TRẺ BỊ SỐT XUẤT HUYẾT NÊN ĂN GÌ, KIÊNG GÌ CHO NHANH KHỎI?

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp,
Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.

Sốt xuất huyết là căn bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Khi này, mẹ cần nắm rõ trẻ bị sốt xuất huyết nên ăn gì và kiêng gì để tăng cường sức đề kháng, giảm nhẹ các triệu chứng, và giúp bé mau khỏe hơn. Bài viết dưới đây, Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cung cấp thông tin chi tiết về trẻ bị sốt xuất huyết nên ăn gì và kiêng gì giúp mẹ chăm sóc bé hiệu quả nhất.

Trẻ bị sốt xuất huyết nên ăn gì, kiêng gì?

1. Nguyên tắc dinh dưỡng cho trẻ bị sốt xuất huyết

Khi trẻ bị sốt xuất huyết, việc cung cấp dinh dưỡng phù hợp là rất quan trọng để hỗ trợ cơ thể chống lại bệnh tật, tăng cường sức đề kháng và giúp trẻ hồi phục nhanh hơn. Dưới đây là những nguyên tắc dinh dưỡng mà cha mẹ cần lưu ý khi chăm sóc trẻ mắc bệnh sốt xuất huyết:

1.1 Bổ sung đủ nước

Mất nước là một trong những triệu chứng phổ biến ở trẻ mắc sốt xuất huyết 

Mất nước là một trong những triệu chứng phổ biến ở trẻ mắc sốt xuất huyết do sốt cao và mất nước qua đường da. Việc bổ sung đủ nước là điều cực kỳ quan trọng để duy trì cân bằng nước và điện giải trong cơ thể. Mẹ nên cho trẻ uống nước lọc, nước ép trái cây (đặc biệt là nước cam, chanh), nước dừa hoặc các loại nước điện giải theo chỉ định của bác sĩ. Nước sẽ giúp trẻ hạ sốt và giảm nguy cơ bị sốc do sốt xuất huyết.

1.2 Cung cấp năng lượng vừa đủ

Cơ thể trẻ cần thêm năng lượng để chống lại bệnh tật, tuy nhiên, do trẻ có thể bị mệt mỏi và chán ăn nên lượng thực phẩm cần cung cấp cần hợp lý, không quá nhiều nhưng đảm bảo đủ năng lượng. Các bữa ăn nên được chia nhỏ thành nhiều lần trong ngày với thực phẩm dễ tiêu như cháo, súp, và nước hầm xương. Như thế sẽ giúp trẻ dễ tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng hơn, đồng thời giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

1.3 Tăng cường vitamin và khoáng chất

Các loại vitamin, đặc biệt là vitamin C, rất quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng cho trẻ. Vitamin C có nhiều trong các loại trái cây như cam, quýt, dâu tây, kiwi, và rau xanh. Ngoài ra, vitamin A và các khoáng chất như kẽm, sắt cũng cần được bổ sung để hỗ trợ sự hồi phục và tái tạo tế bào trong cơ thể. 

1.4 Hạn chế thực phẩm khó tiêu và dầu mỡ

Hạn chế thực phẩm khó tiêu và dầu mỡ

Để tránh gánh nặng cho hệ tiêu hóa, mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn các thực phẩm giàu dầu mỡ, cay nóng, chiên xào hoặc thức ăn quá nhiều chất đạm. Những loại thực phẩm này không chỉ gây khó tiêu mà còn có thể làm trẻ cảm thấy khó chịu, buồn nôn. Nên ưu tiên các món ăn nhẹ nhàng, dễ tiêu như cháo trắng, cháo thịt bằm, súp gà, súp rau củ và các món hầm mềm để cơ thể trẻ dễ dàng hấp thu dinh dưỡng.

1.5 Theo dõi và điều chỉnh chế độ ăn phù hợp với từng giai đoạn của bệnh

Trong giai đoạn đầu khi trẻ bị sốt xuất huyết, trẻ có thể không có cảm giác thèm ăn do mệt mỏi và sốt cao. Lúc này, hãy ưu tiên việc bổ sung nước và chất lỏng là chính. Khi trẻ dần hồi phục và bắt đầu cảm thấy thèm ăn hơn, cha mẹ có thể tăng dần lượng thực phẩm bổ sung vào chế độ ăn, nhưng vẫn duy trì những món ăn nhẹ nhàng và dễ tiêu hóa. 

Mẹ cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ về chế độ dinh dưỡng và cách chăm sóc phù hợp để đảm bảo sức khỏe tối ưu cho con trẻ trong giai đoạn này mẹ nhé.

Nhu cầu ăn uống và khả năng hấp thu dinh dưỡng sẽ khác nhau theo các thời kỳ phát triển của trẻ, nên mẹ cần điều chỉnh khẩu phần phù hợp với độ tuổi của bé.

2. Trẻ bị sốt xuất huyết nên ăn gì?

Trong giai đoạn bị sốt xuất huyết, trẻ cần một chế độ dinh dưỡng nhẹ nhàng, dễ tiêu hóa nhưng vẫn đủ chất để giúp cơ thể nhanh chóng hồi phục. Dưới đây là các loại thực phẩm mẹ có thể bổ sung vào thực đơn hằng ngày cho bé:

2.1 Cháo loãng

Cháo loãng là lựa chọn lý tưởng cho trẻ bị sốt xuất huyết

Cháo loãng là lựa chọn lý tưởng cho trẻ bị sốt xuất huyết vì dễ tiêu hóa và cung cấp đủ năng lượng. Mẹ có thể nấu cháo trắng hoặc kết hợp với thịt nạc băm nhuyễn, thêm chút rau củ xay để tăng hương vị và giá trị dinh dưỡng cho trẻ.

Những món ăn mềm, loãng đặc biệt phù hợp với bé bị rối loạn tiêu hóa trong giai đoạn sốt xuất huyết.

2.2 Súp

Súp cũng là món ăn dễ tiêu và giàu dinh dưỡng, phù hợp cho trẻ bị sốt xuất huyết. Các loại súp gà, súp rau củ hay súp thịt bò băm nhuyễn giúp bổ sung protein, vitamin, và khoáng chất, đồng thời cung cấp năng lượng cần thiết cho cơ thể trẻ trong giai đoạn phục hồi.

2.3 Sữa, sữa chua

Sữa và sữa chua là nguồn dinh dưỡng tốt giúp cung cấp năng lượng, canxi, và protein, đặc biệt là sữa chua còn giúp tăng cường hệ tiêu hóa. Mẹ có thể cho trẻ dùng các loại sữa công thức phù hợp với độ tuổi hoặc sữa tươi tiệt trùng, đồng thời bổ sung thêm sữa chua để trẻ dễ hấp thu hơn.

2.4 Trái cây chín mềm

Trái cây chín mềm như chuối, xoài, đu đủ, táo hấp mềm, hoặc lê rất giàu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin C, giúp tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ. Trái cây chín dễ tiêu hóa và có thể ăn trực tiếp hoặc xay nhuyễn để trẻ dễ ăn hơn.

2.5 Rau củ luộc nhừ, xay nhuyễn

Rau củ luộc nhừ xay nhuyễn hỗ trợ tiêu hóa tốt

Rau củ giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, giúp hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp dinh dưỡng cho trẻ. Mẹ có thể luộc nhừ và xay nhuyễn các loại rau củ như cà rốt, bí đỏ, súp lơ, khoai tây để dễ ăn và bổ sung dinh dưỡng cho bé.

2.6 Thịt nạc hấp, luộc

Thịt nạc là nguồn cung cấp protein quan trọng, giúp cơ thể trẻ phục hồi nhanh chóng. Thịt nạc luộc hoặc hấp giữ được dinh dưỡng và dễ tiêu hóa hơn các món chiên xào. Mẹ có thể băm nhỏ hoặc xay nhuyễn thịt nạc để kết hợp với cháo hoặc súp cho bé ăn dễ dàng.

2.7 Nước chanh

Nước chanh tươi chứa nhiều vitamin C giúp tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ thanh lọc cơ thể. Mẹ có thể pha nước chanh loãng với ít đường hoặc mật ong (với trẻ trên 1 tuổi) để cung cấp thêm năng lượng và nước cho bé trong quá trình phục hồi.

2.8 Nước dừa

Nước dừa là loại thức uống tự nhiên giàu khoáng chất như kali và natri, giúp cân bằng điện giải và bổ sung nước cho trẻ bị sốt xuất huyết. Đây là lựa chọn tuyệt vời để duy trì lượng nước trong cơ thể và hỗ trợ quá trình hồi phục.

2.9 Thực phẩm giàu sắt

Thực phẩm giàu sắt giúp trẻ hồi phục sau sốt xuất huyết

Các loại thực phẩm giàu sắt như thịt bò, gan, rau bina, và các loại đậu rất cần thiết cho trẻ trong giai đoạn hồi phục sau sốt xuất huyết, bởi sắt giúp cơ thể sản sinh máu và cải thiện sức khỏe tổng thể. Mẹ nên kết hợp các loại thực phẩm giàu sắt với vitamin C để tăng khả năng hấp thụ sắt cho trẻ.

2.10 Thực phẩm giàu vitamin K

Vitamin K đóng vai trò quan trọng trong việc đông máu và phục hồi mạch máu bị tổn thương do sốt xuất huyết. Mẹ có thể bổ sung các loại thực phẩm giàu vitamin K như rau cải xanh, bông cải xanh, súp lơ, và các loại dầu thực vật vào thực đơn của trẻ để hỗ trợ quá trình phục hồi và ngăn ngừa xuất huyết.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý, giàu nước và các chất dinh dưỡng thiết yếu sẽ giúp trẻ phục hồi nhanh chóng và vượt qua giai đoạn sốt xuất huyết một cách hiệu quả.

3. Trẻ bị sốt xuất huyết nên kiêng gì?

Trong quá trình chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết, bên cạnh việc bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, mẹ cũng cần lưu ý tránh cho bé ăn những loại thực phẩm gây hại hoặc khó tiêu. Những thực phẩm này có thể làm cho tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, khiến hệ tiêu hóa của bé bị quá tải. Dưới đây là những loại thực phẩm cần tránh:

3.1 Đồ ăn nhiều dầu mỡ

Thực phẩm chiên xào, đồ ăn nhiều dầu mỡ như khoai tây chiên, gà rán, hoặc các món chiên giòn có thể làm chậm quá trình tiêu hóa và gây khó chịu cho dạ dày của bé. Ngoài ra, các món ăn chứa nhiều dầu mỡ còn có thể làm tăng gánh nặng cho gan và khiến tình trạng sốt xuất huyết trầm trọng hơn.

3.2 Đồ ăn cay nóng

Đồ ăn cay, có nhiều gia vị như ớt, tiêu, tỏi không phù hợp cho trẻ bị sốt xuất huyết

Đồ ăn cay, có nhiều gia vị như ớt, tiêu, tỏi không phù hợp cho trẻ bị sốt xuất huyết vì chúng có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và làm cho bé cảm thấy khó chịu hơn. Đồ ăn cay nóng cũng có thể khiến cơ thể mất nước nhanh chóng, điều này không có lợi cho quá trình hồi phục.

3.3 Đồ ăn cứng, khó nhai

Các loại thực phẩm cứng, khó nhai như bánh mì khô, thịt dai hoặc các loại hạt cứng không thích hợp cho trẻ trong giai đoạn sốt xuất huyết. Những thực phẩm này khó tiêu hóa và có thể làm tổn thương niêm mạc miệng hoặc cổ họng, đặc biệt nếu bé đang bị viêm loét do sốt cao.

Trong trường hợp trẻ có kèm triệu chứng đường ruột, cha mẹ cần tìm hiểu riêng trẻ bị viêm ruột nên ăn gì để tránh làm bệnh nặng hơn.

3.4 Đồ uống có ga, nước ngọt

Đồ uống có ga và nước ngọt chứa nhiều đường và các chất phụ gia có thể gây tăng đường huyết đột ngột, làm suy yếu hệ miễn dịch. Đặc biệt, nước có ga có thể gây chướng bụng và khó tiêu, làm tăng cảm giác khó chịu trong cơ thể bé. Vì vậy, tốt nhất mẹ nên tránh cho bé uống các loại nước này khi bị sốt xuất huyết.

3.5 Trứng

Dù trứng giàu protein và dinh dưỡng, trong giai đoạn sốt xuất huyết, trứng có thể gây khó tiêu và làm tăng nhiệt độ cơ thể. Vì vậy, mẹ nên hạn chế cho bé ăn trứng khi bé đang trong quá trình hồi phục từ bệnh này.

Việc tránh các loại thực phẩm không phù hợp là rất quan trọng để giúp trẻ hồi phục nhanh chóng và tránh làm tình trạng sốt xuất huyết trở nên nặng hơn. Luôn đảm bảo rằng thực phẩm cho bé là dễ tiêu, giàu dinh dưỡng và giúp tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

4. Lưu ý quan trọng mẹ cần biết khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết tại nhà

Khi trẻ bị sốt xuất huyết, mẹ cần lưu ý những điều sau để đảm bảo bé được chăm sóc tốt nhất:

4.1 Cho bé uống nhiều nước

Sốt xuất huyết có thể gây mất nước nghiêm trọng, vì vậy mẹ cần đảm bảo cho bé uống đủ nước. Mẹ có thể cho bé uống nước lọc, nước dừa, nước chanh, hoặc dung dịch bù điện giải để giúp bé bổ sung lại lượng nước và khoáng chất bị mất.

4.2 Cho bé ăn nhiều bữa nhỏ giúp bé dễ tiêu hóa hơn

Cho bé ăn nhiều bữa nhỏ giúp bé dễ tiêu hóa hơn

Thay vì cho bé ăn ba bữa lớn, mẹ nên chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày để giúp bé dễ tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn. Lựa chọn các loại thức ăn nhẹ, dễ tiêu như cháo, súp, và rau củ luộc nhừ.

4.3 Lau mát cho bé nếu bé sốt cao

Khi bé bị sốt cao, mẹ có thể lau mát cho bé bằng nước ấm để hạ nhiệt độ. Đặc biệt, hãy lau vùng trán, nách và bẹn để giúp cơ thể bé thoát nhiệt nhanh hơn. Tuyệt đối không dùng nước lạnh hoặc đá để chườm, vì điều này có thể gây sốc nhiệt cho bé.

4.4 Cho bé mặc quần áo dài tay và ngủ màn

Để bảo vệ bé khỏi muỗi đốt, mẹ nên cho bé mặc quần áo dài tay và đảm bảo bé ngủ trong màn. Việc này giúp tránh muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết sang người khác hoặc làm tình trạng của bé nặng hơn.

4.5 Liên tục đo nhiệt độ thường xuyên

Theo dõi nhiệt độ của bé thường xuyên để phát hiện những dấu hiệu bất thường. Nếu nhiệt độ của bé tiếp tục tăng cao hoặc không hạ sau khi đã dùng thuốc hạ sốt, mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay.

4.6 Luôn chú ý quan sát các dấu hiệu bất thường ở bé

Trong quá trình chăm sóc tại nhà, mẹ cần quan sát kỹ các dấu hiệu bất thường như xuất huyết dưới da, nôn mửa nhiều, đau bụng dữ dội, hoặc mệt mỏi cực độ. Nếu xuất hiện các triệu chứng này, mẹ cần đưa bé đến bệnh viện ngay để được điều trị kịp thời.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý và chăm sóc đúng cách là yếu tố then chốt giúp trẻ bị sốt xuất huyết nhanh chóng phục hồi. Việc lựa chọn các thực phẩm giàu dưỡng chất, dễ tiêu hóa và tránh những món ăn gây khó chịu cho hệ tiêu hóa sẽ giúp bé tăng cường sức đề kháng, hạn chế biến chứng. Hãy luôn theo dõi sát tình trạng của bé, đảm bảo bé được cung cấp đủ nước và đến gặp bác sĩ ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Dinh dưỡng Mẹ và Bé luôn đồng hành cùng với mẹ trên hành trình phía trước để giúp bé hồi phục sức khỏe nhanh chóng nhất có thể. Hy vọng qua bài viết mẹ cũng đã biết cho trẻ bị sốt xuất huyết nên ăn gì và kiêng gì. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh!