Bảng cân nặng và chiều dài thai nhi theo tuần của chuyên gia dinh dưỡng

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Theo dõi cân nặng thai nhi là bước quan trọng giúp mẹ bầu nắm rõ tình hình sức khỏe của bản thân và sự phát triển của bé. Nhằm hỗ trợ mẹ trong hành trình này, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé cung cấp những giải pháp dinh dưỡng và hướng dẫn khoa học để đảm bảo mẹ khỏe, bé phát triển toàn diện.

1. Vì sao mẹ nên theo dõi cân nặng và chiều dài của thai nhi

Theo dõi cân nặng thai nhi chuẩn là yếu tố quan trọng giúp mẹ nắm rõ sức khỏe bản thân và sự phát triển toàn diện của bé. Thai nhi trong bụng mẹ liên tục thay đổi theo từng ngày, vì vậy việc giám sát cân nặng thai nhi giúp mẹ điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý. 

Mặc dù các chỉ số cân nặng và chiều dài đầu - mông chỉ mang tính tương đối, phụ thuộc vào thể trạng mẹ, nhưng sự chênh lệch lớn so với cân nặng và chiều dài chuẩn có thể tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe và cần được kiểm tra tại cơ sở y tế.

Thai nhi thừa cân, đặc biệt ở giai đoạn cuối thai kỳ, làm tăng nguy cơ mẹ phải sinh mổ và trẻ sinh ra dễ gặp các vấn đề như béo phì, suy hô hấp, hạ thân nhiệt hoặc rối loạn tuần hoàn. Ngược lại, thai nhi thiếu cân có thể phản ánh mẹ suy nhược hoặc thiếu chất, làm tăng nguy cơ trẻ bị ngạt, hạ đường huyết, viêm phổi, đa hồng cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển thể chất, trí não và sức khỏe tổng thể.

Việc theo dõi các chỉ số này song song với quá trình phát triển của thai nhi giúp bác sĩ và mẹ bầu kịp thời phát hiện những bất thường nếu có.

Theo dõi cân nặng thai nhi giúp mẹ hiểu rõ sức khỏe và sự phát triển của bé

2. Bảng cân nặng thai nhi theo tuần từ tuần 8 đến tuần 40

Bảng cân nặng tiêu chuẩn của thai nhi sẽ giúp mẹ theo dõi sự phát triển của bé theo từng tuần tuổi, từ đó điều chỉnh dinh dưỡng và chế độ sinh hoạt phù hợp. Dưới đây là bảng theo dõi cân nặng thai nhi theo tuần  “Fetal growth chart” của Hoa kỳ năm 2025 để so sánh tuổi thai và ước lượng cân nặng.

Khi đối chiếu với bảng, mẹ cũng nên nắm rõ cách tính tuổi thai để biết chính xác mình đang ở tuần bao nhiêu và đọc đúng các chỉ số của con.

Bảng cân nặng thai nhi ước tính theo tuần (tuần 8 → tuần 40)

3. Những mốc tăng cân quan trọng của thai nhi mẹ nên biết

Sự phát triển của thai nhi theo tuần tuổi trải qua nhiều giai đoạn quan trọng, mỗi giai đoạn có những đặc điểm về cân nặng và chiều dài riêng biệt. Ngay cả với thai nhi 3 tuần tuổi, các đánh giá chủ yếu vẫn dựa trên tuổi thai lý thuyết, chứ chưa đo được rõ ràng kích thước và cân nặng như từ tam cá nguyệt thứ nhất trở đi.

Dựa trên dữ liệu từ Dự án INTERGROWTH‑21st do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị, các mốc tăng cân chính có thể tóm tắt như sau:

• Tuần 8 - 12: Thai nhi bắt đầu hình thành các cơ quan cơ bản như tim, gan, phổi và hệ thần kinh trung ương. Ở giai đoạn này, chỉ số chiều dài đầu – mông (CRL) được dùng để đánh giá sự phát triển, chưa có cân nặng tiêu chuẩn chính thức.
• Tuần 13 - 20: Thai nhi tăng trưởng nhanh về chiều dài và hình thể, các cơ quan dần hoàn thiện, hệ xương và cơ bắt đầu hình thành rõ rệt. Đây cũng là giai đoạn mẹ có thể cảm nhận những cử động đầu tiên của bé.
• Tuần 21 - 32: Thai nhi tăng cân nhanh, tích lũy mỡ dưới da, phát triển hệ thần kinh và các cơ quan nội tạng quan trọng. Cân nặng trung bình tăng từ khoảng 330 g ở tuần 21 lên hơn 1,7 kg ở tuần 32.
• Tuần 33 - 40: Thai nhi hoàn thiện các chức năng sống còn, đặc biệt là phổi và hệ miễn dịch. Cân nặng trung bình vào tuần 40 đạt khoảng 3,3 – 3,5 kg, chiều dài khoảng 50 – 52 cm, sẵn sàng cho quá trình sinh nở.
• Tuần 41 - 42: Thai nhi tiếp tục tăng cân nhẹ nhưng tốc độ chậm. Cân nặng trung bình từ 3,6 - 3,7 kg, chiều dài ổn định khoảng 51,5 - 52 cm. Giai đoạn này cần theo dõi kỹ, vì nhau thai có thể suy giảm chức năng, ảnh hưởng đến dinh dưỡng và oxy cho thai.

Hiểu rõ các mốc phát triển này giúp mẹ bầu so sánh với bảng cân nặng của thai nhi theo tuần tuổi, từ đó theo dõi sự phát triển của bé một cách chính xác và khoa học. Ở những giai đoạn rất sớm như thai nhi 2 tuần tuổi, phôi còn cực kỳ nhỏ nên chưa thể ước tính cân nặng hay chiều dài cụ thể trên siêu âm.

Hiểu các mốc phát triển giúp mẹ bầu đối chiếu với bảng cân nặng thai nhi theo từng tuần

4. Các yếu tố tác động đến cân nặng của thai nhi trong bụng mẹ

Cân nặng của thai nhi trong bụng mẹ phụ thuộc vào nhiều yếu tố quan trọng như dinh dưỡng, sức khỏe mẹ, di truyền, tuổi thai và lối sống hàng ngày. Việc nắm rõ các yếu tố này giúp mẹ bầu điều chỉnh chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và theo dõi sức khỏe, đảm bảo bé phát triển toàn diện về thể chất và trí não.

4.1 Chế độ dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe của mẹ

Trong suốt thai kỳ và cả giai đoạn trẻ bú sữa mẹ sau sinh, mọi thay đổi về sức khỏe, thói quen và chế độ dinh dưỡng của mẹ đều ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và cân nặng của trẻ. Chế độ ăn uống thiếu cân bằng, thiếu chất hoặc thừa chất có thể khiến cân nặng thai nhi hoặc trẻ sơ sinh vượt quá mức an toàn hoặc thấp hơn so với chuẩn.

Để đảm bảo bé phát triển toàn diện, mẹ cần xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, kết hợp với nghỉ ngơi và sinh hoạt hợp lý. Việc theo dõi cân nặng của thai nhi và trẻ sơ sinh thường xuyên, đồng thời tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc bác sĩ, sẽ giúp mẹ kiểm soát sức khỏe cho cả mẹ và bé, đồng thời giảm thiểu nguy cơ biến chứng trong thai kỳ và sau sinh.

Các dưỡng chất quan trọng trong chế độ dinh dưỡng cho mẹ bầu bao gồm:

• Tăng cường chế độ ăn hàng ngày trong đó có chất đạm (Protein): Hỗ trợ phát triển cơ bắp, mô và các cơ quan quan trọng của thai nhi.
• Sắt và axit folic: Tăng cường lưu lượng máu, ngăn ngừa thiếu máu và dị tật ống thần kinh.
• DHA: Thúc đẩy phát triển não bộ và thị giác của trẻ.
• Canxi và vitamin D: Cần thiết cho sự hình thành xương và răng chắc khỏe.

Ngược lại, mẹ bầu thiếu dinh dưỡng hoặc vi chất thiết yếu có thể khiến thai nhi chậm phát triển, giảm cân, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Đồng thời, tiểu đường thai kỳ có thể làm thai nhi tăng cân quá mức, dẫn đến nguy cơ sinh khó và các biến chứng sau sinh.

Mẹ bầu cần bổ sung đầy đủ vi chất để giúp thai nhi phát triển khỏe mạnh 

4.2 Yếu tố di truyền, tuổi, thể trạng và bệnh lý của mẹ 

Cân nặng thai nhi chịu tác động bởi nhiều yếu tố, trong đó di truyền và tiền sử sinh sản của gia đình là những yếu tố không thể bỏ qua. Thai nhi thường có xu hướng phát triển cân nặng tốt hơn nếu bố mẹ có chiều cao và cân nặng trung bình hoặc cao. Ngược lại, nếu trong gia đình có tiền sử trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, nguy cơ tái phát trong thai kỳ hiện tại có thể cao hơn.

Mẹ quá nhỏ tuổi hoặc tuổi mẹ lớn đều liên quan nguy cơ sinh con nhẹ cân, một phần do nguy cơ bệnh lý cao hơn và nhau thai hoạt động kém hơn.

Các bệnh lý của mẹ như  tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, bệnh tim phổi mạn, thiếu máu nặng, suy dinh dưỡng, đái tháo đường … đều làm giảm lượng máu và oxy đến thai dẫn đến thai tăng cân kém. 

4.3 Mang đơn thai hay đa thai

Số lượng thai nhi là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cân nặng và chiều dài của mỗi bé. Trong trường hợp mang đa thai, cân nặng và chiều dài trung bình thường thấp hơn so với chuẩn dành cho thai đơn. 

Đây là hiện tượng bình thường, vì các bé trong đa thai phải chia sẻ không gian và nguồn dinh dưỡng. Mẹ chỉ cần đảm bảo được chế độ dinh dưỡng đầy đủ, theo dõi sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để thai nhi phát triển ổn định.

4.4 Điều kiện sống và cách chăm sóc trong thai kỳ

Môi trường sống và lối sống của mẹ bầu có ảnh hưởng trực tiếp đến bảng tiêu chuẩn cân nặng của thai nhi. Một số yếu tố tiêu cực cần lưu ý bao gồm:

• Ô nhiễm môi trường: Tiếp xúc với khói bụi, hóa chất độc hại có thể làm giảm lưu lượng máu đến thai nhi, ảnh hưởng đến sự phát triển.
• Căng thẳng tâm lý: Stress kéo dài ảnh hưởng đến hormone và có thể làm chậm quá trình tăng trưởng của bé.
• Hút thuốc thụ động: Giảm lượng oxy cung cấp cho thai nhi, làm tăng nguy cơ nhẹ cân và các vấn đề sức khỏe khác.

Để đảm bảo thai nhi phát triển đúng chuẩn, mẹ bầu nên thăm khám định kỳ, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và duy trì môi trường sống, lối sống lành mạnh trong suốt thai kỳ.

Mẹ bầu giữ tâm trạng vui vẻ, thoải mái sẽ giúp bé phát triển cân nặng toàn diện

5. Mẹ nên làm gì khi cân nặng thai nhi không đạt chuẩn?

Khi cân nặng thai nhi không đạt chuẩn, dù thấp hay cao hơn mức bình thường, cần đến cơ sở y tế để được theo dõi, làm các xét nghiệm để xác định xem là thai nhi có thực sự nhỏ/hay lớn hơn so với tuổi thai không ? và nếu thực sự là có thì sẽ nhận được những hướng dẫn y tế kịp thời để đảm bảo thai nhi phát triển khỏe mạnh và giảm thiểu các rủi ro trong thai kỳ.

Một số xét nghiệm thường được làm để xác định tình trạng thai nhi như 

• Xét nghiệm sàng lọc: Siêu âm 4D hoặc xét nghiệm máu giúp phát hiện các bất thường về nhiễm sắc thể hoặc vấn đề phát triển khác.
• Siêu âm Doppler: Đánh giá lưu lượng máu qua dây rốn và nhau thai, đảm bảo thai nhi nhận đủ oxy và dinh dưỡng.

Kết hợp với lâm sàng, các bác sĩ sẽ đưa ra hướng can thiệp trong từng trường hợp cụ thể:

*Nếu thai nhi nhẹ cân có thể liên quan đến hạn chế tăng trưởng trong tử cung (IUGR) và cần được theo dõi chặt chẽ để đảm bảo phát triển toàn diện.

*Nếu thai nhi nặng hơn mức tiêu chuẩn, mẹ bầu có thể đối mặt với các nguy cơ sau:

• Tiểu đường thai kỳ: Cần kiểm tra đường huyết và điều chỉnh chế độ ăn uống để kiểm soát lượng đường trong máu.
• Khó khăn khi sinh thường: Thai nhi quá lớn có thể gây trở ngại trong sinh thường, dẫn đến chỉ định sinh mổ.

Việc theo dõi chỉ số cân nặng thai nhi thường xuyên kết hợp với chế độ dinh dưỡng (tăng cường thực phẩm giàu protein, vitamin và khoáng chất theo hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng), nghỉ ngơi hợp lý và tư vấn y tế sẽ giúp mẹ bầu kiểm soát tốt sức khỏe của cả mẹ và con, giảm thiểu các nguy cơ trong thai kỳ và chuẩn bị tốt cho quá trình sinh nở.

6. Gợi ý thực đơn dinh dưỡng cho mẹ bầu theo từng giai đoạn thai kỳ 

Dinh dưỡng trong thai kỳ cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn để đáp ứng nhu cầu của mẹ và giúp thai nhi phát triển cân nặng đạt chuẩn. Dưới đây là gợi ý thực đơn phù hợp cho từng giai đoạn mang thai:

Thực đơn dinh dưỡng cho mẹ bầu 3 tháng đầu 

Danh sách món ăn 

• Bữa sáng: Ngũ cốc trái cây trộn sữa 
• Bữa trưa: Cơm , Bò cuốn lá lốt , Canh chua đậu bắp nấu sườn , Bông cải cà rốt xào tôm , Thanh long
• Bữa tối: Cơm , Cá nục kho cà chua , Canh bông thiên lý nấu thịt , Bí đỏ xào tỏi , Bưởi
• Bữa phụ 1: Sữa tươi tách béo không đường
• Bữa phụ 2: Phô mai, Lê

Thông tin dinh dưỡng của thực đơn

Thực đơn dinh dưỡng cho mẹ bầu 3 tháng giữa

Danh sách món ăn

• Bữa sáng: Hủ tiếu bò kho 
• Bữa trưa: Cơm , Gà ram sả , Canh rau đay mướp nấu cua , Su su luộc , Dưa hấu
• Bữa tối: Cơm , Đậu hũ thịt xốt cà chua , Canh cải xanh khoai lang nấu sườn , Bông thiên lý xào nấm , Lê
• Bữa phụ 1: Sữa tươi tách béo không đường, Phô mai
• Bữa phụ 2: Sữa tươi tách béo không đường, Chuối tây

Thông tin dinh dưỡng của thực đơn

Thực đơn dinh dưỡng cho mẹ bầu 3 tháng cuối

Danh sách món ăn

• Bữa sáng: Bún gạo xào thập cẩm 
• Bữa trưa: Cơm, Gà rô ti nước dừa , Canh tần ô nấm nấu tôm , Gỏi dưa leo thịt bò , Quýt
• Bữa tối: Cơm , Cá thu kho cà , Canh bí đỏ nấu sườn , Bắp cải luộc , Lê
• Bữa phụ 1: Sữa tươi tách béo không đường, Quýt
• Bữa phụ 2: Sữa chua, Phô mai
• Bữa phụ 3: Sữa tươi tách béo không đường

Thông tin dinh dưỡng thực đơn

Việc theo dõi cân nặng thai nhi theo tuần tuổi là bước quan trọng để đảm bảo sức khỏe mẹ bầu và sự phát triển toàn diện của thai nhi. Khi cân nặng thai nhi đạt chuẩn, mẹ và bé sẽ giảm thiểu nguy cơ biến chứng trong thai kỳ và sau sinh.

Để hỗ trợ mẹ bầu duy trì cân nặng thai nhi trong mức chuẩn, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé cung cấp hướng dẫn dinh dưỡng khoa học, thực đơn hợp lý và các giải pháp chăm sóc toàn diện. Tham gia chương trình giúp mẹ theo dõi sức khỏe, đảm bảo bé phát triển tối ưu về thể chất và trí não.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn