Trẻ hay khóc đêm: Nguyên nhân & cách khắc phục

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương. 

Không có gì khiến cha mẹ kiệt sức và lo lắng hơn việc trẻ hay khóc đêm triền miên. Giữa đêm khuya, tiếng khóc của con không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn khiến nhiều bậc phụ huynh hoang mang. Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân đến các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn khi trẻ hay khóc đêm, đồng thời gợi ý cách khắc phục hiệu quả để bé ngủ ngon hơn và phát triển khỏe mạnh.

1. Nguyên nhân gây ra tình trạng trẻ hay khóc đêm

Khóc đêm là hiện tượng rất phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời, do nhiều nguyên nhân khác nhau. Hiện tượng này có thể xuất phát từ các nhu cầu sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể liên quan đến rối loạn tiêu hóa, thiếu vi chất hoặc một số bệnh lý tiềm ẩn. Việc nhận biết đúng lý do giúp bố mẹ xử lý kịp thời, đảm bảo giấc ngủ ngon cho trẻ và cả gia đình. Các nguyên nhân phổ biến làm cho trẻ hay khóc đêm bao gồm:

1.1 Nguyên nhân sinh lý thường gặp

• Trẻ đói: Đây là nguyên nhân thường gặp ở trẻ 4-5 tháng tuổi. Dạ dày của bé còn nhỏ, không bú được nhiều trong một lần, nên thường thức giấc 1 - 2 lần mỗi đêm để bú. Khi đó, bé sẽ khóc để báo hiệu mẹ cho ăn.
• Trẻ tè dầm: Tã ướt làm trẻ khó chịu, thức giấc và quấy khóc. Kiểm tra và thay tã sạch sẽ sẽ giúp bé ngủ lại nhanh chóng.
• Tiêu hóa kém: Hệ tiêu hóa yếu, ăn thực phẩm lạ, ăn quá nhiều hoặc đang dùng thuốc có thể khiến bé đầy bụng, chướng hơi, khó chịu, dẫn đến khóc đêm.
• Hoạt động quá mức: Trẻ vui chơi, chạy nhảy nhiều trước giờ ngủ có thể dẫn đến não bộ vẫn hưng phấn, gây giật mình, nói mớ, ác mộng và khóc đêm.
• Nguyên nhân khác: Nhiệt độ phòng chưa phù hợp, phòng ngủ ồn ào, quần áo quá nhiều lớp hoặc chăn quấn chặt làm bé cảm thấy ngột ngạt,...

Nếu thói quen ăn đêm kéo dài và dư năng lượng, trẻ có nguy cơ tiến triển thành béo phì ở trẻ em ngay từ sớm.

1.2 Nguyên nhân bệnh lý cần lưu ý

• Dị ứng: Dị ứng protein sữa bò, hóa chất trong nước giặt, mỹ phẩm hoặc thuốc xịt côn trùng có thể gây khó chịu đường tiêu hóa hoặc hô hấp, khiến trẻ quấy khóc về đêm.
• Bệnh lý hô hấp hoặc nhiễm trùng: Viêm mũi họng, viêm phế quản hoặc các bệnh lý gây tắc nghẽn đường thở khiến trẻ khó thở, đau rát họng, dễ tỉnh giấc và khóc.
• Thiếu vi chất dinh dưỡng: Thiếu vitamin D và canxi có thể gây rối loạn giấc ngủ, trẻ hay giật mình, quấy khóc về đêm và có nguy cơ còi xương.

Trẻ khóc đêm rất phổ biến và có nhiều nguyên nhân, xảy ra ở mọi lứa tuổi

2. Trẻ hay khóc đêm có ảnh hưởng gì đến sức khỏe và phát triển?

Khi em bé khóc đêm, liên tục giật mình và quấy khóc không chịu ngủ, đây có thể là dấu hiệu của các bệnh hô hấp hoặc bệnh lý khác làm đường thở bị hẹp, tắc nghẽn. Tình trạng khóc đêm này không chỉ khiến bé khó chịu mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ và sức khỏe của mẹ.

Ảnh hưởng đến em bé: 

• Giảm khả năng tập trung, tiếp nhận kích thích, trẻ có thể chậm phát triển trí tuệ, giảm khả năng nhận thức và học tập.
• Hormone tăng trưởng giảm, dẫn tới chậm tăng cân và chiều cao.
• Hệ miễn dịch và tiêu hóa bị ức chế, khiến trẻ dễ mắc bệnh nhiễm trùng và khó hấp thụ dinh dưỡng.
• Tăng áp lực máu não, ảnh hưởng đến huyết áp và chức năng tim mạch.

Ảnh hưởng đến mẹ: 

• Căng thẳng, stress kéo dài, có thể dẫn tới trầm cảm sau sinh.
• Mất ngủ, sức khỏe suy giảm và giảm tiết sữa do phải thức đêm chăm con.

Nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh lý và đưa trẻ đi khám kịp thời là cách hiệu quả để bảo vệ sức khỏe của bé và mẹ, đồng thời giảm nguy cơ các hậu quả lâu dài.

Tình trạng mất ngủ kéo dài cũng khiến bé hay bệnh vặt hơn do sức đề kháng suy giảm.

Trẻ hay khóc đêm vừa ảnh hưởng đến sức khỏe của bé, vừa ảnh hưởng đến tinh thần của mẹ 

3. Trẻ hay khóc đêm phải làm sao? 

Trẻ quấy khóc đêm không rõ nguyên nhân khiến bé không ngủ đủ giấc sẽ dẫn đến nguy cơ nhiễm khuẩn, chậm phát triển cân nặng và chiều cao. Để hạn chế hiện tượng trẻ hay khóc đêm, bố mẹ có thể áp dụng một số biện pháp sau:

• Điều chỉnh thói quen ngủ
• Thiết lập giờ ngủ cố định, tạo thói quen sinh hoạt đều đặn.
• Hạn chế kích thích mạnh (chơi quá nhiều, ánh sáng mạnh, tiếng ồn) trước giờ ngủ.
• Quan sát và dỗ bé đúng cách: Không vỗ lưng hay cho bú ngay khi em bé giật mình. Hãy quan sát bé xem có tự ngủ tiếp không. Chỉ dỗ và cho bú khi bé khóc to, cử động mạnh, tránh làm bé phụ thuộc vào việc được bế liên tục.
• Điều chỉnh nhiệt độ và chăn đắp: Không đắp quá nhiều chăn để bé không bị toát mồ hôi, đồng thời tránh nguy cơ cảm lạnh. Chọn loại chăn mỏng, phù hợp với nhiệt độ phòng và mùa.
• Tạo môi trường ngủ yên tĩnh, ánh sáng phù hợp: Không để đèn quá sáng hoặc tiếng ồn lớn khi bé ngủ. Một môi trường yên tĩnh, ánh sáng dịu sẽ giúp bé dễ đi vào giấc ngủ sâu hơn và hạn chế giật mình.
• Bổ sung vitamin D và canxi: Thiếu vitamin D và canxi có thể dẫn tới còi xương, suy dinh dưỡng và là nguyên nhân trẻ khó ngủ hoặc khóc đêm. Bố mẹ nên cho bé tiếp xúc ánh sáng tự nhiên hợp lý và cân nhắc bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Nuôi con bằng sữa mẹ lâu dài: Cho bé bú mẹ đến 18 - 24 tháng tuổi sẽ cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết, giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ phát triển chiều cao và cân nặng, đồng thời giảm hiện tượng trẻ khóc đêm.

Nhiều phụ huynh cũng băn khoăn bé bú đêm nhiều hơn ngày phải làm sao để vừa giúp bé ngủ ngon vừa tránh rối loạn thói quen ăn uống.

Trẻ hay khóc đêm, ba mẹ nên làm gì?

4. Khi nào cần đưa bé đi khám?

Nếu từ 4 tháng tuổi trở đi, trẻ hay khóc đêm nhiều và kèm theo các dấu hiệu bất thường thì bố mẹ không nên chủ quan. Bố mẹ nên quan sát giấc ngủ và hành vi của bé để xác định xem có cần can thiệp y tế hay không. Một số trường hợp cần đưa bé đi khám ngay bao gồm:

• Khóc dai dẳng, giật mình hoặc hoảng sợ: Trẻ khóc thét, giật mình, hoảng sợ hoặc khó thở vào ban đêm dù đã điều chỉnh thói quen sinh hoạt ban ngày. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về cấu trúc hoặc chức năng não bộ, thần kinh.
• Khóc kéo dài hơn 3 tiếng mỗi ngày: Nếu bé chủ yếu khóc ban đêm và kéo dài nhiều giờ, bố mẹ nên xem xét nguyên nhân dị ứng, chẳng hạn dị ứng protein sữa bò, hoặc các vấn đề tiêu hóa như giun kim.
• Thiếu vi chất hoặc còi xương: Trẻ mệt mỏi, ít chơi, ít ngủ, khóc nhiều có thể đang bị thiếu vi chất dẫn đến còi xương, cần được bổ sung và theo dõi y tế.
• Triệu chứng đi kèm nguy hiểm: Trẻ khóc kèm nôn ói, quặn người, nước tiểu có máu,… cần đưa đi khám để loại trừ các bệnh lý nghiêm trọng như lồng ruột hoặc các vấn đề cấp cứu khác.

Trẻ hay khóc đêm là hiện tượng phổ biến nhưng nếu xảy ra thường xuyên, kéo dài và kèm các dấu hiệu bất thường có thể ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất và trí tuệ của bé, đồng thời gây áp lực cho sức khỏe mẹ. Nguyên nhân có thể do đói, khó chịu, hệ tiêu hóa kém, dị ứng, bệnh lý hô hấp hoặc các yếu tố môi trường xung quanh. Bố mẹ có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc, điều chỉnh giấc ngủ, chế độ dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe bé để giảm thiểu tình trạng khóc đêm.

Trường hợp bé đói nhưng không chịu bú bình kèm quấy khóc đêm kéo dài cũng cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Để được hướng dẫn chi tiết và đồng hành cùng chương trình chăm sóc sức khỏe mẹ và bé, hãy đăng ký sử dụng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé ngay hôm nay để nhận những tư vấn và công cụ hỗ trợ hiệu quả nhất trong hành trình phát triển cho cả mẹ và bé.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn