Bà bầu bị tăng huyết áp nên ăn gì tốt cho sức khỏe

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp, nguyên Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng & ATTP Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

Bà bầu bị tăng huyết áp là tình trạng phổ biến và có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm trong thai kỳ. Tuy nhiên, nếu kiểm soát tốt huyết áp và thăm khám định kỳ theo lịch hẹn bác sĩ kết hợp với chế độ ăn cân bằng thì thai nhi phát triển bình thường, khỏe mạnh nên mẹ hoàn toàn yên tâm. Cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tham khảo ngay thực đơn cho bà bầu bị tăng huyết áp qua bài viết dưới đây.

1. Tìm hiểu về tăng huyết áp thai kỳ

Tăng huyết áp thai kỳ là tình trạng huyết áp tăng trong thời gian mang thai, được xác định khi huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg. Các thể thường gặp gồm: tăng huyết áp mạn tính (xuất hiện trước tuần 20 và kéo dài sau sinh), tăng huyết áp thai kỳ (khởi phát sau tuần 20 và có thể hồi phục), tiền sản giật (kèm tiểu đạm ≥ 0,3 g/24h hoặc ACR ≥ 30 mg/mmol) và tăng huyết áp mạn tính kèm tiểu đạm.

Huyết áp cao trong thai kỳ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ bầu mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho thai nhi. Vì vậy, những mẹ có tiền sử hoặc nguy cơ cao cần theo dõi huyết áp thường xuyên để phát hiện sớm và kiểm soát kịp thời. Các biến chứng thường gặp của tăng huyết áp thai kỳ:

• Tăng huyết áp mạn tính: Là tình trạng đã xuất hiện trước khi mang thai và kéo dài đến sau sinh khoảng 12 tuần.
• Tăng huyết áp thai kỳ: Thường khởi phát từ tuần 20–24, có thể kèm theo các dấu hiệu như tăng cân nhanh, phù chân, tiền sản giật nhẹ.
• Tiền sản giật: Là biến chứng sản khoa nghiêm trọng, xuất hiện sau tuần 21, liên quan trực tiếp đến tăng huyết áp và có thể gây tổn thương thận, gan, phổi, đe dọa tính mạng cả mẹ và thai nhi nếu không được xử lý kịp thời.

Huyết áp cao gây nguy hại cho cả mẹ bầu và thai nhi

2. Các nhóm thực phẩm mẹ bầu bị cao huyết áp nên ăn

Khi mẹ bầu bị tăng huyết áp cần giữ tinh thần luôn thoải mái, duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, thói quen sinh hoạt khoa học để kiểm soát tốt huyết áp và đảm bảo cả thai kỳ an toàn. Mẹ có thể bổ sung các nhóm thực phẩm như trái cây tốt cho huyết áp, rau xanh giàu chất xơ và khoáng chất, thực phẩm giàu kali, thực phẩm lên men, dầu thực vật hay nước ép rau củ,... vào thực đơn cho bà bầu bị tăng huyết áp.

2.1 Các loại trái cây tốt cho huyết áp

Để hỗ trợ điều hòa huyết áp trong thai kỳ, mẹ bầu nên bổ sung các loại trái cây giàu kali và khoáng chất sau đây:

• Chuối: giàu kali (256mg/100g), giúp cân bằng điện giải và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
• Cam, bưởi: họ trái cây họ cam quýt cung cấp vitamin C (54-95mg/100g) và kali (158,7-200mg/100g), có thể hỗ trợ huyết áp ổn định.
• Dưa hấu: chứa nhiều nước (91,5g/100g) và kali (112mg/100g), giúp giảm áp lực lên thành mạch.
• Quả mọng: giàu chất chống oxy hóa và kali, hỗ trợ tuần hoàn và huyết áp lành mạnh.
• Kiwi: giàu vitamin C (92,7mg/100g) và kali (312mg/100g), có thể giúp cải thiện huyết áp theo thời gian.

Những loại trái cây này vừa cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, vừa giúp hỗ trợ điều hòa huyết áp khi dùng thường xuyên trong chế độ ăn cân bằng.

Mẹ bầu nên bổ sung các loại trái cây giàu kali và khoáng chất để hỗ trợ ổn định huyết áp

2.2 Rau xanh giàu chất xơ và khoáng chất

Đối với mẹ bầu bị tăng huyết áp, rau xanh giàu chất xơ và khoáng chất là nhóm thực phẩm nên ưu tiên trong thực đơn hàng ngày vì giúp hỗ trợ tiêu hóa,  điều hòa huyết áp, tăng cường sức khỏe tim mạch và bổ sung dưỡng chất thiết yếu cho thai kỳ.

Rau xanh tốt cho mẹ bầu bị tăng huyết áp:

• Bông cải xanh: chứa chất xơ (3,2g/100g), vitamin C (88,1mg/100g), K (20,2mcg/100g) và khoáng chất tốt cho tim mạch và huyết áp.
• Rau cần tây: cung cấp kali (326mg/100g) và chất xơ (1,5g/100g), hỗ trợ cân bằng huyết áp và giảm phù nề.
• Cải thìa, rau dền: giàu vitamin, khoáng chất và chất xơ giúp tăng cường dinh dưỡng và hỗ trợ hệ tiêu hóa.
• Cà chua, bí đỏ, ớt chuông: nhiều vitamin C và các chất chống oxy hóa, góp phần nâng cao miễn dịch và hỗ trợ sức khỏe toàn diện.

2.3 Thực phẩm giàu kali

Kali là khoáng chất cần thiết cho cơ thể, đặc biệt quan trọng với mẹ bầu bị tăng huyết áp nhờ khả năng cân bằng điện giải, đào thải natri dư thừa và hỗ trợ ổn định huyết áp. Việc bổ sung đủ kali giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và cải thiện tuần hoàn trong thai kỳ.

Mẹ bầu nên tăng cường các thực phẩm giàu kali như khoai lang, cà chua, củ dền,... kết hợp linh hoạt trong bữa chính và bữa phụ để đảm bảo cung cấp kali tự nhiên mỗi ngày.

Cà chua là nguồn kali tự nhiên, phù hợp cho mẹ bầu bị tăng huyết áp

2.4 Thực phẩm giàu axit béo tốt cho cơ thể

Khi mẹ bầu tiêu thụ những thực phẩm có hàm lượng axit béo dồi dào sẽ cải thiện được bệnh huyết áp cao. Bà bầu có thể thêm vào thực đơn những thực phẩm tốt cho người bị tăng huyết áp với các loại hạt như hạt óc chó, hạt chia, hạt bí ngô, hạt phỉ…

Ngoài ra, để nạp thêm omega-3 còn có tên gọi là axit alpha, mẹ cần lưu ý bổ sung thêm vào bữa ăn hàng ngày các loại như cá hồi, cá mòi, cá trích để duy trì sức khỏe tối ưu. Lưu ý nên chọn cá tươi, tránh mua cá đã tẩm ướp sẵn vì có chứa nhiều muối sẽ làm tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn.

Để lựa chọn thực phẩm phù hợp hơn trong suốt thai kỳ, mẹ cũng có thể tham khảo thêm mẹ bầu nên ăn gì để xây dựng chế độ ăn an toàn cho huyết áp.

Tiêu thụ những thực phẩm giàu axit béo có lợi cho cơ thể

2.5 Thực phẩm giàu canxi và magie

Bà bầu tăng huyết áp cần chú ý bổ sung đầy đủ canxi và Magie vào chế độ ăn để ngăn ngừa tình trạng huyết áp tăng cao. Canxi và Magie có nhiều trong một số loại rau xanh như rau ngót, cải bó xôi, rau lang, rau mồng tơi, cải xoăn, cải búp,… 

Ngoài ra, mẹ bầu có thể bổ sung một số loại rau và đậu khác như cà rốt, cà chua, đậu Hà Lan, đậu xanh, khoai lang, hành tây, măng tây, bí đao, dưa leo…. Đặc biệt, trong một số loại trái cây quen thuộc có chứa nhiều canxi và magie cụ thể như dâu tây, quả dứa, quả mơ, quả lê, quả mận, quả táo. 

Tăng cường nhóm thực phẩm giàu Canxi và Magie

2.6 Thực phẩm giàu vitamin D

Một trong những nguyên nhân gây ra bệnh tăng huyết áp cho mẹ bầu do thiếu hụt vitamin D nên mẹ cần bổ sung thêm những thực phẩm sau lòng đỏ trứng, phô mai, gan bò, cá hồi, cá ngừ, cá thu. 

Ngoài ra, mẹ bầu cần lựa chọn những thực phẩm tốt cho bệnh tăng huyết áp và có chứa nhiều vitamin D như sữa đậu nành, nước cam và một số sản phẩm khác từ sữa, ngũ cốc nguyên cám. Đặc biệt, mẹ bầu có thể tắm nắng buổi sáng sớm để cung cấp thêm lượng vitamin D cần thiết. 

Bổ sung vitamin D đúng cách cho mẹ bầu

Trường hợp mẹ đang theo chế độ ăn chủ yếu từ thực vật, nên tham khảo thêm bầu ăn chay được không để đảm bảo không thiếu vitamin D và các dưỡng chất quan trọng khác.

2.7 Thực phẩm từ sữa lên men hỗ trợ tiêu hóa

Những sản phẩm từ sữa lên men chứa hàm lượng cao những chất lợi khuẩn có tác dụng làm hạ huyết áp. Do đó, mẹ bầu bị huyết áp cao nên ưu tiên dùng những thực phẩm như sau phô mai Cheddar, phô mai Mozzarella, phô mai Parmesan, sữa chua tự nhiên. Lưu ý, mẹ bầu nên tiêu thụ khoảng 1 - 2 phần thực phẩm trên mỗi ngày.

Ngoài thực đơn cho bà bầu bị tăng huyết áp cần duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh và cải thiện chế độ ăn uống cũng có tác dụng không nhỏ để đảm bảo cả thai kỳ khỏe mạnh.

Phụ nữ mang thai bị tăng huyết áp nên dùng sữa lên men

2.8 Gia vị hỗ trợ hạ huyết áp

Một số gia vị và thảo mộc tự nhiên có thể góp phần làm giãn mạch, hỗ trợ tuần hoàn và hỗ trợ ổn định huyết áp khi dùng đều đặn trong chế biến món ăn (nhưng cần dùng ở mức vừa phải và an toàn khi mang thai):

• Tỏi: chứa Arginine (634mg/100g), giúp thư giãn mạch máu và hỗ trợ lưu thông máu.
• Gừng: có tác dụng hỗ trợ tuần hoàn và có thể giúp điều hòa huyết áp.
• Quế: có thể giúp giãn mạch và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.

2.9 Dầu thực vật 

Các loại dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa tốt có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch và giúp ổn định huyết áp khi dùng hợp lý trong chế biến món ăn thay cho chất béo bão hòa từ động vật.

• Dầu ô liu: giàu acid béo không bão hòa đơn (73g/100g), được khuyến nghị dùng trong các món xào nhẹ, salad hoặc nêm nếm, giúp hạn chế chất béo xấu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
• Dầu mè: chứa các acid béo lành mạnh (39,7g/100g) và chất chống oxy hóa, phù hợp làm gia vị hoặc dùng nhẹ khi nấu ăn.
• Dầu hạt cải, dầu đậu nành: cung cấp acid béo không bão hòa đa, có lợi cho tim mạch và huyết áp khi chế biến món ăn hàng ngày.

Dầu ô liu giàu chất béo lành mạnh có lợi cho tim mạch và giúp kiểm soát huyết áp

2.10 Nước ép rau củ

Nước ép rau củ là lựa chọn đồ uống giàu vitamin, khoáng chất và kali, giúp hỗ trợ ổn định huyết áp cho mẹ bầu khi dùng đều đặn trong chế độ ăn cân đối.

• Nước ép cà rốt: giàu beta-carotene (6597mcg/100g), vitamin A (681,5mcg/100g), C (3mg/100g) hỗ trợ huyết áp và tăng cường hệ miễn dịch.
• Nước ép cà chua: cung cấp vitamin C (6,5mg/100g) và kali (229mg/100g) , giúp điều hòa huyết áp và bổ sung dưỡng chất.
• Nước ép dưa leo (dưa chuột): giàu kali (168,8mg/100g) và nước (95g/100g), hỗ trợ cân bằng điện giải và huyết áp ổn định.
• Nước ép rau bina hoặc rau xanh pha với củ: kết hợp rau xanh với cà rốt hoặc củ cải giúp tăng lượng kali và chất chống oxy hóa cho mẹ bầu.

3. Những thực phẩm mẹ bầu bị tăng huyết áp nên tránh 

Bên cạnh việc tăng cường nhóm thực phẩm lành mạnh, mẹ bầu cũng nên hạn chế các món nhiều muối như đồ chế biến sẵn, thực phẩm giàu đường và đồ chiên rán nhiều mỡ, những loại này có thể góp phần làm huyết áp tăng cao và ảnh hưởng đến tim mạch trong suốt thai kỳ:

• Thực phẩm nhiều muối: các món mặn, đồ chế biến sẵn, dưa muối, cà muối, mì ăn liền, đồ hộp, thịt nguội… vì muối làm tăng giữ nước và huyết áp.
• Thực phẩm giàu đường: đồ ngọt, bánh kẹo, nước ngọt có đường - lượng đường cao liên quan đến tăng huyết áp và tăng cân.
• Đồ chiên rán và nhiều dầu mỡ động vật: thức ăn nhanh, nội tạng động vật, đồ chiên rán nhiều bơ/mỡ có thể làm huyết áp tăng và ảnh hưởng tim mạch.
• Đồ uống chứa caffein cao và có đường: cà phê, nước ngọt có caffein, có thể gây huyết áp không ổn định nếu dùng nhiều.
• Đồ uống có cồn: rượu, bia nên tránh hoàn toàn khi mang thai vì không chỉ ảnh hưởng huyết áp mà còn gây hại thai nhi.

Những loại thực phẩm nên tránh để kiểm soát huyết áp trong thai kỳ

4. Những lưu ý giúp mẹ kiểm soát huyết áp khi mang thai

Để kiểm soát huyết áp hiệu quả trong thai kỳ, mẹ bầu cần duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, theo dõi sức khỏe thường xuyên và xây dựng lối sống khoa học. Những biện pháp dưới đây giúp hỗ trợ ổn định huyết áp và giảm rủi ro biến chứng:

• Theo dõi huyết áp định kỳ tại nhà hoặc trong các lần khám thai: để phát hiện sớm những thay đổi bất thường và kịp thời xử lý với bác sĩ.
• Giảm muối và thức ăn chế biến sẵn: trong khẩu phần ăn, ưu tiên thực phẩm tươi, rau xanh và trái cây giàu kali.
• Xây dựng chế độ ăn cân bằng: giàu rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, đạm nạc, thực phẩm giàu magie, canxi và omega-3 để hỗ trợ huyết áp.
• Duy trì hoạt động thể chất nhẹ nhàng: như đi bộ, yoga hoặc bài tập phù hợp với thai kỳ sau khi được bác sĩ chấp thuận.
• Giữ tinh thần thoải mái và giảm stress: thông qua nghỉ ngơi hợp lý, giấc ngủ đủ và thực hành thư giãn như thiền hoặc hít thở sâu.
• Uống đủ nước mỗi ngày: để hỗ trợ tuần hoàn và chức năng tim mạch, đồng thời giảm nguy cơ giữ nước hoặc phù nề.
• Kiểm soát cân nặng và phù nề: tăng cân quá nhanh hoặc phù nhiều có thể làm nặng thêm tình trạng tăng huyết áp, mẹ nên theo dõi cân nặng đều đặn và hạn chế ăn mặn.
• Tránh chất kích thích: không sử dụng rượu bia, hạn chế cà phê, trà đặc và nước ngọt có gas vì có thể khiến huyết áp dao động mạnh.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ: trước khi dùng bất kỳ phương pháp bổ sung, thuốc hoặc thực phẩm chức năng nào để đảm bảo an toàn cho mẹ và thai nhi.

>>> Để đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng thai kỳ, mẹ có thể tham khảo Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng cho mẹ bầu với hệ thống thực đơn khoa học được xây dựng theo từng giai đoạn thai kỳ và tình trạng sức khỏe, giúp kiểm soát huyết áp và đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất mỗi ngày.

Lưu ý mẹ bầu đang bị huyết áp cao cần tránh tuyệt đối không ăn quá mặn hoặc ăn thực phẩm nhiều natri. Khi đó sẽ gây tích nước trong cơ thể dẫn đến huyết áp tăng cao hơn không kiểm soát và nguy hiểm cho sức khỏe.

Trên đây bài viết vừa gợi ý thực đơn cho bà bầu bị tăng huyết áp nên dùng hằng ngày để hạn chế những nguy cơ tiềm ẩn. Do đó, mẹ cần thay đổi chế độ ăn cân bằng, giàu dinh dưỡng bằng cách đăng ký tham gia Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để tham khảo Ngân hàng thực đơn với hàng nghìn món ăn khác nhau.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn