THAI NHI 4 TUẦN TUỔI: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI VÀ THAY ĐỔI Ở MẸ

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo,
Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Bước sang tuần thai thứ 4, thai nhi bắt đầu phát triển mạnh mẽ và cơ thể mẹ cũng bắt đầu có những thay đổi nhất định. Hãy cùng Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu những sự thay đổi khi thai nhi 4 tuần tuổi này để chuẩn bị và thích nghi cho một thai kỳ khỏe mạnh bạn nhé.

1. Thai nhi 4 tuần tuổi phát triển như thế nào?

1.1 Phôi thai phát triển nhanh

Trong quá trình di chuyển và làm tổ tại buồng tử cung của người mẹ, các tế bào của phôi nang phân chia nhanh chóng và ăn sâu vào niêm mạc tử cung người mẹ để dần phát triển thành phôi thai. Lúc này phôi thai còn bé tí tẹo, kích thước chỉ bằng hạt thanh long.

Các tế bào mầm tiếp tục phát triển nhanh với hai lớp tế bào: lá thai ngoài và lá thai trong, và từ giữa hai lá bắt đầu phát triển thêm lá thai giữa. Từ tuần thai thứ 4 và trong những tuần lễ tiếp theo, hệ thần kinh, mô liên kết và hệ tiêu hóa và hô hấp của bé sẽ được phát triển từ những lá thai này.

Tuần thai thứ 4 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong giai đoạn phát triển của thai nhi, khi các cơ quan nền tảng bắt đầu hình thành và rất nhạy cảm với các yếu tố tác động từ bên ngoài.

Đây là thời điểm thai nhi đang hình thành nên dễ bị tổn thương với bất cứ yếu tố nào tác động đến sự phát triển của thai, đặc biệt tác động đến hệ thần kinh. Vì vậy, mẹ hãy tránh xa đồ uống có cồn, thuốc lá, hóa chất, thuốc không an toàn và giữ cơ thể khỏe mạnh tránh bị cúm, sốt cao.

1.2 Sự phát triển của phần phụ hỗ trợ nuôi dưỡng thai nhi

Rau thai nguyên thủy

Các tế bào bên ngoài của phôi xâm lấn vào niêm mạc tử cung và hình thành rau thai nguyên thủy (rau thai ở giai đoạn sơ khai, chưa phát triển đầy đủ). Thông qua sự xâm lấn này, rau thai sẽ hấp thụ chất dinh dưỡng và oxy từ mẹ để cung cấp cho sự phát triển của em bé.

Túi ối và túi noãn hoàng

Túi ối chứa nước ối sẽ bao bọc em bé của bạn và đệm cho bé khi bé lớn dần. Túi noãn hoàng sẽ tạo ra các tế bào hồng cầu và mạch máu đầu tiên của bé.

Những cấu trúc này sẽ tiếp tục hoàn thiện rõ rệt hơn khi bước sang giai đoạn thai nhi 5 tuần tuổi, giúp tăng cường khả năng nuôi dưỡng và bảo vệ phôi thai.

2. Sự thay đổi của mẹ trong tuần thai thứ 4

Lúc này thai nhi còn quá bé và cơ thể mẹ cũng chưa có thay đổi đáng kể, tuy nhiên đã có sự tăng mạnh mẽ về lượng hóc môn thai kỳ nên người mẹ có thể xuất hiện một số dấu hiệu khó chịu

2.1 Đau ngực

Đau ngực có thể là một trong những dấu hiệu sớm nhất của thai kỳ, bắt đầu khoảng tuần thai thứ 4 đến thứ 6 và kéo dài trong ba tháng đầu. Một số phụ nữ cũng nhận thấy núm vú của họ sẫm màu hơn khi mang thai.

2.2 Mệt mỏi

Đối với nhiều phụ nữ, mệt mỏi là một trong những dấu hiệu mang thai đầu tiên, đó là do sự gia tăng mạnh mẽ của progesterone - một hóc môn có vai trò chính trong quá trình phát triển của thai nhi và bảo vệ thai nhi phát triển bình thường trong bụng mẹ. Đồng thời, progesterone cũng khiến mẹ bầu cảm thấy mệt mỏi, ốm nghén, buồn nôn và nôn. Dù vậy, nếu thiếu hụt progesterone sẽ dẫn đến nhiều nguy cơ ảnh hưởng không tốt đến thai kỳ. Để tránh tình trạng mang thai ngoài tử cung hay sảy thai, một số mẹ bầu có nguy cơ thường được bác sĩ theo dõi nồng độ progesterone trong 3 tháng đầu của thai kì.

2.3 Buồn nôn hoặc nôn

Ốm nghén có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong ngày và thường bắt đầu vào khoảng tuần thứ 6 của thai kỳ nhưng cũng có thể bắt đầu sớm ở tuần thứ 4. Có tới 80% các bà mẹ trải nghiệm cảm giác buồn nôn trong thai kỳ, và khoảng một nửa sẽ trải nghiệm đồng thời cảm giác buồn nôn và nôn.

Bạn có thể có cảm giác buồn nôn tại thời điểm này

2.4 Đầy bụng và khó tiêu

Nồng độ progesterone tăng làm ảnh hưởng đến cơ trơn của đường tiêu hóa, dẫn đến làm chậm quá trình tiêu hóa, làm bạn ợ hơi, thải khí thường xuyên hơn và bị đầy bụng, khó tiêu.

2.5 Thay đổi tâm trạng

Hóc môn, căng thẳng và mệt mỏi đều góp phần vào sự thay đổi tâm trạng khi mang thai, có thể dữ dội nhất trong 3 tháng đầu. Thay đổi đột ngột cảm xúc là bình thường tại thời điểm này. Nhưng nếu sự thay đổi tâm trạng của bạn trở nên thường xuyên hơn hoặc dữ dội hơn, hoặc nếu chúng kéo dài hơn hai tuần, hãy trao đổi với cơ sở y tế mà bạn thăm khám.

3. Mẹ bầu nên làm gì trong tuần thai thứ 4?

3.1 Chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ

Bạn nên chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ bằng cách áp dụng các thực đơn cân bằng dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai 3 tháng đầu từ Phần mềm Xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng tại website Dinh dưỡng Mẹ và Bé. Phần mềm đã được Bộ Y tế phê duyệt.

Một thực đơn dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai 3 tháng đầu trên website 

3.2 Thử thai

Nếu bạn chưa làm, hãy kiểm tra ngay bây giờ để xác nhận rằng bạn đang mang thai. Để có kết quả chính xác nhất, hãy đợi vài ngày sau khi chậm kinh, khi thử thai nên sử dụng lượng nước tiểu đầu tiên vào buổi sáng để nồng độ hCG cao và làm theo hướng dẫn trên que thử thai một cách cẩn thận. Nếu bạn nhận được kết quả âm tính nhưng kỳ kinh nguyệt của bạn vẫn chưa đến, hãy đợi một vài ngày rồi thử lại và nên đến cơ sở y tế để được siêu âm hoặc xét nghiệm máu để khẳng định lại.

3.3 Khám thai

Khi que thử thai cho kết quả dương tính, hãy đặt lịch hẹn khám thai. Nhiều bác sĩ yêu cầu bạn đợi cho đến khi bạn mang thai khoảng 8 tuần mới khám. Nhưng trong một số trường hợp bạn có thể khám sớm hơn, đặc biệt nếu bạn đang phải điều trị bệnh, đã có vấn đề với việc mang thai trong quá khứ, hoặc đang có các triệu chứng như chảy máu âm đạo, đau bụng, hoặc buồn nôn và nôn dữ dội.

Trên thực tế, ở một số mẹ bầu, việc thăm khám từ sớm khi thai nhi 6 tuần tuổi có thể giúp xác nhận vị trí làm tổ của thai và theo dõi tim thai bước đầu.

3.4 Hãy chắc chắn thuốc mà bạn uống an toàn cho thai kỳ

Luôn luôn hỏi lại bác sĩ trước khi bạn dùng bất kỳ loại thuốc nào trong khi mang thai - thuốc theo toa hoặc thậm chí là một sản phẩm không kê đơn. Nếu hiện tại bạn đang dùng thuốc, hãy hỏi bác sĩ của bạn xem liệu thuốc đó có an toàn để sử dụng trong thai kỳ hay không. Bác sĩ có thể giúp bạn tìm ra một giải pháp thay thế nếu thuốc đó không an toàn cho thai kỳ.

Bên cạnh đó, bạn duy trì bổ sung sắt, vitamin D, và axit folic theo hướng dẫn của bác sĩ để giảm nguy cơ mắc một số dị tật bẩm sinh của bé.

Hãy hỏi lại bác sĩ trước khi bạn dùng bất kỳ loại thuốc nào

3.5 Giúp hệ thống tiêu hóa của bạn dễ chịu hơn

Nếu bạn bị khó chịu bởi khí, chướng bụng đầy hơi hoặc cảm giác khó chịu trong ruột, hãy thử ăn các bữa ăn nhỏ hơn trong ngày. Ăn chậm và nhai kỹ thức ăn, không uống quá nhiều nước trong bữa ăn, và tránh đồ uống có ga. Tập thể dục, như đi bộ hoặc tập yoga, cũng có thể giảm nhẹ cảm giác khó chịu.

3.6 Mặc trang phục thoải mái

Mặc dù còn vài tuần nữa bụng của bạn mới to dần lên, nhưng nếu bạn đang bị đầy hơi, chiếc quần jean bình thường của bạn có thể sẽ cảm thấy khó chịu lúc này. Hãy tìm những bộ quần áo rộng rãi ở eo, như quần legging, quần nỉ, áo len và váy rộng. Chắc chắc bạn sẽ thoải mái hơn vì có chúng khi cơ thể bạn bắt đầu thay đổi.