Cách giảm ốm nghén 3 tháng đầu cho mẹ bầu an toàn và hiệu quả

Bài viết được thẩm định bởi GS.TS.BS. Nguyễn Ngọc Sáng, Phó Chủ tịch Hội Thận - Tiết niệu - Lọc máu và Ghép tạng trẻ em Việt Nam, Giảng viên cao cấp, Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Dược Hải Phòng

Ốm nghén trong 3 tháng đầu thai kỳ là nỗi lo của nhiều mẹ bầu, gây mệt mỏi và khó chịu. Tuy nhiên, có nhiều cách giúp giảm ốm nghén một cách an toàn và hiệu quả, giúp mẹ bầu cảm thấy dễ chịu hơn. Hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu những cách giảm ốm nghén 3 tháng đầu để mẹ bầu có thể trải qua thai kỳ một cách thoải mái và khỏe mạnh.

1. Biểu hiện thường gặp khi mẹ bầu bị ốm nghén

Ốm nghén, hay còn gọi là buồn nôn và nôn mửa trong thai kỳ, là một hiện tượng rất phổ biến ở phụ nữ mang thai, đặc biệt trong ba tháng đầu. Dưới đây là những biểu hiện ốm nghén thường gặp:

• Nôn mửa, đặc biệt vào buổi sáng, là một triệu chứng điển hình.
• Cảm giác buồn nôn có thể kéo dài suốt ngày, gây khó chịu cho bà bầu.
• Cơ thể cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng, cần nghỉ ngơi nhiều hơn.
• Sự thay đổi hormone khiến mẹ bầu cảm thấy muốn ngủ nhiều hơn.
• Mùi thức ăn và các yếu tố xung quanh có thể khiến mẹ bầu cảm thấy khó chịu.

2. Nguyên nhân khiến mẹ bầu bị ốm nghén

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng ốm nghén khi mang thai:

• Hormone thay đổi: Khi mang thai, sự gia tăng hormone hCG và estrogen kích thích dạ dày, gây buồn nôn.
• Nhạy cảm với mùi và vị: Mẹ bầu trở nên nhạy cảm với mùi mạnh như thức ăn, nước hoa, hay mùi cơ thể, dễ gây buồn nôn.
• Hệ tiêu hóa nhạy cảm: Hệ tiêu hóa của mẹ bầu phản ứng mạnh mẽ hơn với các loại thực phẩm và gia vị.
• Căng thẳng và lo lắng: Tâm lý căng thẳng, lo lắng về thai kỳ có thể làm tăng cảm giác buồn nôn.
• Di truyền: Nếu mẹ hoặc người thân từng bị ốm nghén, khả năng mẹ bầu cũng gặp tình trạng này cao hơn.
• Mệt mỏi và thiếu ngủ: Cơ thể làm việc vất vả để hỗ trợ thai nhi, dẫn đến mệt mỏi và thiếu ngủ, làm tăng cảm giác buồn nôn.

Mẹ bầu bị ốm nghén nặng có thể giảm đến 5% tổng trọng lượng. Mẹ bầu cũng có dấu hiệu mất nước do nôn mửa thường xuyên. Vì thế cần được bù nước, bổ sung chất điện giải, kiểm soát tình trạng nôn mửa và thậm chí liên hệ bác sĩ để thăm khám. 

Một số yếu tố khác được cho là làm gia tăng hiện tượng ốm nghén ở mẹ bầu như:

• Mang song thai, đa thai.
• Dễ bị say xe, say sóng…
• Có tiền sử bị ốm nghén ở lần mang thai trước.
• Di truyền gia đình có người thân bị ốm nghén.

Để giảm mức độ khó chịu, mẹ cũng nên tìm hiểu thêm về cách chăm sóc thai kỳ 3 tháng đầu nhằm chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ giai đoạn đầu tiên.

Ốm nghén là hiện tượng thường gặp ở phụ nữ mang thai

3. Cách giảm ốm nghén 3 tháng đầu cho mẹ bầu hiệu quả

Vấn đề tiếp theo chắc chắn là cách giảm nghén 3 tháng đầu cho mẹ bầu như thế nào? Ốm nghén trong ba tháng đầu của thai kỳ có thể gây khó chịu cho nhiều mẹ bầu và ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ chia sẻ các cách để giảm tình trạng ốm nghén 3 tháng đầu như sau:

3.1 Cách giảm ốm nghén 3 tháng đầu cho mẹ bầu không dùng thuốc

Thay đổi chế độ ăn uống:

• Thay vì ăn ba bữa lớn, hãy chia thành nhiều bữa nhỏ hơn trong ngày.
• Dù có đói thế nào cũng đừng ăn quá no hoặc để bụng quá đói. 
• Trước khi rời khỏi giường vào buổi sáng, hãy thử ăn một vài miếng bánh quy giòn hoặc một lát bánh mì khô khi bắt đầu ngày mới.
• Tránh các loại thực phẩm có mùi mạnh hoặc khó chịu. Mẹ có thể thử các loại thực phẩm nhẹ nhàng hơn như bánh mì khô, bánh quy giòn, cơm trắng hoặc các món ăn không có mùi nặng.
• Uống đủ nước trong suốt cả ngày để tránh mất nước. Nếu uống nước lọc gây buồn nôn, bạn có thể thử uống nước gừng, nước chanh hoặc các loại nước trái cây nhẹ.
• Sử dụng gừng để có thể giúp giảm buồn nôn. Mẹ có thể uống trà gừng, nhai kẹo gừng hoặc dùng viên nang gừng theo chỉ dẫn của bác sĩ.
• Mẹ bầu có thể bổ sung các loại trái cây như nho, chuối, cam, thanh long, táo, dưa hấu, lê vào chế độ ăn hàng ngày để cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết. 
• Các thực phẩm khác như kem trái cây, các loại bánh vị mặn và ngũ cốc nguyên hạt cũng giúp đa dạng hóa khẩu phần ăn, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cách giảm nghén cho bà bầu.

Thay đổi lối sống và sinh hoạt:

• Đảm bảo mẹ bầu có đủ giấc ngủ và nghỉ ngơi. Mệt mỏi có thể làm tình trạng buồn nôn trở nên tồi tệ hơn.
• Tránh những nơi có mùi khó chịu hoặc môi trường làm mẹ cảm thấy không thoải mái.
• Khi cảm thấy buồn nôn, hãy thử ngồi xuống và hít thở sâu.
• Căng thẳng và lo lắng có thể làm tăng cảm giác buồn nôn. Thử các kỹ thuật thư giãn như yoga, thiền, hoặc nghe nhạc nhẹ để giảm căng thẳng
• Một số mẹ bầu sử dụng băng cổ tay chống buồn nôn (acupressure wristbands) hoặc thử các bài tập yoga nhẹ nhàng có thể giúp giảm triệu chứng.

Mẹ bầu cũng có thể áp dụng một số mẹo dân gian pha một số nguyên liệu để sử dụng để giảm ốm nghén trong 3 tháng đầu như:

• Nước mía với gừng.
• Chanh với mật ong.
• Vỏ quýt với gừng và lá tía tô.

Bên cạnh điều chỉnh chế độ ăn uống, mẹ cũng nên tham khảo thêm cách chăm sóc bà bầu 3 tháng giữa để chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn tiếp theo của thai kỳ.

Cách giảm ốm nghén không dùng thuốc

3.2 Dùng thuốc để giảm ốm nghén 3 tháng đầu cho mẹ bầu

Việc sử dụng thuốc để giảm ốm nghén trong ba tháng đầu thai kỳ là một lựa chọn khi các phương pháp tự nhiên không đủ hiệu quả. Tuy nhiên cách này mẹ bầu cần làm đúng theo chỉ định của bác sĩ nhé.

• Vitamin B6, Vitamin B1: Nhóm vitamin này an toàn có thể dùng cho phụ nữ mang thai. Lưu ý để giảm nguy cơ tác dụng phụ, không tự ý dùng quá liều hoặc dùng trong thời gian dài mà không có chỉ định của bác sĩ.
• Promethazine, Metoclopramide, Doxylamine: Những loại thuốc này có tác dụng chống nôn và có thể được sử dụng để giảm triệu chứng ốm nghén trong ba tháng đầu của thai kỳ. Nhưng cần hạn chế sử dụng trong giai đoạn đầu của thai kỳ và dưới sự giám sát của bác sĩ, vì có thể gây buồn ngủ.

Trong một số trường hợp, việc dùng thuốc không phù hợp còn có thể khiến mẹ bị dị ứng khi mang thai 3 tháng đầu, vì vậy việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là rất quan trọng.

Cách giảm ốm nghén dùng thuốc

4. Khi nào mẹ bầu cần đi khám bác sĩ

Ốm nghén 3 tháng đầu thai kỳ là tình trạng thường xuyên xảy ra ở mẹ bầu, có thể nặng hay nhẹ ở những mức độ khác nhau. Ở trên là những biểu hiện mẹ bầu có thể theo dõi và xử lý ở nhà nhưng nếu mẹ bầu gặp những triệu chứng sau thì nên đi khám bác sĩ ngay lập tức để điều trị

• Suy kiệt sức lực.
• Cân nặng giảm sút
• Ốm nghén dẫn đến không thể sinh hoạt bình thường được.
• Đi tiểu ít hơn so với bình thường.
• Chóng mặt khi ngồi hay đứng dậy
• Ngất xỉu.

Ngoài ra, bác sĩ khuyên mẹ bầu nên đi khám bác sĩ định kỳ và khi có dấu hiệu bất thường là để đảm bảo mẹ bầu và thai nhi được chăm sóc sức khỏe tốt nhất. Việc này giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe có thể xảy ra và điều trị kịp thời, từ đó giảm thiểu các nguy cơ cho cả mẹ và thai nhi trong quá trình mang thai.

Dấu hiệu mẹ bầu nên đi khám bác sĩ

Hy vọng qua bài viết trên Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé chia sẻ đủ thông tin đến các mẹ bầu đang trong giai đoạn mang thai mà vẫn còn nhiều thắc mắc. Mẹ bầu có thể tham khảo và dùng Công cụ theo dõi dinh dưỡng và vận động để xem thêm những thông tin về dinh dưỡng và sức khỏe nhé. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh!

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn