TRẠNG THÁI TÂM LÝ MẸ BẦU VÀ SỰ LIÊN HỆ ĐỐI VỚI THAI NHI

Mang thai không chỉ khiến cơ thể mẹ bầu thay đổi mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến tâm trạng của mẹ bầu. Cảm xúc của mẹ bầu có thể tác động đến sự phát triển của bé trong bụng. Vì vậy, bên cạnh việc chăm sóc sức khỏe thể chất, mẹ cũng phải cần quan tâm đến cả sức khỏe tinh thần trong giai đoạn này. Cùng Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu chi tiết hơn mẹ nhé

1. Trạng thái tâm lý tích cực là gì?

Đây là một trạng thái khỏe mạnh của tinh thần. Khi bạn cảm thấy khỏe khoắn, hài lòng, vui vẻ, hạnh phúc, bạn có khả năng đối phó với căng thẳng, duy trì các mối quan hệ và tận hưởng cuộc sống tốt hơn.

Khi mẹ cảm thấy vui vẻ và bình tĩnh, đồng nghĩa em bé của mẹ phát triển tốt và vui vẻ.

Ngay từ khi còn trong bụng mẹ, bé đã cảm nhận được mọi điều mẹ trải qua. Tiếng cười, tiếng nói, không khí mẹ hít thở, thức ăn mẹ ăn, thậm chí cả những cảm xúc của mẹ đều được bé “nghe thấy” và phản ứng lại. Đó là một sự kết nối kỳ diệu giữa mẹ và con, một mối liên kết đặc biệt ngay từ những ngày đầu đời.

Và ngay từ khi mới sinh, những tương tác cảm xúc, tình yêu thường, sư quan tâm của mẹ có dành cho bé sẽ giúp định hình cách suy nghĩ, cảm nhận và hành vi của trẻ sau này. Những tương tác tích cực này giúp bé cảm thấy an toàn, được yêu thương từ đó dễ dàng hình thành những kỹ năng xã hội quan trọng và phát triển một nhân cách tốt đẹp hơn.

2. Trạng thái tâm lý tiêu cực là gì?

Mẹ bầu có cảm xúc tiêu cực sẽ gây ảnh hưởng xấu tới thai nhi

Tâm lý tiêu cực thể hiện ở nhiều mức độ khác nhau, từ những cảm giác căng thẳng, lo lắng hàng ngày cho đến những rối loạn tâm lý nghiêm trọng như trầm cảm, rối loạn lo âu.

Những cảm xúc tiêu cực ảnh hưởng xấu đến sự phát triển não bộ của con bạn như thế nào? Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những căng thẳng, trầm cảm và lo âu trong lúc mang thai sẽ khiến bé rơi vào tình trạng không mong muốn. Chính vì thế, mẹ cần phải nắm rõ những ảnh hưởng đó sẽ ra sao để điều chỉnh cảm xúc ở trạng thái tốt nhất. 

Bên cạnh việc duy trì cảm xúc tích cực, mẹ cũng nên theo dõi sát các thời gian khám thai quan trọng để kịp thời nhận biết những thay đổi của cơ thể và được bác sĩ hỗ trợ về sức khỏe tinh thần khi cần thiết.

2.1 Bé sẽ nhận các tín hiệu stress từ mẹ

Nhau thai không chỉ cung cấp dưỡng chất cho bé mà còn là cầu nối kết nối mẹ và bé. Mọi cảm xúc của mẹ, từ vui mừng đến lo lắng, đều được truyền đến bé qua nhau thai thông qua các hormone. Khi mẹ căng thẳng, bé cũng cảm nhận được điều đó và có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.

Trục hạ đồi - tuyến yên - thượng thận đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh cảm xúc của mọi người. Khi mẹ bầu trải qua căng thẳng kéo dài, trục này hoạt động quá mức, dẫn đến tăng sản xuất hormone cortisol. Hormone này không chỉ gây ra các vấn đề về sức khỏe như huyết áp cao mà còn có 10-20% đi qua nhau thai, và nếu cortisol tăng lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thai nhi.

2.2 Cảm xúc tiêu cực của mẹ bầu khiến thai nhi có thể bị chậm tăng trưởng (suy dinh dưỡng) trong tử cung

Các nghiên cứu còn cho thấy những cảm xúc tiêu cực gây ra tăng trở kháng động mạch tử cung, khiến dòng máu đến nuôi bào thai bị giảm. Hậu quả là thai nhi có thể bị chậm tăng trưởng trong tử cung và nguy cơ mẹ bị tiền sản giật.

Ở giai đoạn cuối thai kỳ, bên cạnh việc giữ tinh thần ổn định, việc tuân thủ chế độ dinh dưỡng cho bà bầu 3 tháng cuối cũng giúp mẹ hạn chế nguy cơ thai chậm tăng trưởng và hỗ trợ bé phát triển tốt hơn.

2.3 Tăng nguy cơ viêm âm đạo trong thai kỳ

Căng thẳng cũng gây ra những thay đổi về hệ vi sinh vật của cơ thể, trong đó có hệ vi sinh vật âm đạo. Những thai phụ thường xuyên gặp phải căng thẳng có tăng nguy cơ viêm âm đạo do vi khuẩn và nấm. Phổ vi sinh vật này có khả năng lây truyền dọc cho thai ở thời điểm chuyển dạ.

2.4 Bé sẽ dễ cáu gắt nếu mẹ giận dữ trong thai kì?

Có giả thiết cho rằng trạng thái tâm lý của mẹ góp phần định hình kiểu tâm thần kinh và hành vi của con từ trong bào thai. Một số nghiên cứu đã chỉ ra kiểu ngủ, chuyển động và hoạt động của thai bị ảnh hưởng bởi tình trạng tâm lý của mẹ. Điều này gợi ý rằng tâm trạng của mẹ có tác động lên sự phát triển của hệ thần kinh trung ương thai nhi.

Tuy nhiên từ những dữ liệu hiện có, vẫn còn tranh cãi rằng liệu trạng thái tâm lý của thai phụ có ảnh hưởng đến sự định hình hành vi, tâm thần kinh của trẻ từ giai đoạn mang thai hay không.

3. Mẹ bầu vui vẻ và hạnh phúc bé cũng sẽ khoẻ mạnh.

Sự quan tâm của gia đình sẽ giúp mẹ bầu cải thiện tốt hơn về mặt tâm lý

Tâm lý của phụ nữ trong giai đoạn mang thai là vấn đề rất cần được quan tâm bởi bác sĩ, gia đình, xã hội và đặc biệt là bản thân sản phụ.

Bác sĩ qua các lần thăm khám cần đánh giá xem thai phụ có đang gặp phải bất kỳ rối loạn tâm thần kinh nào hay không. Chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời sẽ giảm nguy cơ thai nhi gặp phải những kết cục xấu.

Gia đình cần hỗ trợ về mặt tâm lý cho phụ nữ mang thai. Đây là giai đoạn cơ thể người phụ nữ có nhiều xáo trộn, do đó họ khó tự mình kiểm soát cảm xúc. Sự quan tâm của gia đình sẽ giúp ích rất nhiều.

Khi chuẩn bị kiến thức cho thai kỳ, mẹ cũng có thể tìm hiểu thêm những thắc mắc thường gặp như không có sữa non khi mang thai có sao không để yên tâm hơn trước khi bước vào giai đoạn sinh nở.

Bản thân các thai phụ nên có một lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống, rèn luyện và giải trí thích hợp. Hãy nói với bác sĩ các vấn đề bạn đang gặp phải. Mẹ cũng nên tham gia các lớp học tiền sản và câu lạc bộ để chuẩn bị kiến thức thật tốt cho thai kỳ, hậu sản và nuôi con. Hãy có một tinh thần tích cực cho một thai nhi khoẻ mạnh.

Nguồn: ThS. BS. Lê Võ Minh Hương, Bệnh viện Từ Dũ