Bé bị nghẹt mũi thì phải làm sao? Cách trị nghẹt mũi nhanh cho bé tại nhà

Bài viết được thẩm định bởi GS.TS.BS. Nguyễn Ngọc Sáng, Phó Chủ tịch Hội Thận - Tiết niệu - Lọc máu và Ghép tạng trẻ em Việt Nam, Giảng viên cao cấp, Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Dược Hải Phòng

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường xuyên bị nghẹt mũi, sổ mũi. Tình trạng này tuy không quá nguy hiểm nhưng lại là "kẻ thù" lớn nhất của giấc ngủ và việc bú mẹ của bé, khiến con quấy khóc, khó chịu, thậm chí là bỏ bú. Là cha mẹ, chắc chắn bạn luôn mong muốn tìm kiếm những cách trị nghẹt mũi cho bé hiệu quả tại nhà một cách an toàn và nhanh chóng nhất. Trong bài viết này, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ chia sẻ những phương pháp trị bệnh đơn giản.

1. Nguyên nhân khiến trẻ bị nghẹt mũi, khó thở

Trẻ nhỏ rất dễ bị nghẹt mũi do nhiều nguyên nhân khác nhau, đặc biệt trong giai đoạn thời tiết thay đổi hoặc môi trường sống thiếu vệ sinh. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến:

• Không khí thiếu ẩm: Niêm mạc mũi của trẻ còn mỏng manh nên khi độ ẩm không khí thấp, mũi bị khô, dịch nhầy ứ đọng khiến bé nghẹt mũi hay khụt khịt khi ngủ.
• Dị nguyên trong môi trường: Bụi nhà, phấn hoa, lông thú cưng hay khói thuốc đều có thể gây kích ứng. Điều này sẽ làm trẻ hắt hơi hoặc nghẹt mũi kéo dài.
• Nhiễm lạnh hoặc mắc cúm: Hệ miễn dịch yếu khiến trẻ dễ mắc cảm lạnh, cảm cúm. Khi đó, bé thường kèm theo các triệu chứng như sổ mũi, ho hoặc sốt nhẹ.
• Viêm amidan: Khi amidan sưng hoặc phì đại, đường thở sẽ bị cản trở. Điều này khiến cho bé bị nghẹt mũi, chảy nước mũi và xảy ra hiện tượng khó thở khi ngủ.
• Viêm mũi dị ứng: Là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ hắt hơi liên tục, ngứa và chảy nước mũi trong. Nên cho trẻ tránh xa các yếu tố gây dị ứng và vệ sinh mũi.
• Viêm xoang: Khi dịch mũi đặc, kéo dài nhiều ngày, thậm chí có màu vàng hoặc xanh, đó có thể là dấu hiệu của viêm xoang. Tình trạng này khiến trẻ bị nghẹt mũi dai dẳng.
• Dị vật trong mũi: Trẻ nhỏ hiếu động có thể vô tình nhét đồ vật vào mũi, gây tắc nghẽn một bên và chảy nước mũi liên tục. Nếu nghi ngờ nguyên nhân này, tuyệt đối không được tự lấy dị vật mà nên đưa bé đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ.
• Lệch vách ngăn mũi: Một số trường hợp nghẹt mũi có thể do vách ngăn mũi lệch bẩm sinh hoặc chấn thương. Bác sĩ cần kiểm tra để có hướng điều trị phù hợp.

Tình trạng nghẹt mũi ở trẻ cũng thường thay đổi theo các giai đoạn phát triển của trẻ, nhất là giai đoạn sơ sinh và những năm đầu đời.

Trẻ nhỏ rất dễ nghẹt mũi do nhiều nguyên nhân khác nhau

2. Bé bị nghẹt mũi phải làm sao? 

Để giải đáp thắc mắc bé bị nghẹt mũi phải làm sao, cha mẹ cần nắm vững các phương pháp an toàn và hiệu quả. Sau đây là cách chữa nghẹt mũi cho trẻ đơn giản ngay tại nhà:

Vệ sinh mũi cho bé bằng nước muối sinh lý đúng cách

Bé nghẹt mũi phải làm sao? Phụ huynh có thể rửa mũi cho bé bằng nước muối sinh lý chỉ  rửa 1–2 lần/ngày, vì rửa quá nhiều gây kích ứng niêm mạc. Nước muối giúp làm sạch dịch nhầy, bụi bẩn và các tác nhân gây dị ứng trong mũi. Bạn nên thực hiện nhẹ nhàng từ 1 đến 2 lần/ngày, để không gây khó chịu hay tổn thương niêm mạc mũi.

Sử dụng bóng hút mũi

Bóng hút mũi là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp hút sạch dịch nhầy còn đọng trong mũi, cải thiện đường thở ngay lập tức. Khi thực hiện, cha mẹ cần thao tác nhẹ nhàng, không đưa quá sâu vào mũi để tránh tổn thương niêm mạc. Đây là phương pháp nhanh chóng có thể áp dụng kịp thời để bé cảm thấy dễ chịu hơn cho những tình trạng nghẹt mũi, thở khụt khịt khi đi ngủ.

Trường hợp nghẹt mũi kèm ho, sốt kéo dài, cha mẹ nên kết hợp theo dõi chế độ ăn phù hợp như trẻ bị viêm phổi nên ăn cháo gì để hỗ trợ hồi phục.

Bóng hút mũi giúp lấy sạch dịch nhầy còn đọng trong mũi bé

Xông hơi

Trẻ bị sổ mũi nghẹt mũi phải làm sao? Bạn có thể thử phương pháp xông hơi với nước ấm để giúp làm lỏng dịch nhầy và giảm tình trạng tắc nghẽn mũi. Cha mẹ nên để con cách hơi nước khoảng 30 - 50 cm và xông chỉ trong 5 - 10 phút, tránh cho bé cúi quá sát hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước quá nóng có thể gây bỏng. Phương pháp này cũng hỗ trợ bé ngủ ngon hơn và giảm khó chịu do.

Massage mũi cho bé

Massage mũi cho bé là một trong những cách trị nghẹt mũi cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hiệu quả. Massage nhẹ nhàng vùng sống mũi giúp kích thích tuần hoàn, làm dịch nhầy lưu thông và thông thoáng lỗ mũi. Đây là một trong những mẹo đơn giản, dễ thực hiện mà không cần dùng thuốc. Cha mẹ có thể áp dụng đều đặn hàng ngày để cải thiện hô hấp cho bé mỗi ngày.

Chườm ấm vùng tai

Chườm ấm vùng tai giúp giảm áp lực do tắc nghẽn mũi, đồng thời hỗ trợ thông xoang và đường thở. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với trẻ bị nghẹt mũi kèm khó chịu hoặc đau đầu, giúp bé thư giãn và dễ thở hơn. Khi thực hiện, nên dùng khăn ấm hoặc túi chườm, tránh quá nóng, là cách đơn giản để tình trạng nghẹt của bé mũi nhanh chóng được cải thiện hơn.

Vỗ lưng cho bé

Vỗ lưng nhẹ nhàng giúp long đờm, làm dịch nhầy trong đường thở loãng và dễ thở hơn. Đây là phương pháp thường được khuyến khích khi trẻ bị nghẹt mũi, đặc biệt với trẻ sơ sinh không biết tự xì mũi. Khi thực hiện, hãy để bé nằm nghiêng hoặc sấp, vỗ nhẹ từ trên xuống, kết hợp với các biện pháp khác như vệ sinh mũi hàng ngày để đạt hiệu quả tốt nhất có thể.

Sử dụng máy tạo độ ẩm

Máy tạo độ ẩm giúp duy trì không khí trong phòng đủ ẩm, từ đó làm giảm khô niêm mạc mũi và tình trạng tắc nghẽn. Đây là cách hỗ trợ dài hạn cho những gia đình thắc mắc bé bị nghẹt mũi phải làm sao, đặc biệt trong mùa hanh khô hoặc khi sử dụng điều hòa. Bạn cần phải giữ không khí ẩm vừa phải để giúp phòng ngừa trẻ bị sổ mũi nghẹt mũi bị tái phát lại nhiều lần.

Máy tạo ẩm giữ không khí đủ ẩm, giúp giảm khô mũi và hạn chế nghẹt mũi cho bé 

3. Mẹo dân gian chữa nghẹt mũi cho trẻ nhỏ

Nghẹt mũi là triệu chứng thường gặp, gây khó chịu, ảnh hưởng đến giấc ngủ và việc bú mẹ của trẻ. Các biện pháp hỗ trợ tại nhà có thể giúp cải thiện triệu chứng, nhưng không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị y tế. Cha mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ nếu trẻ có triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng:

• Sử dụng nước muối sinh lý (0.9%): Đây là phương pháp vệ sinh mũi được khuyến nghị hàng đầu. Nhỏ nước muối sinh lý giúp làm loãng dịch nhầy, làm sạch khoang mũi, hỗ trợ thông thoáng đường thở.
• Tạo độ ẩm bằng hơi nước ấm: Cho trẻ ngồi trong phòng tắm có hơi nước ấm hoặc đặt trẻ gần chậu nước ấm (đảm bảo an toàn, tránh tiếp xúc trực tiếp với nước nóng) để hơi nước đi vào mũi, giúp làm mềm và loãng dịch tiết.
• Tắm nước ấm: Việc tắm nước ấm không chỉ giúp thư giãn mà hơi ấm còn hỗ trợ làm dịu niêm mạc đường hô hấp và giảm nghẹt mũi tạm thời.
• Massage vùng mũi: Dùng ngón tay vuốt nhẹ nhàng dọc sống mũi và hai bên cánh mũi giúp kích thích tuần hoàn, từ đó hỗ trợ lưu thông khí.
• Điều chỉnh tư thế ngủ: Kê cao đầu và vai của trẻ một chút (bằng cách đặt vật kê dưới nệm hoặc chân giường, không kê gối trực tiếp dưới đầu trẻ sơ sinh) để giúp dịch mũi dễ dàng thoát ra và đường thở thông thoáng hơn khi ngủ.

Khi trẻ bị ho sổ mũi cha mẹ phải làm sao là thắc mắc thường gặp, việc xử lý đúng ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế biến chứng hô hấp.

4. Khi nào thì cần đưa trẻ bị nghẹt mũi đi khám bác sĩ?

Dù phần lớn trường hợp trẻ bị nghẹt mũi có thể tự cải thiện tại nhà, nhưng nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường, cha mẹ không nên chủ quan mà cần theo dõi kỹ càng. Dưới đây là những trường hợp cần đưa bé đi khám bác sĩ để đảm bảo an toàn và kịp thời xử lý:

• Trẻ sốt cao kéo dài không giảm dù đã chăm sóc tại nhà.
• Dịch mũi màu xanh hoặc vàng, có mùi khó chịu.
• Thở nhanh hoặc khó thở, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi.
• Bé đau tai, kéo tai nhiều - dấu hiệu viêm tai giữa.
• Xuất hiện phát ban kèm nghẹt mũi, sổ mũi.
• Mặt sưng ở trán, mắt hoặc má, nghi viêm xoang.
• Nghẹt mũi hơn 2 tuần không cải thiện.
• Bé biếng ăn, bú kém, mệt mỏi.
• Quấy khóc nhiều hoặc đau đớn bất thường.

Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được thăm khám và tư vấn kịp thời. Khi đó, các bác sĩ sẽ hướng dẫn cách trị nghẹt mũi cho bé đúng cách, giúp con mau chóng khỏe mạnh và hạn chế nguy cơ tái phát.

Cha mẹ cũng cần đặc biệt lưu ý tình huống bé bị sặc sữa vào phổi phải làm sao, vì đây là nguyên nhân dễ dẫn đến viêm phổi và nghẹt mũi kéo dài.

Khi thấy những dấu hiệu trên, cha mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời

5. Các biện pháp giúp phòng ngừa nghẹt mũi ở trẻ

Để cách trị nghẹt mũi cho bé đạt hiệu quả lâu dài, cha mẹ cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngay trong sinh hoạt hằng ngày. Việc chăm sóc và bảo vệ đúng cách sẽ giúp bé hạn chế tái phát, luôn khỏe mạnh và hô hấp tốt hơn.

• Giữ ấm cơ thể cho bé, đặc biệt là cổ, ngực và bàn chân khi trời lạnh.
• Duy trì độ ẩm không khí bằng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước ấm trong phòng.
• Vệ sinh mũi thường xuyên bằng nước muối sinh lý để loại bỏ bụi bẩn, dịch nhầy.
• Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc, bụi, lông thú cưng, những tác nhân dễ gây dị ứng.
• Tăng sức đề kháng bằng chế độ ăn giàu vitamin, uống đủ nước và vận động nhẹ.
• Tiêm phòng đầy đủ theo khuyến cáo để phòng ngừa bệnh hô hấp và nghẹt mũi.

Trên đây là những cách trị nghẹt mũi cho bé an toàn ngay tại nhà, giúp cha mẹ chăm sóc hô hấp cho con tốt hơn mỗi ngày. Nhận biết nguyên nhân, áp dụng đúng phương pháp và phòng ngừa sớm sẽ giúp bé nhanh hồi phục. Để được tư vấn chi tiết về dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe cho trẻ, bố mẹ có thể đăng ký tham gia Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé ngay!

* Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn