Mẹ bầu bị khó thở có nguy hiểm không? Khó thở khi mang thai phải làm sao

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Bầu bị khó thở là một triệu chứng thường gặp trong thai kỳ, có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của quá trình mang thai, nhưng lại dễ khiến các mẹ bầu lo lắng. Cảm giác hụt hơi, thở dốc, đặc biệt khi nằm xuống hoặc vận động nhẹ, liệu có phải là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi? Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và các cách khắc phục an toàn, giúp mẹ và bé luôn khỏe mạnh suốt thai kỳ.

1. Nguyên nhân khiến mẹ bầu khó thở 

Phần lớn các trường hợp khó thở ở thai phụ là do những thay đổi sinh lý bình thường của cơ thể, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, mẹ bầu cũng cần phân biệt khi nào khó thở là dấu hiệu nguy hiểm. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến gây nên tình trạng khó thở khi mang thai:

• Thay đổi hormone thai kỳ: Trong thai kỳ, nồng độ progesterone tăng cao kích thích trung tâm hô hấp, làm tăng tần số và biên độ hô hấp. Mẹ bầu có xu hướng hít vào và thở ra nhiều hơn, đôi khi cảm giác như khó thở, đặc biệt trong 3 tháng đầu
• Thay đổi hệ hô hấp: Dung tích phổi được mở rộng để cung cấp oxy cho cả mẹ và thai nhi, dẫn tới nhịp thở thay đổi và cảm giác khó thở nhẹ. 
• Khó thở kèm các triệu chứng thai nghén: Mẹ bầu bị khó thở đôi khi xuất hiện cùng các dấu hiệu thai nghén khác như: buồn nôn, đầy hơi, đi tiểu nhiều, chướng bụng, táo bón, chán ghét một số loại thực phẩm hay khứu giác nhạy cảm. Đây là hiện tượng bình thường, không phải dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm.
• Khó thở theo sự tiến triển trong thai kỳ: Khi thai nhi lớn dần, mẹ cần cung cấp nhiều oxy hơn và tử cung mở rộng có thể chèn ép các cơ quan khác, đặc biệt là phổi. Từ tuần thứ 31 trở đi, áp lực lên phổi khiến mẹ bầu bị khó thở, thở nông kéo dài. Khi vào vài tuần cuối thai kỳ, khi thai di chuyển sâu vào khung chậu chuẩn bị sinh, áp lực lên phổi giảm, mẹ sẽ cảm thấy dễ thở hơn.

Việc theo dõi đúng các mốc khám thai giúp bác sĩ đánh giá chính xác nguyên nhân khó thở và loại trừ sớm các nguy cơ tiềm ẩn cho mẹ và thai nhi.

Mẹ bầu cảm giác khó thở có thể là triệu chứng bình thường hay gặp trong thai kỳ

2. Khó thở khi mang thai có nguy hiểm không?

Khó thở khi mang thai có thể là hiện tượng bình thường và không nghiêm trọng. Mẹ bầu có thể cảm thấy hơi khó thở nhẹ khi nghỉ ngơi và tăng lên khi hoạt động gắng sức, nhưng tình trạng này thường không ảnh hưởng lớn đến sức khỏe hay sinh hoạt hàng ngày.

Tuy nhiên, nếu mẹ bầu gặp khó thở nghiêm trọng, xảy ra đột ngột hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý về tim mạch hoặc hô hấp nguy hiểm, cụ thể:

• Tim đập nhanh, đập mạnh hoặc không đều.
• Ho ra máu hoặc ho dai dẳng, kéo dài.
• Cảm giác tức ngực, khó chịu, hơi thở khò khè.
• Chóng mặt, ngất xỉu.
• Da, môi, đầu ngón tay và đầu ngón chân bị tím tái.
• Cơn hen phế quản nặng lên trở nên nghiêm trọng.
• Sốt vừa đến cao, rét run (ớn lạnh).

Các bệnh lý tim mạch hoặc hô hấp trong thai kỳ thường nghiêm trọng hơn và có thể đe dọa đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Do đó, không nên chủ quan nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường này và cần đi khám ngay để bác sĩ xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Trong đó, khó thở kèm mệt mỏi, hoa mắt, da xanh cũng có thể là biểu hiện bà bầu bị thiếu máu cần được kiểm tra sớm.

Mẹ bầu nên đi khám nếu bị khó thở kèm theo những dấu hiệu nguy hiểm khác 

3. Mẹ bầu khó thở phải làm sao?

Trong đa số trường hợp, khó thở mức độ nhẹ đến trung bình là hiện tượng sinh lý và không ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe bà mẹ. Tuy nhiên, khó thở dữ dội, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường nêu trên có thể là biểu hiện của bệnh lý nghiêm trọng như suy tim, thuyên tắc phổi, viêm phổi hoặc cơn hen cấp. Khi đó, bà bầu cần được thăm khám ngay tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Với các trường hợp có cảm giác khó thờ thì để giảm nhẹ triệu chứng, mẹ bầu có thể áp dụng một số biện pháp dưới đây.

• Hạn chế tiếp xúc với mùi khó chịu và thuốc lá: Mẹ bầu cần tuyệt đối tránh xa khói thuốc và không hút thuốc trong thai kỳ, vì có thể gây dị tật và nhiều bất thường khác cho thai nhi. Ngoài ra, nên tránh các chất gây mùi khó chịu như phấn hoa, bụi, hóa chất, mùi hương nhân tạo hay chất ô nhiễm, giúp giảm cảm giác khó thở.
• Giữ không gian sống sạch sẽ: Không gian sống và làm việc nên được vệ sinh thường xuyên. Nếu mẹ bầu khó thở nặng hoặc từng mắc bệnh hô hấp, nên sử dụng máy lọc không khí để giảm bụi bẩn, nấm mốc và các tác nhân gây khó thở nghiêm trọng hơn.
• Vận động và nghỉ ngơi hợp lý: Mẹ bầu nên vận động nhẹ nhàng, vừa sức để tăng cường sức khỏe và giảm mệt mỏi. Đồng thời, tránh làm việc quá sức, thức khuya hay dậy sớm để cơ thể được nghỉ ngơi đầy đủ. Khi di chuyển, mẹ bầu nên đi chậm, nhẹ nhàng và duy trì tư thế ngồi hoặc đứng phù hợp để phổi mở rộng, giúp hít thở dễ dàng hơn. 
• Áp dụng tư thế thoải mái: Khi ngủ, mẹ bầu nên kê gối dưới lưng giúp giảm áp lực từ tử cung lên phổi, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba. Trong hoạt động hàng ngày, nâng hai cánh tay lên đặt trên đỉnh đầu sẽ giảm áp lực khung xương sườn, từ đó việc hít thở trở nên dễ dàng hơn. Áp dụng các tư thế này sẽ giúp mẹ bầu cảm thấy bớt khó thở và thoải mái hơn trong sinh hoạt hàng ngày.
• Vai trò của dinh dưỡng trong hỗ trợ hô hấp thai kỳ: Chế độ dinh dưỡng cân đối giúp duy trì thể trạng tốt, giảm mệt mỏi và hỗ trợ chức năng hô hấp vì giúp:
  • Đảm bảo cung cấp đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất.
  • Tăng cường rau xanh và trái cây tươi để hỗ trợ chuyển hóa và hạn chế táo bón.
  • Hạn chế ăn quá no trong một bữa để tránh tăng áp lực lên cơ hoành.

Việc thăm khám kịp thời cũng giúp phát hiện sớm biểu hiện thai chậm phát triển nếu tình trạng khó thở ảnh hưởng đến cung cấp oxy cho thai nhi.

Mẹ bầu có thể vận động nhẹ nhàng để giảm cảm giác khó thở

4. Gợi ý thực đơn dinh dưỡng cho mẹ và bé 

4.1 Thực đơn dinh dưỡng miền Nam 

Danh sách món ăn: 

• Bữa sáng
  • Miến gà (MN)
• Bữa trưa
  • Cơm
  • Cá basa chiên giòn (MN)
  • Canh tần ô bí đỏ nấu sườn (MN)
  • Cà tím nướng mỡ hành (MN)
  • Chôm chôm
• Bữa tối
  • Lẩu sườn củ sen (MN)
  • Chả giò cocktail (MN)
  • Lê
• Bữa phụ 1
  • Sữa tươi tách béo không đường
• Bữa phụ 2
  • Sữa chua
  • Chuối tây

Thông tin dinh dưỡng được phê duyệt bởi Viện Dinh dưỡng Quốc gia – Bộ Y tế:

4.2 Thực đơn dinh dưỡng miền Trung

Danh sách món ăn:

• Bữa sáng: Bánh xèo miền Trung (MT)
• Bữa trưa:
  • Cơm
  • Thịt nướng Hàn Quốc (MT)
  • Canh rong biển nấu thịt bò (MT)
  • Salad táo đỏ (MT)
  • Mít dai
• Bữa tối:
  • Cơm
  • Lươn kho nghệ (MT)
  • Canh khoai sọ nấu sườn (MT)
  • Bắp cải xào cà chua (MT)
  • Dưa hấu
• Bữa phụ 1: Sữa tươi ít đường
• Bữa phụ 2
  • Phô mai
  • Nho

Thông tin dinh dưỡng được phê duyệt bởi Viện Dinh dưỡng Quốc gia – Bộ Y tế:

4.3 Thực đơn dinh dưỡng miền Bắc

Danh sách món ăn:

• Bữa sáng:
  • Bún dọc mùng (MB)
• Bữa trưa:
  • Sườn nướng kiểu Hàn Quốc ăn kèm khoai tây nghiền (MB)
  • Salad bắp cải (MB)
  • Chuối tiêu
  • Nước cam tươi
• Bữa tối:
  • Cơm
  • Gà hấp lá chanh (MB)
  • Canh cá rô rau cần (MB)
  • Súp lơ ớt chuông xào tôm (MB)
  • Xoài
• Bữa phụ 1: Sữa tươi tách béo không đường
• Bữa phụ 2: 
  • Phô mai
  • Thanh long

Thông tin dinh dưỡng được phê duyệt bởi Viện Dinh dưỡng Quốc gia – Bộ Y tế:

>>> Nếu muốn xem thêm nhiều thực đơn phong phú mẹ có thể tham khảo ngay “Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng” sẽ cung cấp hàng loạt gợi ý bữa ăn khoa học, dễ áp dụng hằng ngày.

Như vậy, mẹ bầu bị khó thở trong thai kỳ phần lớn là hiện tượng bình thường do thay đổi hormone hoặc thai nhi phát triển lớn, nhưng cũng có những trường hợp cần lưu ý khi đi kèm triệu chứng bất thường. Mẹ bầu cần theo dõi nhịp thở, áp dụng các biện pháp giảm khó chịu như giữ không khí sạch sẽ, vận động hợp lý, áp dụng tư thế thoải mái và tránh tiếp xúc với khói thuốc hay mùi khó chịu. 

Nếu mẹ thường xuyên đau mỏi chân, co rút về đêm, nên tìm hiểu thêm bầu bị chuột rút nên làm gì để cải thiện giấc ngủ và thể trạng.

Để được hướng dẫn chi tiết và an toàn hơn trong việc chăm sóc sức khỏe mẹ và bé, các mẹ hãy đăng ký sử dụng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé ngay hôm nay, tận hưởng các công cụ theo dõi sức khỏe, xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng hoàn toàn miễn phí.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn