Bé nên ăn gì và không nên ăn gì khi bị rối loạn tiêu hóa? Theo chuyên gia dinh dưỡng

Bài viết được thẩm định bởi GS.TS.BS. Nguyễn Ngọc Sáng, Phó Chủ tịch Hội Thận - Tiết niệu - Lọc máu và Ghép tạng trẻ em Việt Nam, Giảng viên cao cấp, Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Dược Hải Phòng

Trẻ bị rối loạn tiêu hoá là tình trạng phổ biến, gây khó tiêu, tiêu chảy, táo bón và giảm hấp thu dưỡng chất. Khi hệ tiêu hoá hoạt động kém, quá trình hấp thu dưỡng chất bị suy giảm, lâu dài có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, chậm tăng trưởng và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý khác. Trong bài viết này, chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ chia sẻ những loại thực phẩm nên cho bé ăn khi bị rối loạn tiêu hóa để giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh hơn và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ nhé.

1. Biểu hiện thường gặp khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hoá ở trẻ thường có nhiều dấu hiệu khác nhau, phản ánh tình trạng chức năng đường tiêu hoá chưa hoàn thiện. Dưới đây là một số biểu hiện phổ biến khi bé bị rối loạn tiêu hoá:

• Táo bón: Xuất hiện khi trẻ ăn thực phẩm cứng, nhiều dầu mỡ hoặc đạm khó tiêu. Táo bón khiến trẻ biếng ăn, kéo dài có thể dẫn tới suy dinh dưỡng và chậm phát triển so với trẻ cùng tuổi.
• Tiêu chảy: Trẻ đi phân lỏng nhiều lần trong ngày, dễ mất nước và chất điện giải. Nếu không được xử lý kịp thời, tiêu chảy có thể nguy hiểm đến tính mạng. Cần cho trẻ uống đủ nước, bổ sung điện giải và ăn thực phẩm mềm, dễ tiêu. Khi bé bị tiêu chảy phải làm sao là thắc mắc của nhiều phụ huynh, trong đó việc bù nước, điện giải và điều chỉnh chế độ ăn là ưu tiên hàng đầu.
• Phân sống, lẫn chất nhầy, đầy bụng: Là dấu hiệu loạn khuẩn đường ruột do mất cân bằng giữa vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại, làm giảm hấp thu và gây khó chịu cho trẻ.
• Nôn trớ, trào ngược dạ dày - thực quản: Gặp ở hơn 60% trẻ nhỏ trong những tháng đầu đời do hệ tiêu hoá chưa hoàn thiện. Trẻ bị trào ngược kéo dài có thể gặp biến chứng hô hấp, suy dinh dưỡng, chậm lớn và ảnh hưởng đến phát triển trí não, hành vi.

Rối loạn tiêu hóa kéo dài có thể ảnh hưởng đến các giai đoạn phát triển của trẻ, đặc biệt là chiều cao, cân nặng và khả năng hấp thu dưỡng chất.

Rối loạn tiêu hoá ở trẻ biểu hiện qua nhiều dấu hiệu, cho thấy hệ tiêu hoá còn non nớt

2. Bé nên ăn gì và không nên ăn gì khi bị rối loạn tiêu hóa?

Khi bị rối loạn tiêu hóa ở trẻ em, nhiều phụ huynh thắc mắc trẻ nên ăn gì, kiêng gì và cách chăm sóc phù hợp. Dưới đây là những hướng dẫn thiết thực cho trẻ rối loạn tiêu hóa, giúp cải thiện hệ tiêu hoá, giảm triệu chứng và bảo vệ sức khỏe toàn diện.

2.1 Bé bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì để mau khỏi?

Khi bé bị rối loạn tiêu hóa, chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chức năng tiêu hóa và hỗ trợ phục hồi sức khỏe. Một số thực phẩm nên ưu tiên cho bé ăn bao gồm:

• Chuối: Chứa pectin giúp hỗ trợ tiêu hóa và điều hòa đại tiện, đồng thời giàu kali, bổ sung chất điện giải khi trẻ bị tiêu chảy hoặc nôn mửa. Chuối cũng cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện.
• Sốt táo: Táo nấu chín chứa nhiều pectin và chất xơ, giúp giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như táo bón, đồng thời dễ tiêu hóa hơn so với táo tươi và cung cấp năng lượng cho trẻ.
• Các món từ gạo: Cơm trắng, cháo xay, cháo hạt… là thực phẩm dễ tiêu, không tạo áp lực lên hệ tiêu hóa, giúp kiểm soát tình trạng tiêu chảy hiệu quả.
• Rau xanh: Bổ sung vitamin và khoáng chất thiết yếu, hỗ trợ tiêu hóa chất béo và cải thiện chức năng đường ruột, đồng thời ngăn ngừa tình trạng khó tiêu.
• Thịt gà: Thịt gà ít chất béo bão hòa, dễ tiêu hóa và giàu protein. Enzyme trong thịt gà giúp làm dịu dạ dày và hỗ trợ hấp thu dưỡng chất.
• Sữa chua: Chứa vi khuẩn có lợi giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, cải thiện chức năng tiêu hóa. Lưu ý chọn loại phù hợp nếu trẻ gặp tình trạng bất dung nạp lactose.
• Ngũ cốc nguyên hạt: Cung cấp protein, chất xơ và các dầu thực vật tự nhiên, thúc đẩy hệ tiêu hóa khỏe mạnh và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ.

Việc lựa chọn đúng thực phẩm khi bé bị tiêu chảy nên ăn gì sẽ giúp giảm số lần đi ngoài và hỗ trợ đường ruột phục hồi nhanh hơn.

Sữa chua là một trong những thực phẩm an toàn hỗ trợ giảm tình trạng rối loạn tiêu hóa ở trẻ 

2.2 Thực phẩm nên tránh khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa

Khi chăm sóc trẻ bị rối loạn tiêu hóa, một số loại thực phẩm có thể làm tình trạng nặng hơn và cần hạn chế những sản phẩm dưới đây:

• Đồ ăn nhanh, khó tiêu: Bao gồm thịt hộp, xúc xích, pizza, hamburger, thịt xông khói… làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa non nớt của trẻ.
• Nên tránh thực phẩm nhiều đường như kẹo, bánh, nước ngọt và các loại đậu giàu chất xơ, vì chúng có thể làm tình trạng tiêu chảy kéo dài.
• Hạn chế thực phẩm giàu tinh bột như đậu, bắp và thức ăn nhiều chất béo, vì chúng khiến phân cứng hơn, làm trẻ khó đi tiêu.
• Trẻ không dung nạp lactose: Nếu trẻ có dấu hiệu khó tiêu sau khi uống sữa, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để chọn loại sữa ít lactose, phù hợp với hệ tiêu hóa của trẻ.

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên hạn chế ăn bánh, kẹo 

3. Cách phòng ngừa rối loạn tiêu hóa hiệu quả cho trẻ em

Trẻ bị rối loạn tiêu hoá là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu cha mẹ biết cách chăm sóc đúng. Để bảo vệ hệ tiêu hoá và sức khỏe toàn diện của trẻ, phụ huynh nên lưu ý những biện pháp sau:

• Cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong 4 - 6 tháng đầu: Giúp nâng cao hệ miễn dịch và hỗ trợ hệ tiêu hoá phát triển khỏe mạnh.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học: Đảm bảo thực phẩm sạch, giàu dưỡng chất, hạn chế đồ ăn chứa nhiều chất bảo quản để bảo vệ đường tiêu hoá của trẻ.
• Không cho trẻ ăn hoặc bú quá no: Tránh hiện tượng chướng bụng, đầy hơi và khó tiêu.
• Tạo thói quen đi ngoài đều đặn: Theo dõi tình trạng phân của trẻ giúp sớm phát hiện dấu hiệu rối loạn tiêu hoá.
• Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường: Làm giảm nguy cơ nhiễm vi khuẩn, virus gây các vấn đề tiêu hoá.
• Tiêm phòng đầy đủ: Ngăn ngừa các bệnh lý liên quan đến đường tiêu hoá và bảo vệ sức khỏe toàn diện.
• Khám bác sĩ khi cần thiết: Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu rối loạn tiêu hoá, đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị đúng cách, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc mẹo dân gian.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học cho bé để phòng ngừa rối loạn tiêu hóa

4. Gợi ý thực đơn giàu dinh dưỡng và hỗ trợ tiêu hóa cho bé 

Để hệ tiêu hoá của bé hoạt động tốt và hấp thu dưỡng chất hiệu quả, ba mẹ nên xây dựng thực đơn cân đối, đa dạng thực phẩm. Những món ăn dễ tiêu, giàu vitamin và khoáng chất sẽ giúp bé phát triển khỏe mạnh hơn mỗi ngày. Dưới đây là gợi ý thực đơn phù hợp cho bé:

Thực đơn dinh dưỡng cho bé từ 7- 8 tháng tuổi

Danh sách món ăn:

• Bữa trưa: Bột cá quả cải ngọt, dâu tây
• Bữa tối: Bột chim bồ câu cà rốt, chuối tiêu

Bảng thông tin dinh dưỡng của thực đơn: Giá trị dinh dưỡng của món ăn được tính toán để đảm bảo thực đơn đáp ứng tiêu chuẩn dinh dưỡng của Bộ Y tế

Thực đơn dinh dưỡng cho bé từ 9 - 11 tháng tuổi

Danh sách món ăn:

• Bữa Sáng: Bột chim cút cải ngọt cà rốt, Nước quýt tươi
• Bữa Trưa: Bột cá quả bí đỏ hành tây, Chuối tây
• Bữa Tối: Bột thịt gà súp lơ xanh phô mai, Dưa hấu
• Bữa Phụ: Xoài dầm sữa chua

Bảng thông tin dinh dưỡng của thực đơn: Giá trị dinh dưỡng của món ăn được tính toán để đảm bảo thực đơn đáp ứng tiêu chuẩn dinh dưỡng của Bộ Y tế: 

Thực đơn dinh dưỡng cho bé từ 12 - 18 tháng tuổi

Danh sách thực đơn: 

• Bữa Sáng: Mì chũ nấu thịt
• Bữa Trưa: Cháo tôm thịt rau cải xanh, Nước cam tươi
• Bữa Chiều: Cháo thịt bò bí đỏ phô mai, Xoài
• Bữa Phụ: Sữa mẹ
• Bữa Tối: Cháo cá chép cải ngọt nấm rơm, Nho

Bảng thông tin dinh dưỡng của thực đơn: Giá trị dinh dưỡng của món ăn được tính toán để đảm bảo thực đơn đáp ứng tiêu chuẩn dinh dưỡng của Bộ Y tế: 

>>> Khám phá ngay Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng cho bé để lựa chọn hàng trăm món ăn phù hợp với từng độ tuổi và nhu cầu phát triển của con.

Trong nhiều trường hợp, rối loạn tiêu hóa có thể tiến triển thành viêm đường ruột ở trẻ em nếu không được chăm sóc và điều chỉnh dinh dưỡng kịp thời.

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa được cải thiện và phòng ngừa hiệu quả khi phụ huynh nắm rõ nguyên nhân, nhận biết sớm các triệu chứng và áp dụng chế độ ăn uống cùng sinh hoạt hợp lý. Để trẻ tiêu hóa tốt, hấp thu dưỡng chất đầy đủ và phát triển toàn diện, các mẹ hãy tham khảo chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé với Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng từ các chuyên gia dinh dưỡng uy tín.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn