Trẻ 3 tháng tuổi: Sự phát triển, cách chăm sóc và dinh dưỡng cho bé

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp, nguyên Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng & ATTP Trường Đại học Y Dược Thái Bình

Giai đoạn trẻ 3 tháng tuổi đánh dấu một cột mốc phát triển vượt bậc. Bé không chỉ thay đổi rõ rệt về thể chất mà còn bắt đầu khám phá thế giới xung quanh bằng các giác quan. Đây là lúc cha mẹ cần tìm hiểu về sự phát triển trẻ 3 tháng tuổi và cách chăm sóc bé 3 tháng tuổi để hỗ trợ con tốt nhất. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các mốc phát triển quan trọng và dinh dưỡng cho bé ở giai đoạn này. Hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu ngay.

1. Trẻ 3 tháng tuổi biết làm gì?

Bước vào tháng thứ 3, em bé 3 tháng tuổi của bạn đã có những bước tiến rõ rệt về khả năng vận động, nhận thức và giao tiếp. Đây là giai đoạn bé tương tác nhiều hơn và thể hiện cá tính rõ nét hơn. Cụ thể, trẻ 3 tháng tuổi đã phát triển những kỹ năng sau:

• Vận động: Bé có thể lẫy (lật) từ ngửa sang sấp, tuy nhiên nhiều bé vẫn cần thêm thời gian. Khi nằm sấp, bé có thể nâng đầu và ngực lên, giữ đầu ổn định hơn khi được bế thẳng. Tay bé bắt đầu mở ra nhiều hơn thay vì nắm chặt, bé thích thú nhìn ngắm bàn tay mình.
• Thị giác: Thị lực của bé đã cải thiện đáng kể. Bé có thể nhìn rõ các vật ở xa (khoảng 2-3 mét) và theo dõi các vật thể chuyển động mượt mà hơn. Bé bị thu hút bởi các màu sắc rực rỡ và các hoa văn phức tạp.
• Thính giác và Giao tiếp: Bé quay đầu về phía có âm thanh, đặc biệt là giọng nói của cha mẹ. Bé bắt đầu “hóng chuyện”, phát ra các âm “a”, “u”, “ơ” và cười thành tiếng khi được tương tác.

Việc hiểu rõ các mốc này giúp cha mẹ áp dụng hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của bé.

Sự phát triển trẻ 3 tháng tuổi thể hiện rõ qua khả năng vận động và các giác quan

2. Sự tăng trưởng thể chất của trẻ 3 tháng tuổi (Cân nặng - chiều dài)

“Con mình trông bé quá, có bị suy dinh dưỡng không?” là băn khoăn của nhiều cha mẹ. Tuy nhiên, việc đánh giá bằng cảm quan không thể khẳng định chính xác bé thiếu cân hay thừa cân. Thay vào đó, cha mẹ nên theo dõi con bằng biểu đồ tăng trưởng và dựa vào các chỉ số cụ thể.

So với trẻ 2 tháng tuổi, bé 3 tháng đã có sự cải thiện rõ rệt hơn về cân nặng, chiều dài và khả năng kiểm soát vận động.

Sự tăng trưởng thể chất là một trong những thay đổi rõ rệt nhất của trẻ 3 tháng tuổi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các chỉ số trung bình của bé 3 tháng tuổi như sau:

• Cân nặng của bé 3 tháng tuổi: Bé trai trung bình nặng 6,4kg (khoảng 5,7 - 7,2kg). Bé gái trung bình nặng 5,8kg (khoảng 5,2 - 6,6kg). Trung bình bé tăng khoảng 0,6 - 0,9kg trong tháng này. Khi theo dõi cân nặng của trẻ , nếu nằm ở kênh A là bình thường, nhưng mẹ hãy chú ý khi cân nặng ở kênh A nhưng lại có chiều hướng giảm cân hoặc đứng yên thì đều báo động trẻ bị suy dinh dưỡng
• Chiều dài của bé 3 tháng tuổi: Bé trai trung bình dài 61,4cm. Bé gái trung bình dài 59,8cm.

Cha mẹ cần theo dõi sát sao các chỉ số này để đảm bảo bé đang phát triển khỏe mạnh. Bạn có thể sử dụng Công cụ theo dõi sức khỏe miễn phí của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để ghi lại và đánh giá tình trạng phát triển cân nặng & chiều cao của con một cách khoa học. Đây là công cụ được Bộ Y tế phê duyệt, cung cấp miễn phí và đáng tin cậy.

Theo dõi biểu đồ tăng trưởng là cách đánh giá chính xác sự phát triển của bé 3 tháng tuổi

Nếu trẻ tăng cân quá nhanh (so với chiều cao), cha mẹ cũng cần lưu ý. Những trẻ tăng cân quá nhanh trong 6 tháng đầu có nguy cơ đối mặt với béo phì khi lớn lên. Vì vậy, không nên ép trẻ ăn thêm khi trẻ đã có dấu hiệu no, và đừng vội cho bú mỗi khi trẻ quấy khóc. Ngược lại, nếu trẻ chậm tăng trưởng, cha mẹ cần kiên nhẫn cho bé ăn nhiều hơn về cả lượng sữa và số bữa.

3. Bí quyết chăm sóc em bé 3 tháng tuổi

Để hỗ trợ bé 3 tháng tuổi phát triển toàn diện, cha mẹ cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng, giấc ngủ và các hoạt động tương tác hàng ngày.

3.1 Trẻ 3 tháng tuổi nên bú bao nhiêu ml sữa mỗi ngày?

Thông thường, trẻ 3 tháng tuổi cần bú khoảng 120ml - 180ml sữa mỗi cữ, và bú khoảng 5 - 6 cữ mỗi ngày. Tổng lượng sữa hàng ngày có thể dao động từ 700ml - 900ml. Tuy nhiên, nhu cầu của mỗi bé là khác nhau. Cha mẹ nên cho bé bú theo nhu cầu, nhận biết các dấu hiệu bé đói (như mút tay, tóp tép miệng) thay vì ép bé bú theo một lịch trình cứng nhắc. Đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn, mẹ nên cho bé bú bất cứ khi nào bé muốn.

3.2 Trẻ 3 tháng tuổi đã có thể ngủ xuyên đêm chưa?

Rất nhiều trẻ 3 tháng tuổi bắt đầu có thể ngủ những giấc dài hơn vào ban đêm, khoảng 5-6 tiếng liên tục. Một số bé may mắn có thể ngủ xuyên đêm, nhưng nhiều bé vẫn cần thức dậy 1-2 lần để bú đêm, và điều này là hoàn toàn bình thường. Tổng thời gian ngủ của bé trong 24 giờ là khoảng 14-16 tiếng, bao gồm cả các giấc ngủ ngắn vào ban ngày. Cha mẹ nên thiết lập một thói quen đi ngủ đơn giản (như tắm nước ấm, massage, hát ru) để giúp bé phân biệt ngày và đêm.

3.3 Hoạt động hỗ trợ bé 3 tháng tuổi phát triển

Cha mẹ là người bạn chơi tốt nhất của bé 3 tháng tuổi. Các hoạt động đơn giản hàng ngày chính là cách tốt nhất để kích thích các giác quan và kỹ năng của bé:

• Tummy time (Thời gian nằm sấp): Đây là hoạt động cực kỳ quan trọng. Hãy cho bé nằm sấp khi bé thức và vui vẻ, vài phút mỗi lần và nhiều lần trong ngày. Điều này giúp bé tập kiểm soát cơ cổ, cơ lưng và chuẩn bị cho kỹ năng lẫy, bò.
• Massage: Xoa bóp nhẹ nhàng cho bé giúp tăng cường sự gắn kết và giúp bé thư giãn, ngủ ngon hơn.
• Đọc sách: Dù bé chưa hiểu nội dung, việc nghe giọng nói của cha mẹ và nhìn các hình ảnh có màu sắc tương phản cao trong sách vải hoặc sách bìa cứng rất tốt cho sự phát triển não bộ và ngôn ngữ của bé.

Ngoài các hoạt động tương tác, cha mẹ cũng nên thực hiện tắm nắng cho trẻ sơ sinh đúng thời điểm để hỗ trợ hấp thu vitamin D và phát triển hệ xương.

Nằm sấp là hoạt động quan trọng trong cách chăm sóc bé 3 tháng tuổi

3.4 Trò chơi phù hợp cho trẻ 3 tháng tuổi

Các trò chơi cho em bé 3 tháng tuổi nên tập trung vào việc kích thích thị giác, thính giác và xúc giác:

• Trò chơi với gương: Bế bé trước gương và để bé tự quan sát mình.
• Ú òa (Peek-a-boo): Trò chơi kinh điển này giúp bé bắt đầu hiểu về sự tồn tại của vật thể ngay cả khi không nhìn thấy.
• Đồ chơi xúc xắc: Chọn các đồ chơi có màu sắc rực rỡ, phát ra âm thanh nhẹ nhàng. Hãy di chuyển đồ chơi từ bên này sang bên kia để bé tập đưa mắt theo.
• Hát và nói chuyện: Thường xuyên nói chuyện, hát cho bé nghe. Bé sẽ cố gắng “đáp lời” bạn bằng những âm thanh của riêng mình.

Đối với những bé sinh non, cha mẹ cần tham khảo thêm cách chăm sóc trẻ sinh non để điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp với thể trạng và tốc độ phát triển của bé.

4. Trẻ 3 tháng tuổi thông minh có những biểu hiện nào?

Mọi đứa trẻ đều phát triển theo tốc độ của riêng mình, nhưng có một số dấu hiệu sớm cho thấy biểu hiện của trẻ 3 tháng tuổi thông minh và lanh lợi. Nếu bé nhà bạn có những biểu hiện này, đó là một tín hiệu rất đáng mừng:

• Phát triển vận động mạnh mẽ: Cơ của trẻ, đặc biệt là cơ cổ, đã phát triển khá mạnh. Dấu hiệu rõ nhất là bé có thể giữ đầu ổn định hơn, và khi nằm sấp, bé có thể nâng đầu lên một góc 45 độ. Một số bé còn khiến cha mẹ ngạc nhiên khi tự lật từ tư thế nằm ngửa sang sấp.
• Kỹ năng tay-mắt linh hoạt: Bé bắt đầu biết kết hợp hoạt động của tay với những gì bé nhìn thấy. Bé chủ động quan sát, cố gắng với và cầm nắm các đồ vật trong tầm tay (thường là các vật có màu sắc rực rỡ). Đây là lý do cha mẹ hay thấy bé nắm tóc hoặc kéo áo của mình.
• Phản ứng nhanh với âm thanh: Bé không chỉ phản ứng với tiếng động lớn mà còn biết thay đổi tư thế, quay đầu để tìm kiếm nơi phát ra âm thanh quen thuộc như giọng nói của mẹ, tiếng ti vi hay điện thoại.
• Tập trung quan sát: Thị lực của bé giai đoạn này đã cải thiện. Bé có khả năng tập trung nhìn vào một vật thể (rõ nhất ở khoảng cách 20-40cm) hoặc khuôn mặt của bạn trong thời gian dài hơn và biết dõi theo các đồ vật đang chuyển động.
• Tích cực hóng chuyện và giao tiếp: Bé bắt đầu biết giao tiếp tích cực. Bé sẽ nhìn thẳng vào mắt bạn (giao tiếp mắt), hóng chuyện và “ê a” đáp lại khi được nói chuyện. Bé cũng cười thành tiếng khi được chơi đùa, hoặc khua tay chân không ngừng để thu hút sự chú ý.
• Nhận biết người quen và biểu lộ cảm xúc: Bé đã có thể ghi nhớ và nhận biết sự khác nhau của các khuôn mặt. Bé sẽ mỉm cười, tỏ ra phấn khích khi nhìn thấy bố mẹ hoặc ông bà. Ngược lại, bé có thể bật khóc hoặc mếu máo khi tiếp xúc với người lạ, hoặc khi muốn được mẹ ôm ấp.

Nhận biết người quen là một biểu hiện của trẻ 3 tháng tuổi thông minh và lanh lợi

Giai đoạn trẻ 3 tháng tuổi là một hành trình tuyệt vời với nhiều thay đổi kỳ diệu. Bằng việc nắm rõ cách chăm sóc bé 3 tháng tuổi, đặc biệt là về dinh dưỡng, giấc ngủ và các hoạt động tương tác, cha mẹ sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của con. Hãy trân trọng từng khoảnh khắc và đồng hành cùng bé trong những cột mốc đầu đời này. Để được hỗ trợ thêm bằng những công cụ khoa học, đáng tin cậy, hãy đăng ký và trải nghiệm ngay Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn