Bé đói nhưng không chịu bú bình? Nguyên nhân và giải pháp

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Nuôi con bằng sữa mẹ là phương pháp nuôi dưỡng tự nhiên, hiệu quả và tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tuy nhiên trong một số trường hợp khi mẹ không thể cho trẻ bú trực tiếp  (do mẹ không đủ sữa dù đã cố gắng hết sức, do cần bổ sung thêm sữa để chuẩn bị cai sữa, ăn dặm hoặc mẹ phải chia sẻ việc chăm sóc bé với người thân khác,…vv), khi đó cần tập cho trẻ bú bình

Nhưng trên thực tế mẹ sẽ gặp tình trạng  bé đói nhưng nhất quyết từ chối bú bình , đây là vấn đề khiến không ít phụ huynh lo lắng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến dinh dưỡng của con mà còn khiến mẹ căng thẳng. Vậy nguyên nhân bé đói nhưng không chịu bú bình là do đâu và và mẹ nên làm gì để con làm quen? Cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

1. Nguyên nhân khiến bé không chịu bú bình

Có rất nhiều nguyên nhân khiến bé không chịu bú bình, theo các chuyên gia của chương trinh dinh dưỡng mẹ và bé thì các nguyên nhân có thể kể đến là: 

• Bé quen với cảm giác bú mẹ: Nhiều trẻ sơ sinh đã hình thành thói quen bú mẹ ngay từ đầu nên bé không chịu bú bình do khác biệt về tư thế, mùi vị và cách ngậm núm ti. 
• Bé chưa thực sự đói: Trẻ rất thích cảm giác mút mát và nằm trong lòng mẹ nhưng khi trẻ không ti mẹ có thể do bé còn quá no. Trẻ chỉ thực sự bú bình khi cảm thấy vô cùng đói. Vậy nên các bà mẹ thường hay nhầm tưởng con rất nhanh đói.
• Bé chưa quen với bình sữa: Khi cho bé bú sữa bình, các phụ huynh cần cho bé thời gian để tập quen với điều đó. Bởi ti bình sẽ khác hoàn toàn với cảm giác nằm trong vòng tay mẹ và bú sữa mẹ.
• Do núm ti bình quá cứng: Trẻ đã quen với ti mẹ sẽ thấy một số loại núm ti bình cứng hơn, khó mút sữa hơn nên trẻ không hợp tác.
• Van chống sặc hoạt động kém: Van chống sặc trên bình sữa hoạt động kém, có thể gây tình trạng tràn sữa hoặc gây sặc cho bé. Trải nghiệm không thoải mái này khiến bé sợ bú bình ở những lần sau.
• Chưa quen sữa bột: Từ những ngày đầu tiên tập bé bú bình, các bà mẹ nên vắt sữa cho bé quen trước là pha sữa bột. Bởi bé khi chưa quen với mùi sữa bột sẽ từ chối và không chịu ti bình.
• Bé đang không khỏe trong người: Khi bị ốm, sốt hay đơn giản là đang mệt mỏi, bé có xu hướng ăn ít và từ chối bú bình. 
• Một số trẻ đến giai đoạn mọc răng: Lúc đó sẽ xảy ra tình trạng chống đối với bú bình. Do trẻ ngứa lợi nên thích cắn chặt răng vào núm ti chứ không chịu mút sữa.
• Có một số bé khó tính: thì có thể không chịu ti bình do không quen người lạ cho bú bình hoặc tư thế bú bình bố mẹ chọn không phù hợp với con làm con khó chịu.

Những bé mệt mỏi, ăn kém thường đi kèm tình trạng trẻ hay khóc đêm, ngủ không sâu giấc.

Rất nhiều mẹ gặp phải tình trạng bé đói nhưng không chịu bú bình

2. Bé đói nhưng không chịu bú bình thì phải làm sao? Giải pháp

Bé đói nhưng không chịu bú bình là tình huống khiến ba mẹ vừa lo lắng cho sức khỏe của con, vừa bối rối không biết nên xử lý thế nào. Để giúp bé hợp tác hơn và bú bình hiệu quả, ba mẹ có thể tham khảo giải pháp khi bé không chịu bú bình:

• Nên cho trẻ bú bình khi thật sự cảm thấy đói: Trẻ có thể ti mẹ bất kì lúc nào vì trẻ thích cảm giác gần gũi và nằm trong lòng mẹ. Vì vậy, mẹ có thể nhầm tưởng bé đói thường xuyên và áp dụng lịch cho bú bình giống như khi bú mẹ. Tuy nhiên, trẻ chỉ bú bình khi thật sự đói, nên nếu mẹ cho bé bú bình không đúng lúc thì bé dễ từ chối, quấy khóc và không hợp tác.
• Tạo môi trường thích hợp cho bé bú: Mẹ nên tạo cho bé một không gian yên tĩnh, thoải mái và quen thuộc khi cho bú bình, tránh tiếng ồn hay ánh sáng quá mạnh khiến bé mất tập trung. Giữ tư thế bế giống lúc cho bú mẹ, kết hợp vỗ về nhẹ nhàng cũng giúp bé cảm thấy an toàn và dễ làm quen với núm ti bình hơn.
• Cho bé làm quen với núm vú giả hay còn gọi là “ti giả”: Trước khi tập bú bình, mẹ nên cho bé làm quen với núm ti giả mềm, tiệt trùng sạch sẽ và có cảm giác giống ti mẹ. Bé có thể cắn, nhai rồi dần học cách mút và bú, từ đó dễ dàng chấp nhận bú bình hơn. Chỉ nên cho bé dùng ti giả trong thời gian ngắn và thay mới định kỳ để đảm bảo vệ sinh, an toàn.
• Tập cho bé bú bình bằng sữa mẹ: Để bé làm quen với bú bình, mẹ nên bắt đầu bằng cách vắt sữa mẹ vào bình để bé cảm thấy quen thuộc và dễ tiếp nhận hơn. Khi bé đã bú bình ổn định, có thể chuyển dần sang sữa công thức theo tỷ lệ tăng dần, như 3 cữ sữa mẹ - 1 cữ sữa công thức, rồi đến 2 cử sữa mẹ - 2 cử sữa công thức.
• Thay đổi tư thế cho bé bú: Khi cho bé bú bình, mẹ nên ngồi thoải mái và bế bé ở tư thế quen thuộc như khi bú mẹ để tạo cảm giác gần gũi. Giữ bình sữa nghiêng sao cho núm ti luôn đầy sữa để tránh bé nuốt phải không khí. Nếu bé chưa ngậm chắc núm, có thể nhẹ nhàng điều chỉnh để khuyến khích bé bú tốt hơn.
• Thay đổi núm ti: Mẹ nên chọn núm ti phù hợp với độ tuổi, chất liệu và tốc độ dòng chảy để bé bú dễ dàng hơn. Núm silicon bền chắc, giữ dáng tốt còn núm cao su sẽ có độ mềm cao hơn nhưng dùng không lâu. Ưu tiên chọn loại có hình dáng mô phỏng ti mẹ hoặc chỉnh nha để tạo cảm giác quen thuộc và hỗ trợ phát triển khoang miệng cho bé.

Việc ép bé bú không đúng thời điểm cũng có thể góp phần hình thành nguyên nhân gây béo phì ở trẻ em do rối loạn cảm giác đói, no.

Cách giúp bé bú bình hiệu quả và hợp tác hơn

3. Bé đói nhưng không chịu bú bình có bị thiếu dinh dưỡng không? 

Nếu trẻ không bú bình các bậc phụ huynh sẽ lo lắng liệu trẻ có ăn đủ nhu cầu mỗi ngày không, để nhận biết việc trẻ có được cung cấp đủ dinh dưỡng hay không thì cần theo dõi sự phát triển của bé và các dấu hiệu khác:

• Bé chậm tăng cân hoặc tăng cân không đạt tiêu chuẩn theo tháng tuổi, nếu nhận thấy sau khoảng 2 tuần trẻ học bú bình nhưng không tăng đạt tiêu chuẩn tức là việc cung cấp dinh dưỡng chưa đủ.
• Bé tiểu ít trong ngày, lượng nước đưa vào cơ thể trẻ lúc này chủ yếu dựa vào việc sử dụng sữa. Nhưng nếu trẻ bú không đủ thì lượng nước tiểu cũng giảm, nước tiểu không trong, mà có màu vàng.
• Hãy cho trẻ thời gian để tập quen với việc bú bình, tuy nhiên không nên cho bé tập sớm trước 2 tháng tuổi vì sẽ làm bé nhầm lẫn giữa ti mẹ và ti bình, một số bé có thể bỏ bú mẹ. Dù cảm nhận trẻ bú ít nhưng nếu vẫn lên cân đều đặn thì chứng tỏ trẻ bú đủ không cần lo lắng.

Khi dinh dưỡng không đảm bảo trong thời gian dài, bé hay bệnh vặt hơn do sức đề kháng suy giảm.

Nếu bé không chịu bú bình lâu ngày kèm theo kém hấp thu và chậm tăng trưởng

Nếu đã thử nhiều cách nhưng trẻ vẫn không chịu bú bình, để đảm bảo trẻ nhận đủ dưỡng chất, mẹ có thể:

• Đút sữa bằng thìa: Đây là cách tuy hơi mất thời gian nhưng vẫn đảm bảo bé tiếp nhận đủ lượng sữa cần thiết. Mỗi lần cho bé uống sữa bằng thìa, mẹ nên thực hiện từ tốn, nhẹ nhàng để tránh làm bé sợ hoặc khó chịu.
• Tập cho bé uống sữa bằng cốc: Với những bé lớn hơn có khả năng ngồi vững và cầm nắm, mẹ có thể hướng dẫn bé uống sữa bằng cốc. Ưu tiên chọn loại cốc phù hợp, an toàn và có thiết kế chống sặc để đảm bảo an toàn cho bé khi sử dụng.
• Kết hợp tăng thực đơn ăn dặm: Đối với trẻ đã bước vào giai đoạn ăn dặm nhưng vẫn uống quá ít sữa, mẹ có thể tăng khẩu phần ăn dặm một cách hợp lý. Đảm bảo bổ sung đầy đủ các nhóm dưỡng chất để bù đắp phần dinh dưỡng thiếu hụt từ sữa.

Đút sữa bằng thìa tuy tốn thời gian nhưng vẫn giúp bé nhận đủ lượng sữa cần thiết

Nếu tình trạng bé không chịu bú bình kéo dài và kèm theo dấu hiệu kém hấp thu, chậm tăng trưởng, ba mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng trước khi quyết định bổ sung các sản phẩm hỗ trợ chứa lysine, kẽm, selen, crom và vitamin nhóm B để kích thích sự thèm ăn, hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu. Tuy nhiên, tránh dùng nhiều loại bổ sung cùng lúc hoặc thay đổi liên tục để không ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của bé. Việc bổ sung cần có định hướng và tốt nhất nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng.

Với mong muốn đem đến những điều tốt đẹp nhất cho bé yêu, giúp các bậc phụ huynh khắc phục được tình trạng bé không chịu bú bình. Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé đã xây dựng Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng. Tại đây, mẹ có thể tham khảo các thực đơn có sẵn để bữa ăn thêm phần phong phú và đảm bảo dinh dưỡng cho cả mẹ và bé. Các bà mẹ có thể tham khảo thêm nhé!

Trên đây là một số hướng dẫn của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé giải đáp về vấn đề “bé đói nhưng không chịu bú bình”. Hy vọng cha mẹ có thể kiên nhẫn, cho bé thời gian để tập làm quen với việc này.

Nhiều phụ huynh cũng băn khoăn bé bú đêm nhiều hơn ngày phải làm sao để điều chỉnh lại nhịp ăn – ngủ cho con.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.