Quá trình thụ thai diễn ra như thế nào? Dấu hiệu thụ thai thành công

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Quá trình thụ thai (hay còn gọi là quá trình thụ tinh) diễn ra như thế nào và mất bao lâu để tinh trùng gặp trứng, hình thành tạo nên hợp tử đầu tiên là thắc mắc của nhiều cặp đôi đang mong con. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ các giai đoạn trong quá trình thụ thai, thời gian diễn ra, cũng như những dấu hiệu gợi ý thụ thai thành công.

Để tìm hiểu thêm kiến thức hữu ích về sức khỏe sinh sản, bạn có thể tham khảo các bài viết khác thuộc Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé nhé.

1. Thụ thai là gì? (Thụ tinh là gì)

Thụ thai, trong ngôn ngữ hàng ngày thường được dùng để chỉ toàn bộ quá trình từ lúc tinh trùng gặp và thụ tinh với trứng, đến khi phôi làm tổ thành công trong buồng tử cung và bắt đầu thai kỳ. Về mặt chuyên môn, thụ tinh (Fertilization) là bước đầu tiên của quá trình đó.

Thụ tinh là quá trình một tinh trùng khỏe mạnh của nam giới gặp gỡ và xuyên qua màng của noãn (trứng) trưởng thành của nữ giới, thường xảy ra tại 1/3 ngoài của ống dẫn trứng.

Khi tinh trùng và trứng hòa nhập, vật chất di truyền (DNA) từ mỗi bên (23 nhiễm sắc thể) kết hợp lại tạo thành hợp tử với bộ nhiễm sắc thể đầy đủ (thông thường là 46 nhiễm sắc thể). Bộ nhiễm sắc thể này quyết định giới tính (XX hoặc XY) và rất nhiều đặc điểm di truyền của em bé sau này.

Tiếp theo, hợp tử di chuyển về tử cung, phân chia nhiều lần, trở thành phôi và làm tổ vào niêm mạc tử cung. Khi phôi làm tổ thành công và bắt đầu tiết hormone thai kỳ, được coi bắt đầu một thai kỳ lâm sàng

2. Điều kiện để quá trình thụ thai diễn ra

Để quá trình thụ thai thành công, cần hội tụ đủ ba yếu tố chính:

• Trứng rụng đúng thời điểm và còn sống: Sau khi được giải phóng khỏi buồng trứng, trứng chỉ có khả năng sống và chờ tinh trùng trong khoảng 12 - 24 giờ.
• Tinh trùng đủ tiêu chuẩn số lượng và chất lượng: Tinh trùng phải khỏe mạnh, cần đủ số lượng, hình dạng bình thường, có khả năng di động tốt để có thể bơi từ âm đạo qua cổ tử cung, buồng tử cung lên tới ống dẫn trứng. Trong đường sinh dục nữ , tinh trùng có thể tồn tại tới 5 ngày.
• Hệ sinh sản khỏe mạnh: Ống dẫn trứng cần thông thoáng, không bị tắc hay dính và niêm mạc tử cung phải đủ dày, sẵn sàng cho quá trình phôi làm tổ. Không có bất thường lớn như polyp nội mạc, u xơ dưới niêm mạc, dị dạng tử cung làm cản trở quá trình làm tổ.

Việc xác định đúng thời điểm dễ thụ thai sẽ giúp tinh trùng có mặt kịp thời khi trứng rụng, từ đó tăng khả năng thụ tinh thành công.

Quá trình thụ thai chỉ diễn ra thành công khi đáp ứng đủ ba yếu tố

3. Quá trình thụ thai diễn ra như thế nào? 

Quá trình thụ thai là một chuỗi các sự kiện sinh học diễn ra liên tiếp, gồm hai giai đoạn chính: tinh trùng gặp trứng và xảy ra thụ tinh , sau đó là quá trình làm tổ của phôi trong tử cung.

Giai đoạn 1: Tinh trùng và trứng gặp gỡ

Quá trình bắt đầu khi nam giới xuất tinh, đẩy hàng triệu tinh trùng vào âm đạo và tử cung của nữ giới. Từ đây, tinh trùng bắt đầu hành trình tìm đến trứng để thực hiện quá trình thụ tinh:

• Hành trình di chuyển của tinh trùng: Tinh trùng phải vượt qua lớp chất nhầy ở cổ tử cung - rào cản đầu tiên trên đường đi. Vào thời điểm rụng trứng, chất nhầy trở nên loãng và trơn hơn, giúp tinh trùng di chuyển dễ dàng hơn. Chỉ những tinh trùng khỏe mạnh nhất mới có thể vượt qua tử cung và tiến vào ống dẫn trứng.
• Xâm nhập vào trứng: 
  • Khi tiếp cận được trứng, tinh trùng phải xuyên qua lớp vỏ ngoài của trứng. Quá trình thụ tinh thực sự diễn ra khi một tinh trùng duy nhất thành công xâm nhập vào trứng, kết hợp vật chất di truyền của cả hai.
  • Ngay sau đó, lớp vỏ trứng lập tức thay đổi để ngăn không cho các tinh trùng khác xâm nhập, đảm bảo chỉ hình thành một hợp tử duy nhất.

Giai đoạn 2: Từ hợp tử đến phôi làm tổ

Sau khi quá trình thụ tinh diễn ra, hợp tử bắt đầu di chuyển về phía tử cung và trải qua nhiều biến đổi quan trọng:

• Phân chia tế bào: Hợp tử liên tục phân chia từ 2 tế bào, 4 tế bào, 8 tế bào….trong quá trình di chuyển dọc ống dẫn trứng tạo thành khối phôi dâu
• Hình thành phôi nang: Sau khoảng 5 - 7 ngày, hợp tử phát triển thành phôi nang với khoảng 100 tế bào.
• Làm tổ trong tử cung: Phôi nang di chuyển đến tử cung và bám vào lớp niêm mạc đã dày lên nhờ hormone progesterone và estrogen. Quá trình này gọi là làm tổ (implantation) - bước cuối cùng để bắt đầu thai kỳ.
• Phát triển thai nhi: Các tế bào trong phôi nang tiếp tục phân chia, một phần trở thành thai nhi, phần còn lại hình thành nhau thai để cung cấp oxy và dưỡng chất. Khi làm tổ thành công, cơ thể tiết ra hormone thai kỳ (hCG), khiến chu kỳ kinh nguyệt tạm ngừng là dấu hiệu đầu tiên cho biết quá trình thụ thai đã diễn ra thành công.

Quá trình thụ thai diễn ra như thế nào?

4. Quá trình thụ tinh diễn ra trong bao lâu?

Toàn bộ quá trình thụ tinh, tính từ khi tinh trùng thụ tinh với trứng đến khi phôi làm tổ thành công trong tử cung, quá trình thụ tinh thường kéo dài khoảng 6 - 15 ngày. Hiểu rõ khoảng thời gian này giúp các cặp đôi xác định chính xác hơn “cửa sổ thụ thai” - giai đoạn dễ thụ thai nhất trong chu kỳ kinh nguyệt.

Dưới đây là chi tiết thời gian của từng giai đoạn trong quá trình thụ tinh và thụ thai:

• Giai đoạn 1: Tinh trùng gặp trứng (vài phút đến vài ngày): Tinh trùng di chuyển từ âm đạo qua cổ tử cung, tử cung rồi đến ống dẫn trứng để gặp trứng. Ở một số trường hợp, quá trình này có thể diễn ra nhanh chỉ trong 45 phút.
• Giai đoạn 2: Thụ tinh thực sự (trong vòng 24 giờ sau rụng trứng): Trứng chỉ có khả năng được thụ tinh trong vòng 24 giờ sau khi rụng, và sự hợp nhất giữa trứng và tinh trùng diễn ra ngay sau đó.
• Giai đoạn 3: Phôi phân chia và di chuyển (3 – 4 ngày): Sau khi thụ tinh, hợp tử bắt đầu phân chia liên tục và di chuyển dần vào tử cung.
• Giai đoạn 4: Làm tổ (7 - 10 ngày sau thụ tinh): Khi đến tử cung, phôi nang bám vào niêm mạc tử cung để làm tổ. Quá trình này kéo dài 7 - 10 ngày, đánh dấu sự khởi đầu của thai kỳ.

Quá trình thụ tinh thường diễn ra trong bao lâu? 

Lưu ý: Dù quá trình làm tổ hoàn tất, không phải 100% trường hợp thụ tinh đều dẫn đến mang thai thành công. Khoảng 1/3 trường hợp trứng đã thụ tinh có thể không phát triển do gặp lỗi di truyền trong quá trình phân bào.

5. Dấu hiệu thụ thai thành công

Sau khi quá trình thụ tinh hoàn tất và phôi làm tổ thành công trong tử cung (thường khoảng 6 - 12 ngày sau thụ tinh), cơ thể nữ giới bắt đầu tiết ra hormone hCG - hormone đặc trưng của thai kỳ. Sự thay đổi nội tiết này gây ra nhiều dấu hiệu mang thai sớm mà bạn có thể dễ dàng nhận biết:

• Mất kinh (Trễ kinh): Dấu hiệu rõ ràng và thường gặp nhất của việc thụ thai thành công. Khi trứng đã thụ tinh, hormone hCG sẽ báo hiệu tử cung ngừng bong niêm mạc, nên kỳ kinh nguyệt kế tiếp sẽ không xuất hiện.
• Ra máu báo thai: Một số nữ giới có thể thấy ra ít máu màu hồng nhạt hoặc nâu sẫm do phôi bám vào thành tử cung để làm tổ. Hiện tượng này thường kéo dài 1-2 ngày và dễ bị nhầm với kinh nguyệt sớm. Lượng máu thường rất ít (chỉ dính trên giấy hoặc quần lót), không nhiều, không kéo dài như kinh nguyệt và thường không kèm đau bụng nhiều
• Ngực căng tức, nhũ hoa sậm màu: Lượng hormone (estrogen và progesterone) tăng nhanh khiến tuần hoàn máu đến ngực mạnh hơn, gây cảm giác căng tức, đau nhẹ và sậm màu đầu ti. Quầng vú và nhũ hoa có thể sậm màu hơn bình thường.
• Buồn nôn, ốm nghén: Do sự thay đổi đột ngột của hormone, nhiều phụ nữ bắt đầu buồn nôn hoặc nôn nhẹ vào buổi sáng trong những ngày đầu củathai kỳ.
• Mệt mỏi, buồn ngủ: Cơ thể cần nhiều năng lượng để tạo nhau thai và nuôi phôi, kết hợp với tác động ‘gây buồn ngủ” của progesterone tăng cao khiến mẹ dễ mệt và buồn ngủ hơn.

Nếu nhận thấy các biểu hiện sau khi trứng thụ tinh thành công như trên, bạn có thể dùng que thử thai hoặc xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ hCG, xác nhận chính xác mình đã mang thai.

Đây cũng chính là những dấu hiệu mang thai sớm giúp phụ nữ nhận biết cơ thể đã bắt đầu một thai kỳ mới.

Sau khi quá trình thụ tinh hoàn tất mẹ sẽ nhận thấy xuất hiện những dấu hiệu mang thai

Hiểu rõ quá trình thụ thai diễn ra như thế nào và trong bao lâu là kiến thức nền tảng quan trọng cho mọi cặp đôi mong con. Từ quá trình thụ tinh kỳ diệu tại ống dẫn trứng đến khoảnh khắc hợp tử phân bào và hoàn tất quá trình làm tổ trong tử cung, mỗi giai đoạn đều đòi hỏi sự chuẩn bị tốt nhất về sức khỏe và tâm lý.

Sau khi xác nhận mang thai, mẹ nên chủ động theo dõi các mốc khám thai quan trọng để đảm bảo thai nhi phát triển khỏe mạnh ngay từ những tuần đầu.

Nếu bạn đang trong hành trình quá trình mang thai và cần thêm sự đồng hành, hỗ trợ chuyên môn, hãy tham khảo các gói chăm sóc sức khỏe toàn diện và bài viết chuyên sâu từ Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn