11 cách chữa trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng hiệu quả

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Trong những năm tháng đầu đời, cơ thể trẻ sơ sinh còn non nớt và rất dễ gặp phải các vấn đề về tiêu hóa, trong đó đầy hơi là tình trạng thường gặp. Trong bài viết này, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ chia sẻ cùng mẹ nguyên nhân cũng như cách xử lý hiệu quả khi trẻ sơ sinh bị đầy hơi, giúp con luôn dễ chịu và phát triển khỏe mạnh.

1. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị đầy hơi

Các nguyên nhân thường gặp gây đầy hơi, chướng bụng ở trẻ sơ sinh bao gồm:

• Do tư thế bú chưa đúng, trẻ không ợ hơi đủ sau bú. Hoặc do trẻ nuốt phải không khí khi bú mẹ hoặc bú bình
• Dụng cụ bú không đảm bảo vệ sinh hoặc không phù hợp: Bình sữa, núm vú giả không sạch hoặc thiết kế không phù hợp khiến sữa qua núm vú quá nhanh hoặc quá chậm cũng có thể khiến bé nuốt nhiều không khí, làm tăng nguy cơ đầy hơi.
• Không dung nạp protein hoặc đường lactose trong sữa: Một số bé không tiêu hóa được đường lactose có trong sữa mẹ hoặc sữa công thức, dẫn đến tình trạng đầy hơi sau bú.
• Thiếu men lactase: Khi lượng men lactase trong cơ thể bé chưa đủ để phân giải hết lactose nạp vào, đường này sẽ tích tụ và gây khó chịu ở đường ruột.
• Ảnh hưởng từ chế độ ăn của mẹ: Với trẻ bú mẹ hoàn toàn, chế độ ăn của mẹ có tác động trực tiếp đến hệ tiêu hóa của bé. Việc mẹ ăn nhiều thực phẩm dễ sinh hơi như các loại đậu, bắp cải, súp lơ, yến mạch, bơ, đào, lê, cam, chanh, mận, mận khô… có thể khiến bé bị chướng bụng, đầy hơi.
• Một số trẻ khóc nhiều, ít vận động cũng làm tăng nguy cơ gây đầy hơi.

Hiểu rõ các nguyên nhân này là nền tảng quan trọng trong cách chăm sóc trẻ sơ sinh khỏe mạnh, giúp cha mẹ chủ động phòng tránh rối loạn tiêu hóa cho bé.

Những nguyên nhân gây đầy hơi ở trẻ sơ sinh

2. Dấu hiệu nào cho thấy trẻ sơ sinh bị chướng bụng đầy hơi?

Vậy làm sao biết được trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng? Nhiều bố mẹ dễ bị nhầm lẫn trẻ bị đầy hơi với việc hệ tiêu hóa của bé gặp vấn đề. Dưới đây là những dấu hiệu phổ biến giúp các mẹ nhận biết dễ dàng:

• Trẻ ợ hơi nhiều lần: Đây là phản xạ giúp đào thải khí ra ngoài. Tuy nhiên, nếu bé vừa ợ hơi vừa nôn trớ, rất có thể bé đang bị chướng bụng.
• Bụng căng tròn bất thường: Không khí bị ứ đọng khiến dạ dày và ruột tăng áp lực, làm bụng bé căng tức, nhất là sau ăn 1 - 2 giờ. Khi vỗ ợ hơi, cha mẹ có thể nghe âm thanh vang như tiếng trống.
• Nôn trớ sau ăn: Thường xảy ra khi cơ thể bé không dung nạp tốt một số thành phần trong sữa.
• Xì hơi liên tục: Không khí dư thừa bị đẩy ngược vào đường ruột, gây khó chịu và áp lực cho trẻ. 

Trong một số trường hợp, đầy hơi còn khiến trẻ sơ sinh nấc cụt nhiều hơn do cơ hoành bị kích thích.

Những dấu hiệu nhận biết trẻ đầy hơi

3. Cách chữa đầy hơi chướng bụng cho trẻ sơ sinh 

Khi trẻ sơ sinh bị đầy hơi, chướng bụng, bé thường quấy khóc, bỏ bú và khó chịu trong người. Đây là tình trạng khá phổ biến nhưng nếu không xử lý đúng cách có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa và giấc ngủ của trẻ. Dưới đây là những cách giúp bố mẹ hỗ trợ bé giảm đầy hơi, chướng bụng an toàn và hiệu quả.

3.1. Cho trẻ bú và ngậm vú đúng 

Nếu mẹ cho trẻ bú đúng tư thế sẽ hạn chế được tình trạng bé nuốt phải không khí để tránh bị đầy hơi: 

• Khi bú mẹ tư thế đúng là bụng bé áp sát mẹ, đầu với cổ, lưng của bé thẳng và cho bé bú từ từ. Với tư thế bú bình, hãy giữ bình nghiêng để sữa được ngập núm, tránh không cho. Lưu ý hãy luôn để đầu của bé được cao hơn dạ dày. Như vậy sữa từ phần dạ dày sẽ chảy xuống đáy nhưng hơi ở bên trên. 
• Khi bé bú bình nên để sữa được ngập núm vú, tránh cho không khí tránh vào bên trong. Mẹ cần kiểm tra núm vú: thay kích cỡ cho phù hợp tuổi; nếu đẻ dòng chảy sữa quá nhanh sẽ gây nuốt khí, nếu quá chậm thì làm bé mút gắng sức.

Việc hỗ trợ tiêu hóa tốt còn đặc biệt cần thiết với trẻ sơ sinh bị vàng da, vì đào thải bilirubin phụ thuộc nhiều vào hoạt động của đường ruột.

3.2. Hỗ trợ vỗ ợ hơi cho trẻ

Ợ hơi sau bú là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả giúp trẻ nhũ nhi thoát khỏi tình trạng đầy hơi, chướng bụng. Mẹ không nên đặt bé nằm ngay sau khi bú mà cần hỗ trợ bé ợ hơi bằng nhiều tư thế phù hợp:

• Bế vác bé tựa đầu vào vai rồi vỗ hoặc xoa nhẹ lưng theo vòng tròn dọc sống lưng.
• Đặt bé ngồi trên đùi, một tay giữ cằm, tay kia vỗ hoặc xoa lưng.
• Cho bé nằm sấp trên đùi, nhẹ nhàng vỗ hoặc xoa lưng để đẩy khí ra ngoài.

Nếu bé vẫn có dấu hiệu đầy hơi, mẹ có thể lặp lại động tác nhiều lần cho đến khi bé dễ chịu hơn.

Thực hiện đúng cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh sẽ giúp bé giảm nuốt khí, hạn chế nôn trớ và ngủ ngon hơn.

3.3. Massage bụng và tập đạp chân cho bé 

Một trong những phương pháp hữu hiệu được nhiều mẹ áp dụng đó là massage bụng cho bé. Đầu tiên mẹ phải làm giảm được lượng hơi trong dạ dày của trẻ để trẻ cảm thấy được dễ chịu và thoải mái. 

Mẹ nhẹ nhàng sử dụng các ngón tay của mình và xoay tròn theo chiều kim đồng hồ từ phần rốn ra bên ngoài. 

*Hoặc sử dụng bài tập đạp xe cho chân, khoảng 3 - 5 lần/ngày. Một trong những cách đơn giản mà mẹ có thể thực hiện tại nhà để giúp bé giảm chướng bụng là cử động chân theo động tác đạp xe. Mẹ chỉ cần đặt bé nằm ngửa trên giường hoặc thảm, sau đó nhẹ nhàng co một chân của bé về phía ngực trong khi chân kia duỗi thẳng xuống. Tiếp tục đổi bên luân phiên, giống như bé đang đạp xe. Động tác này giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ khí thừa thoát ra ngoài, từ đó bé cảm thấy thoải mái và dễ chịu hơn

Tuy nhiên, mẹ cần lưu ý không nên massage cho bé ngay sau khi mới ăn xong. 

Các phương pháp xử lý khi trẻ bị đầy hơi

3.4 Điều chỉnh lượng sữa phù hợp

Thực tế, bú quá nhiều sữa có thể là nguyên nhân khiến bé bị đầy bụng, khó chịu. Vì vậy, trước khi cho bú, mẹ nên quan sát và kiểm tra xem bé đã no hay chưa, tránh ép bé bú thêm. Việc cho bé bú với lượng sữa vừa đủ không chỉ hạn chế nguy cơ đầy bụng mà còn giúp hệ tiêu hóa của trẻ phát triển khỏe mạnh, hoạt động hiệu quả hơn.

3.5 Chọn lựa thực phẩm dễ tiêu, ít sinh hơi cho mẹ

Chế độ ăn của mẹ ảnh hưởng tới trẻ khá nhiều nên mẹ hãy chọn những thực phẩm dễ tiêu, ít bị đầy hơi. Trường hợp bé đang sử dụng sữa công thức mẹ cũng có thể thử thay đổi với loại sữa khác. Các thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, cay nóng, cà chua, cam, quýt, cải bắp, súp lơ, các sản phẩm từ đậu nành… rất dễ làm trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng. Do đó, mẹ cần cắt giảm bớt những thực phẩm này và cần bổ sung thêm nhiều chất xơ vào chế độ ăn hàng ngày.

3.6 Chườm nóng vùng bụng cho trẻ 

Mẹ cũng có thể sử dụng phương pháp chườm nóng vùng bụng để giảm đi tình trạng trẻ đầy hơi. Để làm điều này khá đơn giản, mẹ chỉ cần dùng 2 chiếc khăn tay và làm ấm chúng. Lưu ý đừng để nhiệt độ nóng quá gây ảnh hưởng cho da của trẻ. 

Sau đó mẹ gấp một chiếc khăn lại và đặt phía trên bụng của trẻ, chiếc khăn còn lại quấn xung quanh bụng bé. Khi quấn khăn nhẹ tay và không cần quá chặt. 

3.7 Bổ sung đầy đủ nước cho trẻ trên 6 tháng tuổi

Đối với những bé bị đầy hơi trên 6 tháng tuổi mẹ cần kiểm tra lại lượng nước đang cho bé uống. Một trong các nguyên nhân thường gặp có thể do cơ thể trẻ không được bổ sung đủ nước.

Mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ và cho trẻ uống nước phù hợp với từng giai đoạn phát triển

3.8 Hỗ trợ bé xì hơi

Để giúp bé giảm chướng bụng, mẹ có thể hỗ trợ bằng cách bế bé ôm vào ngực và hơi ngả người ra sau, hoặc đặt bé nằm sấp trên cánh tay. Sau đó, dùng tay còn lại nhẹ nhàng vuốt lưng để bé dễ xì hơi, từ đó giảm bớt khí thừa trong bụng và làm bé thoải mái hơn.

3.9 Bổ sung men vi sinh cho bé

Men vi sinh được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ giúp cải thiện tình trạng đầy hơi, chướng bụng ở trẻ sơ sinh nhờ khả năng cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, tăng cường tiêu hóa. Tuy nhiên, không phải loại men nào cũng phù hợp với mọi trẻ sơ sinh. Vì vậy, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng để đảm bảo lựa chọn đúng loại men vi sinh an toàn, phù hợp với thể trạng và độ tuổi của bé.

Bú quá nhiều sữa có thể khiến bé đầy bụng, vì vậy mẹ nên kiểm tra bé đã no trước khi cho bú thêm

4. Các câu hỏi thường gặp về trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng

4.1 Trẻ sơ sinh bị chướng bụng, đầy hơi có nguy hiểm hay không?

Tình trạng đầy hơi, chướng bụng ở trẻ sơ sinh thường không nguy hiểm và có thể cải thiện bằng những cách chăm sóc đơn giản. Tuy nhiên, nếu bé không thoát được khí hoặc các triệu chứng kéo dài, cha mẹ nên đưa bé đến bác sĩ để được thăm khám và xử lý kịp thời.

Tuy nhiên, nếu bé hay ọc sữa kèm bụng căng cứng, quấy khóc kéo dài, cha mẹ không nên chủ quan.

4.2 Việc thay đổi chế độ ăn đột ngột có làm bé bị đầy hơi không?

Hệ tiêu hóa non nớt của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm với những thay đổi đột ngột. Do đó, bất kỳ sự điều chỉnh nào trong chế độ ăn uống của bé hoặc mẹ đều cần thực hiện từ từ để tránh đầy hơi, chướng bụng và giúp bé ngủ ngon hơn.

4.3 Cách nào để xác định trẻ bị dị ứng với protein sữa?

Nếu bé đầy hơi, chướng bụng kèm nôn trớ nhiều, khó thở hoặc tiêu chảy sau khi uống sữa, đó có thể là dấu hiệu dị ứng protein sữa. Cha mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị đúng cách, tránh tự ý xử lý tại nhà.

4.4 Khi nào cần đưa trẻ bị đầy hơi, chướng bụng đi thăm khám?

Nếu tình trạng đầy hơi, chướng bụng ở bé kéo dài và không cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà, cha mẹ nên đưa bé đến bác sĩ để được thăm khám kỹ lưỡng. Đồng thời nhận hướng điều trị phù hợp, đảm bảo sức khỏe và sự phát triển bình thường của trẻ.

Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé vừa chia sẻ tình trạng trẻ sơ sinh bị đầy hơi. Hy vọng với thông tin trên sẽ cung cấp cho mẹ thêm nhiều kiến thức hữu ích trong hành trình chăm sóc con.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn