TẠI SAO MẸ CẦN VẮT SỮA? CÁC CÁCH VẮT SỮA CHO MẸ SAU SINH GỌI ĐƯỢC NHIỀU SỮA

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo,
Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo mẹ nên cho trẻ bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu tiên. Điều kiện tốt nhất là trẻ được bú trực tiếp từ mẹ. Tuy nhiên trong một số trường hợp mẹ không thể cho bé bú trực tiếp thì cần vắt sữa đúng cách để đảm bảo dinh dưỡng. Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ chia sẻ cách vắt sữa mẹ sau sinh.

Tìm hiểu về vắt sữa mẹ sau sinh

1. Vắt sữa mẹ sau sinh đem lại lợi ích gì?

Vắt sữa mẹ sau sinh không chỉ giúp bé có đủ sữa để bú mà còn mang lại nhiều lợi ích khác cho cả mẹ và bé. Dưới đây là một số lợi ích khi mẹ vắt sữa và cho em bé bú bình:

1.1 Giảm tình trạng tắc sữa sau sinh

Tắc tia sữa là hiện tượng phổ biến ở mẹ sau sinh, đặc biệt thường gặp ở những mẹ có nhiều sữa. Lý do dẫn đến tắc tia sữa chủ yếu do trẻ không bú cạn lượng sữa có trong bầu ngực. Tình trạng kéo dài khiến sữa tồn đọng, bị đông cứng và vón cục, từ đó làm tắc các tuyến sữa.

Tắc tia sữa không chỉ làm người mẹ đau nhức khó chịu, ảnh hưởng đến việc cho trẻ bú, mà còn dễ dẫn đến áp xe vú, gây nguy hiểm cho mẹ. Hút sữa đúng cách còn có thể ngăn chặn được tình huống này, hạn chế nguy cơ căng sữa, tắc sữa và áp xe vú

1.2 Dự trữ sữa

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng chính cho trẻ trong 6 tháng đầu sau khi chào đời, do đó trẻ gần như phụ thuộc hoàn toàn vào mẹ trong khoảng thời gian này. Lúc này, thực hiện hút sữa sẽ cho phép mẹ dễ dàng dự trữ và bảo quản sữa. Như vậy, trẻ vẫn có thể được uống nguồn sữa mẹ chất lượng giàu dinh dưỡng ngay cả khi mẹ không kề bên.

1.3 Trẻ bú được cả sữa đầu và sữa cuối

Sữa mẹ sẽ bao gồm cả sữa đầu và sữa cuối. Với nguồn sữa đầu sẽ có chứa nhiều nước, Vitamin và kháng thể từ mẹ. Sau khoảng 10 phút sẽ là nguồn sữa cuối chứa nhiều chất béo giúp trẻ phát triển và tăng cân tốt theo từng giai đoạn. Khi mẹ cho bé bú trực tiếp với những trẻ bú nhanh sẽ không hấp thu được nguồn sữa cuối.

1.4 Trẻ không bị phụ thuộc vào mẹ

Khi mẹ vắt sữa thì sẽ tránh được tình trạng bé bị phụ thuộc vào mẹ hoàn toàn. Với nguồn sữa vắt ra bất kỳ thành viên nào trong gia đình cũng có thể cho bé bú. Ngoài ra, bé còn luôn được đảm bảo nguồn dinh dưỡng khi mẹ bận công việc và mẹ cũng có được nhiều thời gian nghỉ ngơi để sức khỏe được hồi phục sau sinh.

1.5 Bảo vệ bầu ngực cho mẹ

Bầu ngực của mẹ, nhất là vị trí núm vú dễ bị tổn thương khi cho con bú. Nguyên nhân chính gây đau ngực, đầu vú do mẹ cho trẻ bú sai tư thế hoặc kỹ thuật ngậm bắt vú của trẻ không chính xác.

Tổn thương vùng ngực có thể khiến mẹ bị nứt nẻ núm vú, nghiêm trọng hơn sẽ dẫn đến viêm da, co thắt mạch máu và nhiễm trùng. Sử dụng phương pháp vắt sữa hoặc hút sữa giúp việc lấy sữa và cho trẻ ăn dễ dàng hơn, hạn chế được những tổn thương cho ngực của mẹ

Lợi ích từ việc vắt sữa mẹ

2. Hướng dẫn cách vắt sữa đúng chuẩn

Khi vắt sữa mẹ sau sinh cần thực hiện như thế nào? Dưới đây là một số hướng dẫn hỗ trợ mẹ thực hiện vắt sữa được đúng cách và dễ dàng hơn.

2.1 Chuẩn bị vắt sữa

Để vắt sữa mẹ cần chuẩn bị một số dụng cụ như là ly đựng sữa hoặc lọ có miệng rộng. Rửa cốc thật sạch, sử dụng nước sôi và tráng cốc trong khoảng vài phút. Nước sôi sẽ giúp tiêu diệt các loại vi khuẩn và tránh làm ảnh hưởng đến chất lượng sữa.

Trước khi vắt mẹ cần kích thích phản xạ Oxytocin để tăng lượng sữa dồi dào. Nguyên nhân là vi vắt sữa sẽ không thể kích thích tuyến sữa của mẹ tăng tiết như là trẻ bú. Vậy nên nếu không thể kích thích phản xạ sẽ khiến mẹ gặp khó khăn.

Để kích thích phản xạ Oxytocin thì mẹ cần có một tâm lý thoải mái, không lo âu. Mẹ sử dụng một miếng gạc nhúng nước ấm đắp vào hai đầu vú, dùng ngón tay kéo và vê núm vú một cách nhẹ nhàng. Ngoài ra mẹ có thể sử dụng một chiếc lược hoặc ngón tay để vuốt bầu vú theo chiều từ bầu đến núm vú.

2.2 Các cách vắt sữa

Mẹ có thể vắt lấy sữa bằng tay hoặc là sử dụng máy hút sữa. Mẹ có thể thực hiện theo hướng dẫn sau:

Vắt sữa bằng tay:

Đầu tiên mẹ cần đảm bảo tay của mẹ đã được rửa sạch. Sau đó chuẩn bị sẵn bình đựng sữa được khử trùng.
Mẹ lựa chọn một chỗ ngồi tạo cảm giác thoải mái nhất và có thể dễ dàng lấy được các vật dụng cần thiết.
Trước khi bắt đầu nên mát xa ngực bằng tay hoặc khăn ấm theo hướng từ nách đến núm vú của mẹ một cách nhẹ nhàng để tạo cảm giác thoải mái.
Tay của mẹ sẽ khum lại theo hình chữ C, ôm vào bên ngoài núm vú. Làm sao cho ngón tay và ngón cái của mẹ ở vị trí đối diện nhau, nếu xét theo chiều kim đồng hồ thì ngón cái ở vị trí 12h và ngón tay trỏ ở vị trí 6h.
Tiếp theo mẹ dùng ngón cái và ngón trỏ ấn nhẹ nhàng vào các khoang chứa sữa nằm ở phía dưới quầng vú, tránh đè ép vào núm vú. Lặp lại động tác ấn và thả liên tục một vài phút để vắt sữa mẹ
Khi đã vắt mỗi bên ngực khoảng từ 3 đến 5 phút, dòng sữa mẹ chảy chậm lại thì hãy di chuyển tay xung quanh bầu vú và lặp lại động tác như trên.
Sau khi mẹ vắt sữa hết một bên vú hãy chuyển sang bên còn lại với quy trình như vậy. Sau đó bạn nên quay lại bên vú ban đầu để đảm bảo sữa đã được vắt kiệt và lặp lại tương tự với bên còn lại.
Thời gian vắt sữa bằng tay của mẹ sẽ kéo dài khoảng từ 20 đến 30 phút để vắt kiệt sữa hoàn toàn

Sử dụng máy hút sữa:

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại máy hút sữa khác nhau (máy hút sữa bằng tay hoặc bằng điện). Tuy nhiên về cơ bản thì các loại máy này đa số đều có quy trình thực hiện giống nhau. Mẹ nên tham khảo hướng dẫn sử dụng trong lần đầu tiên.

Đầu tiên mẹ cần rửa tay thật sạch và lau ngực. Kiểm tra lại các bộ phận của máy hút sữa, đảm bảo máy hoạt động tốt. Tiệt trùng sạch sẽ các thiết bị, đặc biệt là vị trí tiếp xúc trực tiếp với núm vú, bình đựng.
Mẹ cần lựa chọn cho mình vị trí ngồi thoải mái, dễ chịu và thực hiện mát xa vú nhẹ nhàng hai bên ngực và dùng tay vắt sữa.
Sau khi ngực đã được kích thích, mẹ sẽ đặt phễu hút sữa ở quanh quầng vú sao cho núm vú nằm ở vị trí giữa. Phễu hút sữa cần phải đảm bảo kích thước vừa vặn, không gây đau cho mẹ và đảm bảo lớn hơn so với núm vú khoảng từ 3 đến 4mm.
Sau khi đã chuẩn bị xong mẹ sẽ bật áp lực hút đầu tiên là ở mức thấp nhất, từ từ tăng dần lên nhưng đảm bảo mẹ vẫn cảm thấy thoải mái. Mỗi bên vú mẹ hút trung bình khoảng từ 15 đến 20 phút.
Sau khi mẹ đã kết thúc hút sữa thì hãy vắt sữa bằng tay để có thể làm rỗng vú tốt hơn.

Mẹ hút sữa bằng máy

3. Những lưu ý khi vắt sữa cho mẹ sau sinh gọi được nhiều sữa

Để quá trình vắt sữa cho em bé dù bằng tay hay máy được hiệu quả, thì bà mẹ nên chú ý đến một số những điều sau:

3.1 Xây dựng thời gian biểu hút sữa

Có tác dụng tạo ra thói quen cho cơ thể mẹ, giúp mẹ dễ thích ứng và kích thích sữa về nhiều hơn. Thời gian đầu, mẹ nên duy trì mỗi 2 – 3 tiếng hút một lần, sau đó giãn cách tối đa xuống còn 4 tiếng hút một lần. Với những trường hợp mẹ lo lắng mẹ mất sữa phải làm sao, việc thiết lập lịch hút sữa đều đặn, kết hợp cho bé bú trực tiếp khi có thể, là một trong những bước cơ bản giúp kích thích tuyến sữa hoạt động trở lại.

3.2 Chườm nóng hoặc mát xa trước khi hút

Điều này sẽ kích thích các nang sữa hoạt động tốt hơn và sản xuất nhiều sữa. Đây còn là phương pháp giúp mẹ hạn chế tình trạng tắc tia sữa, căng tức bầu sữa… Nhiều mẹo dân gian giúp mẹ nhiều sữa cũng xoay quanh việc chườm ấm, xoa bóp nhẹ nhàng bầu ngực và giữ tinh thần thư giãn, nhưng mẹ vẫn nên ưu tiên thực hiện đúng hướng dẫn y khoa để đảm bảo an toàn.

3.3 Duy trì chế độ nghỉ ngơi, thư giãn thoải mái cho mẹ.

Ngoài việc hút sữa đúng cách, tâm lý của mẹ có ảnh hưởng lớn đến phản xạ xuống sữa, từ đó quyết định lượng sữa mẹ ít hay nhiều. Bởi vậy, mẹ cần duy trì chế độ thư giãn, nghỉ ngơi phù hợp để tránh gây áp lực, ức chế phản xạ xuống sữa của cơ thể.

3.4 Chế độ dinh dưỡng lành mạnh, đủ chất

Dinh dưỡng trong sữa mẹ được quyết định bởi thực đơn hằng ngày của mẹ. Để mẹ có đủ dinh dưỡng phục hồi sức khỏe đồng thời tạo ra nguồn sữa tốt cho con, mẹ cần được bổ sung cân bằng các chất dinh dưỡng, tập trung dung nạp đạm, rau xanh và trái cây. Một chế độ dinh dưỡng của mẹ cho con bú được xây dựng khoa học, đủ 4 nhóm chất và đa dạng thực phẩm sẽ giúp cơ thể mẹ có nguyên liệu tốt để sản xuất sữa, đồng thời cải thiện chất lượng sữa cho bé.

3.5 Uống nhiều nước

Nước là thành phần chiếm đến 80% trong sữa mẹ. Khi mẹ uống nhiều nước sẽ giúp làm tăng lượng sữa hơn. Để bổ sung hiệu quả, mẹ nên uống ít nhất 2 lít nước, tương đương 8 – 10 cốc nước hằng ngày.

Cách vắt sữa mẹ sau sinh hiệu quả

4. Cách bảo quản sữa mẹ sau khi vắt

Vắt sữa mẹ sau sinh đem lại khá nhiều lợi ích, tuy nhiên mẹ thường lo lắng về chất lượng sữa sau khi vắt, sữa mẹ vắt ra để ngoài được bao lâu? Vì nếu không biết cách bảo quản sẽ mang đến nhiều nguy cơ như nhiễm khuẩn, mất chất…

Dưới đây là cách bảo quản sữa sau khi vắt.

Bảo quản đúng cách: Theo các chuyên gia dinh dưỡng thì khi mẹ muốn cho bé sử dụng trong ngày nên để ở ngăn mát tủ lạnh. Với trường hợp không sử dụng hết mẹ hãy cho vào các túi trữ sữa và để ở ngăn đông. Sữa mẹ sau khi vắt có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng tối đa 4 tiếng. Nếu sử dụng tủ lạnh để bảo quản, sữa mẹ lưu trữ tối đa 4 ngày đối với ngăn mát và 12 tháng đối với ngăn đông.
Hâm sữa đúng cách: Sữa sau khi được bảo quản tủ lạnh muốn cho bé sử dụng cần phải hâm nóng. Nhiệt độ hâm sữa là từ 35 đến 40 độ C. Đối với sữa lưu trữ trong ngăn đông, mẹ cần rã đông sữa bằng nước lạnh hoặc đặt xuống ngăn mát đến khi đá tan hoàn toàn. Sau khi sữa về thể lỏng, mẹ có thể hâm như sữa thông thường.

Cách bảo quản sữa sau khi vắt

Qua bài viết Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé vừa chia sẻ cách vắt sữa mẹ sau sinh cho mẹ. Hy vọng với thông tin này sẽ giúp mẹ có thêm nhiều kiến thức để chăm sóc sức khỏe cho các bé. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh!