Bầu 3 tháng đầu ăn hải sản được không? Ăn hải sản cần lưu ý điều gì?

Bài viết được thẩm định bởi GS.TS.BS. Nguyễn Ngọc Sáng, Phó Chủ tịch Hội Thận - Tiết niệu - Lọc máu và Ghép tạng trẻ em Việt Nam, Giảng viên cao cấp, Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Dược Hải Phòng

“Bầu ăn hải sản được không?” đây là thắc mắc chung của rất nhiều mẹ trong hành trình thai kỳ. Hải sản vốn giàu Omega-3 và Protein chất lượng cao, giúp hỗ trợ phát triển não bộ và thị giác cho thai nhi. Tuy nhiên, nếu không chọn đúng loại hoặc ăn sai cách, mẹ bầu có thể đối mặt với nguy cơ nhiễm thủy ngân ảnh hưởng đến sức khỏe.

Trong bài viết này, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp mẹ hiểu rõ lợi ích và lưu ý khi ăn hải sản trong thai kỳ, để mẹ vừa bổ sung dinh dưỡng hiệu quả, vừa an toàn tuyệt đối cho cả mẹ và bé.

1. Mẹ bầu ăn hải sản được không?

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, mẹ bầu hoàn toàn có thể ăn hải sản, thậm chí nên bổ sung đều đặn vì đây là nguồn thực phẩm cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu cho cả mẹ và bé.

Hải sản chứa Protein, Canxi và đặc biệt là Omega-3, những dưỡng chất quan trọng này hỗ trợ phát triển não bộ, thị lực và hệ xương của thai nhi. Ngoài ra, ăn hải sản đúng cách còn giúp mẹ tăng cường sức đề kháng, cải thiện nội tiết tố và giảm cảm giác mệt mỏi trong thai kỳ.

Bên cạnh hải sản, mẹ cũng nên tìm hiểu thêm tổng thể bà bầu ăn gì tốt để xây dựng được một thực đơn cân bằng, vừa đủ chất lại an toàn trong suốt thai kỳ.

Mẹ bầu 3 tháng đầu ăn hải sản được không? 

Với thắc mắc bầu 3 tháng đầu ăn hải sản được không, câu trả lời là có thể ăn, nhưng mẹ cần lựa chọn loại hải sản an toàn và chế biến đúng cách. Tuy nhiên, mẹ nên hạn chế cua, ghẹ, mực trong giai đoạn này vì dễ gây dị ứng hoặc dư thừa canxi nếu ăn quá nhiều, đồng thời tránh hoàn toàn hải sản sống, tái hoặc chưa chín kỹ để phòng ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

Bà bầu có nên ăn hải sản không?

2. Hải sản mang lại những lợi ích gì cho mẹ bầu?

Hải sản là nguồn cung cấp dưỡng chất quý giá cho mẹ bầu, đặc biệt khi được lựa chọn và chế biến đúng cách. Việc bổ sung hải sản hợp lý không chỉ giúp mẹ duy trì sức khỏe mà còn hỗ trợ tối ưu sự phát triển của thai nhi trong suốt thai kỳ

Ngoài hải sản, việc bổ sung thêm các loại hoa quả tốt cho bà bầu cũng giúp mẹ tăng cường vitamin, chất chống oxy hóa và hỗ trợ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

2.1. Tối ưu phát triển trí não và thị lực của thai nhi 

Hải sản chứa Omega-3, đặc biệt là DHA và EPA, là thành phần quan trọng trong cấu trúc não bộ và võng mạc mắt. Dưỡng chất này giúp thai nhi phát triển trí tuệ, khả năng nhận thức và thị lực ngay từ trong bụng mẹ. Bổ sung đủ Omega-3 còn giúp mẹ giảm nguy cơ tiền sản giật, sinh non và trầm cảm sau sinh, đồng thời hỗ trợ điều hòa nội tiết trong thai kỳ.

2.2. Hỗ trợ hình thành hệ cơ xương và mô tế bào

Hải sản là nguồn protein chất lượng cao, giúp xây dựng và tái tạo mô tế bào, cơ và xương cho thai nhi. Với mẹ bầu, protein giúp duy trì năng lượng, giảm mệt mỏi, đau lưng và hỗ trợ quá trình phục hồi thể lực trong suốt thai kỳ.

2.3. Ngăn ngừa loãng xương và phát triển khung xương thai nhi

Nhu cầu canxi của mẹ bầu tăng cao ngay từ những tháng đầu thai kỳ (khoảng 720 - 960 mg mỗi ngày). Hải sản là nguồn canxi tự nhiên tuyệt vời, giúp phòng ngừa loãng xương, điều hòa quá trình đông máu và hỗ trợ hình thành khung xương, răng vững chắc cho thai nhi.

2.4. Giảm ốm nghén và phòng thiếu máu 

Các loại cá như cá hồi, cá ngừ hoặc sò điệp chứa nhiều Vitamin B6, giúp giảm cảm giác buồn nôn, mệt mỏi và ốm nghén trong 3 tháng đầu. Kết hợp cùng Vitamin B12, hai dưỡng chất này còn giúp tạo tế bào máu, hỗ trợ tuần hoàn và ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi.

Hải sản là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời cho mẹ bầu 

3. Rủi ro khi mẹ bầu ăn hải sản sai cách

Hải sản tốt cho thai kỳ, nhưng nếu ăn sai cách như chọn loại chứa nhiều thủy ngân, ăn sống hoặc ăn quá nhiều mẹ bầu có thể gặp rủi ro cho cả mẹ và bé. Thực tế, nhiều trường hợp bà bầu ăn hải sản bị đau bụng hay rối loạn tiêu hóa là do chế biến chưa chín kỹ hoặc ăn vượt mức cho phép. Dưới đây là những rủi ro mẹ cần đặc biệt lưu ý:

• Nguy cơ nhiễm độc thủy ngân: Có trong các loại cá lớn như cá mập, cá kiếm, cá kình… Nếu ăn quá nhiều (hơn 340g/tuần), thủy ngân có thể tích tụ, gây ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và hệ thần kinh của thai nhi.
• Nguy cơ nhiễm khuẩn và ký sinh trùng: Ăn hải sản sống, tái (như gỏi cá, sushi, hàu sống) dễ khiến mẹ nhiễm khuẩn Listeria, Salmonella hoặc giun sán, làm tăng nguy cơ sinh non, sảy thai hoặc dị tật bẩm sinh.
• Dị ứng và rối loạn tiêu hóa: Một số mẹ bầu có cơ địa nhạy cảm dễ bị đầy bụng, đau bụng, buồn nôn sau khi ăn hải sản có vỏ như tôm, cua, ghẹ. Nếu xuất hiện triệu chứng dị ứng, cần dừng ăn và đi khám ngay.

Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, sốt hoặc nổi mẩn đỏ sau khi ăn hải sản, mẹ bầu nên ngừng ăn ngay và đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Không nên tự dùng thuốc chống dị ứng hay kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Ăn hải sản sai cách có thể gây hại cho mẹ và thai nhi

4. Mẹ bầu nên và không nên ăn những loại hải sản nào

Không phải loại hải sản nào cũng an toàn cho mẹ bầu. Việc lựa chọn đúng loại sẽ giúp mẹ tận dụng tối đa nguồn dinh dưỡng quý giá từ biển, đồng thời hạn chế rủi ro do thủy ngân hoặc vi khuẩn gây hại. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về các loại hải sản mẹ nên và không nên ăn trong thai kỳ.

4.1. Mẹ bầu nên ăn những loại hải sản nào?

Theo khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng, mẹ bầu nên ưu tiên lựa chọn các loại hải sản có kích thước nhỏ và hàm lượng thủy ngân thấp. Đây là nhóm thực phẩm an toàn, giàu dưỡng chất, hỗ trợ tốt cho sự phát triển của thai nhi.

Những loại  hải sản tốt cho mẹ bầu gồm:

• Cá hồi: Giàu Omega-3 (DHA, EPA), giúp phát triển trí não và thị lực cho thai nhi.
• Cá cơm: Cung cấp canxi và protein, hỗ trợ hình thành hệ xương chắc khỏe.
• Cá trích và cá mòi: Hàm lượng thủy ngân thấp, chứa nhiều dưỡng chất tốt cho tim mạch và não bộ.
• Tôm: Nguồn protein, selen và kẽm dồi dào, giúp mẹ bầu duy trì sức khỏe ổn định.
• Ngao, sò điệp: Cung cấp sắt, giúp ngăn ngừa thiếu máu thai kỳ.

Mẹ bầu nên ăn hải sản khoảng 2-3 bữa mỗi tuần (tương đương 340g), chọn loại tươi và nấu chín kỹ để đảm bảo an toàn.

Nếu mẹ còn băn khoăn trong việc lựa chọn cá an toàn, có thể tham khảo thêm các loại cá tốt cho bà bầu để ưu tiên những lựa chọn vừa giàu omega-3 vừa ít thủy ngân.

Những loại hải sản mẹ bầu nên ăn 

4.2. Những loại hải sản bà bầu không nên ăn

Bên cạnh những loại hải sản giàu dinh dưỡng, mẹ bầu cũng cần đặc biệt tránh một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao để đảm bảo an toàn cho thai nhi. Theo khuyến nghị từ các chuyên gia dinh dưỡng, những loại hải sản dưới đây có thể gây hại nếu sử dụng trong thai kỳ:

• Cá chứa hàm lượng thủy ngân cao: Bao gồm cá mập, cá kiếm, cá thu, cá kình và cá ngừ. Những loại cá này có khả năng tích tụ thủy ngân trong cơ thể, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não bộ và hệ thần kinh của thai nhi.
• Hải sản tươi sống hoặc chưa chín kỹ: Các món như hàu sống, sashimi, sushi hoặc ngao, sò điệp chưa nấu chín có thể chứa vi khuẩn và ký sinh trùng (Listeria, Salmonella, Toxoplasma) gây sảy thai, sinh non hoặc nhiễm khuẩn thai nhi.
• Cua (đặc biệt trong 3 tháng đầu): Dù giàu dinh dưỡng, cua có thể kích thích co bóp tử cung, làm tăng nguy cơ xuất huyết hoặc lưu thai. Ngoài ra, hàm lượng cholesterol cao trong cua cũng không tốt cho sức khỏe tim mạch của mẹ bầu.
• Hải sản không rõ nguồn gốc, kém chất lượng: Tránh các loại được đánh bắt ở vùng nước ô nhiễm hoặc không được kiểm định an toàn, vì dễ nhiễm kim loại nặng, vi sinh vật hoặc hóa chất độc hại.

5. Những điều cần lưu ý cho mẹ bầu ăn hải sản

5.1. Kiểm soát định lượng và tần suất

• Không vượt quá 340g/tuần: Theo khuyến nghị của FDA, mẹ bầu chỉ nên ăn tối đa khoảng 340g hải sản mỗi tuần, chia thành 2–3 bữa nhỏ. Ăn quá nhiều có thể khiến thủy ngân tích tụ, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và sự phát triển trí não của thai nhi.
• Ưu tiên các loại cá nhỏ, ít thủy ngân: Nên chọn cá hồi, cá trích, cá mòi, cá cơm - vừa giàu omega-3, vừa ít rủi ro nhiễm độc kim loại nặng.
• Đa dạng nguồn thực phẩm: Xen kẽ các loại tôm, mực, ngao, sò điệp để bổ sung thêm kẽm, sắt, canxi và các khoáng chất thiết yếu cho mẹ và bé.

5.2. Chế biến chín hoàn toàn

• Tuyệt đối không ăn sống: Các món như sashimi, hàu sống, hoặc sò điệp tái có thể chứa vi khuẩn Listeria, Toxoplasma hoặc Salmonella, gây sảy thai hoặc dị tật thai nhi. Mẹ bầu nên ăn hải sản nấu chín kỹ, đảm bảo phần thịt không còn tái hay trong suốt.
• Kiểm tra độ tươi: Chỉ chọn hải sản tươi sống, không dùng các loại có mùi tanh lạ, vỏ mở hoặc thịt nhão. Hải sản tươi giúp đảm bảo nguồn dưỡng chất và an toàn thực phẩm.
• Bảo quản đúng cách: Nếu dùng hải sản đông lạnh, nên rã đông trong ngăn mát tủ lạnh, không để ở nhiệt độ phòng để hạn chế vi khuẩn phát triển.

5.3. Tránh kết hợp thực phẩm sai cách

• Không ăn hải sản cùng trái cây: Trái cây chứa tannin và axit hữu cơ, khi kết hợp với protein và canxi trong hải sản có thể gây rối loạn tiêu hóa, buồn nôn và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
• Ăn cách nhau ít nhất 2 tiếng: Đây là khoảng thời gian lý tưởng để cơ thể tiêu hóa hải sản hoàn toàn trước khi nạp trái cây hoặc sữa.
• Hạn chế dùng cùng trà hoặc sữa: Các hợp chất trong trà và sữa cũng có thể ức chế hấp thu canxi, khiến mẹ bầu không nhận đủ dưỡng chất cần thiết.

Khi xây dựng thực đơn, bên cạnh đạm từ hải sản, mẹ cũng nên quan tâm mẹ bầu nên ăn rau gì để tăng chất xơ, vitamin và cân bằng dinh dưỡng cho cả mẹ và bé.

6. Gợi ý món ăn từ hải sản giàu dinh dưỡng cho mẹ bầu

Tôm chiên giòn xốt chua ngọt

Nguyên liệu cần chuẩn bị:

• Tỏi ta: 2 g – băm nhỏ
• Tôm biển: 80 g – để nguyên con, bóc vỏ, khía nhẹ lưng tôm, thấm khô
• Dầu ăn thấm vào thực phẩm: 6 g
• Giấm gạo lên men: 2 g
• Tương ớt: 1 g
• Gia vị nêm sẵn (bột chiên giòn): 3 g
• Đường cát: 1 g
• Dầu ăn dùng để chiên: 60 g
• Nước mắm: 1 g

Cách chế biến: 

1. Sơ chế và chiên tôm

• Ướp tôm với bột chiên giòn để tạo lớp áo mỏng.
• Đun nóng dầu, cho tôm vào chiên đến khi lớp vỏ ngoài vàng giòn rồi gắp ra, để ráo dầu.

2. Làm nước sốt

• Cho một ít dầu vào chảo, phi thơm tỏi.
• Hạ lửa nhỏ, lần lượt thêm đường, nước mắm, tương ớt và giấm.
• Khuấy đều cho gia vị hòa quyện, tạo hỗn hợp sốt hơi sệt.

3. Hoàn thiện món ăn

• Cho tôm vào chảo sốt, đảo nhẹ tay để thấm đều.
• Khi tôm đã ngấm, tắt bếp và trình bày ra đĩa.
• Dùng ngon nhất khi còn nóng.

Lẩu hải sản thơm ngon

Nguyên liệu:

• Cải cúc/tần ô: 30 g – cắt khúc vừa ăn
• Tôm biển: 20 g – giữ nguyên con, rửa sạch
• Nước lọc: 300 g
• Mực ống: 20 g – rửa sạch, để nguyên con nhỏ
• Cải thảo: 30 g – thái lát chéo
• Mì trứng khô: 80 g – luộc chín, để ráo
• Hành khô: 2 g – băm nhuyễn
• Cà chua: 20 g – bổ múi cau
• Ngao (nghêu) biển trắng: 30 g – ngâm nước pha ớt cho sạch cát
• Sả cây: 3 g – đập dập
• Rau muống: 20 g – cắt đôi
• Hạt nêm: 1 g
• Dầu ăn/dầu thực vật: 6 g
• Gia vị lẩu Thái dạng bột/nước: 5 g

Cách chế biến

1. Nấu nước dùng lẩu:

• Phi thơm hành băm với dầu ăn. Cho sả và cà chua vào đảo tới khi mềm.
• Đổ nước lọc vào, đun sôi.
• Nêm gia vị lẩu Thái và chút hạt nêm cho vừa vị, khuấy đều để nước dùng đậm đà.

2. Hoàn thiện và thưởng thức:

• Cho nước dùng vào nồi lẩu. Khi nước sôi lại, thêm tôm, mực, ngao vào trước để hải sản chín.
• Sau đó cho mì trứng và các loại rau (rau muống, cải cúc, cải thảo) vào khi ăn.
• Dùng nóng, có thể điều chỉnh thêm nước và gia vị tùy khẩu vị.

Đậu rồng cà rốt xào mực

Nguyên liệu

• Tỏi: 1 g – băm nhỏ
• Đậu rồng: 50 g – thái xéo, chần nhanh qua nước sôi
• Mực tươi: 10 g – thái lát vừa ăn
• Cà rốt: 10 g – thái sợi, trụng qua nước sôi
• Hành tím: 1 g – băm nhỏ
• Bột ngọt: 1 g
• Dầu hào: 2 g
• Hạt nêm: 1 g
• Nước tương: 1 thìa nhỏ – dùng làm nước chấm
• Dầu ăn/dầu thực vật: 4 g

Cách chế biến:

1. Xào nguyên liệu:

• Phi thơm tỏi và hành tím với dầu ăn.
• Cho mực vào xào nhanh tay đến khi săn lại, trút ra đĩa.
• Tiếp tục cho cà rốt và đậu rồng (đã chần qua nước sôi) vào chảo. Nêm hạt nêm, bột ngọt và dầu hào.
• Đảo đều trên lửa lớn để rau giữ độ giòn, thấm gia vị.
• Thêm mực trở lại chảo, đảo thêm vài giây rồi tắt bếp.

2. Trình bày:

• Cho món ăn ra đĩa, có thể chấm kèm nước tương tùy khẩu vị.

Tổng kết lại, bà bầu ăn hải sản có tốt không? Câu trả lời là có, nếu mẹ biết chọn loại hải sản phù hợp và chế biến đúng cách. Hải sản là nguồn cung cấp Omega-3, Protein, Canxi, Vitamin B6 và B12 dồi dào, giúp thai nhi phát triển trí não, thị lực và hệ xương khỏe mạnh, đồng thời hỗ trợ mẹ giảm mệt mỏi và ốm nghén. Tuy nhiên, mẹ nên tránh các loại cá chứa nhiều thủy ngân và luôn đảm bảo hải sản được nấu chín kỹ trước khi ăn để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.

Để hiểu rõ hơn về chế độ dinh dưỡng an toàn trong thai kỳ, mẹ có thể tham khảo Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé - nơi mang đến các gợi ý ăn uống khoa học và thực đơn lành mạnh giúp mẹ bầu ăn ngon, đủ chất và yên tâm chăm sóc bé yêu mỗi ngày.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn