VITAMIN C CHO TRẺ: LIỀU LƯỢNG, THỜI ĐIỂM VÀ CÁCH BỔ SUNG ĐÚNG CÁCH THEO CHUYÊN GIA

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo,
Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Vitamin C cho bé là dưỡng chất quan trọng không thể thiếu trong sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Nếu thấy bé hay ốm vặt, sức để kháng yếu thì cha mẹ hãy chú trọng đến việc bổ sung thêm vitamin C cho bé. Đây là một trong 13 loại vitamin thiết yếu cho cơ thể, vì thế hãy tham khảo và bổ sung vitamin C cho trẻ đúng cách theo chuyên gia Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé mẹ nhé.

1. Vitamin C là gì? Đóng vai trò như thế nào?

Vitamin C còn có tên gọi là acid ascorbic, cần thiết cho sự hình thành, tăng trưởng và sửa chữa xương, da và mô liên kết (liên kết các mô và cơ quan khác với nhau và bao gồm gân, dây chằng và mạch máu). Nó cũng cần thiết cho chức năng bình thường của mạch máu.

1.1 Tác dụng của vitamin C có nhiều vai trò cho sức khỏe của trẻ

Vitamin C tham gia vào hoạt động làm lành vết thương, sản xuất mô tế bào ở da và còn bảo vệ trẻ tránh bị nhiễm cảm lạnh thông thường.
Bổ sung vitamin C cho trẻ còn giúp tăng cường sức đề kháng, chống lại các tác nhân gây bệnh và phòng tránh được nguy cơ bị chảy máu chân răng, sưng nướu răng, răng dễ bị rụng, xuất huyết dưới da, thiếu máu, các bệnh nhiễm khuẩn máu…
Vitamin C là chất chống oxy hóa giúp cơ thể tránh được các nguy cơ mắc bệnh tim mạch, phòng chống ung thư, viêm khớp. Đồng thời, trẻ được bổ sung đầy đủ vitamin C còn tăng cường hấp thu tốt những chất khác như canxi, sắt…

Do đó, trẻ thiếu vitamin C sẽ ảnh hưởng đến các cơ quan khác trong cơ thể, tình trạng này kéo dài còn khiến trẻ bị còi xương, chậm lớn. Việc tìm hiểu trẻ suy dinh dưỡng thấp còi nên bổ sung gì giúp mẹ phối hợp vitamin C với các dưỡng chất khác đúng cách và mang lại hiệu quả tốt hơn.

1.2 Vitamin C có ở đâu?

Vitamin C được tìm thấy trong nhiều loại trái cây và rau quả. Tuy nhiên, qua quá trình chế biến có thể làm ảnh hưởng đến hàm lượng vi chất này. Do đó, nếu có thể, cha mẹ nên cho trẻ ăn trực tiếp các loại thực phẩm này là tốt nhất.

Các nguồn cung cấp vitamin C tốt nhất bao gồm: các loại trái cây họ cam quýt (chẳng hạn như cam, chanh, bưởi), kiwi, dâu tây, xoài…

Ngoài ra, cà chua, ớt chuông, khoai tây cũng là các loại rau củ giàu vitamin C, rất tốt cho sức khỏe.

Vitamin C được tìm thấy trong nhiều loại trái cây và rau quả.

1.3 Chế độ ăn ít vitamin C

Thiếu vitamin C có thể do chế độ ăn thiếu trái cây tươi và rau quả. Ngoài ra, nấu chín có thể phá hủy một số vitamin C trong thực phẩm. Các tình trạng sau đây ở trẻ có thể làm tăng đáng kể nhu cầu vitamin C của cơ thể và nguy cơ thiếu vitamin C, đó là trẻ chỉ bú sữa bò, trẻ bị sốt, tiêu chảy….

1.4 Các triệu chứng thiếu vitamin C ở trẻ sơ sinh

Quấy khóc: Trẻ sơ sinh có thể cáu kỉnh, đau khi cử động và chán ăn.
Chậm tăng cân: Trẻ sơ sinh không tăng cân như bình thường.
Còi xương: Ở trẻ sơ sinh và trẻ em, sự phát triển của xương bị suy giảm, có thể xuất hiện chảy máu và thiếu máu.

1.5 Thiếu vitamin C gây bệnh gì?

Còi xương: Các triệu chứng của bệnh còi xương phát triển sau một vài tháng thiếu hụt vitamin C.
Bệnh về mắt: Khô mắt, xuất huyết dưới kết mạc.
Gan nhiễm mỡ.
Bệnh thấp khớp.

1.6 Biểu hiện thừa vitamin C

Buồn nôn.
Tiêu chảy.
Đau dạ dày.

Thiếu hụt vitamin C gây cản trở nhiều tới sự trao đổi chất và các hoạt động của cơ thể. Mặc dù hầu như không có độc tính, nhưng lạm dụng vitamin C (bổ sung quá liều) có thể dẫn đến buồn nôn, tiêu chảy và đau dạ dày. Vì điều này, việc cân bằng dinh dưỡng là cần thiết đối với bất cứ loại vitamin nào và bất cứ cơ thể nào. Nhiều chuyên gia khuyến khích kết hợp vitamin C cùng vitamin a cho bé theo liều phù hợp để tối ưu khả năng hấp thu và đề kháng.

2. Thời điểm nào cần bổ sung Vitamin C cho trẻ?

Thời điểm cần bổ sung vitamin C cho trẻ đúng cách

Khi nhận thấy trẻ xuất hiện những dấu hiệu dưới đây, bố mẹ cần xem xét bổ sung vitamin C cho trẻ đúng thời điểm:

Trẻ hay ốm vặt, dễ nhiễm bệnh, nhiễm trùng và nhiễm khuẩn.
Trẻ có dấu hiệu suy dinh dưỡng, còi cọc.
Trẻ lười ăn hoặc ăn rất ít những loại rau, củ, quả.
Trẻ bị thiếu sắt, thiếu canxi.
Trẻ sống trong môi trường ô nhiễm khói bụi, khói thuốc lá cũng cần bổ sung vitamin C đầy đủ để tái tạo các tế bào bị tổn thương.

Chính vì vậy, cần bổ sung vitamin cho trẻ đúng cách và đầy đủ để đảm bảo bé hấp thụ đủ lượng vitamin C cần thiết hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng, cách dùng phù hợp với lứa tuổi, nhu cầu dinh dưỡng của trẻ.

3. Liều lượng bổ sung vitamin C mỗi ngày cho trẻ

Liều lượng bổ sung vitamin C phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ

Bổ sung vitamin C cho trẻ cần phụ thuộc vào độ tuổi của trẻ, liều dùng cụ thể như sau:

Trẻ từ 1 - 3 tuổi: cung cấp đủ 15mg vitamin C/ngày.
Trẻ từ 4 - 8 tuổi: cung cấp đủ 25mg vitamin C/ngày.
Trẻ từ 9 - 13 tuổi: cung cấp đủ 45mg vitamin C/ngày.
Trẻ từ 14 - 18 tuổi: Bé trai cần cung cấp đủ 75mg vitamin C/ngày và bé gái cần cung cấp 65mg vitamin C/ngày.

Lưu ý không phải cứ bổ sung liều lượng bao nhiêu cơ thể bé sẽ hấp thụ hết hoàn toàn lượng vitamin C được cung cấp. Nếu trẻ dùng hơn 1g vitamin C mỗi ngày thì tỷ lệ hấp thụ chỉ đạt khoảng 50%, lượng vitamin C không hấp thụ hết sẽ được đào thải qua nước tiểu.

>>> Xem ngay: Cách bổ sung Vitamin D cho trẻ theo chuyên gia

4. Cách bổ sung vitamin C theo từng giai đoạn

Nhiều phụ huynh thường có suy nghĩ khi nào con ốm mới cần bổ sung vitamin C hoặc bổ sung một thời điểm càng nhiều càng tốt. Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Cách bổ sung vitamin C cho bé theo từng giai đoạn như sau:

Chú ý bổ sung vitamin C đúng theo từng giai đoạn phát triển của trẻ

Vitamin C là vi chất dễ tan trong nước, cơ thể không dự trữ lâu được nên cần bổ sung đều đặn hàng ngày. Lượng vitamin C nạp vào cơ thể còn phụ thuộc vào độ tuổi của trẻ, nguồn vi chất và thời điểm nhất định.

4.1. Cách bổ sung vitamin C cho trẻ dưới 1 tuổi và trên 1 tuổi

Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi cần khoảng 20mg vitamin C mỗi ngày.
Đối với trẻ trên 1 tuổi cần bổ sung khoảng 30 – 40mg vitamin C mỗi ngày.

Lưu ý chỉ bổ sung đúng liều lượng khuyến cáo, không để tình trạng thừa vitamin C ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe. Nếu ba mẹ thắc mắc liều lượng và trẻ có hấp thụ được đủ dưỡng chất hay không hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Thời điểm tốt nhất để bổ sung vitamin C cho trẻ trong ngày là vào buổi sáng do cơ thể sẽ dễ dàng hấp thụ dưỡng chất hơn so với buổi tối.

Nếu cho trẻ uống vitamin C vào buổi tối sẽ dễ làm bé quấy khóc, khó ngủ, ngủ không sâu giấc. Không cho trẻ uống vitamin C ngay trước và sau bữa ăn, sẽ làm ảnh hưởng đến dạ dày của trẻ, khiến trẻ khó hấp thụ dưỡng chất hơn.

4.2. Đối với vitamin C dạng thực phẩm chức năng và vitamin C tự nhiên

Vitamin C dạng thực phẩm chức năng như viên ngậm, dạng siro… có vị ngọt nhẹ, dễ hấp thụ và được trẻ em yêu thích. Tuy nhiên, dạng này cũng có nhược điểm là hấp thụ chậm, đào thải nhanh, không tốt cho hệ tiêu hóa.

Nguồn bổ sung vitamin C tự nhiên qua thực phẩm và các loại trái cây như ổi, đu đủ, xoài, dừa, cam, quýt, bưởi, cherry… luôn được chú trọng. Những loại quả này có hàm lượng vitamin C cao và rất an toàn, tốt cho hệ tiêu hóa, tăng cường hấp thụ các dưỡng chất khác. Các loại rau củ giàu vitamin C như bông cải xanh, khoai tây, cải bó xôi, khoai lang, súp lơ xanh, cà chua… đều là những loại rau quen thuộc, dễ tìm và dễ chế biến. Do đó, chuyên gia khuyến khích cha mẹ nên bổ sung vitamin C cho bé nguồn gốc tự nhiên để trẻ hấp thụ tốt và lưu giữ lâu hơn các loại thực phẩm chức năng khác.

Lưu ý trẻ sơ sinh chủ yếu hấp thụ vitamin C qua sữa mẹ nên mẹ cần bổ sung nguồn dinh dưỡng đầy đủ giúp bé hấp thụ các dưỡng chất cần thiết để phát triển khỏe mạnh. Với những trẻ hay mệt mỏi hoặc biếng ăn, vitamin 3b cho trẻ em có thể được cân nhắc bổ sung song song với vitamin C để cải thiện năng lượng và chuyển hóa.

5. Những lưu ý khi bổ sung vitamin C cho trẻ

Chế biến bữa ăn dinh dưỡng từ các thực phẩm giàu vitamin C để giúp trẻ ăn ngon miệng, hấp thu dưỡng chất tốt nhất. Ngoài vitamin C cần bổ sung song song những dưỡng chất khác có trong các loại thực phẩm để cân bằng dinh dưỡng cho trẻ phát triển tối ưu nhất. Chỉ nên bổ sung vitamin C khi bé không ăn đủ rau xanh, trái cây.
Trẻ đang bị ốm, nhiễm khuẩn hoặc nhiễm virus cần bổ sung vitamin C để tăng cường hệ miễn dịch, chống lại tác nhân gây bệnh. Nên bổ sung đúng liều lượng theo từng lứa tuổi của trẻ vào buổi sáng.

Việc bổ sung vitamin C cho trẻ là việc làm quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển cả về thể chất và tinh thần nên cha mẹ cần nắm rõ và cho trẻ dùng đúng liều lượng.

Ngoài ra, hãy kết hợp chế độ dinh dưỡng lành mạnh, đủ chất với hàm lượng vitamin C đủ mỗi ngày để bé yêu luôn khỏe mạnh. Đăng ký tham gia ngay Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để tham khảo thực đơn các món ăn bổ dưỡng dành riêng cho trẻ.