tố cần thiết trong chế độ ăn của trẻ bị viêm ruột. Các axit béo omega-3 có trong cá hồi, cá thu, cá trích, và cá mòi có khả năng kháng viêm rất hiệu quả. Không chỉ vậy, những loại cá này còn chứa nhiều vitamin D, giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. 

2.4 Sữa chua hoặc sữa ít béo

Sữa và các sản phẩm từ sữa ít béo hoặc không béo

Sữa và các sản phẩm từ sữa như sữa ít béo hoặc không béo là nguồn cung cấp protein, canxi và vitamin D, giúp tăng cường sự phát triển xương khớp cho trẻ. Đặc biệt, sữa chua chứa các lợi khuẩn hỗ trợ hệ tiêu hóa, giúp trẻ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và cải thiện tình trạng viêm ruột. Tuy nhiên, cha mẹ cần điều chỉnh lượng sữa và các sản phẩm từ sữa một cách hợp lý để tránh cung cấp quá nhiều chất béo.

2.5 Trứng

Trứng là một thực phẩm giàu dinh dưỡng cần thiết cho trẻ bị viêm ruột

Trứng là một thực phẩm giàu dinh dưỡng cần thiết cho trẻ bị viêm ruột, đặc biệt là vì chúng chứa nhiều vitamin D và protein, giúp hỗ trợ quá trình kháng viêm và tăng cường sức đề kháng. 

Trẻ thường giảm cảm giác thèm ăn khi gặp vấn đề về đường ruột, và trứng là một món ăn dễ chế biến, dễ tiêu hóa và hấp dẫn với nhiều trẻ. Do đó, mẹ có thể bổ sung trứng vào thực đơn để đảm bảo trẻ vẫn nhận đủ dinh dưỡng cần thiết trong giai đoạn này.

2.6 Các loại cá hấp (Omega-3 tác dụng kháng viêm)

Các loại cá hấp (Omega-3 tác dụng kháng viêm)

Các loại cá chứa hàm lượng Omega-3 cao (2260 mg/100g cá hồi, 5134 mg/100g cá thu, 1480 mg/100g cá mòi), giúp giảm viêm và hỗ trợ quá trình hồi phục hiệu quả. Để trẻ dễ dàng tiêu hóa và hấp thụ, mẹ nên chế biến cá dưới dạng hấp. Phương pháp này giúp giữ nguyên giá trị dinh dưỡng của cá, đồng thời tạo ra món ăn mềm, dễ nhai và phù hợp cho hệ tiêu hóa còn nhạy cảm của trẻ.

3. Trẻ bị viêm ruột nên kiêng gì?

Hiểu được trẻ bị viêm đường ruột cần ăn gì sẽ giúp bố mẹ xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, hỗ trợ quá trình hồi phục của con nhanh chóng. Đồng thời, trong giai đoạn này, việc tránh xa các thực phẩm có thể gây tổn thương thêm cho đường ruột của trẻ là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số loại thực phẩm nên loại bỏ khỏi thực đơn của trẻ:

3.1 Thực phẩm cay nóng

Món ăn cay nóng dễ làm tổn thương niêm mạc ruột 

Món ăn cay nóng dễ làm tổn thương niêm mạc ruột và gây trào ngược axit, làm tăng nguy cơ hội chứng ruột kích thích. Vì thế, bố mẹ cần tránh sử dụng thực phẩm cay trong bữa ăn của trẻ.

3.2 Thực phẩm nhiều chất béo

Thực phẩm nhiều chất béo làm mất cân bằng vi khuẩn trong đường ruột

Những món ăn nhiều dầu mỡ như khoai tây chiên, pizza, phô mai que,... có thể làm mất cân bằng vi khuẩn trong đường ruột, gây tổn thương thêm cho hệ tiêu hóa. Trẻ bị viêm ruột cần tránh những món ăn này để hạn chế làm bệnh nặng thêm.

3.3 Thực phẩm đông lạnh và đồ hộp chế biến sẵn

Thực phẩm đông lạnh và đồ hộp chế biến sẵn gây kích ứng mạnh cho hệ tiêu hóa 

Các loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp và đông lạnh thường chứa nhiều chất bảo quản, muối và các hóa chất không tốt cho sức khỏe. Những thành phần này có thể gây kích ứng mạnh cho hệ tiêu hóa vốn đang bị tổn thương, làm trầm trọng thêm tình trạng viêm ruột ở trẻ. Bên cạnh đó, chúng thường thiếu chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình hồi phục của trẻ.

Trong trường hợp trẻ mắc đồng thời các bệnh nhiễm trùng, cha mẹ nên tham khảo thêm trẻ bị sốt xuất huyết ăn gì để xây dựng chế độ ăn phù hợp và an toàn hơn.

3.4 Thực phẩm giàu chất xơ không hòa tan

Các loại chất xơ không hòa tan lại trở thành tác nhân gây kích ứng ruột

Mặc dù chất xơ rất tốt cho hệ tiêu hóa, nhưng trong trường hợp viêm ruột, các loại chất xơ không hòa tan lại trở thành tác nhân gây kích ứng ruột. Các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt, rau củ sống có thể gây khó tiêu, làm tăng cảm giác đầy bụng, khó chịu. Do đó, trong giai đoạn viêm ruột, cần hạn chế những thực phẩm này để tránh tổn thương thêm cho niêm mạc ruột.

3.5 Thức ăn nhanh, đồ chiên, bánh snack

Thức ăn nhanh, đồ chiên, bánh snack

Đồ ăn nhanh chứa nhiều dầu mỡ và chất béo không lành mạnh. Chúng không chỉ làm mất cân bằng vi khuẩn trong đường ruột mà còn tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại phát triển, gây khó khăn cho quá trình hồi phục.

3.6 Nước ngọt và nước có ga

Nước ngọt và đồ uống có ga chứa nhiều đường và chất tạo ngọt nhân tạo

Nước ngọt và đồ uống có ga chứa nhiều đường và chất tạo ngọt nhân tạo, gây khó chịu cho hệ tiêu hóa của trẻ. Các loại đồ uống này còn có thể làm tăng áp lực lên ruột, gây đầy hơi, khó tiêu và làm trầm trọng thêm các triệu chứng viêm ruột như đau bụng và tiêu chảy.

3.7 Cà phê, trà

Caffeine có thể làm ruột co thắt mạnh hơn

Các loại đồ uống chứa caffeine như cà phê và trà hoàn toàn không phù hợp cho trẻ bị viêm ruột. Caffeine có thể làm ruột co thắt mạnh hơn, dẫn đến tiêu chảy và mất nước, làm cho trẻ cảm thấy mệt mỏi và khó chịu hơn, khiến cơ thể trẻ càng khó phục hồi và gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe tổng thể.

4. Một số câu hỏi về chế độ ăn uống khi trẻ bị viêm đường ruột

4.1 Khi nào thì mới nên cho trẻ ăn lại bình thường?

Khi nào trẻ có thể ăn uống trở lại bình thường

Sau khi tình trạng viêm ruột của trẻ đã ổn định và các triệu chứng như tiêu chảy, đau bụng, và nôn mửa giảm dần, cha mẹ có thể bắt đầu cho con ăn lại bình thường. Tuy nhiên, cần thực hiện dần dần, bắt đầu với những thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo loãng, súp, hoặc bánh mì trắng. Sau đó, từng bước bổ sung các loại thực phẩm khác theo mức độ phức tạp. 

Quan trọng nhất là lắng nghe cơ thể của trẻ và đảm bảo bé không có bất kỳ dấu hiệu khó chịu nào khi ăn. Thời gian cụ thể để trở lại chế độ ăn bình thường có thể khác nhau tùy vào tình trạng của từng trẻ, vì vậy hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để có hướng dẫn tốt nhất.

4.2 Trẻ bị viêm ruột uống sữa được không?

Trẻ bị viêm ruột uống sữa được không?

Việc trẻ bị viêm ruột có thể uống sữa hay không phụ thuộc vào loại viêm ruột và mức độ nhạy cảm của hệ tiêu hóa của trẻ đối với sữa. Trong một số trường hợp, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc tiêu hóa lactose (chất đường có trong sữa), gây đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy. 

Do đó, cha mẹ nên cân nhắc việc sử dụng các loại sữa ít lactose hoặc sữa không có lactose để tránh tình trạng khó tiêu. Nếu trẻ vẫn dung nạp được sữa mà không gặp bất kỳ vấn đề gì, các sản phẩm từ sữa như sữa chua không đường hoặc sữa ít béo cũng là lựa chọn tốt vì chúng cung cấp canxi và men vi sinh có lợi cho đường ruột.

4.3 Có nên cho trẻ bị viêm đường ruột uống men vi sinh không?

Men vi sinh được khuyến khích sử dụng trong trường hợp trẻ bị viêm ruột

Men vi sinh (probiotics) thường được khuyến khích sử dụng trong trường hợp trẻ bị viêm ruột vì chúng giúp cân bằng lại hệ vi khuẩn trong đường ruột, hỗ trợ quá trình tiêu hóa và tăng cường sức khỏe tiêu hóa. Men vi sinh còn có tác dụng giảm các triệu chứng khó chịu như tiêu chảy, đầy hơi, và giúp khôi phục chức năng tiêu hóa của trẻ. 

Tuy nhiên, trước khi cho trẻ sử dụng men vi sinh, cha mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để chọn loại phù hợp với tình trạng sức khỏe của bé và liều lượng sử dụng thích hợp.

Việc hiểu rõ viêm đường ruột ở trẻ em và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp sẽ giúp trẻ phục hồi nhanh hơn và hạn chế nguy cơ tái phát.

Trẻ bị viêm ruột nên ăn gì, kiêng gì là một vấn đề không dễ dàng đối với trẻ em, nhưng với một chế độ ăn uống khoa học và đúng cách, cha mẹ hoàn toàn có thể hỗ trợ con mình hồi phục nhanh chóng. Hy vọng với những gì mà Dinh dưỡng Mẹ và Bé chia sẻ giúp ích được mẹ trong quá trình chăm sóc sức khỏe cho bé. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh.