10 mốc khám thai quan trọng mẹ bầu cần ghi nhớ

Bài viết được thẩm định bởi GS.TS.BS. Nguyễn Ngọc Sáng, Phó Chủ tịch Hội Thận - Tiết niệu - Lọc máu và Ghép tạng trẻ em Việt Nam, Giảng viên cao cấp, Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Dược Hải Phòng

Việc khám thai định kỳ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé suốt quá trình mang thai. Tuy nhiên, không phải mẹ bầu nào cũng nắm rõ các mốc khám thai quan trọng cần thực hiện. Bài viết này Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các mốc khám thai quan trọng và lý do tại sao không nên bỏ lỡ bất kỳ đợt khám nào. Hãy cùng tìm hiểu để chuẩn bị tốt nhất cho sự chào đời của thiên thần nhỏ!

1. Vì sao mẹ bầu nên đi khám thai định kỳ?

Khám thai định kỳ là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe của mẹ bầu và thai nhi trong suốt hành trình mang thai. Thông qua các xét nghiệm và siêu âm ở từng giai đoạn, bác sĩ có thể theo dõi sát sao sự phát triển của bé, đồng thời phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vấn đề tiềm ẩn.

Các mốc khám thai quan trọng

Việc tái khám định kỳ đều đặn mang lại nhiều lợi ích cho mẹ như:

Theo dõi sự phát triển của thai nhi: Kiểm tra hình dạng, chức năng và tình trạng sức khỏe của bé qua từng mốc khám, phát hiện sớm các bất thường nếu có.
Phát hiện sớm vấn đề sức khỏe của mẹ: Tầm soát và điều trị kịp thời các bệnh như tăng huyết áp, tiểu đường thai kỳ, tiền sản giật… nhằm giảm nguy cơ biến chứng.
Xác định chính xác ngày dự sinh: Giúp mẹ lập kế hoạch chăm sóc, chuẩn bị tâm lý và phương án sinh con an toàn.
Tư vấn dinh dưỡng và chế độ sinh hoạt: Bác sĩ hướng dẫn chế độ ăn uống, luyện tập hợp lý để phòng tránh thiếu máu, suy dinh dưỡng hoặc thừa cân.
Trang bị kiến thức về thai kỳ: Mẹ bầu được giải đáp thắc mắc, tiếp nhận thông tin hữu ích về các triệu chứng và dấu hiệu cần lưu ý.
Xây dựng niềm tin và sự yên tâm: Tạo mối liên kết tốt với bác sĩ giúp mẹ cảm thấy an toàn và được hỗ trợ xuyên suốt thai kỳ.

Bên cạnh việc khám thai đều đặn, mẹ cũng nên tìm hiểu bà bầu nên ăn gì để đảm bảo khẩu phần dinh dưỡng đầy đủ, hỗ trợ thai nhi phát triển khỏe mạnh hơn.

2. Các mốc khám thai quan trọng mẹ bầu cần phải nhớ

Mỗi giai đoạn thai kỳ đều có những mốc khám thai quan trọng với mục đích theo dõi sức khỏe của mẹ và sự phát triển của bé. Dưới đây là các mốc siêu âm thai mà mẹ bầu cần ghi nhớ:

3 mốc khám thai quan trọng trong giai đoạn đầu thai kỳ

2.1 Khám thai lần đầu ngay sau khi thử que 2 vạch hoặc trễ kinh 1 tuần

Ngay khi que thử xuất hiện 2 vạch hoặc mẹ bị trễ kinh khoảng 1 tuần hơn thì đây là thời điểm để mẹ bầu đi khám thai lần đầu. Vào lần khám thai đầu tiên này, bác sĩ sẽ giúp xác nhận chắc chắn việc mang thai, đồng thời thực hiện siêu âm và xét nghiệm để ước lượng tuổi cho thai, cũng như kiểm tra vị trí thai có nằm đúng trong tử cung hay không.

Việc khám sớm giúp mẹ phát hiện và loại trừ những tình huống bất thường như thai ngoài tử cung hoặc thai trứng để mẹ có thể nhận được hướng chăm sóc sức khỏe kịp thời và an toàn từ bác sĩ.

2.2 Khám thai lần thứ hai: Thai kỳ 5 - 8 tuần

Trong giai đoạn thai kỳ từ 5 đến 8 tuần, mẹ bầu nên sắp xếp đi khám thai lần 2 để bác sĩ kiểm tra sự phát triển của phôi và lắng nghe tim thai. Lần khám thai này sẽ là thời điểm theo dõi thêm một số chỉ số quan trọng, giúp mẹ đảm bảo em bé đang phát triển tốt và yên tâm hơn trong những tuần đầu tiên.

Bác sĩ sẽ chỉ định mẹ bầu tham gia một số kiểm tra xét nghiệm sau:

Kiểm tra cân nặng, đo chiều cao để tính chỉ số BMI để đánh giá tình trạng thừa cân hoặc béo phì. Nếu BMI vượt mức cho phép, bác sĩ sẽ tư vấn chế độ ăn uống và vận động hợp lý cho mẹ nhằm hạn chế các biến chứng.
Kiểm tra huyết áp mẹ bầu để phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp, phòng ngừa nguy cơ tiền sản giật, tiểu đường.
Tính tuổi thai và ngày dự sinh dựa trên kết quả siêu âm hoặc ngày đầu kỳ kinh gần nhất của mẹ để lập kế hoạch theo dõi thai kỳ chính xác nhất.
Ngoài các xét nghiệm khác, bạn có thể cần làm xét nghiệm máu để kiểm tra:
Kháng thể sởi, thủy đậu và đậu mùa
Viêm gan B
Bệnh giang mai
HIV/AIDS
Nồng độ hemoglobin
Yếu tố Rh và nhóm máu

Khám thai lần thứ nhất 5 - 8 tuần

Trong buổi khám này, bác sĩ cũng sẽ hỏi các mẹ về các vấn đề:

Tìm hiểu tiền sử sức khỏe: Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử sức khỏe của bản thân và gia đình bạn để dự đoán và phòng ngừa các rủi ro trong thai kỳ, bao gồm:

Sảy thai, sinh non.
Tiền sản giật hoặc sản giật.
Các bệnh di truyền trong gia đình như Down, nứt đốt sống, cao huyết áp hoặc tiểu đường.

Tư vấn dinh dưỡng và lối sống:

Hướng dẫn cách bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết.
Tư vấn chế độ ăn uống hợp lý.
Chia sẻ về lối sống lành mạnh và những điều cần tránh để có một thai kỳ an toàn và khỏe mạnh.

Sau lần khám thai này bác sĩ sẽ hẹn tái khám sau 1 - 4 tuần tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của bạn và thai nhi. Bạn hãy cố gắng đi khám đúng hẹn để đảm bảo thai kỳ được theo dõi liên tục.

2.3 Khám thai lần thứ ba: Thai kỳ 8 - 10 tuần

Sau lần khám thai thứ hai ở tuần 5, mẹ bầu nhớ hẹn tái khám lần ba vào tuần 8 đến tuần 10 để đảm bảo con vẫn phát triển khỏe mạnh nhé. Ở mốc này, bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm như:

Kiểm tra thai: Kiểm tra tim thai, kích thước và sự phát triển của bé để chắc chắn thai tiến triển bình thường.
Xét nghiệm NIPT: Đây là bước xét nghiệm sàng lọc trước sinh không xâm lấn, bác sĩ sẽ tiến hành phân tích ADN tự do của thai trong máu mẹ để sàng lọc sớm các bất thường nhiễm sắc thể ở thai nhi với độ chính xác lên đến 99%. (Khi đã làm NIPT thì không cần Double test hoặc Triple test).
Kiểm tra sức khỏe tổng quát: Bao gồm đo cân nặng, chiều cao của mẹ để tính BMI, xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm theo dõi thai để kiểm tra tình trạng động thai (nếu có).
Tính BMI: Đánh giá nguy cơ thừa cân/béo phì của mẹ để bác sĩ hướng dẫn kiểm soát cân nặng, hạn chế các biến chứng thai kỳ.
Đo huyết áp định kỳ: Bước này giúp phát hiện sớm nguy cơ tăng huyết áp và tiền sản giật, bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.
Ngoài ra, bạn có thể cần làm các xét nghiệm máu để kiểm tra tổng quát sức khỏe của mẹ và một số bệnh truyền nhiễm có thể ảnh hưởng đến thai nhi. Các xét nghiệm này bao gồm:
- Các bệnh lây truyền: Viêm gan B, giang mai, HIV/AIDS, Rubella.
- Các chỉ số khác: Nhóm máu, yếu tố Rh, chức năng đông máu, chức năng gan và thận.

2.4 Khám thai lần thứ tư: Thai kỳ 11-13 tuần 6 ngày

Lịch khám thai định kỳ từ tuần 11 - tuần 24

Ở giai đoạn này, mẹ bầu sẽ bước vào một trong những mốc khám quan trọng của thai kỳ. Bác sĩ vừa theo dõi sự phát triển của con, vừa tầm soát sớm các bất thường di truyền để có hướng xử lý kịp thời. Bên cạnh đó, mẹ sẽ được chỉ định thực hiện một số xét nghiệm sau:

Xét nghiệm Double test: Kết hợp kết quả xét nghiệm máu của mẹ, tuổi mẹ và tuổi thai để ước tính nguy cơ mắc hội chứng Down (Trisomy 21), Edwards (Trisomy 18) hoặc Patau (Trisomy 13).
Xét nghiệm NIPT: Nếu mẹ chưa thực hiện kiểm tra bước này ở lần khám trước, đây vẫn là thời điểm phù hợp để sàng lọc bất thường nhiễm sắc thể cho bé.
Siêu âm đo độ mờ da gáy: Nếu kết quả cho thấy nguy cơ cao bé mắc các hội chứng dị tật, bác sĩ sẽ tư vấn làm xét nghiệm chuyên sâu hơn hoặc thủ thuật xâm lấn (sinh thiết gai nhau, chọc ối).
Siêu âm hình thái sớm: Quan sát cấu trúc vùng đầu, mặt, các chi, cột sống, thành bụng… để phát hiện sớm dị tật lớn như thoát vị cơ hoành, bất thường chi hoặc thành bụng cho bé.
Chọc ối (nếu cần): Phương pháp xâm lấn này với nguy cơ sảy thai thấp (dưới 1%) chỉ được thực hiện khi các xét nghiệm trước đó cho kết quả là bé có nguy cơ cao mắc phải bất thường nhiễm sắc thể.
Xét nghiệm máu bổ sung: Nếu mẹ chưa làm xét nghiệm tổng quát hoặc kiểm tra vi chất (sắt, canxi, vitamin D…) ở các tuần trước, bác sĩ sẽ chỉ định trong giai đoạn này để kịp thời bổ sung dinh dưỡng.

Siêu âm hình thái sớm giúp kiểm tra cấu trúc đầu, mặt, chi, cột sống và thành bụng

2.5 Khám thai lần thứ năm: Thai kỳ 16 - 18 tuần

Giai đoạn này em bé đã lớn hơn và bắt đầu cử động nhiều hơn. Đây là thời điểm quan trọng để bác sĩ vừa theo dõi sự phát triển của con, vừa tầm soát các nguy cơ tiềm ẩn cho cả mẹ và bé. Ở lần khám thai này, mẹ sẽ được thực hiện:

Kiểm tra cân nặng
Đo huyết áp
Khám thai, nghe tim thai
Xét nghiệm nước tiểu, kiểm tra lượng đường và nồng độ protein
Siêu âm thai giữa kỳ: Bác sĩ sẽ khảo sát hình thái học của bé, quan sát các bộ phận như chi, mắt, mũi, miệng, tim và đánh giá lượng nước ối.
Xét nghiệm Triple test: Ước tính nguy cơ bé mắc hội chứng bất thường nhiễm sắc thể hoặc khuyết tật ống thần kinh (như nứt đốt sống).
Chọc ối (nếu được chỉ định): Nếu phát hiện trẻ có nguy cơ dị tật bẩm sinh cao, bác sĩ sẽ tiến hành thủ thuật này để sàng lọc. Kết quả sẽ có trong 1 đến 4 tuần.
Tư vấn tiêm phòng uốn ván (mũi 1): Bác sĩ sẽ hẹn thời điểm tiêm phù hợp để bảo vệ cả mẹ và bé trước nguy cơ nhiễm uốn ván khi sinh nở.

Khám thai lần thứ tư 16 - 18 tuần

2.6 Khám thai lần thứ sáu: Thai kỳ 20 - 24 tuần

Khi thai nhi bước vào khoảng giữa thai kỳ, mẹ bầu sẽ trải qua một số kiểm tra quan trọng như:

Tiếp tục theo kiểm tra cân nặng của mẹ để giúp điều chỉnh thực đơn ăn hàng ngày và cách vận động phù hợp.
Đo huyết áp
Khám thai, nghe tim thai để kiểm tra nhịp tim và sức khỏe tổng quát của bé.
Xét nghiệm nước tiểu, kiểm tra lượng đường và protein.
Siêu âm hình thái thai.
Xét nghiệm tổng quát và vi chất (nếu chưa thực hiện trước đó.
Tư vấn tiêm phòng cúm: Bác sĩ sẽ hướng dẫn mẹ bầu thực hiện tiêm phòng đúng thời điểm, bảo vệ sức khỏe mẹ và bé trong mùa dịch.

2.7 Khám thai lần thứ bảy: Thai kỳ 24 - 28 tuần

Các mốc khám thai quan trọng nhất trong giai đoạn cuối thai kỳ

Khi thai nhi bước vào quý 2 - 3 của thai kỳ, đây là thời điểm bác sĩ theo dõi chi tiết sự phát triển của con và tầm soát các nguy cơ sức khỏe cho mẹ. Trong lần khám thai này, mẹ bầu sẽ được thực hiện:

Tiếp tục kiểm tra cân nặng và huyết áp cho mẹ
Tiến hành nghe nhịp tim và kiểm tra sức khỏe tổng quát của bé.
Tầm soát đái tháo đường thai kỳ (Glucose Challenge Test) là xét nghiệm vô cùng quan trọng trong quá trình mang thai. Vì đây là tiêu chuẩn vàng chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ, từ đó can thiệp kịp thời bằng chế độ ăn, vận động, hoặc sử dụng insulin nếu cần. Khi tầm soát tiểu đường thai kỳ mẹ bầu cần lưu ý chế độ ăn ít đường, cân bằng glucid.
Kiểm tra lượng đường, protein để phát hiện tiểu đường thai kỳ, can thiệp sớm để giúp mẹ cân bằng chế độ ăn, vận động.
Siêu âm thai để quan sát hình thái, tim, chân tay, xương, não, cột sống, thận, nhau thai và lượng nước ối để đánh giá sự phát triển và phát hiện thai chậm phát triển.

2.8 Khám thai lần thứ tám: Thai kỳ 28 - 32 tuần

Bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi sức khỏe mẹ bầu và sự phát triển của thai nhi để đảm bảo cả hai đều ổn định. Trong lần khám thai thứ 8, mẹ bầu thường thực hiện:

Đo lường cân nặng và huyết áp của mẹ để theo dõi tăng cân và nguy cơ tiền sản giật.
Xét nghiệm nước tiểu, kiểm tra protein cũng như các dấu hiệu bất thường khác.
Siêu âm thai để phát giác các bất thường muộn và theo dõi sự phát triển của bé.
Tiêm phòng uốn ván mũi 2 nếu lần khám trước mẹ chưa tiêm.

2.9 Khám thai lần thứ chín: Thai kỳ 32 - 36 tuần

Đây là giai đoạn mẹ bầu cần theo dõi chặt chẽ để đảm bảo sức khỏe mẹ và bé, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng cho sinh nở. Ở lần khám thai này, bác sĩ thường thực hiện:

Xét nghiệm máu và vi chất: Kiểm tra các dưỡng chất cần thiết như DHA, canxi,... để hỗ trợ phát triển não và xương của bé.
Xét nghiệm nước tiểu: Đánh giá dấu hiệu bất thường liên quan đến thận hoặc nguy cơ tiền sản giật.
Siêu âm thai: Kiểm tra vị trí ngôi thai, đánh giá bánh nhau (nhau tiền đạo, nhau cài răng lược) và khảo sát các dị tật nhỏ xuất hiện muộn.
Khám cổ tử cung: Xem xét các dấu hiệu sắp sinh, bác sĩ sẽ tư vấn cho mẹ lên kế hoạch theo dõi và can thiệp kịp thời.

Khám thai lần thứ tám 32 - 36 tuần

2.10 Khám thai lần thứ mười: Thai kỳ 36 - 40 tuần

Khi thai bước vào những tuần cuối, bác sĩ sẽ kiểm tra định kỳ 1 đến 2 tuần/ lần để đảm bảo mẹ và bé được an toàn, đồng thời lên kế hoạch sinh nở hợp lý cho mẹ. Trong các lần khám này, mẹ bầu thường được thực hiện:

Đo chỉ số cân nặng và huyết áp: Bác sĩ sẽ theo dõi sát sao sức khỏe của mẹ và phát hiện sớm nguy cơ tiền sản giật.
Khám thai: Tiến hành nghe tim thai, kiểm tra vị trí và ngôi thai.
Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra protein và các dấu hiệu bất thường (nếu có).
Siêu âm & Doppler động mạch não - rốn: Bác sĩ sẽ dựa vào kết quả này để đánh giá sự nuôi dưỡng bánh nhau, tình trạng nước ối và chức năng thai nhi.

Khám khi thai hơn 41 tuần Nếu chưa có dấu hiệu chuyển dạ, bác sĩ sẽ theo dõi kỹ lưỡng, kiểm tra nước ối và tình trạng của bé để cân nhắc can thiệp kích sinh hoặc chờ sinh tự nhiên.

3. Những lưu ý khi đi khám thai mẹ bầu cần ghi nhớ

Khi đi khám thai, mẹ bầu cần lưu ý một số điều sau đây để đảm bảo quá trình khám diễn ra thuận lợi và hiệu quả:

Chọn trang phục rộng rãi, dễ mặc, dễ cởi để tiện cho việc thăm khám.
Đặc biệt chú trọng vệ sinh vùng kín để bác sĩ dễ dàng kiểm tra và đánh giá tình trạng sức khỏe.
Đem theo đầy đủ hồ sơ khám thai, các kết quả xét nghiệm, siêu âm từ những lần khám trước để bác sĩ có thể theo dõi quá trình phát triển của thai nhi.
Lưu ý xin giấy xác nhận khám thai để đảm bảo quyền lợi, đặc biệt khi cần xin nghỉ làm việc.
Khám thai đúng theo lịch hẹn và thăm khám tái khám đúng hẹn để đảm bảo thai kỳ diễn ra bình thường.
Ghi lại những câu hỏi về sức khỏe của mẹ và các dấu hiệu lạ mà mẹ gặp phải để trao đổi với bác sĩ trong buổi khám.
Trong tam cá nguyệt đầu tiên, mẹ nên uống nhiều nước. Tuy nhiên, trong những giai đoạn sau, nên hạn chế uống nước và tránh đi tiểu quá nhiều trước khi khám.
Hạn chế uống cà phê, trà đặc, nước tăng lực trước khi xét nghiệm. Nếu bác sĩ dặn mẹ nhịn ăn cho một số xét nghiệm (xét nghiệm máu/ đường huyết) thì mẹ nên tuân thủ. Có thể mang theo bánh hoặc sữa để lót dạ ngay sau khi lấy mẫu, phòng hờ mẹ bị tụt đường huyết, choáng váng khi phải chờ lâu.
Nên ăn nhẹ trước khi siêu âm thai để bé cử động nhiều, dễ quan sát hơn.

Ngoài việc uống nước đúng cách trước khi khám, mẹ cũng có thể tham khảo thêm bầu nên uống nước gì để lựa chọn những loại đồ uống tốt nhất cho cả mẹ và bé trong suốt thai kỳ.

Lưu ý khi đi khám thai cho mẹ bầu

Các mốc khám thai quan trọng là những thời điểm mẹ bầu không nên bỏ lỡ trong suốt thai kỳ để sức khỏe cả mẹ và bé ở trạng thái tốt nhất. Từ việc theo dõi sự phát triển của thai nhi đến phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, những lần khám thai định kỳ sẽ giúp mẹ yên tâm hơn trong hành trình mang thai.

Hiểu rõ quá trình phát triển của thai nhi qua từng giai đoạn cũng sẽ giúp mẹ chủ động hơn trong việc theo dõi và thăm khám thai định kỳ.

Hy vọng bài viết trên, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé giúp mẹ biết được các mốc khám thai quan trọng lời khuyên cho mẹ trong suốt thai kỳ để đảm bảo sức khỏe. Nếu mẹ vẫn còn thắc mắc, đừng ngần ngại tham khảo ý kiến từ các chuyên gia cũng như bác sĩ về chế độ ăn uống để đảm bảo dinh dưỡng cho cả mẹ và bé nhé!

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.