10 Mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh hiệu quả

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Vặn mình là gì ? Vặn mình ở trẻ nhỏ là hiện tượng bé gồng người, ưỡn người, rướn mình, mặt đỏ lên, tay chân co lại hoặc quẫy đạp nhẹ. Đây là một phản xạ tự nhiên, rất thường gặp ở trẻ sơ sinh, đặc biệt trong 3 tháng đầu đời. Tuy nhiên trẻ sơ sinh hay vặn mình, quấy khóc khi ngủ cũng là một vấn đề khiến các bậc phụ huynh lo lắng, hỏi han và  truyền miệng nhau một số mẹo trị vặn mình ở trẻ sơ sinh. Vậy mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh là gì? Hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu ở bài viết dưới đây nhé!

1. Nguyên nhân trẻ sơ sinh thường vặn mình

Trẻ sơ sinh vặn mình trong những tháng đầu đời là một phản xạ tự nhiên, tuy nhiên hiện tượng này có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là những yếu tố phổ biến gây ra hiện tượng này:

• Hệ thần kinh chưa phát triển hoàn chỉnh: Hệ thần kinh của trẻ chưa hoàn thiện, khiến bé dễ bị kích thích bởi những thay đổi xung quanh. Tiếng động lớn hoặc thay đổi tư thế có thể khiến trẻ phản xạ bằng cách vặn mình.
• Vấn đề về tiêu hóa: Trẻ có thể bị đầy hơi, đau bụng do nuốt phải quá nhiều khí khi bú hoặc hệ tiêu hóa chưa phát triển hoàn thiện. Ngoài ra, dị ứng với thành phần trong sữa công thức cũng có thể là nguyên nhân gây ra hiện tượng này.
• Thay đổi nhiệt độ môi trường: Môi trường quá nóng hoặc lạnh có thể khiến trẻ cảm thấy khó chịu và vặn mình để thể hiện sự bất an.
• Kích thích từ tiếng ồn và ánh sáng mạnh: Trẻ sơ sinh rất nhạy cảm với tiếng ồn và ánh sáng mạnh. Khi tiếp xúc với những yếu tố này, trẻ dễ bị kích thích và vặn mình.
• Thiếu canxi và vitamin D: Thiếu hụt canxi hoặc vitamin D có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ cơ và thần kinh, dẫn đến các phản xạ không kiểm soát, trong đó có hiện tượng vặn mình.
• Yếu tố khác: Ngoài ra, một số yếu tố như quần áo quá chật, tã ướt, hoặc môi trường ngủ quá nóng hoặc quá lạnh cũng có thể khiến trẻ cảm thấy không thoải mái và vặn mình.

Mẹo giúp bé hết vặn mình nhiều, ngủ không sâu giấc

Vậy bé vặn mình là bình thường khi nào? 

Đó là khi bé:

• Vặn mình trong vài giây, sau đó thư giãn trở lại.
• Chỉ vặn mình trong lúc buồn ngủ, vừa ngủ dậy hoặc khi đói/ướt tã.
• Vẫn bú tốt, lên cân đều, ngủ ngoan, không quấy khóc kéo dài.

Đây là hiện tượng sinh lý bình thường, không đáng lo. Hệ thần kinh và tiêu hóa của bé đang phát triển và sẽ điều chỉnh dần

Việc hiểu đúng hiện tượng vặn mình cũng là một phần quan trọng trong hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh, giúp cha mẹ tránh lo lắng không cần thiết và chăm sóc bé đúng cách hơn.

2. Những mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh hiệu quả tại nhà

2.1 Không gian ngủ yên tĩnh, thoải mái

• Tiếng ồn: Đây là nguyên nhân chính và chủ yếu làm cho trẻ giật mình, hoảng sợ. Trẻ sơ sinh hay vặn mình khi bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn đột ngột. Vì vậy, bố mẹ cần cho trẻ ngủ ở môi trường yên tĩnh, cách ly với loa đài, tivi,...
• Nhiệt độ: Các bậc phụ huynh nên để ý đến nhiệt độ phòng của con. Nên giữ nhiệt độ phòng luôn ổn định trong khoảng từ 27 - 30 độ C, không quá cao hoặc quá thấp. Khi căn phòng quá lạnh hoặc quá nóng cũng sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ, khiến trẻ hay giật mình, vặn mình, quấy khóc.
• Ánh sáng: Giữ ánh sáng trong phòng thật dịu cũng là cách giúp trẻ sơ sinh hết vặn mình liên tục. Trẻ sơ sinh hay vặn mình khi ánh sáng trong phòng thay đổi đột ngột. Không tắt mở đột ngột ánh sáng mạnh khi trẻ đang ngủ. Không nên tắt đèn hoàn toàn vì mẹ sẽ không thể theo dõi và phát hiện những bất thường nếu có ở bé trong quá trình bé ngủ. Nhưng cũng không nên để đèn quá sáng. Một ánh đèn ngủ nhẹ và dịu sẽ giúp bé luôn thấy yên tâm hơn, đồng thời giúp mẹ dễ thay tã, dễ chăm sóc bé trong đêm.
• Không gian sạch sẽ, yên tĩnh: Ngoài ra, mẹ cũng nên thường xuyên giặt giũ chăn, màn cho bé, giữ phòng sạch sẽ để tránh ngứa ngáy khó chịu. Môi trường không khí thoáng mát, tránh gió lùa, yên tĩnh giúp trẻ ngủ ngon hơn, sâu hơn. Đây là môi trường lý tưởng giúp trẻ sơ sinh hạn chế giật mình ban đêm.

Bên cạnh nhiệt độ, việc duy trì độ ẩm phòng phù hợp cho trẻ sơ sinh cũng giúp bé dễ thở, ngủ sâu giấc và hạn chế tình trạng khó chịu dẫn đến vặn mình.

Nhiệt độ trong phòng quá lạnh hoặc quá nóng đều ảnh hưởng đến giấc ngủ của bé

2.2 Mẹ cần ăn uống đầy đủ

Khi bị đói trẻ có thể giật mình tỉnh giấc, vì vậy, mẹ nên cho trẻ bú no trước khi ngủ. Đây cũng là mẹo giúp trẻ sơ sinh không bị vặn mình mà ông bà ta hay truyền tai cho nhau.

Ngoài ra, bé hay vặn mình khó ngủ là do thiếu hụt nguồn Canxi mà chất dinh dưỡng này đang được cung cấp hoàn toàn từ sữa mẹ.

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời giúp trẻ phát triển toàn diện và có giấc ngủ ngon mỗi ngày. Các mẹ cần ăn uống đủ chất, bổ sung các thực phẩm giàu Canxi như rau ngót, rau dền, cá nục, mè, đậu phụ, đậu cô ve, cá thu, cá hồi,…

Thực đơn nên đa dạng các món, giàu dinh dưỡng chắc chắn sẽ giúp cơ thể mẹ khỏe mạnh. Từ đó, mẹ có nguồn sữa đầy đủ dinh dưỡng giúp con có một cơ thể khỏe mạnh và giấc ngủ chất lượng. 

Với mong muốn đem đến những điều tốt đẹp nhất cho cả mẹ và bé yêu, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé đã xây dựng Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng. Mẹ có thể tham khảo các thực đơn có sẵn trong ngân hàng để bữa ăn phong phú hơn và đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng cho mẹ và bé.

Bé hay vặn mình khi ngủ có thể là do thiếu hụt Canxi

2.3 Tắm nắng thường xuyên cho trẻ

Trẻ sơ sinh đều dễ bị thiếu hụt Vitamin D và Canxi, thường gặp nhất là trẻ sinh non. Thiếu Canxi ở trẻ còn dẫn tới còi xương, bé hay rướn người và giật mình khi ngủ. Trong trường hợp này, trẻ có thêm một số biểu hiện khác như chậm mọc răng, hay ra mồ hôi trộm và rụng tóc vành khăn.

Đối với những trẻ sơ sinh hay vặn mình ngủ không sâu giấc do thiếu Canxi thì mẹo giúp bé hết vặn mình đơn giản nhất chính là tắm nắng. Các bậc phụ huynh có thể bổ sung Canxi cho con một cách tự nhiên bằng cách để tắm nắng trong khoảng 7 giờ sáng, khi nắng còn rất dịu, vừa đủ ấm.

Ngoài ra, bố mẹ có thể bổ sung thêm Canxi với hàm lượng tùy theo mỗi độ tuổi của trẻ (dưới 6 tháng tuổi cần 300mg Canxi/ ngày, 7 - 12 tháng tuổi cần 400mg Canxi/ ngày và từ 1 đến 3 tuổi cần 500 mg Canxi/ngày).

2.4 Giữ trẻ ở gần mẹ 

Bố mẹ cần hiểu rõ tại sao trẻ sơ sinh hay vặn mình để tìm ra cách khắc phục triệt để. Nhiều trẻ giật mình là do hoảng sợ, do đó, trong những tháng đầu đời mẹ nên giữ trẻ cạnh mẹ. Trước khi trẻ tự ngủ mẹ nên ôm trẻ một lát, khi trẻ ngủ say mẹ từ từ đặt trẻ xuống giường. Cách này vừa là mẹo giúp trẻ sơ sinh không bị vặn mình, tránh làm cho trẻ bị giật mình, vừa giúp bé không lệ thuộc vào mẹ.

Lưu ý không nên tạo thói quen gối đầu tay mẹ khi ngủ cho trẻ, tạo thói quen xấu cho trẻ. Khi trẻ ngủ say mẹ nên đặt trẻ từ từ xuống giường.

Ở trẻ sơ sinh, vặn mình có thể là cách mà bé muốn “bộc lộ cảm xúc” khi thấy đau, khó chịu hay đói,... Vậy nên khi thấy bé liên tục vặn mình, các ông bố bà mẹ cần quan tâm đến con, hãy ôm con và xoa lưng để bé dễ dàng trở lại giấc ngủ.

Ngoài những yếu tố chính dễ khiến bé giật mình khi ngủ kể trên, còn có một số yếu tố khác mà mẹ cần lưu tâm. Chẳng hạn, không vui đùa với con trước khi ngủ để tránh làm bé bị kích thích thần kinh.

Áp dụng cách bế trẻ sơ sinh đúng tư thế, nhẹ nhàng và ôm sát cơ thể mẹ sẽ giúp bé cảm thấy an toàn hơn, từ đó hạn chế giật mình và vặn mình khi ngủ.

Bé sẽ quấy khóc, vặn mình khi đồ mặc trên người không được thoải mái

2.5 Thay tã êm ái và quần áo rộng thoải mái

Mẹo giúp trẻ sơ sinh không bị vặn mình chính là chọn cho bé loại tã nhẹ, mềm, thoáng khí và thấm hút để bé thoải mái. Bên cạnh đó, việc cho bé mặc những bộ quần áo rộng rãi, thoáng mát cũng là yếu tố quan trọng. 

Mặc dù nhiệt độ phòng đã ổn định nhưng vì bé con nhỏ, đề kháng chưa tốt nên vẫn cần giữ ấm cơ thể bé bằng những bộ quần áo thoáng mát, ấm áp.

2.6 Thường xuyên kiểm tra vùng da nhạy cảm cho trẻ

Khi thấy trẻ vặn mình, quấy khóc, khó chịu… cha mẹ nên chú ý quan sát kỹ những vùng da nhạy cảm của trẻ xem trẻ có bị nổi mẩn đỏ hay viêm, loét không. Nếu có, bạn nên đưa bé đi khám bác sĩ để được điều trị kịp thời.

Có thể những vết mẩn ngứa ở các vùng da nhạy cảm đã khiến bé không thể ngủ ngon giấc. Từ đây mà có tình trạng bé hay vặn mình, giấc ngủ cũng vì thế mà bị ảnh hưởng.

Các bậc phụ huynh nên để ý các vùng da mẩn đỏ, nhạy cảm của trẻ 

2.7 Lấy chăn gối quấn cho bé

Mẹo giúp trẻ sơ sinh không bị vặn mình chính là quấn khăn gối khi ngủ cho bé. Điều này tạo cho bé cảm giác gần giống như khi được nằm trong bụng mẹ. Việc quấn khăn không chỉ có tác dụng giống như một chiếc tổ kén bao bọc, ủ ấm và cho bé cảm giác an toàn mà còn giúp giữ ấm cơ thể bé, giúp bé ngủ ngon, sâu giấc hơn.

2.8 Massage nhẹ nhàng cho bé

Massage nhẹ nhàng cho bé là phương pháp giúp trẻ sơ sinh thư giãn, giảm căng thẳng cơ và hỗ trợ lưu thông máu hiệu quả. Nhiều người mẹ đã áp dụng mẹo dân gian này để giảm bớt hiện tượng vặn mình ở trẻ sơ sinh bằng cách sử dụng dầu dừa hoặc dầu tràm. Cụ thể, mẹ chỉ cần xoa một ít dầu vào lòng bàn tay, sau đó massage nhẹ nhàng từ lưng xuống chân, đặc biệt là vùng bắp chân và bàn chân của bé, trước khi bé đi ngủ.

Để phương pháp massage phát huy hiệu quả tối đa, mẹ nên thực hiện trong một không gian thoải mái, ấm áp và sạch sẽ. Thời điểm thực hiện cũng rất quan trọng, mẹ cần chọn lúc bé cảm thấy thư giãn, thoải mái, tránh massage khi bé đang căng thẳng hoặc khó chịu. Điều này sẽ giúp bé dễ dàng thư giãn và giảm vặn mình hiệu quả hơn.

Massage đúng cách cũng là một trong những mẹo dân gian giúp trẻ ngủ sâu giấc, được nhiều gia đình áp dụng để cải thiện chất lượng giấc ngủ cho bé.

2.9. Khuyến khích trẻ vận động

Những động tác nhẹ nhàng như co duỗi cơ bắp chân, tay tăng sức dẻo dai giúp trẻ dễ dàng kiểm soát phản xạ của mình, hạn chế giật mình. Hỗ trợ vận động cho trẻ bằng cách cho trẻ nằm sấp và tự ngóc đầu lên hoặc cho trẻ nằm trong lòng tự kiểm soát đầu và cổ.

2.10. Sử dụng lá trầu không

Mẹo giúp trẻ sơ sinh không bị vặn mình khi dùng lá trầu không - Các mẹ nên chọn những lá trầu không không quá già cũng không quá non. Rửa thật sạch lá với nước muối, sau đó, để ráo rồi cho lên bếp đun cho ấm. Đắp lá trực tiếp lên da bé sẽ giúp giữ ấm cơ thể, tăng cường khả năng kháng viêm.

Thời điểm thích hợp nhất để áp dụng phương pháp này là sáng sớm hoặc khi trẻ ngủ để mang lại hiệu quả tốt nhất.

Khi bé được bổ sung đầy đủ các dưỡng chất, giấc ngủ cũng sẽ ngon hơn

3. Lưu ý khi áp dụng mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh

Khi áp dụng các mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh, bố mẹ cần thực hiện một cách cẩn trọng và luôn theo dõi phản ứng của trẻ để đảm bảo an toàn. Nếu chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây vặn mình, việc áp dụng những mẹo này có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn. Nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường sau, mẹ nên đưa con đi khám bác sĩ chuyên khoa:

• Trẻ vặn mình quá nhiều và quấy khóc kéo dài. Vặn mình liên tục, kéo dài >15 - 30 phút/lần.
• Có dấu hiệu co giật, mắt trợn, miệng sùi bọt, lơ đễnh hoặc trẻ lơ mơ, không phản ứng khi được gọi hay chạm vào.
• Có dấu hiệu còi xương kèm theo rụng tóc vùng sau đầu (rụng tóc vành khăn) hay giật mình, ngủ không sâu
• Trẻ.bú kém, hay nôn trớ, đột ngột bỏ bú, cảm thấy khó chịu
• Trẻ không tăng cân hoặc chậm phát triển.
• Trẻ vặn mình kèm theo sốt trên 38 độ C.
• Trẻ gặp khó khăn khi thở, thở nhanh hoặc không đều.

Đây là những dấu hiệu của thiếu canxi, rối loạn thần kinh, hoặc bệnh lý trầm trọng cần cấp cứu kịp thời ngay nên cần nhanh chóng đưa bé đi khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa.Với sự tư vấn đúng đắn từ bác sĩ, cha mẹ có thể yên tâm chăm sóc con và đảm bảo sức khỏe của trẻ được bảo vệ an toàn.

Khi bé thường xuyên vặn mình kèm quấy khóc, cha mẹ nên kiểm tra thân nhiệt bằng cách đo nhiệt độ cho trẻ sơ sinh để loại trừ nguyên nhân sốt hoặc nhiễm lạnh.

Ngoài những mẹo dân gian đã được chia sẻ, nhiều người vẫn truyền miệng những phương pháp như đặt nhánh tỏi lên đầu giường, bôi lòng đỏ trứng gà và chanh lên cơ thể bé, hay để dây thừng gần nơi bé ngủ. Tuy nhiên, những phương pháp này thiếu cơ sở khoa học và không được chứng minh hiệu quả qua các nghiên cứu y khoa. Do đó, các bậc phụ huynh nên thận trọng và tránh áp dụng những cách này để đảm bảo an toàn và sức khỏe cho trẻ.

Hy vọng với những mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh trên đây của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp bé yêu nhà bạn không bị giật mình và có một giấc ngủ thật ngon.

* Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.