DINH DƯỠNG CHO BÉ THEO TỪNG ĐỘ TUỔI TỪ CHUYÊN GIA DINH DƯỠNG

Bài viết được thẩm định bởi BS. Nguyễn Ngọc Sáng - Trưởng Module Thận – Niệu,
Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi – Đại học Y Dược Hải Phòng

Dinh dưỡng cho bé là yếu tố không thể thiếu trong việc nuôi dưỡng và giúp bé phát triển toàn diện từ khi mới sinh đến khi trưởng thành. Nhu cầu dinh dưỡng của bé thay đổi theo từng độ tuổi và hiểu rõ điều này sẽ giúp cha mẹ nuôi dưỡng bé phát triển khỏe mạnh. 

Khám phá các gợi ý về dinh dưỡng quan trọng và lời khuyên từ chuyên gia Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để giúp bé khỏe mạnh và hạnh phúc từ những ngày đầu đời.

1. Dinh dưỡng cho trẻ nhỏ

Trong 6 tháng đầu đời, dinh dưỡng cho bé chủ yếu đến từ sữa mẹ hoặc sữa công thức. Sữa mẹ được coi là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ bởi nó chứa tất cả các chất cần thiết để phát triển hệ miễn dịch. 

Mẹ cần cho bé bú đều đặn từ 8 đến 12 lần mỗi ngày, có thể thay đổi tùy theo nhu cầu và sự phát triển của bé. Khoảng 4 tháng tuổi, số lần bú có thể giảm xuống còn 6-8 lần mỗi ngày, nhưng lượng sữa mẹ bé tiêu thụ sẽ tăng lên.

Đối với các bé uống sữa công thức, cha mẹ cần cho bé bú khoảng 6 - 8 lần mỗi ngày, với mỗi lần ăn khoảng 57 – 85g sữa bột (tổng cộng khoảng 450 – 680g mỗi ngày). Tương tự như việc cho bé bú mẹ, số lần cho bú sẽ giảm khi bé lớn hơn, nhưng lượng sữa thay thế sẽ tăng lên khoảng từ 170 - 227g/lần.

Trẻ nhỏ nên bú sữa mẹ hoặc sữa công thức.

Sau 4 tháng, hệ tiêu hóa của bé đã phát triển đủ để tiêu hóa những thức ăn khác ngoài sữa. Trong khoảng thời gian từ 4-6 tháng tuổi, ngoài sữa, có thể bắt đầu cho bé tập ăn dặm với các loại thức ăn lỏng như ngũ cốc cho trẻ sơ sinh, các loại trái cây, rau quả hay thịt xay nhuyễn. 

Tuy nhiên, cần lưu ý không cho trẻ ăn quá đặc trước 4 - 6 tháng tuổi vì chưa thể tự nuốt và đối mặt với nguy cơ nghẹt thở. Đồng thời, không nên chậm trễ trong việc bắt đầu bổ sung dinh dưỡng cho trẻ bằng cách ăn dặm sau 6 tháng tuổi để tránh tình trạng chậm lớn và dễ bị dị ứng thức ăn.

Khi bắt đầu cho bé làm quen với thức ăn ngoài sữa, cha mẹ cũng nên tìm hiểu kỹ cách cho bé ăn dặm khoa học để vừa đủ chất, vừa tránh nguy cơ nghẹn, nôn trớ hay dị ứng thức ăn.

2. Dinh dưỡng cho trẻ từ 6 - 12 tháng tuổi

Trong giai đoạn từ 6 tháng đến 8 tháng, dinh dưỡng cho bé vẫn cần được bổ sung bằng sữa mẹ hoặc sữa thay thế, nhưng số lượng bú sẽ giảm xuống khoảng 3 - 5 lần/ngày. Trong thời gian này, thức ăn thô sẽ trở thành nguồn dinh dưỡng chính của bé. 

Bố mẹ có thể bổ sung vào khẩu phần ăn cho con các loại thức ăn có nguồn gốc thực vật như khoai tây, cà rốt, đậu Hà Lan, trái cây,.. được xay nhuyễn, nấu chín kỹ để dễ tiêu hóa và an toàn cho bé.

Đến độ tuổi từ 8 tháng đến 12 tháng, bé chỉ cần bú sữa mẹ hoặc sữa thay thế khoảng 3 - 4 lần/ngày. Trong giai đoạn này, mẹ cần chú ý bổ sung thêm các loại thực phẩm giàu protein như thịt, cá vào khẩu phần ăn hàng ngày của bé. Thịt băm hoặc cá nghiền nhuyễn vừa giúp bé tiêu hóa dễ dàng, vừa cung cấp đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển toàn diện của bé.

Ở giai đoạn này, đặc biệt là quanh mốc 7 tháng, việc xây dựng thực đơn ăn dặm cho bé 7 tháng phong phú, tăng dần độ đặc và đa dạng thực phẩm sẽ giúp bé làm quen tốt với thức ăn thô và hạn chế biếng ăn về sau.

3. Dinh dưỡng cho trẻ từ 1 đến dưới 2 tuổi

Khi bé đã 1 tuổi, việc bổ sung thêm thức ăn dặm vào khẩu phần ăn của bé trở nên quan trọng hơn. Trong thời gian này, lượng sữa mà bé tiêu thụ hàng ngày sẽ giảm dần và các loại thực phẩm khác sẽ đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho bé. 

Thịt, cá, rau củ, trái cây, ngũ cốc hay sữa nguyên kem là những món ăn cha mẹ nên tham khảo để đảm bảo bé nhận được đầy đủ các vitamin và khoáng chất cần thiết.

Cha mẹ nên thêm các món ăn nhẹ cho bé từ 1 đến dưới 2 tuổi.

Mặc dù thức ăn dặm là phần không thể thiếu trong khẩu phần ăn của bé, nhưng sữa mẹ vẫn chiếm vai trò quan trọng trong việc cung cấp dinh dưỡng trẻ em. Do đó, khoảng 70% khẩu phần ăn hàng ngày của bé nên bao gồm sữa mẹ.

Đặc biệt, khi bé bắt đầu học cách bò và đi, lượng thức ăn mỗi bữa sẽ ít hơn nhưng số lần ăn trong ngày nên tăng lên khoảng 4-6 lần. Để đáp ứng nhu cầu này, bố mẹ cần chuẩn bị các món ăn nhẹ thêm vào khẩu phần ăn hàng ngày của bé.

Để dễ áp dụng vào bữa ăn hằng ngày, mẹ có thể tham khảo các mẫu thực đơn cho trẻ 1 tuổi được xây dựng sẵn, rồi linh hoạt điều chỉnh theo khẩu vị và khả năng ăn của bé.

4. Dinh dưỡng cho trẻ từ 2 - 5 tuổi

Khi bé lớn từ 2 đến 5 tuổi, dinh dưỡng vẫn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ. Ở độ tuổi này, bé đã mọc đủ răng và có thể ăn các loại thực phẩm giống như người lớn. Thay vì ăn cháo nghiền nhỏ và bột như giai đoạn trước, bố mẹ nên tập cho bé tham gia vào bữa ăn cùng gia đình để hình thành thói quen ăn uống lành mạnh.

Trong thực đơn hằng ngày của bé, có thể bổ sung các món như cháo đặc, cơm hoặc súp đặc để đảm bảo bé nhận đủ chất dinh dưỡng cần thiết. Đồng thời, phụ huynh vẫn nên duy trì cho bé uống sữa ít nhất là 1 lần mỗi ngày để cung cấp canxi cùng các dưỡng chất khác cho sự phát triển đồng đều của xương và răng.

Gợi ý bổ sung dinh dưỡng cho trẻ từ 2 - 5 tuổi.

Ngoài 3 bữa ăn chính, bố mẹ cũng nên bổ sung thêm 2 bữa phụ vào giữa buổi sáng và giữa buổi chiều để bé không bị đói cũng như có thêm nguồn dinh dưỡng cho bé. Trong các bữa phụ này, bé có thể ăn trái cây hoặc sữa chua để hỗ trợ hệ tiêu hóa. Việc này giúp bé có thêm năng lượng và dinh dưỡng cho các hoạt động vui chơi cũng như học tập khác hàng ngày.

Với những bé nhẹ cân, ngoài việc cho ăn đủ 3 bữa chính và 2 bữa phụ, cha mẹ có thể tham khảo thêm thực đơn cho bé 2 tuổi tăng cân với các món giàu năng lượng nhưng vẫn cân đối 4 nhóm chất.

Tóm lại, ở tuổi nào thì dinh dưỡng cho bé cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển toàn diện. Bố mẹ cần nghiên cứu và thiết lập một chế độ ăn hợp lý nhằm đảm bảo rằng bé nhận đủ các dưỡng chất cần thiết, giúp bé lớn khôn cả về mặt thể chất lẫn tinh thần.

Hy vọng những gợi ý về dinh dưỡng cho bé theo từng độ tuổi từ chuyên gia dinh dưỡng đã giúp cha mẹ có thể định hình nền tảng vững chắc cho sức khỏe và tương lai của con. Hãy áp dụng những nguyên tắc dinh dưỡng này vào thực đơn hàng ngày để giúp bé yêu phát triển toàn diện và khỏe mạnh hoặc đăng ký tham gia Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để có được ngân hàng thực đơn đa dạng cho bữa ăn đầy dinh dưỡng.