Mẹ sau sinh ăn măng được không? Giải đáp từ chuyên gia dinh dưỡng

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Măng là thực phẩm giàu chất xơ, thường xuất hiện trong nhiều món ăn truyền thống, nhưng cũng chứa một số hợp chất tự nhiên có thể gây ảnh hưởng đến tiêu hóa nếu sử dụng không đúng cách. Trong giai đoạn sau sinh, cơ thể mẹ còn yếu, hệ tiêu hóa và khả năng đào thải chưa ổn định, nên việc ăn măng cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Vậy mẹ cho con bú ăn măng được không, thời điểm nào phù hợp và cần lưu ý gì để đảm bảo an toàn cho sức khỏe? Phần giải đáp dưới đây của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp mẹ hiểu rõ trước khi đưa măng vào thực đơn.

1. Mẹ sau sinh ăn măng được không?

Mẹ sau sinh và cho con bú không nên ăn măng hoặc không nên ăn sớm ngay sau sinh, nếu có ăn thì chỉ nên ăn với lượng ít và cần sơ chế và nấu chín kỹ. Măng chứa một số thành phần nổi bật như chất xơ cao, phytosterol và một số hợp chất tự nhiên dễ gây kích ứng nếu sơ chế không đúng cách. Những chất này có thể gây đầy bụng, khó tiêu, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến quá trình hồi phục của mẹ sau sinh. Đặc biệt, măng tươi còn chứa độc tố tự nhiên (cyanide), nếu không được ngâm và nấu kỹ có thể gây ngộ độc, không an toàn cho cả mẹ và bé trong giai đoạn cơ thể còn nhạy cảm. Vì vậy, mẹ sau sinh không nên ăn măng, nhất là trong những tuần đầu.

Mẹ sau sinh ăn măng được không?

Ăn măng sau khi sinh có mất sữa không?

Hiện chưa có bằng chứng khoa học mạnh mẽ nào khẳng định măng trực tiếp gây mất sữa ở phụ nữ cho con bú. Tuy nhiên, một số mẹ sau sinh chia sẻ rằng sau khi ăn măng thấy dễ đầy hơi, khó tiêu, ăn ít đi, cơ thể mệt, uống nước kém hơn, cảm giác sữa “ít hơn” trong 1–2 ngày.

Cyanide có trong măng nếu không được luộc kỹ, bỏ nước luộc, nấu chín hoàn toàn có thể gây ngộ độc (chóng mặt, buồn nôn, khó chịu…). Khi mẹ bị ngộ độc hoặc rối loạn tiêu hóa mạnh, việc tạo sữa đương nhiên bị ảnh hưởng. Đôi khi trẻ không chịu bú vì sữa có vị khác. Vì vậy, mẹ sau sinh nên hạn chế ăn măng, dù là măng tươi, măng khô hay măng chua, bởi làm như vậy sẽ dẫn đến tình trạng mất sữa sau sinh.

Măng nhiều dinh dưỡng nhưng không phù hợp với mẹ sau sinh

2. Giá trị dinh dưỡng của măng

Để có cái nhìn đầy đủ về thành phần dinh dưỡng trong măng, bảng dưới đây tổng hợp các chỉ số dinh dưỡng có trong 100g măng tươi, dựa trên dữ liệu được công bố bởi Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia:

• Năng lượng thấp: 1,7 g protein; 0,2 g total lipid (fat); 5,6 g carbohydrate; 4,1 g chất xơ; 92,0 g nước; 3,0 g đường.
• Khoáng chất và vi lượng: 22,0 mg canxi (Ca); 1,0 mg sắt (Fe); 2,2 mg natri (Na); 296,1 mg kali (K); 0,6 mg kẽm (Zn); 1,7 mg magie (Mg); 58,0 mg phốt pho (P); 0,1 mg đồng (Cu).
• Vitamin: 1,0 mcg vitamin A; 12,0 mcg beta-caroten; 1,0 mg vitamin C; 1,0 mg vitamin E; 0,1 mg thiamin (B1); 0,1 mg riboflavin (B2); 0,6 mg niacin (B3); 0,2 mg axit pantothenic (B5); 0,2 mg vitamin B6.

Có thể thấy, măng nhiều chất xơ, ít béo, ít năng lượng, thích hợp như một loại rau bổ sung thêm chất xơ, nhưng không phải là nguồn cung cấp năng lượng, đạm hay vi chất chính cho mẹ sau sinh

Đối với phụ nữ sau sinh, hệ miễn dịch còn yếu, việc ăn măng có thể gây ra những tác động không mong muốn như rối loạn tiêu hóa và nguy cơ ngộ độc. Vì vậy, tốt nhất là các mẹ nên tránh ăn măng trong giai đoạn này để đảm bảo sức khỏe cho bản thân và bé yêu.

Vì măng không phải là lựa chọn tốt cho thời gian đầu sau sinh, nhiều mẹ băn khoăn phụ nữ sau sinh nên ăn gì để vừa phục hồi nhanh vừa lợi sữa cho bé.

Ăn măng quá sớm sau sinh có thể gây ra một số ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe

3. Mẹ làm gì khi ăn măng bị mất sữa?

Khi phát hiện mất sữa do ăn măng, mẹ cần loại bỏ măng khỏi thực đơn hàng ngày. Thay vào đó, nên bổ sung các thực phẩm lợi sữa như móng giò đu đủ, rau ngót, chuối và các thức uống lợi sữa như lá đinh lăng, lá vối, lá mít, gạo lứt và uống đủ nước

Mẹ cũng nên tăng cường cho con bú, kết hợp với massage nhẹ nhàng (có thể hút sữa/ vắt sữa thêm sau cữ bú) để kích thích tuyến sữa hoạt động trở lại. Nếu sau một tuần áp dụng các biện pháp này mà sữa vẫn không về, mẹ nên đến bệnh viện để được khám và điều trị kịp thời, tránh tình trạng viêm tắc tia sữa vĩnh viễn.

Khi cần sử dụng thuốc, phải có sự cho phép của bác sĩ để đảm bảo an toàn cho nguồn sữa.

Ngoài ra, các mẹ có thể tham khảo thêm một số thực phẩm lợi sữa khác để tăng cường sản xuất sữa cho bé như:

• Cháo yến mạch: Yến mạch chứa nhiều sắt và chất xơ, giúp kích thích sản xuất sữa.
• Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó: Giàu omega-3 và chất béo lành mạnh, giúp tăng cường chất lượng sữa.
• Rau xanh: Các loại rau như rau mồng tơi, tía tô, rau dền giúp tăng cường dinh dưỡng và kích thích tuyến sữa.
• Nước ép cà rốt, nước ép lựu: Giúp bổ sung vitamin và tăng cường sữa mẹ.

Mẹ nên làm gì khi ăn măng bị mất sữa

4. Nếu muốn ăn măng thì mẹ cho con bú cần lưu ý gì?

Trong giai đoạn cho con bú, chế độ ăn uống của mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Vì vậy, nếu mẹ vẫn muốn thêm măng vào khẩu phần hằng ngày, mẹ cần nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi ăn măng và hết sức lưu ý những điều sau:

• Chỉ ăn măng đã được chế biến kỹ: Măng tươi có thể chứa một lượng nhỏ hợp chất sinh độc (cyanogenic glycosides). Vì vậy, măng cần được luộc kỹ nhiều lần, bỏ nước luộc và nấu chín hoàn toàn trước khi ăn để giảm nguy cơ gây ngộ độc.
• Không nên ăn quá nhiều hoặc quá thường xuyên: Măng có tính mát và nhiều chất xơ, nếu ăn nhiều có thể gây đầy bụng, khó tiêu cho mẹ, từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng sữa và hệ tiêu hóa của bé.
• Ưu tiên măng tươi, hạn chế măng muối, măng khô: Măng muối và măng khô thường có hàm lượng muối cao hoặc chứa chất bảo quản, không phù hợp để sử dụng thường xuyên trong giai đoạn cho con bú.
• Theo dõi phản ứng của bé sau khi ăn măng: Nếu sau khi mẹ ăn măng, bé có dấu hiệu như đầy hơi, quấy khóc, tiêu chảy hoặc dị ứng, nên tạm ngưng và theo dõi thêm.
• Kết hợp đa dạng thực phẩm khác: Măng chỉ nên là món ăn phụ trong khẩu phần. Mẹ vẫn cần ưu tiên các nhóm thực phẩm giàu đạm, canxi, sắt và vitamin để đảm bảo chất lượng dinh dưỡng cho sữa mẹ.

Mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi ăn

5. Những thực phẩm khác mẹ nên tránh khi cho con bú sau sinh

Ngoài măng, mẹ sau sinh cũng nên tránh một số thực phẩm khác để đảm bảo sức khỏe và lượng sữa cho bé:

• Thực phẩm cay, nhiều dầu mỡ: Gia vị cay như ớt, tiêu, tỏi và các món chiên xào dễ gây khó tiêu cho mẹ, có thể làm mùi sữa thay đổi, khiến bé bú kém.
• Đồ uống có ga và thực phẩm chua: Nước ngọt có ga, nước trái cây chua dễ gây đầy bụng, chướng hơi và không tốt cho hệ tiêu hóa sau sinh.
• Đồ uống chứa cồn, caffeine và chất kích thích: Rượu, bia, cà phê, trà, nước tăng lực, coca cola và thuốc lá có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa, gây mất ngủ, quấy khóc ở trẻ và không tốt cho sức khỏe của mẹ.

Để hỗ trợ tiết sữa, mẹ nên ưu tiên các món nhiều nước như cháo, súp, canh và uống sữa hằng ngày. Trái cây họ cam quýt nên ăn cả phần xơ để hạn chế táo bón.

Quan trọng nhất, mẹ cần cho bé bú thường xuyên, đúng cách và lựa chọn thực phẩm dễ tiêu, lợi sữa. Việc ăn măng hay các thực phẩm có tính hàn như thịt vịt cũng nên dùng với lượng vừa phải, theo dõi phản ứng của cơ thể và của bé.

Bên cạnh măng, một số mẹ cũng lo lắng sau sinh ăn thịt vịt được không vì thịt vịt có tính hàn và đôi khi không phù hợp với mẹ có cơ địa yếu.

6. Câu hỏi thường gặp khi mẹ sau sinh ăn măng

Mẹ sau sinh bao lâu thì có thể ăn măng?

Mẹ nên chờ khoảng 6 tháng sau sinh mới bắt đầu ăn măng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe và chất lượng sữa.

Măng tươi có độc không?

Măng tươi có thể chứa hợp chất sinh độc tự nhiên. Vì vậy cần luộc kỹ nhiều lần và bỏ nước luộc trước khi chế biến.

Mẹ sau sinh nên ăn măng bao nhiêu là phù hợp?

Chỉ nên ăn với tần suất thấp, không quá 1–2 bữa mỗi tuần và với khẩu phần nhỏ.

Có nên ăn măng muối hoặc măng khô sau sinh không?

Không nên dùng thường xuyên. Măng muối và măng khô thường nhiều muối, dễ gây tích nước, ảnh hưởng tiêu hóa và không phù hợp cho giai đoạn cho con bú.

Khi nào mẹ sau sinh nên ngừng ăn măng?

Nếu mẹ hoặc bé có dấu hiệu đầy hơi, tiêu chảy, quấy khóc hoặc dị ứng sau khi mẹ ăn măng, nên ngừng và theo dõi thêm.

Mẹ nên chờ ít nhất 6 tháng sau sinh mới bắt đầu ăn măng lại và luôn lưu ý đến những thực phẩm cần tránh trong giai đoạn cho con bú. Để có chế độ ăn uống phù hợp và đảm bảo dinh dưỡng, mẹ có tham khảo Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng với đa dạng các món ăn dễ chế biến.

Bên cạnh măng, việc lựa chọn thực phẩm giàu đạm như thịt gà cũng là điều mẹ quan tâm, nhất là câu hỏi sau sinh ăn gà được không để đảm bảo phục hồi cơ thể mà vẫn lợi sữa.

Hãy theo dõi những bài viết tiếp theo của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để cập nhật thêm nhiều thông tin dinh dưỡng hữu ích nhé. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh!

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn