Đăng nhập
Đăng kí
Đăng kí lớp học
THIẾU DINH DƯỠNG Ở MẸ BẦU TRONG THAI KỲ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỨC KHỎE MẸ VÀ BÉ NHƯ THẾ NÀO?
Thích
Bài viết được thẩm định bởi BS. Nguyễn Ngọc Sáng - Trưởng Module Thận – Niệu,
Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi – Đại học Y Dược Hải Phòng.
Trong mỗi giai đoạn mang thai mẹ bầu sẽ cần bổ sung những chất dinh dưỡng khác nhau để giúp bé phát triển tốt. Nếu em bé không có đủ các chất sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng không tốt. Bài viết dưới đây Chương trình dinh dưỡng mẹ và Bé sẽ giúp mẹ tìm hiểu rõ hơn về thiếu dinh dưỡng ở mẹ bầu.
1. Nguyên nhân dẫn đến thiếu dinh dưỡng ở mẹ bầu
Vậy thiếu dinh dưỡng ở mẹ bầu là gì? Đây là tình trạng cơ thể mẹ bầu đang bị thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết như là Protein, Vitamin, khoáng chất… Điều này sẽ ảnh hưởng đến việc nuôi dưỡng thai nhi và sức khỏe của người mẹ. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ gây ra những biến chứng thai kỳ không mong muốn.
Không phải khi mang bầu mẹ chỉ cần ăn nhiều là có thể khỏe mạnh hay đủ chất. Dưới đây là một số nguyên nhân gây ra thiếu hụt dinh dưỡng:
1.1 Thực đơn không cân bằng các chất
Trong giai đoạn mang bầu rất nhiều mẹ chỉ có thói quen ăn những thực phẩm yêu thích. Điều này dẫn đến tình trạng các chất được hấp thu không cân bằng. Một số chất thì quá nhiều còn có những chất lại không đáp ứng đủ nhu cầu.
Điều này đương nhiên sẽ dẫn đến hệ quả là thiếu hụt về mặt dinh dưỡng. Sức khỏe cả mẹ và bé đều sẽ bị ảnh hưởng không tốt.
1.2 Chế biến thực phẩm không đúng cách
Một trong những nguyên nhân nữa là thường xuyên gặp phải đó là quá trình chế biến thực phẩm không đúng cách. Nhiều mẹ khi nấu nướng có thể nấu quá lâu, nấu thức ăn trong nhiệt độ quá cao, thói quen cắt nhỏ rau để rửa…
Tất cả những điều trên đều làm ảnh hưởng tới giá trị dinh dưỡng của những loại thực phẩm. Vậy nên khi mẹ ăn thì sẽ không hấp thu được các chất như mong đợi.
1.3 Vận động nhiều
Các chuyên gia khuyên rằng trong thai kỳ mẹ bầu chỉ nên vận động nhẹ nhàng, vừa sức. Với những trường hợp mẹ bầu vận động nhiều, quá sức sẽ tiêu hao năng lượng nhiều.
Trong khi nguồn năng lượng mẹ cần phải cung cấp để nuôi thai nhi phát triển. Vậy nên mẹ bầu làm việc quá sức có nguy cơ thiếu dinh dưỡng, sức khỏe suy kiệt…
>>> Mẹ có biết: MẸ NÊN VẬN ĐỘNG KHI MANG THAI NHƯ THẾ NÀO ĐỂ AN TOÀN, KHỎE MẠNH?
2. Thiếu dinh dưỡng trong thai kỳ ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và bé như thế nào?
Vậy thiếu dinh dưỡng ở mẹ bầu gây những ảnh hưởng như thế nào? Dưới đây là một số những ảnh hưởng mẹ nên tìm hiểu:
2.1 Nguy cơ sinh non tăng cao
Một chế độ dinh dưỡng thiếu hợp lý, khoa học còn làm mẹ bầu thiếu hụt năng lượng. Khi thiếu hụt Calo nhiều mẹ sẽ đối mặt với nguy cơ sinh non. Để tránh điều này cũng cần bổ sung Calo đầy đủ theo nhu cầu mỗi ngày khoảng 2200 Calo trong 3 tháng đầu, những tháng về sau từ 2300 Calo đến 2500 Calo.
2.2 Trẻ chậm tăng trưởng
Khi thiếu hụt về dinh dưỡng ở cơ thể mẹ đồng nghĩa với việc thai nhi không được cung cấp đủ chất. Vào mỗi giai đoạn khác nhau thai nhi sẽ có những nhu cầu dinh dưỡng thay đổi. Mẹ bầu nếu không đáp ứng được các nhu cầu này sẽ dẫn đến tình trạng trẻ chậm tăng trưởng.
2.3 Gây dị tật bẩm sinh
Khi mang thai mẹ bầu thấy môi mình thường bị khô, nhiệt miệng… Điều này chứng tỏ mẹ đang thiếu hụt Axit Folic, Vitamin B12, Kẽm. Đây đều là chất quan trọng và đặc biệt là axit Folic vì khi thiếu chất này trẻ có nguy cao bị dị tật ống thần kinh trong ngay 3 tháng đầu thai kỳ. Dẫn đến một số dị tật như hở hàm ếch, sứt môi, nứt đốt sống, dị tật ống thần kinh…
Ngoài ra, với những thai nhi thiếu hụt Axit Folic còn có xác suất cao gặp nguy cơ sinh non lớn hơn 2 lần so với bình thường.
2.4 Hậu quả khác như thiếu iot gây bướu cổ, thiếu vitamin A gây trẻ nhẹ cân, thiếu sắt gây thiếu máu, băng huyết,..
Ngoài những ảnh hưởng trên của việc thiếu dinh dưỡng ở thai kỳ thì mẹ bầu còn có nguy cơ gặp phải bướu cổ khi thiếu Iot. Gây ảnh hưởng rất nhiều tới chức năng của tuyến giáp, ảnh hưởng tới khả năng nhai nuốt, mệt mỏi, khó chịu…Không những vậy nếu mẹ không đáp ứng được nhu cầu Vitamin A trong cơ thể còn gây nhẹ cân ở trẻ.
Để phát hiện sớm các nguy cơ do thiếu dinh dưỡng gây ra như sinh non, thai chậm tăng trưởng hay dị tật bẩm sinh, mẹ bầu cần tuân thủ đầy đủ thời điểm khám thai theo khuyến cáo của bác sĩ chuyên khoa.
3. Dấu hiệu nhận biết thiếu dinh dưỡng ở mẹ bầu
Làm sao để nhận biết thiếu chất dinh dưỡng ở mẹ bầu? Mẹ có thể dựa theo một số dấu hiệu dưới đây:
3.1 Vị giác kém
Một trong những dấu hiệu nhận biết rằng cơ thể mẹ bầu đang thiếu chất đó là vị giác kém đi, ăn không ngon miệng, không cảm nhận được mùi vị của món ăn. Ngoài ra còn có thêm nhiều các dấu hiệu khác đi kèm như là rụng tóc, tiêu chảy…
3.2 Chân răng chảy máu thường xuyên
Chảy máu chân răng cũng là một trong những dấu hiệu phổ biến khi thiếu hụt về dinh dưỡng. Cơ thể của mẹ bầu lúc này đang trong tình trạng thiếu Vitamin C.
Đây là chất quan trọng trong suốt quá trình mang thai vì sẽ giúp tạo sợi Collagen trong các mao mạch, mô xương, mô liên kết… Khi mẹ bầu bị thiếu hụt Vitamin C còn kèm theo các triệu chứng khác như là khô da, mệt mỏi, sút cân bất thường…
3.3 Nhiệt miệng, nhiệt lưỡi
Ngoài nguyên nhân nhiệt miệng, lưỡi do mẹ không bổ sung đủ nước thì còn thêm nguyên nhân nữa là thiếu hụt Axit folic. Đây là chất vô cùng quan trọng nhất là trong 3 tháng đầu tiên thai kỳ. Vậy nên khi có dấu hiệu này mẹ nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa và bổ sung các chất theo hướng dẫn.
3.4 Cơ thể mệt mỏi, chóng mặt
Dấu hiệu cơ thể thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, thở dốc là một báo hiệu về sự thiếu chất ở mẹ bầu. Chất mà mẹ đang cần bổ sung đó là Sắt. Khi thiếu Sắt sẽ không thể sản sinh ra các tế bào hồng cầu và là nguyên nhân dẫn đến thiếu máu thai kỳ.
Trong nhiều trường hợp, tình trạng chóng mặt, choáng váng do thiếu sắt hoặc thiếu năng lượng có thể đi kèm tụt huyết áp, vì vậy mẹ nên tìm hiểu thêm cách xử lý khi bà bầu bị tụt huyết áp để phòng tránh nguy cơ ngất xỉu và ảnh hưởng đến thai nhi.
3.5 Tay chân thường xuyên bị căng cơ, chuột rút
Nếu mẹ đang gặp phải tình trạng căng cơ, chuột rút thường xuyên thì cần kiểm tra lại lượng Canxi cung cấp cho cơ thể đã đủ hay chưa. Khi thiếu Canxi thì ngoài gây ra tình trạng trên còn ảnh hưởng đến cả sự phát triển của xương và răng của bé.
3.6 Không hoặc ít tăng cân trong thai kỳ
Với mỗi giai đoạn mẹ bầu sẽ tăng cân theo sự phát triển của thai nhi. Mẹ tăng cân ổn định tức là sức khỏe thai kỳ của mẹ đang rất tốt. Tuy nhiên, với những mẹ bầu không hoặc tăng cân rất ít thì tức là mẹ đang thiếu hụt về mặt dinh dưỡng.
Một số biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, khát nước nhiều, sụt hoặc tăng cân bất thường không chỉ liên quan đến thiếu dinh dưỡng mà còn có thể trùng với triệu chứng của tiểu đường thai kỳ, mẹ bầu cần thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác.
4. Chế độ ăn uống cho thai phụ ngăn ngừa tình trạng thiếu dinh dưỡng
Khi mẹ nhận biết sớm được những dấu hiệu thiếu dinh dưỡng sẽ giúp mẹ bầu cân bằng lại dinh dưỡng để tránh ảnh hưởng sức khỏe cả mẹ và bé. Nếu mẹ xuất hiện một trong những dấu hiệu trên hãy đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám.
Không những vậy mẹ cần phải xây dựng cho mình chế độ ăn uống khoa học, đủ chất để tránh thiếu dinh dưỡng. Dưới đây là một số lưu ý cho mẹ:
- Ngoài 3 bữa chính mà mẹ bầu ăn trong ngày thì mẹ nên bổ sung thêm 2 đến 3 bữa phụ với các thực phẩm nhẹ như là sữa chua, phô mai, trái cây…
- Trong thực đơn của mẹ cần phải cân đối đủ 4 nhóm chất chính đó là tinh bột, chất đạm, chất béo, Vitamin và khoáng chất. Mỗi ngày nên cung cấp khoảng 400g rau củ vì đây là nhóm thực phẩm giàu chất xơ, Vitamin và rất tốt với hệ tiêu hóa.
- Uống đủ nước trong 1 ngày khoảng từ 1.8 lít đến 2 lít và ở tháng cuối thai kỳ uống từ 2 lít đến 2.5 lít. Như vậy sẽ giúp cơ thể lưu thông tuần hoàn máu, tăng khả năng chuyển hóa.
Ngoài thiếu sắt, nếu mẹ bầu thường xuyên bị chóng mặt, mất thăng bằng, buồn nôn kéo dài thì cũng cần lưu ý nguy cơ rối loạn tiền đình khi mang thai, đặc biệt khi chế độ dinh dưỡng không đảm bảo.
Chương trình dinh dưỡng Mẹ và Bé đã chia sẻ thông tin qua bài viết để mẹ có thêm những kiến thức về thiếu dinh dưỡng ở mẹ bầu. Hy vọng với thông tin này mẹ sẽ biết được cách duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học.
Ngoài ra, Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng sẽ là công cụ giúp ích được cho mẹ bầu rất nhiều về mặt dinh dưỡng với đa dạng các món ăn ngon khác nhau, mẹ có thể dễ dàng chế biến và thay đổi thực đơn hàng ngày của mình để ăn uống ngon miệng hơn.
