CÁCH CHĂM SÓC SỨC KHỎE BÀ BẦU 3 THÁNG GIỮA THAI KỲ

Bài viết được thẩm định bởi BS. Nguyễn Ngọc Sáng - Trưởng Module Thận – Niệu,
Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi – Đại học Y Dược Hải Phòng

Giai đoạn 3 tháng giữa thai kỳ được coi là thời điểm vàng khi mang thai, em bé đang lớn dần lên và các bộ phận cơ thể đang được hoàn thiện. Đây cũng là khoảng thời gian tuyệt vời khi mẹ cảm nhận được những cử động đầu tiên của em bé. Tuy nhiên, cách chăm sóc bà bầu 3 tháng giữa thai kỳ cũng được quan tâm rất nhiều. Cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé theo dõi nhé.

1. Sự thay đổi của cơ thể mẹ bầu trong 3 tháng giữa

Bụng mẹ cũng bắt đầu nhô lên trong 3 tháng giữa do em bé đang lớn lên từng ngày

Triệu chứng ốm nghén cũng giảm dần hoặc biến mất trong 3 tháng giữa thai kỳ, năng lượng của mẹ cũng dần lấy lại, đỡ mệt mỏi hơn. Đây cũng được xem là khoảng thời gian thoải mái của mẹ bầu để lên kế hoạch nghỉ ngơi, sinh con và chăm sóc con trong thời gian tới.

Ở giai đoạn mang thai 3 tháng đầu, các triệu chứng thường nặng hơn nên khi bước vào tam cá nguyệt thứ hai, mẹ sẽ cảm nhận rõ sự thay đổi tích cực của cơ thể.

Hãy theo dõi kỹ sự thay đổi của cơ thể mẹ bầu trong giai đoạn này với những dấu hiệu dưới đây: 

1.1 Đau bụng

Khi mang thai 3 tháng giữa mẹ sẽ thấy đau bụng nguyên nhân do cổ tử cung mở rộng sẽ tạo áp lực lên dây chằng hoặc các cơ, do bị đầy hơi, táo bón hoặc do quan hệ tình dục cũng khiến bạn bị đau nhói hay đau âm ỉ.

Nhiều mẹ cũng từng trải qua đau bụng do ốm nghén ở giai đoạn đầu, vì vậy việc tìm hiểu cách giảm ốm nghén 3 tháng đầu sẽ giúp mẹ vượt qua thời kỳ đầu thai kỳ dễ dàng hơn.

1.2 Đau lưng

Căn nặng tăng nhanh cũng khiến lưng bị đau nhức do áp lực lên lưng lớn hơn bình thường. khi này trọng tâm cơ thể của mẹ thay đổi khiến lưng phải làm việc nhiều hơn, và sự giãn các dây chằng cũng góp phần vào tình trạng này. Đau lưng gây khó chịu và gây ảnh hưởng đến giấc ngủ và các hoạt động hàng ngày của mẹ bầu

1.3 Chảy máu chân răng

Theo thống kê có đến hơn 50% mẹ bầu bị sưng nướu, nguyên nhân chính do sự thay đổi Hormone dẫn đến nướu nhạy cảm, máu lưu thông nhiều hơn đến nướu và dễ bị chảy máu.

Bên cạnh các thay đổi về nướu, một số mẹ còn gặp tình trạng nổi mề đay khi mang thai 3 tháng đầu do biến động nội tiết, nên cần theo dõi và chăm sóc da cẩn thận hơn.

1.4 Xuất hiện những cơn gò (cơn co tử cung)

Thường vào khoảng tháng thứ 4 sẽ xuất hiện những cơn gò hay còn gọi là cơn co tử cung kéo dài từ 1 – 2 phút, có thể xuất hiện ngẫu nhiên với nhịp điệu và có cường độ không đều nhau. Nguyên nhân dẫn đến dấu hiệu này có thể do tập thể dục mạnh, quan hệ tình dục, ai chạm vào bụng bầu hoặc do mất nước.

1.5 Nghẹt mũi

Lớp niêm mạc của mũi sưng lên do nội tiết tố thay đổi khi mang thai, từ đó dẫn đến nghẹt mũi và nhiều mẹ còn bị ngủ ngáy khi mang thai. Nếu tình trạng xảy ra lâu còn có thể bị chảy máu mũi.

Mẹ bầu hay bị chóng mặt

1.6 Chóng mặt

Một hiện tường thay đổi thường gặp ở mẹ bầu 3 tháng giữa nữa là chóng mặt. Hiện tượng này xảy ra do các mạch máu bị chèn ép khi tử cung mở rộng. Cũng có nhiều nguyên nhân khác do hormone thay đổi hoặc lượng đường trong máu quá thấp cũng dễ bị chóng mặt. Hoặc là việc tăng nhu cầu máu cho thai nhi, thiếu sắt, đứng lên quá nhanh hoặc mất nước cũng có thể gây ra tình trạng này.

1.7 Chuột rút chân

Mẹ bầu bị co cứng cơ bắp chân vào ban đêm gọi là chuột rút, hiện tại cũng chưa xác định được nguyên nhân cụ thể.

1.8 Giãn tĩnh mạch

Thai nhi càng lớn thì càng tạo nhiều áp lực lên chân, đây cũng là lý do có hiện tượng giãn tĩnh mạch ở chân, chân bị phù hoặc bị sưng.

2. Sự phát triển của thai nhi trong 3 tháng giữa

Sự phát triển của thai nhi trong 3 tháng giữa

Trong giai đoạn mang thai 3 tháng giữa, thai nhi phát triển như thế nào và tư thế nằm ra sao? cân nặng của thai nhi có thể đạt khoảng 1,1kg và chiều cao khoảng 40cm vào tuần 28. Đây cũng là giai đoạn não bộ của thai nhi phát triển cực nhanh. Lúc này thai nhi trong bụng có thể di chuyển, xoay người, đá. Bé có thể nghe thấy giọng nói của mọi người, biết nuốt và bú.

 Những phát triển của thai nhi trong 3 tháng giữa, khi này cho thấy dấu hiệu thai nhi đang phát triển tốt, cụ thể:

• Mắt và tai đã ở đúng vị trí, lông mi và lông mày cũng xuất hiện, mí mắt em bé có thể tự mở và đóng. Khi đó bé sẽ ngủ và thức dậy theo chu kỳ hàng ngày.
• Móng tay và móng chân cũng phát triển, các ngón tay và ngón chân đã tách rời riêng biệt. Đặc biệt, thời điểm này bé cũng xuất hiện cả dấu vân tay. 
• Cơ thể đang dần bao phủ lớp lông tơ mịn, tóc của bé cũng bắt đầu phát triển. Trên cơ thể bé phủ lớp sáp màu trắng được gọi là Vernix Caseosa cũng bắt đều hình thành. 
• Nhau thai phát triển hoàn thiện và thai nhi cũng đang hấp thụ chất béo cho cơ thể.

3. Cách chăm sóc bà bầu 3 tháng giữa

Cách chăm sóc bà bầu 3 tháng giữa thai kỳ cũng được các mẹ thắc mắc và quan tâm để học hỏi được nhiều kiến thức hữu ích. 

3.1 Lịch khám thai 

Giai đoạn 3 tháng giữa thai kỳ mẹ nên đi khám từ 2 – 4 lần để kiểm tra các chỉ số của thai nhi và bác sĩ cũng có thể chỉ định làm một số xét nghiệm cơ bản:

• Kiểm tra cân nặng và đo huyết áp cho mẹ 
• Siêu âm hình dáng thai nhi trong tuần 18 – 22 để phát hiện những dấu hiệu bất thường nếu có.
• Từ tuần thai thứ 24 – 28 hãy làm xét nghiệm máu để tầm soát đái tháo đường.
• Nếu tam cá nguyệt đầu chưa làm đến giai đoạn này cần làm các xét nghiệm sàng lọc di truyền trước sinh. 
• Nếu trường hợp bác sĩ nghi thai nhi có dấu hiệu bất thường sẽ tiến hành chọc ối.

3.2 Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng cho mẹ bầu trong 3 tháng giữa

Giai đoạn này mẹ bầu cần đảm bảo nạp thêm vào cơ thể khoảng 300 – 500 calo mỗi ngày. Do đó, chế độ ăn của mẹ cũng cần cân bằng và lên thực đơn đa dạng thực phẩm như đạm trong thịt, vitamin và khoáng chất trong rau có lá, trái cây, ngũ cốc, DHA trong cá và hải sản, sữa và các chế phẩm từ sữa.

Những thực phẩm này có tác dụng bổ sung những dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể mẹ và sự phát triển của thai nhi.

Lời khuyên hãy ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ để hạn chế bị táo bón và nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày để không bị đầy bụng, khó tiêu. Lưu ý cũng nên chú ý bổ sung cả những thực phẩm giàu Magie như ngũ cốc nguyên hạt, đậu để bổ sung đủ lượng Canxi cơ thể cần và cũng tránh bị chuột rút khi mang thai.

Trong tam cá nguyệt thứ 2, mẹ bầu cũng cần uống 8 – 12 cốc nước hàng ngày để không bị mất nước và ngăn ngừa các biến chứng xấu. Tác dụng uống nhiều nước cũng giúp bạn đỡ bị táo bón khi mang thai.

3.3 Chế độ sinh hoạt

Chăm sóc bà bầu 3 tháng giữa với các bài tập nhẹ nhàng

Chế độ sinh hoạt khoa học, đúng cách dành cho mẹ bầu trong 3 tháng giữa chính là: 

• Vận động nhẹ nhàng thường xuyên với bộ môn Yoga và làm săn chắc cơ chậu với các bài tập Kegel. 
• Tư thế ngủ tốt nhất hãy ngủ nghiêng và giữa 2 chân nên kê gối.
• Hãy đeo giày đế thấp để tránh té ngã và không bị chuột rút.
• Chú ý vệ sinh răng miệng bằng bàn chải lông mềm và dùng thêm cả chỉ nha khoa để tránh chảy máu nướu răng.
• Chọn áo ngực đúng kích cỡ và phù hợp với bà bầu để mang lại sự thoải mái.
• Giảm nghẹt mũi hay mang thai hãy xịt nước muỗi biến, xông tinh dầu hoặc sử dụng máy tạo ẩm, giữ không khí luôn trong lành.
• Giai đoạn này vẫn quan hệ tình dục được nhưng cần nhẹ nhàng, không quá cuồng nhiệt để không gây hại cho thai nhi. 

Chính vì vậy, chế độ sinh hoạt cho mẹ bầu trong 3 tháng giữa hãy đảm bảo nhưng tiêu chí trên.

3.4 Những điều cần tránh trong 3 tháng giữa

Những điều cần tránh khi mang thai 3 tháng giữa bao gồm:

• Mẹ nào có tiền sử sinh non, sảy thai, cháu máu âm đạo, tử cung gặp vấn đề... tuyệt đối không được quan hệ tình dục.
• Tránh đứng quá lâu, khom người hoặc mang vác đồ quá nặng. 
• Tránh ăn thức ăn cay, chứa nhiều dầu mỡ, có tính axit, các loại thịt nguội, cá có hàm lượng thủy ngân cao, không ăn hải sản hun khói, cá sống hay sữa chưa qua tiệt trùng.
• Cố gắng không nằm ngửa trong cả 3 tháng giữa và cuối thai kỳ. 
• Tránh dùng thuốc kháng sinh hay bất cứ loại thuốc nào có tác dụng phụ cho thai nhi.
• Tránh hút thuốc, sử dụng chất kích thích hoặc đồ uống chứa Caffeine.
• Không tập thể dục quá mạnh hay các bài tập làm tổn thương vùng bụng.

Do vậy, khi mang thai 3 tháng giữa là thời kỳ thai phụ không ốm nghén nhiều như giai đoạn đầu nên có thể ăn uống thoải mái hơn, chỉ cần cung cấp đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho cả mẹ và bé là được. 

Trên đây là cách chăm sóc bà bầu 3 tháng giữa chi tiết nhất và những lưu ý cần tránh tuyệt đối để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi.

Trong thời kỳ mang thai mẹ bầu cần xây dựng chế độ ăn dinh dưỡng với thực đơn khoa học để có thai kỳ khỏe mạnh. Mẹ bầu hãy tham giam ngay Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để được tư vấn kỹ hơn về các món ăn dinh dưỡng.