Trẻ bị viêm ruột nên ăn gì, kiêng gì để nhanh hết bệnh?

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp, nguyên Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng & ATTP Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

Khi trẻ bị viêm ruột, cha mẹ cần xây dựng chế độ ăn uống hợp lý trọng trong quá trình hồi phục. Không chỉ cần tìm hiểu những loại thực phẩm có lợi, giúp cải thiện tình trạng bệnh, mà còn phải lưu ý tránh những thực phẩm có thể làm tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn. Vậy trẻ bị viêm ruột nên ăn gì, kiêng gì để nhanh hết bệnh. Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cùng  mẹ tìm hiểu các gợi ý dinh dưỡng và thực phẩm cho trẻ trong bài viết này

1. Tìm hiểu về tình trạng viêm ruột ở trẻ

Trẻ bị viêm ruột là một trong những bệnh lý khá phổ biến nhưng có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Việc nhận biết các dấu hiệu sớm của viêm ruột sẽ giúp mẹ đưa trẻ đến bác sĩ kịp thời, từ đó tránh được những biến chứng nguy hiểm. 

Nguyên nhân chính gây viêm ruột ở trẻ thường là do nhiễm virus hoặc vi khuẩn, trong đó phổ biến nhất là virus rota và virus adeno. Các tác nhân này xâm nhập vào ruột non và ruột già, gây viêm nhiễm, dẫn đến các triệu chứng như tiêu chảy, nôn ói và đau bụng. Bệnh dễ lây lan trong môi trường sinh hoạt chung như nhà trẻ, trường học, thông qua việc trẻ tiếp xúc với đồ vật nhiễm mầm bệnh hoặc thói quen đưa tay lên miệng khi chưa vệ sinh sạch sẽ.

Việc nhận biết sớm các biểu hiện này sẽ giúp cha mẹ chủ động theo dõi và đưa trẻ đi thăm khám kịp thời khi cần thiết. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp khi trẻ bị viêm ruột mà cha mẹ không nên bỏ qua:

• Tiêu chảy: Trẻ đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, có thể kèm chất nhầy hoặc lẫn máu.
• Nôn ói, buồn nôn: Trẻ nôn liên tục, dễ mất nước và mệt mỏi, thường kèm cảm giác buồn nôn, không muốn ăn uống.
• Đau bụng: Trẻ đau bụng từng cơn hoặc âm ỉ, dễ quấy khóc, khó chịu.
• Mất nước: Biểu hiện qua miệng khô, tiểu ít, khóc không ra nước mắt, thóp đầu lõm.
• Sốt: Cơ thể phản ứng với nhiễm trùng bằng sốt, có thể kéo dài và khó hạ.
• Mệt mỏi, quấy khóc: Trẻ thiếu năng lượng, ngủ nhiều hoặc ngủ kém, dễ cáu gắt.
• Bỏ bú, chán ăn: Trẻ giảm hứng thú ăn uống, từ chối bú hoặc ăn rất ít.
• Sụt cân, chậm lớn: Nếu kéo dài, trẻ có thể giảm cân nhanh, cơ thể gầy yếu và ảnh hưởng đến phát triển chiều cao, cân nặng.
• Đau nhức cơ thể: Một số trẻ có biểu hiện đau cơ, đau khớp, lười vận động do phản ứng viêm toàn thân.

Khi bé bị tiêu chảy, cha mẹ cần theo dõi sát tình trạng mất nước và đưa trẻ đi khám sớm để tránh biến chứng nguy hiểm. Tình trạng viêm ruột kéo dài có thể ảnh hưởng đến các mốc phát triển của trẻ, đặc biệt là cân nặng và chiều cao trong những năm đầu đời.

2. Trẻ bị viêm ruột nên ăn gì?

Khi trẻ bị viêm ruột, chế độ ăn uống đóng vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ hệ tiêu hóa phục hồi và giảm các triệu chứng khó chịu. Việc lựa chọn đúng thực phẩm, đặc biệt là các nhóm dễ tiêu như trái cây, trứng, sữa chua, rau ít chất xơ sẽ giúp trẻ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và hạn chế làm tình trạng viêm trở nên nặng hơn. Dưới đây là một số thực phẩm mẹ có thể tham khảo để hỗ trợ quá trình hồi phục và phát triển của trẻ:

2.1 Trái cây

Bổ sung chất xơ từ trái cây có thể giúp giảm các triệu chứng viêm ruột ở trẻ. Tuy nhiên, cần chú ý lựa chọn những loại trái cây chín mềm, đã bỏ vỏ và hạt. Các loại trái cây có màu sẫm như táo, chuối chín chứa nhiều chất xơ cùng các khoáng chất quan trọng như vitamin C, kali, và folate, góp phần hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe tổng thể của trẻ.

Cha mẹ nên cho trẻ ăn với lượng vừa đủ để tránh gây quá tải cho hệ tiêu hóa. Cũng có thể lựa chọn nước ép trái cây pha loãng hoặc nước sốt táo, chuối làm món uống hoặc món phụ dễ tiêu cho trẻ trong giai đoạn viêm ruột.

Bổ sung chất xơ từ trái cây có thể giúp giảm các triệu chứng viêm ruột ở trẻ

2.2 Các loại rau ít chất xơ

Các loại rau ít chất xơ là những thực phẩm cần thiết cho trẻ bị viêm ruột, vì chúng cung cấp nguồn chất xơ và vitamin phong phú, giúp giảm viêm và bảo vệ hệ tiêu hóa. Đặc biệt, chất xơ trong rau củ và trái cây có khả năng loại bỏ các chất béo không tốt - một trong những nguyên nhân gây viêm ruột ở trẻ. 

Các loại rau ít chất xơ là những thực phẩm cần thiết cho trẻ bị viêm ruột

2.3 Thực phẩm có chất béo lành mạnh

Chất béo lành mạnh, đặc biệt là axit béo omega-3 hỗ trợ giảm viêm và tăng cường sức khỏe tiêu hóa cho trẻ bị viêm ruột. Các nguồn tốt của omega-3 bao gồm các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích và cá mòi, giúp bổ sung cả EPA và DHA cho cơ thể trẻ.

Bên cạnh cá biển, các loại hạt và dầu thực vật như hạt lanh, hạt chia, quả óc chó và dầu ô liu cũng là nguồn chất béo không bão hòa có lợi, giúp hỗ trợ chức năng ruột và cân bằng dinh dưỡng cho trẻ. Khi chế biến thực phẩm giàu chất béo lành mạnh cho trẻ, mẹ nên ưu tiên các phương pháp nhẹ như hấp, luộc hoặc nấu mềm để trẻ dễ tiêu hóa hơn và tránh làm nặng hệ tiêu hóa còn nhạy cảm. Tránh đồ chiên rán nhiều mỡ vì có thể gây đầy bụng và khó chịu cho trẻ.

Chất béo lành mạnh cũng là yếu tố cần thiết trong chế độ ăn của trẻ bị viêm ruột

2.4 Sữa chua hoặc sữa ít béo

Sữa và các sản phẩm từ sữa như sữa ít béo hoặc không béo là nguồn cung cấp protein, canxi và vitamin D, giúp tăng cường sự phát triển xương khớp cho trẻ. Đặc biệt, sữa chua chứa các lợi khuẩn hỗ trợ hệ tiêu hóa, giúp trẻ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và cải thiện tình trạng viêm ruột. Tuy nhiên, cha mẹ cần điều chỉnh lượng sữa và các sản phẩm từ sữa một cách hợp lý để tránh cung cấp quá nhiều chất béo.

Sữa và các sản phẩm từ sữa ít béo hoặc không béo

2.5 Trứng

Trứng là một thực phẩm giàu dinh dưỡng cần thiết cho trẻ bị viêm ruột, đặc biệt là vì chúng chứa nhiều vitamin D và protein, giúp hỗ trợ quá trình kháng viêm và tăng cường sức đề kháng. 

Trẻ thường giảm cảm giác thèm ăn khi gặp vấn đề về đường ruột, và trứng là một món ăn dễ chế biến, dễ tiêu hóa và hấp dẫn với nhiều trẻ. Do đó, mẹ có thể bổ sung trứng vào thực đơn để đảm bảo trẻ vẫn nhận đủ dinh dưỡng cần thiết trong giai đoạn này.

Trứng là một thực phẩm giàu dinh dưỡng cần thiết cho trẻ bị viêm ruột

2.6 Các loại cá hấp

Các loại cá chứa hàm lượng Omega-3 cao (2260 mg/100g cá hồi, 5134 mg/100g cá thu, 1480 mg/100g cá mòi), giúp giảm viêm và hỗ trợ quá trình hồi phục hiệu quả. Để trẻ dễ dàng tiêu hóa và hấp thụ, mẹ nên chế biến cá dưới dạng hấp. Phương pháp này giúp giữ nguyên giá trị dinh dưỡng của cá, đồng thời tạo ra món ăn mềm, dễ nhai và phù hợp cho hệ tiêu hóa còn nhạy cảm của trẻ.

Các loại cá hấp (Omega-3 tác dụng kháng viêm)

2.7 Thực phẩm mềm, dễ tiêu

Khi bị viêm ruột, hệ tiêu hóa của trẻ trở nên nhạy cảm và dễ bị kích ứng, vì vậy nên ưu tiên các thực phẩm mềm, dễ tiêu như cháo loãng, súp, canh, cơm nhão, bún hoặc phở nấu chín kỹ. Những món ăn này có kết cấu nhẹ, ít gây áp lực lên đường ruột, đồng thời giúp bổ sung nước và cung cấp năng lượng cần thiết cho cơ thể.

Cháo nấu với nước hầm rau củ, cà rốt, bí đỏ hoặc khoai tây không chỉ dễ ăn mà còn cung cấp pectin - chất xơ hòa tan giúp làm dịu niêm mạc ruột và hỗ trợ cải thiện tình trạng tiêu chảy. Bên cạnh đó, cơm nhão, bún và phở mềm là nguồn tinh bột dễ hấp thu, giúp duy trì thể trạng và hạn chế suy nhược trong giai đoạn trẻ bị viêm ruột.

3. Trẻ bị viêm ruột nên kiêng gì?

Hiểu được trẻ bị viêm đường ruột cần ăn gì sẽ giúp bố mẹ xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, hỗ trợ quá trình hồi phục của con nhanh chóng. Đồng thời, trong giai đoạn này, việc tránh xa các thực phẩm có thể gây tổn thương thêm cho đường ruột của trẻ là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số loại thực phẩm trẻ bị viêm ruột nên tránh:

• Thực phẩm cay nóng: Gây kích ứng và tổn thương niêm mạc ruột, làm tăng tiết axit và trào ngược, khiến các triệu chứng viêm ruột như đau bụng, tiêu chảy trở nên nặng hơn.
• Thực phẩm nhiều chất béo: Làm mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột và tăng áp lực cho hệ tiêu hóa, khiến quá trình hồi phục chậm lại.
• Thực phẩm đông lạnh và đồ hộp chế biến sẵn: Chứa nhiều chất bảo quản, muối và phụ gia, dễ gây kích ứng mạnh cho ruột và không cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết cho trẻ.
• Thực phẩm giàu chất xơ không hòa tan: Khó tiêu, dễ gây đầy bụng và kích thích ruột, làm nặng thêm các triệu chứng viêm.
• Thức ăn nhanh, đồ chiên, bánh snack: Chứa nhiều chất béo không lành mạnh, làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột và cản trở quá trình hồi phục.
• Nước ngọt và nước có ga: Giàu đường và chất tạo ngọt, gây đầy hơi, khó tiêu và làm trầm trọng hơn tình trạng tiêu chảy, đau bụng.
• Cà phê, trà: Chứa caffeine kích thích ruột co thắt mạnh, dễ gây tiêu chảy, mất nước và khiến trẻ mệt mỏi hơn.

Món ăn cay nóng dễ làm tổn thương niêm mạc ruột, bé bị viêm ruột nên tránh 

4. Khi chăm sóc trẻ bị viêm ruột mẹ cần lưu ý điều gì? 

Ngoài chế độ ăn uống, việc chăm sóc đúng cách cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ hồi phục của trẻ khi bị viêm ruột. Mẹ cần quan tâm đến cách chuẩn bị món ăn, nhịp sinh hoạt và theo dõi sát các biểu hiện của cơ thể để hạn chế biến chứng không mong muốn:

• Ưu tiên cách chế biến nhẹ nhàng: Cha mẹ nên lựa chọn các món ăn mềm, lỏng như cháo, súp, canh và chế biến bằng cách hấp hoặc luộc để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Thức ăn nên được cắt nhỏ hoặc xay nhuyễn nhằm giúp trẻ dễ nhai và hấp thu tốt hơn.
• Theo dõi dấu hiệu bất thường: Khi trẻ tiêu chảy kéo dài, có biểu hiện khô môi, mệt mỏi, ít đi tiểu hoặc cơ thể suy yếu rõ rệt, cha mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám sớm để được tư vấn và xử trí kịp thời.
• Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì cho trẻ ăn nhiều trong một lần, nên chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để hạn chế quá tải cho đường ruột và giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng ổn định hơn.
• Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm: Thức ăn cần được nấu chín kỹ, tránh đồ sống hoặc tái để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn, từ đó hỗ trợ ruột phục hồi nhanh hơn.
• Không tự ý sử dụng thuốc: Việc dùng thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định có thể làm rối loạn hoạt động của ruột và kéo dài thời gian bệnh. Cha mẹ chỉ nên dùng thuốc khi có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
• Tạo điều kiện cho trẻ nghỉ ngơi: Ngủ đủ giấc và hạn chế vận động mạnh giúp cơ thể tập trung phục hồi, đồng thời tăng cường sức đề kháng trong quá trình chống lại tình trạng viêm.

Mẹ cần lưu ý gì khi chăm sóc bé bị viêm ruột

5. Một số câu hỏi về chế độ ăn uống khi trẻ bị viêm đường ruột

Khi nào thì mới nên cho trẻ ăn lại bình thường?

Khi các triệu chứng như tiêu chảy, đau bụng và nôn giảm rõ rệt, cha mẹ có thể cho trẻ ăn lại dần từ thức ăn mềm, dễ tiêu trước khi quay về chế độ ăn bình thường. Nên theo dõi phản ứng của trẻ và tham khảo ý kiến bác sĩ để điều chỉnh phù hợp.

Trẻ bị viêm ruột uống sữa được không?

Trẻ vẫn có thể uống sữa nếu dung nạp tốt, tuy nhiên nên ưu tiên sữa ít hoặc không lactose để tránh đầy bụng, khó tiêu. Sữa chua không đường cũng là lựa chọn phù hợp giúp bổ sung lợi khuẩn cho đường ruột.

Có nên cho trẻ bị viêm đường ruột uống men vi sinh không?

Có, men vi sinh giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột và hỗ trợ giảm tiêu chảy, đầy hơi. Tuy nhiên, cha mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ để chọn loại và liều lượng phù hợp cho trẻ.

Trẻ bị viêm ruột có cần kiêng trái cây không?

Không nhất thiết, nhưng nên chọn trái cây chín mềm và đã bỏ vỏ/hạt để dễ tiêu và tránh kích ứng ruột.

Trẻ có nên uống nước hoa quả không?

Có thể cho trẻ uống nước ép trái cây pha loãng thay vì nước nguyên chất để vừa cung cấp chất điện giải vừa giảm gánh nặng lên tiêu hóa.

Trẻ đang viêm ruột, tiêu chảy có nên ăn sữa chua không?

Sữa chua không đường với men sống có thể là lựa chọn tốt vì men vi sinh có lợi, giúp hỗ trợ tiêu hóa, miễn là trẻ không bị khó chịu sau khi ăn.

Trẻ bị viêm ruột nên ăn gì, kiêng gì là một vấn đề không dễ dàng đối với trẻ em, nhưng với một chế độ ăn uống khoa học và đúng cách, cha mẹ hoàn toàn có thể hỗ trợ con mình hồi phục nhanh chóng. Hy vọng với những gì mà Dinh dưỡng Mẹ và Bé chia sẻ giúp ích được mẹ trong quá trình chăm sóc sức khỏe cho bé. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn