Trẻ ho về đêm: Nguyên nhân, cách chăm sóc và giảm ho hiệu quả

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Cơn ho khan kéo dài vào ban đêm ở trẻ không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng về tình trạng sức khỏe của con. Vậy trẻ ho về đêm có đáng ngại không và đâu là nguyên nhân gây ra hiện tượng này? Hãy cùng Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu chi tiết trong nội dung dưới đây để biết cách chăm sóc và hỗ trợ bé hiệu quả.

1. Nguyên nhân nào khiến trẻ ho về đêm?

Trẻ nhỏ là đối tượng dễ gặp các vấn đề về sức khỏe do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện,dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, môi trường và các bệnh lý đường thở. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ bị ho về đêm mà cha mẹ cần biết.

1.1 Do không khí khô, nhiệt độ thấp

Nhiệt độ ban đêm thường thấp hơn ban ngày, đặc biệt vào thời điểm giao mùa khi chênh lệch nhiệt độ có thể lên đến khoảng 10°C. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, kết hợp với không khí khô vào ban đêm và việc sử dụng máy lạnh ở nhiệt độ thấp, có thể kích thích đường hô hấp và khiến trẻ ho nhiều hơn về đêm.

Trẻ ho về đêm có thể do sự chênh lệch nhiệt độ khi giao mùa

1.2 Do trẻ kích ứng, môi trường không sạch sẽ

Phòng ngủ không được vệ sinh thường xuyên có thể tích tụ nhiều bụi bẩn, đặc biệt trong chăn, gối và thú bông của trẻ. Đây là môi trường dễ chứa mạt bụi, phấn hoa, lông thú và vi khuẩn. Khi hít phải các tác nhân này trong lúc ngủ, trẻ có thể bị kích thích đường hô hấp và xuất hiện cơn ho về đêm đi kèm các biểu hiện như ngứa mũi, hắt hơi, nóng rát cổ họng và ngứa mắt.

1.3 Do tư thế ngủ của trẻ

Tư thế ngủ không phù hợp cũng có thể khiến trẻ ho về đêm. Khi trẻ nằm đầu quá thấp hoặc không được kê gối đúng cách, dịch mũi và chất nhầy dễ chảy xuống cổ họng, gây kích thích niêm mạc và khởi phát cơn ho trong lúc ngủ.

1.4 Do bé bị viêm xoang

Trẻ ho về đêm có thể liên quan đến viêm xoang, một tình trạng viêm nhiễm niêm mạc xoang hô hấp. Khi bị viêm xoang, niêm mạc sưng nề và tăng tiết dịch nhầy, khiến trẻ dễ nghẹt mũi và khó chịu. Vào ban đêm, khi trẻ nằm ngủ, dịch nhầy có xu hướng chảy xuống cổ họng, gây kích thích niêm mạc họng và khởi phát các cơn ho, đôi khi ho dữ dội từng cơn.

Bé bị viêm xoang có thể dẫn đến tình trạng ho nhiều về đêm

1.5 Do bé bị trào ngược dạ dày

Trào ngược dạ dày - thực quản cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ ho về đêm. Khi acid dịch vị trào ngược lên thực quản, có thể kích thích đường thở và gây phản xạ ho trong lúc trẻ ngủ.

Cơn ho do trào ngược thường dễ xuất hiện khi trẻ ăn quá no trước giờ đi ngủ. Lúc này, thức ăn chưa được tiêu hóa hết làm tăng nguy cơ trào ngược, từ đó kích ứng niêm mạc hô hấp và khiến trẻ ho nhiều hơn vào ban đêm.

1.6 Do trẻ bị giãn phế quản

Ở một số trẻ, tình trạng giãn phế quản có thể khiến việc hô hấp trở nên khó khăn hơn khi nằm so với lúc đứng. Điều này làm trẻ dễ xuất hiện khó thở và các cơn ho dữ dội trong khi ngủ. Khi nhận thấy những dấu hiệu này, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở nhi khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời.

1.7 Do trẻ bị viêm họng

Viêm họng là bệnh lý thường gặp ở trẻ nhỏ. Khi mắc viêm họng, các yếu tố môi trường vào ban đêm có thể làm niêm mạc họng bị kích thích, khiến trẻ ho nhiều hơn so với ban ngày. Tình trạng này thường đi kèm các biểu hiện như sốt, đau đầu và sưng hạch bạch huyết.

Viêm họng là một trong những nguyên nhân gây ho về đêm ở trẻ

1.8 Do bé bị bệnh hen suyễn

Hen suyễn là bệnh hô hấp mạn tính khiến đường thở trở nên nhạy cảm với thay đổi thời tiết và các tác nhân dị ứng. Khi tiếp xúc với những yếu tố kích thích này, phế quản có thể sưng nề, co thắt và tăng tiết dịch nhầy, gây ra các triệu chứng như khò khè, khó thở, tức ngực và ho. Vì vậy, nếu trẻ ho kéo dài, đặc biệt ho nhiều về đêm, cha mẹ cần lưu ý đến khả năng trẻ mắc hen suyễn.

1.9 Do bé bị chảy dịch mũi sau

Chảy dịch mũi sau là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ ho nhiều về đêm, đặc biệt là ho có đờm. Thông thường, đường hô hấp được bao phủ bởi một lớp chất nhầy có vai trò bảo vệ và lọc không khí. Khi trẻ bị nhiễm trùng hoặc dị ứng, lượng dịch nhầy tăng lên và chảy xuống cổ họng, gây kích thích niêm mạc. Tình trạng này không chỉ khởi phát cơn ho mà còn khiến trẻ đau rát họng, rõ rệt hơn vào ban đêm khi trẻ nằm ngủ.

1.10 Do trẻ bị ho gà

Tiếng thở khò khè xuất hiện sau cơn ho có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh ho gà ở trẻ. Dù đã được tiêm phòng, một số trẻ, đặc biệt là trẻ sơ sinh hoặc trẻ có hệ miễn dịch suy yếu, vẫn có nguy cơ mắc bệnh. Ở những trường hợp này, ho gà có thể gây ra các cơn ho dữ dội kèm tím tái, thậm chí ngừng thở, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng.

1.11 Do trẻ bị bệnh cúm

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ bị nhiễm virus cúm. Khi mắc cúm, trẻ thường xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho khan, nôn ói, kèm theo quấy khóc và chán ăn, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển. Nhiễm cúm cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ho khan ở trẻ cả ban ngày và ban đêm.

Trẻ thường bị ho khan cả ngày và đêm khi mắc bệnh cúm

1.12 Do bé bị bệnh viêm phổi

Viêm phổi là bệnh lý nghiêm trọng có thể khiến trẻ ho nhiều về đêm và kèm theo nôn ói. Bệnh thường đi cùng các triệu chứng như sốt cao, khó thở và đau ngực, làm trẻ mệt mỏi, biếng ăn và ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể.

2. Nên chăm sóc trẻ hay ho về đêm như thế nào?

Trẻ ho về đêm không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, khiến cha mẹ lo lắng. Dưới đây là những việc cha mẹ nên thực hiện khi trẻ ho nhiều vào ban đêm.

2.1 Làm sạch không gian phòng ngủ của bé

Để hạn chế tình trạng trẻ ho nhiều về đêm, cha mẹ nên giữ nhà cửa và phòng ngủ của trẻ luôn sạch sẽ, thông thoáng. Việc vệ sinh thường xuyên giúp loại bỏ các tác nhân kích ứng như bụi bẩn, lông vật nuôi, phấn hoa và khói thuốc lá.

Ngoài ra, sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ có thể giúp duy trì độ ẩm không khí phù hợp, hỗ trợ đường thở hoạt động dễ dàng hơn. Nhờ đó, dịch nhầy trong mũi được giảm bớt, góp phần hạn chế ho và nghẹt mũi ở trẻ.

2.2 Không nên cho bé ăn uống sát giờ đi ngủ

Nếu trẻ ăn quá gần giờ đi ngủ, thức ăn có thể lưu lại trong dạ dày và làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày - thực quản, từ đó gây ho về đêm. Vì vậy, cha mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn sát giờ ngủ. Ngoài ra, cần tránh cho trẻ sử dụng các thực phẩm dễ gây kích ứng như đồ cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ, món quá mặn, đồ ăn cứng hoặc nước ngọt có ga. Những thực phẩm này có thể làm kích thích niêm mạc hô hấp và khiến tình trạng ho vào ban đêm trở nên nặng hơn.

2.3 Cho trẻ ho về đêm uống đủ nước

Để duy trì độ ẩm cho đường thở, cha mẹ nên cho trẻ uống đủ nước ấm và bổ sung trái cây tươi nhằm hỗ trợ làm dịu niêm mạc hô hấp. Việc cung cấp đủ nước giúp giảm kích ứng và hạn chế tình trạng ho kéo dài.

Trước khi ngủ hoặc sau khi thức dậy, cha mẹ có thể cho trẻ uống một ly nước ấm pha mật ong để hỗ trợ làm dịu cổ họng và giảm ho nhờ đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn tự nhiên. Những biện pháp này cũng rất hữu ích như một cách tiêu đờm cho bé, giúp chất nhầy loãng hơn và bé dễ thở khi ngủ.

Lưu ý: Phương pháp này không áp dụng cho trẻ dưới 12 tháng tuổi vì trẻ có thể bị ngộ độc với một số hoạt chất có trong mật ong.

2.4 Làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý

Trước khi cho trẻ ngủ, có thể nhỏ khoảng 5 - 10 giọt nước muối sinh lý vào mũi để làm sạch và giữ ẩm niêm mạc mũi. Nước muối sinh lý được bán phổ biến tại các hiệu thuốc dưới nhiều dạng như ống nhỏ giọt, chai bóp hoặc dạng xịt. Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi, cha mẹ nên lựa chọn loại nước muối sinh lý chuyên dùng cho trẻ sơ sinh và không chứa chất bảo quản để đảm bảo an toàn.

Làm sạch mũi bé bằng nước muối sinh lý khi bị ho về đêm

2.5 Điều chỉnh tư thế ngủ cho bé

Điều chỉnh tư thế ngủ của trẻ giúp đường thở thông thoáng hơn và hạn chế dịch nhầy chảy xuống cổ họng gây kích ứng. Để giảm ho về đêm, cha mẹ nên cho trẻ nằm ngửa, giữ cơ thể ở tư thế thẳng và kê đầu cao khoảng 15 - 20 cm.

2.6 Giữ ấm cho trẻ ho nhiều về đêm

Để giữ ấm cơ thể và hạn chế ho về đêm, cha mẹ nên cho trẻ mặc quần áo đủ ấm với chất liệu mềm mại, thoáng khí và tránh mặc quá nhiều lớp gây bí bách. Có thể đắp thêm chăn mỏng, chú ý giữ ấm vùng bụng và ngực. Việc mang tất giúp giữ ấm bàn chân, đồng thời đối với thời tiết lạnh, trẻ nên được đội mũ và quàng khăn để bảo vệ vùng đầu, tai và cổ khi ra ngoài.

Bên cạnh đó, cha mẹ cần duy trì nhiệt độ phòng phù hợp, không quá nóng hoặc quá lạnh, mức nhiệt lý tưởng cho trẻ sơ sinh khoảng 20 - 22°C. Trước giờ ngủ, có thể tắm cho trẻ bằng nước ấm để giúp cơ thể thư giãn và ngủ ngon hơn, đặc biệt tránh sử dụng nước quá nóng hoặc quá lạnh.

3. Có nên sử dụng thuốc nếu trẻ ho nhiều về đêm không?

Việc sử dụng thuốc ho ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi, có thể tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ và tương tác thuốc không mong muốn. Vì vậy, cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc cho trẻ khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.

Thay vào đó, khi trẻ ho kéo dài hoặc ho nhiều về đêm, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám. Dựa trên nguyên nhân cụ thể, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị và chỉ định loại thuốc phù hợp, an toàn cho trẻ.

4. Hướng dẫn cách trị ho ở trẻ bằng nguyên liệu tự nhiên

Trước khi sử dụng thuốc, nhiều cha mẹ ưu tiên áp dụng các biện pháp hỗ trợ từ nguyên liệu tự nhiên để giảm ho cho trẻ tại nhà. Những phương pháp này thường an toàn, dễ thực hiện và hỗ trợ làm dịu cổ họng hiệu quả. Dưới đây là hướng dẫn cách trị ho ở trẻ bằng nguyên liệu tự nhiên mà cha mẹ có thể tham khảo.

4.1 Sử dụng lá húng chanh giảm ho cho trẻ

Lá húng chanh trị ho là thảo dược thường được dùng để hỗ trợ giảm ho ở trẻ nhờ tác dụng làm loãng đờm và thanh nhiệt. Để sử dụng, cha mẹ lấy một vài lá húng chanh rửa sạch, giã nhuyễn rồi thêm khoảng 10 ml nước sôi và khuấy đều. Sau khi tinh chất trong lá hòa tan vào nước, chắt lấy phần nước cho trẻ uống 2 lần mỗi ngày và duy trì trong khoảng 2 ngày để hỗ trợ cải thiện cơn ho.

Lá húng chanh hỗ trợ giảm ho cho trẻ nhờ tác dụng loãng đờm và thanh nhiệt

4.2 Sử dụng chanh đào giảm ho về đêm

Chanh đào là nguyên liệu tự nhiên thường được dùng để hỗ trợ giảm ho ở trẻ nhờ đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn và khả năng làm loãng đờm. Phương pháp này giúp làm dịu cổ họng và cải thiện cảm giác khó chịu do ho.

Để chế biến, cha mẹ cắt lát chanh đào, cho vào chén cùng đường phèn rồi hấp cách thủy khoảng 15 - 20 phút. Sau khi để nguội, có thể cho trẻ uống 3 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng một thìa cà phê để hỗ trợ giảm ho.

Lưu ý: Không áp dụng cho trẻ dưới 1 tuổi.

4.3 Giảm ho cho bé với lá hẹ chưng đường phèn

Lá hẹ kết hợp với đường phèn là bài thuốc dân gian thường được dùng để hỗ trợ giảm ho ở trẻ. Lá hẹ có đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn và giúp làm loãng đờm, trong khi đường phèn có tác dụng làm dịu cổ họng. Sự kết hợp này góp phần giảm kích ứng đường hô hấp và giúp trẻ dễ chịu hơn.

Để thực hiện, cha mẹ rửa sạch một ít lá hẹ tươi, cắt nhỏ rồi trộn với đường phèn và hấp cách thủy khoảng 10 phút. Sau đó, chắt lấy phần nước cho trẻ uống 2 lần mỗi ngày với lượng vừa phải để cải thiện cơn ho.

4.4 Giảm ho cho trẻ với quất chưng đường phèn

Quất có vị chua ngọt, tính mát và chứa pectin, vitamin cùng tinh dầu có tác dụng hỗ trợ làm loãng đờm, kháng viêm và giảm ho. Quất thường được dùng như một biện pháp hỗ trợ cải thiện ho ở trẻ nhờ đặc tính kháng khuẩn và kháng virus tự nhiên.

Hỗ trợ cải thiện tình trạng ho về đêm của trẻ với quất chưng đường phèn

Để sử dụng, cha mẹ chọn quất xanh rửa sạch, cắt nhỏ rồi cho vào chén cùng lượng đường phèn vừa đủ và hấp cách thủy khoảng 15 - 20 phút. Sau khi để nguội, chia thành nhiều lần cho trẻ uống trong ngày, mỗi lần khoảng một thìa cà phê để hỗ trợ giảm ho.

Lưu ý: Cách này không áp dụng cho trẻ dưới 1 tuổi.

>> Xem thêm cách chưng lê trị ho cho bé hiệu quả.

4.5 Giảm ho ở trẻ bằng cách sử dụng tỏi chưng

Tỏi chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe như vitamin C, vitamin E, canxi, selenium và đặc biệt là S-allyl cysteine, giúp hỗ trợ tăng cường miễn dịch. Ngoài ra, hợp chất allicin trong tỏi có khả năng kháng khuẩn, góp phần làm giảm kích ứng vùng họng. Cha mẹ có thể chưng tỏi với đường phèn để hỗ trợ làm dịu cơn ho cho trẻ.

Tuy nhiên, các mẹo dân gian trên chỉ có tác dụng hỗ trợ giảm triệu chứng, không thay thế phương pháp điều trị y khoa. Cha mẹ cần tuân thủ hướng dẫn và phác đồ điều trị của bác sĩ để giúp trẻ hồi phục an toàn và hiệu quả.

5. Những câu hỏi thường gặp về trẻ ho ban đêm

5.1 Vì sao trẻ thường ho nhiều hơn vào ban đêm?

Ban đêm trẻ thường ho nhiều hơn vì khi nằm ngủ, dịch nhầy trong mũi và họng dễ chảy xuống đường thở, gây kích thích ho. Ngoài ra, không khí lạnh và khô về đêm có thể làm niêm mạc đường hô hấp nhạy cảm hơn. Ban đêm cơ thể cũng giảm phản xạ nuốt và vận động, khiến đờm tích tụ nhiều hơn, làm cơn ho xuất hiện rõ rệt.

5.2 Trẻ ho về đêm có nguy hiểm không?

Trẻ ho về đêm thường không nguy hiểm nếu chỉ là ho nhẹ do cảm lạnh hoặc kích ứng đường hô hấp và bé vẫn ăn ngủ, chơi bình thường. Tuy nhiên, ho về đêm có thể đáng lo nếu kèm theo các dấu hiệu như: khó thở, thở rít, sốt cao kéo dài, ho dồn dập, nôn ói, tím tái hoặc bé mệt nhiều.

5.3 Bé ho về đêm ở trẻ kéo dài bao lâu thì hết?

Ho về đêm ở trẻ thường kéo dài khoảng 5 - 7 ngày nếu do cảm lạnh thông thường và sẽ giảm dần khi đường hô hấp hồi phục. Nếu cơn ho kéo dài trên 1 - 2 tuần, không thuyên giảm hoặc kèm sốt, khó thở, mệt nhiều, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để tìm nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp.

5.4 Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Cần đưa trẻ đi khám bác sĩ khi trẻ ho nhiều về đêm kèm theo các dấu hiệu sau:

• Khó thở, thở nhanh, thở rít hoặc lõm ngực;
• Sốt cao hoặc sốt kéo dài trên 2 - 3 ngày;
• Ho dồn dập, ho kéo dài trên 1 - 2 tuần không giảm;
• Trẻ mệt nhiều, bỏ bú/ăn kém, ngủ li bì;
• Nôn ói liên tục sau khi ho hoặc tím tái môi, da.

Qua các nguyên nhân và biện pháp xử lý tình trạng trẻ ho về đêm đã được chia sẻ ở trên, Dinh dưỡng Mẹ và Bé hy vọng đã cung cấp cho mẹ những thông tin khoa học, thiết thực để chăm sóc trẻ đúng cách. Việc theo dõi sát triệu chứng và can thiệp kịp thời sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp cho trẻ. Chúc mẹ luôn mạnh khỏe và an tâm đồng hành cùng con trong từng giai đoạn phát triển.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn