Trẻ hay chảy máu cam nên ăn gì để ngăn ngừa hiệu quả

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.

Chảy máu cam là hiện tượng phổ biến ở trẻ nhỏ. Dù không phải là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, nhưng chảy máu cam thường xuyên ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của trẻ. Một trong những biện pháp giúp giảm thiểu tình trạng này là thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý. Vậy trẻ hay chảy máu cam nên ăn gì, kiêng gì để khắc phục dứt điểm tình trạng này? Hãy cùng Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Nguyên nhân chảy máu cam ở trẻ nhỏ

Chảy máu cam xảy ra khi các mạch máu nhỏ ở vùng mũi, cả phía trước và phía sau, bị vỡ ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trẻ em là nhóm dễ bị chảy máu cam nhất, nhưng người lớn cũng có thể gặp phải tình trạng này. Phần lớn các trường hợp không nghiêm trọng, tuy nhiên, vẫn cần chú ý nếu tình trạng lặp đi lặp lại.

Một số nguyên nhân trẻ hay bị chảy máu cam là:

• Không khí khô: Môi trường khô, lạnh hoặc việc sử dụng điều hòa liên tục có thể khiến màng mũi của trẻ khô đi, làm cho các mạch máu trở nên nhạy cảm và dễ vỡ.
• Vấn đề sức khỏe: Cảm lạnh, viêm xoang, hoặc việc sử dụng các loại thuốc thông mũi và thuốc kháng histamin cũng có thể làm khô màng mũi, từ đó gây chảy máu cam.
• Thiếu hụt dinh dưỡng: Thiếu Vitamin C, Vitamin K hoặc các khoáng chất như sắt, kali có thể làm giảm khả năng tổng hợp máu, dẫn đến chảy máu cam. 
• Tổn thương: Trẻ đùa nghịch, vận động mạnh hoặc hắt hơi, xì mũi quá nhiều cũng có thể dẫn đến tổn thương mạch máu trong mũi, gây chảy máu. 

Ngoài ra, một số nguyên nhân khác có thể bao gồm:

• Vách ngăn mũi bị vẹo.
• Sử dụng ống thở oxy qua mũi.
• Tác dụng phụ của thuốc.
• Chấn thương vùng mũi.
• Bệnh lý về rối loạn đông máu.
• Các khối u trong mũi, tuy hiếm gặp.

Nếu trẻ bị chảy máu cam thường xuyên, việc thăm khám và kiểm tra y tế sớm là điều cần thiết để đảm bảo sức khỏe của trẻ.

Những nguyên nhân gây chảy máu cam không thường xuyên ở trẻ

2. Trẻ hay chảy máu cam nên ăn gì để duy trì đề kháng?

Trẻ hay bị chảy máu cam thiếu chất gì? Một chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của trẻ, đặc biệt đối với những trẻ thường bị chảy máu cam. Dưới đây là một số nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng có thể giúp cải thiện tình trạng này.

Việc xây dựng chế độ ăn phù hợp sẽ giúp trẻ ổn định sức khỏe và thích nghi tốt hơn trong các mốc phát triển của trẻ.

2.1 Thực phẩm giàu Vitamin K

Vitamin K đóng vai trò quan trọng trong quá trình đông máu, giúp giảm nguy cơ chảy máu cam, đặc biệt ở trẻ mắc chứng rối loạn đông máu.  Trẻ có nguy cơ thiếu vitamin K thường là những bé mắc bệnh gan, rối loạn hấp thu như celiac, vấn đề về mật hoặc chứng ợ nóng kéo dài.

Nguồn cung cấp vitamin K chủ yếu đến từ các loại rau xanh. Để hỗ trợ cải thiện tình trạng chảy máu cam, cha mẹ nên tăng cường cho trẻ ăn các thực phẩm giàu vitamin K như:

• Cải xoăn
• Cải bó xôi
• Húng quế
• Bông cải xanh (súp lơ xanh)
• Bắp cải
• Măng tây
• Rau diếp
• Mùi tây (ngò tây)
• Cải thìa
• Đậu nành lên men (natto)

2.2 Thực phẩm giàu sắt

Thiếu sắt không chỉ gây thiếu máu mà còn có thể làm suy yếu thành mạch máu, khiến trẻ dễ bị chảy máu cam hơn bình thường. Để hỗ trợ phòng ngừa tình trạng này, cha mẹ nên chú ý bổ sung thực phẩm giàu sắt vào chế độ ăn hằng ngày cho trẻ, nhất là những bé có dấu hiệu thiếu máu hoặc thường xuyên chảy máu mũi.

Các thực phẩm giàu sắt nên tăng cường cho trẻ bao gồm:

• Thịt đỏ: thịt bò, thịt dê, thịt nạc heo
• Hải sản: sò huyết, ngao, tôm, cua
• Nội tạng động vật: gan gà, gan heo
• Các loại đậu: đậu nành, đậu lăng, đậu đen
• Ngũ cốc nguyên hạt: yến mạch, gạo lứt
• Rau lá xanh đậm: rau dền, cải bó xôi
• Mật mía: nguồn sắt thực vật tự nhiên, dễ sử dụng.

Thực phẩm giàu sắt cha mẹ nên bổ sung vào thực đơn hàng ngày 

2.3 Thực phẩm giàu Vitamin C

Vitamin C không chỉ giúp củng cố hệ miễn dịch mà còn hỗ trợ tăng cường sức bền của mạch máu, giúp hạn chế chảy máu cam. Ngoài ra, vitamin C còn góp phần ngăn ngừa bệnh scorbut – một tình trạng thiếu hụt trầm trọng khiến trẻ có thể bị chảy máu ở nhiều vị trí như chân răng, niêm mạc mũi.

Do đó, việc bổ sung đều đặn vitamin C mỗi ngày là rất cần thiết. Cha mẹ nên ưu tiên lựa chọn các thực phẩm giàu vitamin C cho bé như:

• Ớt chuông: loại rau củ đứng đầu danh sách về hàm lượng vitamin C.
• Ổi: một nguồn cung cực kỳ dồi dào vitamin C tự nhiên.
• Trái cây họ cam, quýt, bưởi.
• Các loại quả mọng nước như dâu tây, việt quất.
• Cà chua, đu đủ, súp lơ xanh và rau cải bó xôi cũng là lựa chọn tốt để đa dạng khẩu phần ăn.

2.4 Thực phẩm giàu canxi

Canxi giúp cải thiện sức khỏe xương và mạch máu, giảm nguy cơ vỡ mạch máu và chảy máu cam. Vì vậy khi băn khoăn trẻ hay bị chảy máu cam nên ăn gì, cha mẹ đừng quên nhóm thực phẩm giàu canxi trong khẩu phần ăn hàng ngày.

Một số nguồn cung cấp canxi tự nhiên mà bạn có thể tham khảo bao gồm:

• Các loại cá như cá trích, cá thu
• Cua, ghẹ
• Tôm
• Sữa và các chế phẩm từ sữa như phô mai

Canxi giúp cải thiện sức khỏe xương và mạch máu

2.5 Thực phẩm giàu kali

Kali đóng vai trò điều chỉnh lưu thông máu và giúp duy trì độ ẩm của các mạch máu. Khi thiếu hụt kali, trẻ có thể bị chảy máu cam do vỡ mạch máu nhỏ, nhất là trong điều kiện thời tiết hanh khô hoặc khi cơ thể bị mất nước. Việc bổ sung kali qua chế độ ăn không chỉ giúp bảo vệ mao mạch mũi mà còn hỗ trợ chức năng tim mạch và cân bằng điện giải cho cơ thể. Một số thực phẩm giàu kali gồm:

• Chuối
• Bơ
• Cà chua
• Sữa chua
• Cà rốt
• Các loại hải sản như cá, nghêu…

2.6 Uống đủ nước

Khi cơ thể không được cung cấp đủ độ ẩm, niêm mạc mũi dễ bị khô, dẫn đến tình trạng chảy máu cam. Để khắc phục, cha mẹ nên khuyến khích trẻ uống đủ nước mỗi ngày. Ngoài nước lọc, có thể bổ sung thêm nước ép trái cây, canh, súp để tăng lượng chất lỏng cho cơ thể. Đặc biệt vào mùa lạnh, trẻ thường ít cảm thấy khát nên càng cần được nhắc nhở thường xuyên để tránh thiếu nước.

Trong một số trường hợp, kết hợp chế độ ăn hợp lý cùng men vi sinh cho bé còn giúp cải thiện hấp thu vi chất và hỗ trợ miễn dịch đường ruột.

3. Trẻ hay bị chảy máu cam nên tránh ăn gì?

Khi trẻ thường xuyên bị chảy máu cam, điều này có thể là dấu hiệu của sự suy giảm hệ miễn dịch hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Để giảm thiểu tình trạng này và đảm bảo sức khỏe tốt cho trẻ, bố mẹ cần hạn chế cho trẻ ăn một số loại thực phẩm có thể làm tình trạng chảy máu cam trở nên nghiêm trọng hơn. 

Điều chỉnh thực phẩm không phù hợp cũng là một trong những yếu tố quan trọng giúp trả lời cách nào để trẻ hết biếng ăn khi trẻ thường xuyên mệt mỏi, nóng trong.

3.1 Thực phẩm cay nóng

Các món ăn cay nóng có thể làm tổn thương niêm mạc mạch máu trong mũi

Các món ăn cay nóng, đặc biệt là những món chứa gia vị mạnh như ớt, hạt tiêu, và mù tạt, có thể làm tổn thương niêm mạc mạch máu trong mũi, khiến trẻ dễ bị chảy máu cam. Hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ còn yếu, chưa phát triển hoàn thiện, nên việc tiêu thụ thực phẩm cay không chỉ gây kích ứng dạ dày mà còn làm nóng trong cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe mạch máu.

3.2 Thực phẩm nhiều dầu mỡ

Thực phẩm chiên xào và các món ăn nhanh như gà rán, khoai tây chiên, hamburger, xúc xích là những món khoái khẩu của nhiều trẻ em. Tuy nhiên, những món này chứa nhiều dầu mỡ và chất béo bão hòa, có thể gây nóng trong, làm khô màng mũi và khiến mạch máu dễ bị tổn thương, làm tăng nguy cơ chảy máu cam.

3.3 Thực phẩm dễ gây nóng trong

Những loại thực phẩm có tính nóng như vải, nhãn, mít, sầu riêng, hoặc các món ăn từ gạo nếp thường được cho là làm tăng nhiệt trong cơ thể. Khi cơ thể trẻ bị nóng, các mao mạch trong mũi có thể bị tổn thương dễ dàng hơn, dẫn đến tình trạng chảy máu cam.

Thay vì cho trẻ ăn những thực phẩm dễ gây nóng trong, bố mẹ nên thay thế bằng các loại thực phẩm mát lành và giàu dinh dưỡng, chẳng hạn như rau xanh, hoa quả tươi và các loại thực phẩm dễ tiêu hóa.

3.4 Thực phẩm chế biến sẵn

Các loại thực phẩm chế biến sẵn, bao gồm mì gói, snack, thịt hộp, và các loại thực phẩm đông lạnh không chỉ chứa nhiều muối, chất bảo quản, mà còn thiếu dinh dưỡng quan trọng cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Những loại thực phẩm này có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng, khiến cơ thể trẻ dễ bị nóng trong và dễ bị chảy máu cam.

Thực phẩm chế biến sẵn không tốt cho sức khỏe của bé 

Để bảo vệ sức khỏe trẻ, bố mẹ nên ưu tiên các món ăn được chế biến từ nguyên liệu tươi sống, giàu dinh dưỡng và hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn trong chế độ ăn hàng ngày của trẻ.

3.5 Đồ uống có caffein, đồ uống có ga và nước ngọt

Các loại đồ uống có chứa caffeine như cà phê, nước ngọt có ga và các loại nước tăng lực chứa nhiều đường và các chất phụ gia, không có lợi cho sức khỏe tổng thể của trẻ, có thể làm tăng nguy cơ béo phì và các vấn đề liên quan đến đường huyết. Thay vào đó, bố mẹ nên cho trẻ uống nước lọc, nước ép trái cây tươi hoặc các loại sữa bổ dưỡng để bảo vệ sức khỏe và tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ.

4. Gợi ý vài món ăn phù hợp cho bé hay bị chảy máu cam

Bên cạnh việc bổ sung các dưỡng chất cần thiết thông qua thực phẩm, cha mẹ cũng nên chú trọng đến cách chế biến món ăn sao cho phù hợp với khẩu vị và thể trạng của trẻ. Dưới đây là một số gợi ý món ăn đơn giản, dễ làm, phù hợp cho bé hay bị chảy máu cam:

Bột tôm bầu súp lơ trắng  

Bột tôm bầu súp lơ trắng là món ăn nhẹ, dễ tiêu, đặc biệt phù hợp với trẻ hay bị chảy máu cam nhờ sự kết hợp của các nguyên liệu giàu dưỡng chất có lợi cho mạch máu và tăng cường sức đề kháng. 

Lưu ý: Công thức dưới đây áp dụng cho bé từ 9 - 11 tháng tuổi

Nguyên liệu:

• Súp lơ trắng (bông cải trắng): 2g - thái nhuyễn
• Tôm biển: 18g - bỏ vỏ, lấy phần thịt tôm thái nhỏ
• Bầu: 4g - thái nhuyễn
• Bột gạo tẻ: 12g
• Nước lọc: 140g
• Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 4g

Cách chế biến:

• Hấp chín tôm, sau đó xay nhuyễn cùng ít nước sôi để nguội. Thái nhuyễn bầu và súp lơ trắng.
• Hòa tan bột gạo với nước lọc nguội.
• Nấu bột với lửa vừa, khuấy liên tục đến khi bột sôi và sánh mịn.
• Cho tôm, bầu, súp lơ vào nồi, khuấy đều và đun sôi lại.
• Thêm mỡ lợn, khuấy đều rồi tắt bếp.
• Múc ra bát, để ấm và cho bé dùng.

Bột tôm bầu súp lơ trắng

Cháo thịt bò súp lơ xanh hành tây

Cháo thịt bò súp lơ xanh hành tây là những thực phẩm giàu vitamin C, sắt và các chất chống oxy hóa, giúp củng cố thành mạch máu và hỗ trợ tuần hoàn máu ổn định, rất hữu ích cho trẻ hay bị chảy máu cam do nóng trong hoặc thiếu vi chất. Ngoài ra, hành tây có đặc tính kháng viêm nhẹ, giúp làm dịu niêm mạc, còn súp lơ xanh chứa nhiều nước và chất xơ, hỗ trợ thanh nhiệt, làm mát cơ thể từ bên trong. 

Lưu ý: Công thức dưới đây áp dụng cho cho trẻ từ 12–18 tháng tuổi

Nguyên liệu:

• Hành tây: 25g (thái nhỏ)
• Hành củ (khô): 5g (băm nhỏ)
• Mỡ lợn/mỡ heo nước: 4g
• Súp lơ xanh: 30g (thái nhỏ)
• Thịt bò (thăn, nạc vai, lưng): 20g (băm nhỏ)
• Gạo tẻ: 20g
• Nước lọc: 200g
• Hạt nêm: 1g

Cách chế biến:

• Nấu cháo: Cho gạo và nước lọc vào nồi, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa nấu đến khi cháo chín nhừ.
• Cho hành tây và súp lơ xanh vào, tiếp tục nấu đến khi rau mềm.
• Thêm thịt bò và hạt nêm, khuấy đều đến khi cháo sôi lại và thịt chín mềm.
• Thêm mỡ heo, đảo đều rồi tắt bếp.
• Múc cháo ra bát, cho bé dùng khi còn ấm.

Cháo thịt bò súp lơ xanh hành tây

Cháo thịt gà bông cải xanh cà rốt

Món cháo này có sự kết hợp giữa cà rốt và súp lơ xanh – là hai loại rau củ giàu vitamin C, A, chất chống oxy hóa và nước, giúp làm mát cơ thể, tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ thành mạch máu – rất cần thiết cho trẻ hay bị chảy máu cam. Thịt gà là nguồn cung cấp đạm chất lượng cao, giúp trẻ phục hồi nhanh và phát triển tốt thể chất. Món cháo mềm, dễ tiêu, phù hợp với hệ tiêu hóa còn non yếu của trẻ nhỏ. 

Lưu ý: Công thức dưới đây áp dụng cho cho trẻ từ từ 18–24 tháng tuổi

Nguyên liệu:

• Cà rốt: 15g (thái nhỏ)
• Thịt gà ta: 40g (băm nhỏ)
• Nước lọc: 200g
• Rau mùi (ngò rí): 1g (thái nhỏ)
• Súp lơ xanh: 25g (thái nhỏ)
• Hành lá/hành hoa: 1g (thái nhỏ)
• Dầu ăn thực vật: 4g
• Gạo tẻ: 35g
• Hạt nêm: 1g

Cách chế biến:

• Xào thịt gà: Làm nóng 1/2 lượng dầu ăn, cho thịt gà vào xào săn rồi để riêng.
• Nấu cháo: Nấu gạo với nước lọc đến khi chín mềm.
• Thêm nguyên liệu: Cho thịt gà xào, cà rốt và súp lơ xanh vào nấu tiếp với lửa nhỏ đến khi rau củ chín mềm, cháo quánh.
• Nêm và hoàn thiện: Nêm hạt nêm, cho phần dầu ăn còn lại, thêm hành lá và rau mùi, đảo đều rồi tắt bếp.
• Trình bày: Múc ra bát, cho bé ăn khi còn ấm.

Cháo thịt gà bông cải xanh cà rốt

Cháo cua biển măng tây cải ngọt

Món cháo này là sự kết hợp tuyệt vời giữa cua biển – giàu kẽm, vitamin B12 và đạm dễ tiêu, cùng với măng tây và cải ngọt – hai loại rau có tính mát, giàu vitamin A, C, chất xơ và nước. Những dưỡng chất này không chỉ giúp thanh nhiệt, làm mát cơ thể mà còn hỗ trợ tăng sức bền thành mạch máu, giảm nguy cơ chảy máu cam ở trẻ do nóng trong hoặc thiếu vi chất. Đồng thời, cháo mềm, dễ tiêu hóa, rất thích hợp cho hệ tiêu hóa non nớt của bé. 

Lưu ý: Công thức dưới đây áp dụng cho cho trẻ từ từ 12–18 tháng tuổi

Nguyên liệu:

• Gạo tẻ: 20g
• Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 6g
• Nước lọc: 200g
• Măng tây: 20g (thái nhỏ)
• Cải ngọt: 20g (thái nhỏ)
• Cua biển (đã hấp chín, xay nhuyễn): 25g
• Hạt nêm: 1g

Cách chế biến:

• Xào cua: Làm nóng chảo với 1/2 lượng mỡ heo, cho cua vào xào săn rồi để riêng.
• Nấu cháo: Nấu gạo với nước lọc đến khi chín mềm.
• Thêm nguyên liệu: Cho cua đã xào, măng tây và cải ngọt vào nấu tiếp với lửa nhỏ đến khi rau củ mềm, cháo quánh.
• Nêm và hoàn thiện: Nêm hạt nêm, thêm phần mỡ heo còn lại, đảo đều rồi tắt bếp.
• Trình bày: Múc cháo ra tô, cho bé dùng khi còn ấm.

Cháo cua biển măng tây cải ngọt

Súp tôm cải con bắp mỹ

Món súp này có thành phần chính là tôm, cải con và bắp Mỹ – đều là những thực phẩm giàu vitamin A, C, sắt và kẽm. Các chất này có vai trò quan trọng trong việc làm mát cơ thể, hỗ trợ sức bền thành mạch máu và cải thiện tuần hoàn, giúp giảm tình trạng chảy máu cam ở trẻ. Ngoài ra, súp dễ tiêu, có thêm nước dùng từ xương và trứng gà, cung cấp thêm đạm và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của bé.

Lưu ý: Công thức dưới đây áp dụng cho cho trẻ từ từ 18–24 tháng tuổi

Nguyên liệu :

• Nước dùng từ xương: 50g
• Nước lọc: 150g
• Bắp Mỹ tươi: 10g (thái hoặc nạo nhỏ)
• Bột sắn (hoặc bột năng): 8g (hòa tan với nước lạnh)
• Lòng đỏ trứng gà: 10g (đánh tan)
• Tôm biển: 10g (bóc vỏ, thái nhỏ)
• Cải con: 15g (thái nhỏ)
• Rau mùi (ngò rí): 1g (thái nhỏ)
• Hạt nêm: 1g

Cách chế biến:

• Nấu súp: Nấu nước dùng và nước lọc đến khi sôi.
• Cho tôm, bắp Mỹ và cải con vào nồi, nấu chín rồi nêm hạt nêm, khuấy đều.
• Thêm bột năng: Hòa tan bột với nước, vừa đổ vào vừa khuấy đều đến khi súp sánh lại.
• Cho trứng: Từ từ đổ lòng đỏ trứng vào, khuấy nhẹ tạo vân trứng, đợi sôi lại thì tắt bếp.
• Trình bày: Múc ra tô, cho bé dùng khi còn ấm.

Súp tôm cải con bắp mỹ

>>> Khám phá thêm nhiều món ăn bổ dưỡng phù hợp cho bé trong Ngân hàng Thực đơn Dinh dưỡng của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé! 

Với những bé trẻ hay bệnh vặt, việc duy trì dinh dưỡng cân đối và sinh hoạt điều độ sẽ giúp giảm tần suất tái phát các triệu chứng thường gặp.

Hy vọng qua những gợi ý trên, bạn đã biết trẻ hay chảy máu cam nên ăn gì để bổ sung dinh dưỡng phù hợp, hỗ trợ cải thiện tình trạng sức khỏe. Bên cạnh chế độ ăn, hãy đảm bảo trẻ uống đủ nước, nghỉ ngơi hợp lý và giữ môi trường sống mát mẻ, thông thoáng để hạn chế tái phát. Nếu tình trạng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn