KHI TRẺ SƠ SINH BỊ TÁO BÓN MẸ CHO CON BÚ NÊN ĂN GÌ? MỐI LIÊN HỆ GIỮA CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CỦA MẸ VÀ BÉ

Trẻ sơ sinh bị táo bón thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau trong đó chủ yếu là từ chế độ dinh dưỡng của mẹ. Giai đoạn này thức ăn chính của trẻ là sữa mẹ nên nếu trẻ bị táo bón hãy xem lại chế độ bữa ăn hàng ngày của mẹ. Vậy khi trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ cho con bú nên ăn gì? Cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu nhé!

Trẻ sơ sinh bị táo bón do nhiều nguyên nhân khác nhau

1. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị táo bón và mối liên hệ với chế độ ăn của mẹ

Để tìm hiểu nguyên nhân trẻ sơ sinh bị táo bón trước tiên cha mẹ cần hiểu đúng về hiện tượng này. Đặc biệt, đối với trẻ sơ sinh táo bón mẹ không chỉ quan tâm bé đi mỗi ngày hoặc mỗi tuần bao nhiêu lần mà còn là bé đi mỗi lần phân như nào. Nếu trong trường hợp trẻ đi phân mềm, vẫn dễ đi tiêu thì 4 – 5 ngày đi một lần vẫn chưa được xem là táo bón.

• Chế độ ăn của mẹ 

Trẻ sơ sinh bú mẹ nên chế độ ăn uống của mẹ cũng ảnh hưởng đến chế độ dinh dưỡng và các bệnh lý liên quan. Khi mẹ ăn ít chất xơ, ăn các đồ khó tiêu, ăn quá nhiều đạm và có chế độ ăn không khoa học hoặc thiếu chất dinh dưỡng sẽ làm trẻ bị táo bón. Trong trường hợp này mẹ nên thay đổi chế độ ăn trước, tìm hiểu những thực phẩm tốt cho trẻ để cải thiện tình trạng táo bón. 

• Dùng sữa ngoài 

Những trẻ uống sữa công thức dễ bị táo bón so với những trẻ bú sữa mẹ. Do trong sữa công thức có thành phần chứa nhiều các chất khác nhau, hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh cũng chưa hoàn thiện hết các chức năng nên sẽ khó tiêu hóa được hết các chất có trong sữa. Ngoài ra, nếu mẹ pha sữa công thức không đúng tỷ lệ cũng là nguyên nhân khiến cho bé bị táo bón.

Với trẻ có dấu hiệu mệt, bú kém hoặc chậm tăng trưởng đi kèm rối loạn tiêu hóa, cha mẹ nên hỏi bác sĩ về việc có cần bổ sung vi chất như sắt cho trẻ sơ sinh theo đúng tháng tuổi hay không, tránh tự ý dùng.

Có một số bệnh lý xuất phát từ cơ thể mẹ cũng là nguyên nhân gây ra táo bón. Cụ thể như các tổn thương thực thể ở đường tiêu hóa như phình to đại tràng, suy giáp trạng… hoặc các dị tật bẩm sinh.

Nếu cha mẹ còn băn khoăn cách theo dõi phân, cữ bú và dấu hiệu khó chịu của bé, có thể tham khảo thêm hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh để nhận biết đúng – xử lý sớm ngay từ những dấu hiệu đầu tiên.

2. Nhận biết hiện tượng trẻ sơ sinh bị táo bón 

Trẻ sơ sinh bị táo bón thường xuất hiện các dấu hiệu dễ nhận biết

Trẻ sơ sinh bị táo bón thường xuất hiện các hiện tượng dễ nhận biết như sau:

• Trẻ ăn sữa công thức trong 3 ngày gần nhau không đi ngoài hoặc trẻ bú mẹ hoàn toàn nhưng trong 1 tuần không đi ngoài. Khi đi nặng mặt trẻ đỏ kết hợp với nhăn mặt, khó chịu. 
• Trẻ đi ngoài phân vón cục to hơn bình thường và bị khô cứng. 
• Trẻ sơ sinh sợ đi ngoài.
• Khi đi ngoài trẻ quấy khóc, vặn mình, căng thẳng.

3. Mối liên hệ giữa chế độ dinh dưỡng của mẹ và việc trẻ sơ sinh bị táo bón

Trẻ sơ sinh bú mẹ hoàn toàn sẽ hấp thụ được nguồn dinh dưỡng chính có trong sữa mẹ nên dưới 6 tháng không cần bổ sung thêm bất cứ thực phẩm nào, kể cả là nước lọc. Do đó, chế độ ăn của mẹ có liên quan trực tiếp đến chất lượng sữa và cũng là nguyên nhân chính gây táo bón cho trẻ.

Nếu mẹ đang cho con bú lại uống ít nước, ăn nhiều đạm, ăn ít thực phẩm giàu chất xơ, sử dụng đồ uống có chất kích thước…. thì trẻ sơ sinh bị táo bón sẽ dễ hơn. Khi đó, mẹ cần thay đổi chế độ ăn và tìm hiểu xem nên ăn gì để cải thiện tình trạng này nhanh hơn. Do mối liên hệ giữa chế độ dinh dưỡng của mẹ và việc trẻ sơ sinh bị táo bón nên mẹ cần chú ý chế độ ăn cẩn thận.

4. Khi trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì để trẻ sớm khỏi?

Trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên thay đổi chế độ ăn để trẻ sớm khỏi, cụ thể:

4.1. Trường hợp trẻ đang dùng sữa công thức

Nếu trẻ sơ sinh đang ăn sữa công thức nhưng bị táo bón thì mẹ nên chú ý cách pha đúng công thức hướng dẫn của từng loại sữa để giúp trẻ hấp thụ tốt nhất. Mẹ cũng cần lưu ý như sau: 

• Không được đuổi muỗng của các loại sữa công thức với nhau vì có thể không cùng kích thước.
• Không cho thêm thức ăn vụn hay cơm nát vào sữa vì những thức ăn này khiến trẻ bị táo bón hoặc nguy hiểm hơn còn tăng nguy cơ bị tắc nghẽn đường hô hấp rất nguy hiểm. 
• Đổi sữa công thức khác cho trẻ nếu tình trạng táo bón diễn ra thường xuyên.
• Trẻ sơ sinh không cần bổ sung chất lỏng do trong sữa mẹ hoặc sữa công thức đều có chứa một lượng chất lỏng nhất định nên mẹ chỉ cho trẻ uống thêm nước hoặc nước hoa quả khi đã đủ 6 tháng trở lên. Tốt nhất nên hỏi thêm ý kiến của bác sĩ nhi khoa.

Nếu trẻ sơ sinh bị táo bón nhưng lại quấy khóc không ngừng, trẻ khó chịu không ngủ ngon, bị ọc sữa, chướng bụng thì cần đưa trẻ đến bác sĩ thăm khám ngay.

4.2. Trường hợp trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn

Những thực phẩm mẹ nên ăn khi trẻ đang bị táo bón

Sữa mẹ rất dễ tiêu hóa nên những trẻ hấp thụ tốt có thể đi 5 – 6 ngày mới đi ngoài 1 lần nhưng phân không khô, trẻ không quấy khóc thì mẹ cần xoa bụng theo chiều kim đồng hồ mỗi ngày vài lần kết hợp với động tác đạp xe bằng chân để giúp trẻ dễ đi ngoài hơn. 

Ngoài tăng số lần bú, mẹ cũng nên kiểm tra tư thế cho trẻ sơ sinh bú mẹ đúng cách để bé bú hiệu quả hơn, hạn chế nuốt khí gây đầy hơi và khó đi ngoài.

Trẻ sơ sinh ít bú mẹ mà bị táo bón thì mẹ cần tăng số lần bú lên để cung cấp đủ sữa, đủ nước cho hệ tiêu hóa của bé hoạt động ổn định. Trong trường hợp mẹ bị ít sữa thì cần cho bé bú từ 10 – 12 lần mỗi ngày.

Ngoài ra, mẹ nên tham khảo thêm để biết cần ăn gì khi trẻ bú mẹ hoàn toàn bị táo bón, dinh dưỡng có thể cải thiện táo bón ở trẻ. Do đó, mẹ cần chú ý bổ sung như sau:

• Thực phẩm giàu chất xơ như trái cây, rau củ

Đây là nhóm thực phẩm hỗ trợ cải thiện hệ tiêu hóa ở trẻ cực kỳ tốt vì có công dụng làm mát sữa mẹ. Đặc biệt, trong nhóm thực phẩm này có chứa rất nhiều vitamin và khoáng chất nên cũng có tác dụng cải thiện chất lượng sữa mẹ để trẻ phát triển tốt hơn.

• Thực phẩm giàu đạm như trứng, sữa, thịt, cá

Những tháng cuối thai kỳ và sau khi sinh xong mẹ cần rất nhiều chất dinh dưỡng để cơ thể sản xuất sữa non cho con bú. Sau khi em bé chào đời, mẹ cần tăng cường bổ sung nhóm thực phẩm chứa nhiều đạm để nạp dinh dưỡng và năng lượng cho cơ thể sản xuất đủ sữa cho nhu cầu của bé. Nếu bé không được ăn đủ sữa mẹ thì rất dễ bị táo bón hơn những trẻ khác. 

Để đảm bảo cung cấp đủ sữa cho con, mẹ cần bổ sung các loại trứng, sữa, thịt, cá cho cơ thể nguồn protein dồi dào. Lượng protein động vật này cần đạt khoảng trên 30% tổng số protein hàng ngày trong cơ thể mẹ. 

• Bổ sung thêm nước 

Trẻ sơ sinh bị táo bón, mẹ cũng nên uống đủ nước cần thiết cho cơ thể mỗi ngày khoảng 1,5 – 2 lít nước/ngày để tăng cường trao đổi chất, tăng chất lượng sữa và phòng ngừa táo bón xảy ra. 

Đồng thời, mẹ hãy ưu tiên cho trẻ sơ sinh bú mẹ đúng cách (bé ngậm sâu, cằm chạm ngực, bú đều hai bên) để bé nhận đủ lượng sữa và hỗ trợ nhu động ruột hoạt động ổn định hơn.

Lưu ý, mẹ cũng nên hạn chế ăn các loại gia vị nặng mùi, đồ uống có chất kích thích vì có thể làm thay đổi mùi sữa mẹ khiến trẻ bú ít hoặc thậm chí bỏ bú.

Hy vọng với những thông tin bài viết vừa chia sẻ khi trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ cho con bú nên ăn gì? Mối liên hệ giữa chế độ dinh dưỡng của mẹ và bé, để mẹ điều chỉnh được chế độ ăn phù hợp của mình và cải thiện tình trạng táo bón nhanh nhất cho trẻ.

Để thay đổi chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng, trẻ hạn chế bị táo bón, mẹ hãy đăng ký tham gia ngay Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để tham khảo thêm nhiều món ăn bổ dưỡng.

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái,
Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.