Hướng dẫn cách vỗ ợ hơi cho bé theo lời khuyên của bác sĩ

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương

Trẻ sau khi bú thường gặp phải tình trạng đầy hơi, đặc biệt với những bé bú bình. Điều này dễ khiến bé bị nôn trớ, ngủ không ngon giấc. Mẹ có thể cải thiện tình trạng trên bằng cách vỗ ợ hơi cho bé. Kỹ thuật vỗ ợ hơi sẽ được Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé chia sẻ chi tiết qua nội dung dưới đây.

1. Tại sao trẻ cần vỗ ợ hơi sau khi bú mẹ?

Trong năm những tháng đầu đời, hệ tiêu hóa của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, dạ dày còn rất nhỏ (chỉ chứa được khoảng 5 - 7ml sữa lúc mới sinh và tăng lên 22 - 27ml khi trẻ được 3 ngày tuổi). Do dung tích nhỏ, khi bú trẻ thường nuốt cả không khí, khiến dạ dày căng đầy và khó chịu. Ngoài ra, dạ dày trẻ sơ sinh nằm ngang và cơ thắt giữa dạ dày - thực quản còn yếu, dễ dẫn đến tình trạng trào ngược, ọc sữa và quấy khóc, đặc biệt khi đang ngủ.

Vì vậy, sau khi bú, cha mẹ nên vỗ ợ hơi cho bé để giúp tống khí thừa ra ngoài. Điều này giúp bé dễ chịu hơn, giảm nôn trớ, dạ dày “nhẹ nhàng” hơn nên bé có thể bú nhiều, no lâu và ngủ ngon giấc.

Vỗ ợ hơi đúng cách là một phần quan trọng trong hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh, giúp hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế các rối loạn thường gặp sau bú.

Trẻ sơ sinh chưa phát triển hoàn thiện hệ tiêu hóa

2. Khi nào cần vỗ ợ hơi cho trẻ?

Cha mẹ nên vỗ lưng ợ hơi cho trẻ sau mỗi lần trẻ bú (hoặc mỗi 60 - 90 ml sữa bình) hoặc tạm dừng giữa cữ bú, khi cho trẻ bú được một nửa bình sữa hoặc khi sau khi bé đã bú xong một bên vú, mẹ nên vỗ lưng cho bé ợ hơi trước khi chuyển bé sang bú vú bên kia. Với những bé khó ngủ trước khi đặt bé nằm xuống ngủ cũng nên vỗ hơi nhẹ cho bé dễ ngủ.

Đối với những trẻ thường xuyên bị ợ hơi mẹ có thể vỗ ợ hơi thường xuyên hơn. Dù là cữ bú ngày hay đêm thì trong những tháng đầu đời, cha mẹ nên cố gắng vỗ ợ hơi đều đặn cho con.

Nhiều trường hợp cha mẹ thắc mắc trẻ sơ sinh nấc cụt phải làm sao, thì vỗ ợ hơi đúng thời điểm cũng là cách đơn giản giúp bé giảm nấc và dễ chịu hơn.

3. Hướng dẫn 4 cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh sau khi bú

Tuy rằng việc vỗ ợ hơi cho bé sơ sinh khá đơn giản nhưng nếu không thực hiện đúng sẽ không đạt được hiệu quả như mong muốn. Vậy nên, mẹ cần nắm rõ các tư thế và cách vỗ lưng phù hợp, dưới đây là hướng dẫn chi tiết.

3.1 Tư thế bế trên vai

Đối với tư thế bế trên vai, mẹ cần chuẩn bị sẵn một chiếc khăn sạch và lót trên vai của mình. Mẹ thực hiện động tác bế vác trẻ, cằm của em bé sẽ tựa lên vai của mẹ. Một tay của mẹ sẽ ôm em bé, tay còn lại đỡ phần đầu và cố. Mẹ chụm bàn tay lại và vỗ lưng trẻ từ phía dưới lên trên để dễ dàng cho quá trình tiêu hóa của trẻ và trẻ ợ hơi được.

Vỗ ợ hơi cho bé bằng tư thế bế trên vai

3.2 Tư thế ngồi trên đùi

Tư thế vỗ ợ hơi này mẹ sẽ cần chuẩn bị một cái khăn sạch và đặt lên đùi của mình. Mẹ sẽ đặt trẻ ngồi trên đùi của mình, để trẻ tựa vào ngực của mẹ. Một tay của mẹ sẽ ôm giữ trẻ, tay còn lại khum tay vỗ lưng cho trẻ. Một lưu ý khi vỗ ợ hơi mẹ nên để trẻ nghiêng người về phía trước và vỗ từ dưới lên trên. Mẹ cho trẻ ngồi hơi nghiêng về trước để quá trình ợ hơi được dễ dàng hơn.

Vỗ ợ hơi cho bé bằng tư thế ngồi trên đùi

3.3 Tư thế nằm ngang trên đùi khi bắt đầu vỗ

Một trong những cách vỗ ợ hơi được nhiều mẹ áp dụng đó là để bé nằm ngang trên đùi. Mẹ để bé nằm ngang, úp trên tay của mình sao cho phần đầu của bé sẽ cao hơn phần ngực. Khi mẹ đã ổn định được tư thế cho bé nằm, nhẹ nhàng vỗ lưng cho em bé để đẩy hơi từ dạ dày ra bên ngoài.

Một số cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh

3.4. Tư thế bế trước ngực

Khi bé đã cứng cáp và có thể giữ cổ thẳng, mẹ có thể bế bé trước ngực với mặt hướng ra ngoài. Một tay mẹ đỡ dưới mông, tay còn lại vòng qua bụng tạo áp lực nhẹ, sau đó đứng lên và di chuyển chậm rãi. Sự kết hợp giữa áp lực tay và chuyển động nhẹ nhàng sẽ giúp khí trong dạ dày bé thoát ra dễ dàng hơn.

Nên có hình ảnh minh họa cho dễ hiểu

4. Những lưu ý khi thực hiện vỗ lưng cho trẻ

Qua những thông tin trên, chắc hẳn mẹ đã nắm được các cách vỗ ợ hơi cho bé. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tốt, mẹ cần lưu ý một số điểm quan trọng sau đây:

• Thực hiện động tác vỗ lưng nhẹ nhàng, tránh vỗ quá mạnh khiến bé giật mình; chỉ cần đúng kỹ thuật là có thể giúp hơi thoát ra ngoài
• Quan sát dấu hiệu ợ hơi thành công như bé phát ra tiếng “ợ”, ngừng quấy khóc, hoặc tiếp tục bú vì cảm thấy dễ chịu.
• Thời gian vỗ ợ hơi thường kéo dài 10 - 15 phút. Nếu bé chưa ợ được và vẫn khó chịu, mẹ có thể đổi sang tư thế khác rồi tiếp tục vỗ cho bé.

Kết hợp cho bé bú đúng tư thế và thực hiện cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh sau mỗi cữ bú sẽ giúp bé tiêu hóa tốt hơn, hạn chế đầy bụng và hỗ trợ đào thải bilirubin hiệu quả.

Ngoài hỗ trợ tiêu hóa, vỗ ợ hơi và cho bé bú đủ cữ cũng giúp cha mẹ chủ động hơn khi băn khoăn vàng da ở trẻ sơ sinh phải làm sao để hỗ trợ đào thải bilirubin qua đường tiêu hóa.

Cần lưu ý gì khi thực hiện vỗ lưng cho trẻ?

5. Những câu hỏi thường gặp và một số mẹo về cách vỗ ợ hơi cho trẻ

5.1. Làm cách nào để biết trẻ sơ sinh đã ợ hơi?

Khi bé ợ hơi thành công, thường sẽ phát ra tiếng “ợ” hoặc trở nên thoải mái, ngừng quấy khóc và sẵn sàng bú tiếp. Trong lúc vỗ lưng, bé có thể trớ ra một chút sữa - đây là hiện tượng bình thường, mẹ không cần quá lo lắng. Để tiện hơn, mẹ nên lót sẵn một chiếc khăn sạch trên vai hoặc đùi nhằm tránh làm bẩn quần áo khi bé trớ sữa.

5.2. Có nên vỗ ợ hơi khi bé ngủ không?

Vỗ ợ hơi khi bé đang ngủ thường khó hơn vì dễ làm bé tỉnh giấc, nhưng mẹ vẫn có thể thực hiện nhẹ nhàng trong vài phút trước khi đặt bé ngủ lại. Điều này giúp bé tránh tình trạng đầy bụng, khó chịu hoặc thức dậy giữa đêm vì ọc sữa. Vì thế, thực hiện vỗ ợ hơi sau bú sẽ giúp bé thoải mái, bú được nhiều sữa và có giấc ngủ sâu, ngon lành hơn.

5.3. Làm thế nào khi trẻ không ợ hơi?

Nếu sau khi đã thực hiện các bước vỗ ợ hơi như trên mà bé vẫn còn các dấu hiệu bị đầy hơi như: quấy khóc, cong lưng, thu chân vào bụng hay nắm chặt tay. Lúc này mẹ đặt bé nằm ngửa và nhẹ nhàng mát xa bụng cho bé và nắm 2 chân bé làm động tác đưa vào bụng và đẩy ra (giống như động tác đạp xe đạp). 

Lưu ý trong khi vỗ hơi

• Dừng khi nghe/ cảm nhận ợ hơi hoặc bé thả lỏng, bớt khó chịu.
• Nếu không ợ hơi sau ~10 phút và bé vẫn thoải mái, có thể cho bú/đặt nằm, không ép kéo dài.

Nếu bé ngủ gật sau bú

• Mẹ thử vác vai ở tư thế ngả nhẹ, xoa lưng 1 - 2 phút; nếu bé ngủ sâu và không khó chịu, có thể đặt nằm nghiêng sang phải một lúc rồi chuyển nằm ngửa an toàn.

Trong trường hợp trẻ sơ sinh bị đầy hơi thì phải làm sao, cha mẹ có thể kết hợp vỗ ợ hơi, massage bụng nhẹ nhàng và theo dõi phản ứng của bé để xử lý kịp thời.

5.4 Khi nào cần khám

Nếu sau khi đã thực hiện tất cả mà tình trạng đầy hơi của bé không được cải thiện hoặc có những dấu hiệu sau thì cần gặp bác sĩ để được tư vấn.

• Nôn dịch xanh/vàng, bụng chướng cứng, không trung tiện.
• Trẻ sốt ≥ 38°c, bỏ bú, tiểu ít, quấy khóc kéo dài bất thường.
• Có dấu hiệu nôn trớ liên tục, chậm tăng cân.

Trong giai đoạn 6 tháng đầu đời hệ thống tiêu hóa của trẻ chưa phát triển toàn diện nên mẹ cần hỗ trợ vỗ ợ hơi cho bé. Các chuyên gia dinh dưỡng đã khuyến cáo rằng mẹ nên cho bé bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời. Từ những thông tin mà Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé chia sẻ đã giúp các mẹ biết được cách vỗ ợ hơi cho bé. Hy vọng với kiến thức trên mẹ sẽ có thêm nhiều kinh nghiệm trong quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc bé.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn