Sữa mẹ vắt ra để được bao lâu và bảo quản thế nào?

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Không phải lúc nào mẹ cũng có thể cho con bú trực tiếp vì bận rộn với nhiều công việc hàng ngày. Do đó, việc hút sữa và bảo quản đúng cách đóng vai trò quan trọng để giữ nguồn sữa an toàn, dồi dào cho bé yêu. Vậy sữa mẹ vắt ra để được bao lâu mới đảm bảo chất lượng? Hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu chi tiết trong bài viết này.

1. Sữa mẹ vắt ra để được bao lâu bên ngoài?

Sữa mẹ để ngoài được bao lâu? Theo khuyến nghị dinh dưỡng nhi khoa, sữa mẹ sau khi vắt cần được bảo quản đúng điều kiện nhiệt độ để giữ trọn vẹn dưỡng chất và an toàn cho trẻ, cụ thể:

Thời gian bảo quản sữa mẹ theo nhiệt độ

Bên cạnh đó, sữa mẹ rã đông và sữa bé bú còn dư sẽ có thời gian bảo quản chênh lệch như sau:

• Đối với sữa mẹ rã đông từ ngăn đá: Ở nhiệt độ phòng, mẹ nên cho bé dùng trong vòng 1 - 2 giờ. Nếu bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, sữa đã rã đông có thể giữ được tối đa 24 giờ kể từ khi tan hoàn toàn. Lưu ý quan trọng là không được cấp đông lại phần sữa đã rã đông nhằm tránh nguy cơ nhiễm khuẩn và giảm chất lượng dinh dưỡng.
• Đối với sữa mẹ đã vắt nhưng bé bú còn dư: Mẹ không nên cho bé uống lại phần sữa đã tiếp xúc với miệng trẻ, vì vi khuẩn trong khoang miệng có thể nhanh chóng phát triển và làm sữa bị nhiễm khuẩn. Do đó, sữa còn dư cần được bỏ đi sau 2 giờ kể từ thời điểm bé bắt đầu bú để đảm bảo an toàn cho trẻ.

Sữa mẹ để ngoài được bao lâu?

2. Dấu hiệu nhận biết sữa mẹ bị hỏng

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng quý giá, nhưng nếu bảo quản không đúng cách, sữa có thể bị biến chất và mất an toàn cho trẻ. Việc nhận biết sớm những dấu hiệu sữa bị hỏng giúp mẹ tránh cho bé bú phải nguồn sữa nhiễm khuẩn, bảo vệ hệ tiêu hóa non nớt và sức khỏe toàn diện của con. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp để mẹ dễ dàng phân biệt.

• Sữa mẹ có vị hoặc mùi bất thường: Nếm và ngửi sữa mẹ để kiểm tra chất lượng. Sữa tươi có mùi nhẹ, hơi ngọt. Nếu có mùi chua, tanh, kim loại hoặc khó chịu, sữa đã bị biến đổi và không an toàn cho bé.
• Sữa bị tách lớp không đồng nhất: Sữa mẹ có thể tách lớp khi bảo quản trong tủ lạnh hoặc sau khi rã đông. Nếu lắc mà không hòa tan trở lại và có cặn vón hoặc kết tủa, sữa đã hỏng và không nên cho bé sử dụng.
• Sữa đã quá thời gian để bảo quản an toàn: Thời gian bảo quản sữa mẹ quyết định chất lượng và an toàn. Mẹ cần theo dõi thời gian sử dụng, ghi chú ngày giờ vắt sữa để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Bé xảy ra phản ứng bất thường: Nếu bé từ chối bú, nhăn mặt, nôn trớ hoặc quấy khóc khi bú sữa có mùi vị lạ, đó là dấu hiệu sữa không còn đảm bảo chất lượng..

Bảo quản không đúng nhiệt độ hoặc để sữa quá lâu còn có thể khiến sữa mẹ thiếu chất, mất chất và không giữ được trọn vẹn dưỡng chất ban đầu cho bé.

3. Lưu ý về cách vắt sữa mẹ và nguyên tắc bảo quản đúng cách

Không những hiểu được vấn đề sữa mẹ để được bao lâu mà các mẹ cần chú ý về cách vắt, bảo quản sữa mẹ đúng cách giúp duy trì nguồn sữa dồi dào và còn đảm bảo giá trị dinh dưỡng, độ an toàn cho bé. Điều này cũng giúp mẹ hiểu rõ hơn tại sao nên vắt sữa mẹ khi không thể cho bé bú trực tiếp nhưng vẫn muốn duy trì nguồn sữa mẹ lâu dài. Đây là kỹ năng quan trọng đối với những mẹ bận rộn, phải đi làm sớm hoặc không thể cho bé bú trực tiếp mọi lúc.

3.1. Vệ sinh dụng cụ hút, đựng sữa

Trước mỗi lần vắt và cho bé sử dụng, mẹ cần đảm bảo dụng cụ hút và đựng sữa được vệ sinh tuyệt đối sạch sẽ theo 5 bước sau:

• Làm sạch bằng chổi hoặc miếng cọ chuyên dụng để loại bỏ cặn bám.
• Rửa sơ qua bằng nước lạnh để tráng sạch ban đầu.
• Chú ý vệ sinh kỹ phần đáy và các khe nhỏ của dụng cụ.
• Để khô ráo tự nhiên ở nơi sạch, thoáng khí.
• Tiệt trùng lại bằng nước sôi trước khi sử dụng nhằm đảm bảo an toàn cho bé.

Lưu ý vệ sinh sạch sẽ dụng cụ hút và đựng sữa

3.2 Các dụng cụ cần thiết trước khi bảo quản và một số lưu ý

• Bình hoặc túi trữ sữa chuyên dụng: làm từ nhựa hoặc thủy tinh an toàn (không chứa BPA).
• Nắp đậy kín, không rò khí, tránh dùng chai nước suối hoặc túi nylon thường.
• Bút ghi ngày/giờ vắt sữa để dán nhãn.
• Tủ lạnh hoặc tủ đông riêng biệt cho sữa (nếu có), tránh gần thực phẩm sống.
• Không đổ sữa mới vắt (ấm) vào sữa đã lạnh - phải làm nguội sữa mới trước.

Khi vắt và bảo quản sữa, mẹ cần lưu ý:

• Vệ sinh kỹ càng dụng cụ đựng sữa, tay và bầu vú trước khi vắt.
• Vắt thành từng chai nhỏ, vừa đủ cho một bữa ăn của trẻ, tránh lãng phí.
• Làm lạnh ngay sau khi vắt để duy trì chất lượng sữa.
• Không cấp đông lại phần sữa mà trẻ đã uống dư.
• Không trộn sữa đã đông với sữa mới vắt.

Ngoài ra, việc vắt quá nhiều sữa mỗi ngày có thể khiến mẹ thiếu sữa, không đủ cung cấp cho bé. Vì vậy, mẹ nên vắt sữa vừa phải, nghỉ ngơi hợp lý và bổ sung dinh dưỡng đầy đủ để đảm bảo nguồn sữa tự nhiên, an toàn và ổn định cho trẻ. Ngược lại, vắt sữa đều đặn theo cữ hợp lý lại được xem là một trong những cách kích sữa cho mẹ ít sữa giúp tuyến vú hoạt động ổn định hơn.

3.3. Nguyên tắc cần nhớ khi bảo quản sữa mẹ

Giải đáp thắc mắc rằng “sữa mẹ bảo quản được bao lâu” thì khi trữ sữa mẹ trong tủ lạnh, nên chia sữa thành nhiều chai hoặc túi nhỏ (khoảng 60–120 ml)  để tiện sử dụng từng lần. Nếu trẻ bú dở, phần còn lại chỉ nên dùng trong 1 giờ, sau đó bỏ đi. Không thêm sữa mới vắt vào sữa đã trữ trong tủ lạnh nếu chưa làm nguội.

 Mẹ nên dán nhãn cho từng chai sữa nhằm thuận tiện cho việc quản lý và theo dõi. Nhãn cần ghi đầy đủ các thông tin sau:

• Ngày vắt sữa: Giúp xác định thời hạn sử dụng và ưu tiên dùng sữa theo thứ tự cũ mới.
• Thứ tự sử dụng: Số thứ tự hoặc đánh dấu “lần đầu, lần sau” để tránh nhầm lẫn.
• Dung tích sữa: Ghi rõ số ml trong mỗi chai để chuẩn bị bữa ăn phù hợp cho bé.
• Dùng sữa cũ hơn trước (first in – first out).

Những nguyên tắc cần lưu ý khi bảo quản sữa mẹ

4. Phương pháp rã đông sữa mẹ an toàn

Để đảm bảo chất lượng dinh dưỡng tối ưu cho bé, mẹ nên sử dụng sữa theo nguyên tắc “first in – first out” (dùng sữa trữ lâu nhất trước). Bởi chất lượng sữa có thể giảm dần theo thời gian, ngay cả khi được bảo quản đông lạnh đúng cách. Các phương pháp rã đông an toàn bao gồm:

• Rã đông trong ngăn mát: Chuyển sữa từ ngăn đông sang ngăn mát tủ lạnh và để qua đêm. Đây là phương pháp rã đông an toàn, giúp giữ được nhiều dưỡng chất nhất.
• Ngâm trong nước ấm: Đặt bình hoặc túi sữa vào nước ấm, nhiệt độ không quá 37°C.
• Dưới vòi nước ấm chảy nhẹ: Có thể dùng vòi nước ấm chảy nhẹ để rã đông nhanh hơn, nhưng vẫn đảm bảo an toàn.
• Không sử dụng lò vi sóng: Tuyệt đối không dùng lò vi sóng để rã đông hoặc làm nóng sữa. Nhiệt độ cao không đều có thể phá hủy các thành phần miễn dịch quan trọng trong sữa và gây nguy cơ bỏng cho bé.

Lưu ý quan trọng:

• Sữa mẹ sau khi rã đông chỉ nên sử dụng trong vòng 24 giờ nếu được bảo quản trong ngăn mát.
• Tuyệt đối không cấp đông lại sữa sau khi đã rã đông.

Mẹo nhỏ giúp giữ sữa an toàn hơn

• Rửa tay sạch và khử trùng phễu, ống dẫn, bình hứng sau mỗi lần hút.
• Khi di chuyển, dùng túi giữ lạnh có đá gel để vận chuyển sữa.
• Nếu nguồn điện không ổn định, nên ưu tiên bảo quản ngăn mát (4°C) thay vì đông quá lâu dễ bị rã đông – đông lại.
• Nếu sữa có mùi chua, váng lạ, tách lớp không đều hoặc bọt bất thường, hãy bỏ ngay, không cho trẻ bú.

Chất lượng sữa có thể giảm dần theo thời gian, dù được bảo quản đông lạnh đúng cách

Tuân thủ đúng quy trình bảo quản và xử lý sữa mẹ là chìa khóa vàng để đảm bảo bé yêu luôn được hưởng nguồn dinh dưỡng quý giá và an toàn nhất từ mẹ. Bằng cách áp dụng những kiến thức trên, mẹ sẽ luôn có sẵn nguồn sữa dồi dào và chất lượng cho con yêu phát triển khỏe mạnh. Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng của mẹ cho con bú cũng cần được xây dựng cân đối, đủ 4 nhóm chất để mỗi cữ sữa vừa đảm bảo chất lượng, vừa đủ năng lượng cho bé.

Hy vọng bài viết trên, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé đã chia sẻ về vấn đề sữa mẹ vắt ra để được bao lâu này thật hữu ích cho các mẹ. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới nhé! Các chuyên gia dinh dưỡng sẽ giải đáp thắc mắc của bạn.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn