2 TUẦN THAI ĐẦU TIÊN: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI VÀ SỰ THAY ĐỔI CỦA MẸ

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi TS. Dương Lan Dung – Bệnh viện Phụ sản Trung ương

Mang thai và làm mẹ là một điều thiêng liêng của phụ nữ. Từ một mầm thai bé nhỏ, sau khoảng 40 tuần thai sẽ mang đến cho bạn một thiên thần vô cùng xinh xắn và đáng yêu. Vì vậy, để có thể sẵn sàng chào đón em bé, bạn nên chuẩn bị cho mình những kiến thức cần thiết về sự phát triển của thai nhi và sự thay đổi của mẹ trong từng tuần thai nhé!

1. Quá trình để chào đón em bé

Thai kỳ bình thường sẽ có độ dài là 40 tuần kể từ ngày bắt đầu của kỳ kinh cuối cùng. Kỳ thực, thai kỳ chỉ thật sự bắt đầu kể từ ngày phóng noãn có thụ tinh, theo sau bằng sự làm tổ thành công của phôi. Trong hai tuần đầu tiên kể từ ngày đầu của kỳ kinh cuối, tại buồng trứng chỉ xảy ra những hiện tượng chuẩn bị cho sự thụ tinh dẫn đến thai kỳ này. Tuy nhiên đối với thai phụ chỉ có thể biết và tính toán được dựa vào chu kỳ kinh nguyệt, vì thế các cán bộ y tế sẽ dựa vào ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối cùng của bạn để xác định ngày dự kiến sinh của bạn

Sự rụng trứng

Quá trình mang thai được bắt đầu bằng sự rụng trứng và thường xảy ra vào giữa chu kỳ kinh nguyệt, thường vào khoảng giữa ngày thứ 12 và 14 với chu kỳ bình thường 28 ngày.

Lúc này, sự gia tăng estrogen và progesterone (nội tiết tố của buồng trứng) đã thúc đẩy niêm mạc tử cung dày lên để hỗ trợ trứng thụ tinh. Đồng thời, trong buồng trứng, trứng đã chín trong các túi chứa đầy chất lỏng được gọi là nang trứng (hay còn gọi là noãn).

Hình 1: Sự hình thành và phát triển của nang trứng

Sự thụ tinh

Khoảng 2 tuần sau ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối cùng khi có hiện tượng phóng noãn từ buồng trứng (trứng rụng), noãn sẽ được các tua vòi tử cung đón nhận. Khi noãn được đưa vào vòi tử cung trong vòng 24 giờ, nếu gặp tinh trùng thì sự thụ tinh sẽ xảy ra.

Trong mỗi lần giao hợp có xuất tinh, khoảng 250 triệu tinh trùng được đưa vào âm đạo. nhưng phần lớn trong số đó sẽ bị chết do môi trường âm đạo có tính axít cao. Cuối cùng chỉ có khoảng 400 tinh trùng có sức sống mạnh mẽ nhất tồn tại được và bơi vào vòi  tử cung tìm gặp noãn, nhưng thường cũng chỉ có một tinh trùng phá lớp màng noãn thành công để chui vào trong noãn tạo nên sự thụ tinh, gọi là trứng.

Trong 10 đến 30 giờ tiếp theo, nhân của tinh trùng kết hợp với trứng và chúng kết hợp vật chất di truyền với nhau. Nếu tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y, con bạn sẽ là con trai. Nếu tinh trùng mang nhiễm sắc thể X, bạn sẽ mang thai một bé gái. Trứng được thụ tinh được gọi là hợp tử.

Việc hiểu rõ sự hình thành phôi và các thay đổi ban đầu này cũng giúp mẹ dễ dàng theo dõi sự phát triển của thai nhi qua từng tuần trong suốt thai kỳ.

Làm tổ

Sau thụ tinh, trứng mất ba hoặc bốn ngày vừa di chuyển từ ống dẫn trứng đến buồng tử cung vừa phân chia thành 100 hoặc nhiều tế bào giống hệt nhau để tạo thành phôi thai. Một hoặc hai ngày sau, phôi thai sẽ bắt đầu chui vào lớp niêm mạc tươi tốt của tử cung, tiếp tục phát triển và phân chia. Lúc này, việc mang thai với một mầm sống chính thức được bắt đầu!

Đây cũng là lý do các bác sĩ luôn dựa vào LMP để tính tuổi thai nhi, giúp thống nhất mốc theo dõi và dự đoán ngày sinh chính xác hơn.

Hình 2: Sự phát triển của phôi thai

2. Sự thay đổi của mẹ trong 2 tuần thai đầu tiên

Mặc dù trong 2 tuần thai đầu tiên tính từ ngày đầu của kỳ kinh cuối chưa diễn ra sự thụ tinh hay người phụ nữ vẫn chưa mang thai, nhưng vẫn có thể phát hiện ra các dấu hiệu cho thấy sự rụng trứng. Việc nhận biết các triệu chứng rụng trứng có thể giúp lập kế hoạch khi nào quan hệ tình dục để mang thai. Hãy để ý những triệu chứng rụng trứng này.

Chất nhầy cổ tử cung trơn

Chất nhầy cổ tử cung là dịch tiết âm đạo, đôi khi  thấy xuất hiện trong quần lót. Trong những ngày gần rụng trứng, nó sẽ có màu trong, trơn và co giãn (giống như lòng trắng trứng sống).

Chuột rút nhẹ

Một số phụ nữ nhận thấy chuột rút nhẹ hoặc đau nhói ở bụng, hoặc đau lưng một bên, vào khoảng thời gian rụng trứng. Điều này được gọi là mittelschmerz - tiếng Đức có nghĩa là "cơn đau giữa".

Cảm xúc gợi cảm

Phụ nữ có thể cảm thấy gợi cảm và mùi cơ thể thậm chí có thể hấp dẫn hơn đối với đàn ông vào khoảng thời gian đang thụ thai.

Nhạy cảm với mùi hương

Nếu cảm thấy mùi đột nhiên nồng nặc hơn, đó có thể là dấu hiệu của việc nhạy cảm với mùi hương trong quá trình rụng trứng

Ngực mềm mại

Sự thay đổi nội tiết tố xung quanh quá trình rụng trứng có thể khiến ngực hơi căng hoặc đau.

Tăng nhiệt độ cơ thể cơ bản

Có thể sử dụng một nhiệt kế đặc biệt để đo nhiệt độ cơ thể vào mỗi buổi sáng. Vào ngày sau khi bạn rụng trứng, nhiệt độ cơ thể cơ bản sẽ tăng lên một chút và vẫn tăng cho đến kỳ kinh tiếp theo của bạn.

Khi thai bắt đầu làm tổ và phát triển rõ rệt hơn, mẹ có thể theo dõi sự tăng trưởng của bé dựa trên bảng cân nặng thai nhi ở từng giai đoạn tiếp theo.

3. Danh sách những việc nên làm trong 2 tuần thai đầu tiên

Chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ

Lúc này nên bắt đầu chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ bằng cách áp dụng các thực đơn cân bằng dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai 3 tháng đầu từ Phần mềm Xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng tại website www.dinhduongmevabe.com.vn, bổ sung sắt, vitamin D, và axit folic để giảm nguy cơ mắc một số dị tật bẩm sinh của bé.

Tới thăm khám tiền sản tại các cơ sở sản phụ khoa

Đi khám sức khỏe tiền sản để đảm bảo rằng cơ thể ở trạng thái tốt nhất có thể cho việc sinh con. Ví dụ, tìm hiểu xem có nên ngừng dùng bất kỳ loại thuốc hay chất bổ sung nào có hại cho thai nhi không ? Khám tiền sản cũng là cơ hội để bạn học hỏi và trao đổi những thắc mắc chuẩn bị cho quá trình mang thai và sinh nở.

Cân nhắc việc xét nghiệm máu

Các cặp đôi có thể muốn kiểm tra người mang gen di truyền để xem liệu có mang gen khiến con có nguy cơ mắc các bệnh di truyền nghiêm trọng hay không.

Dành thời gian cho việc chăm sóc bản thân và chuẩn bị sức khỏe tốt cho thai kỳ

Hãy ngủ đủ giấc, tập thể dục (mát xa, tập yoga hoặc hít thở sâu) và giảm mức độ căng thẳng có thể làm tăng khả năng thụ thai và mang thai khỏe mạnh.

Chuẩn bị tâm lý cho thai kỳ bằng lối sống tích cực, tránh xa rượu bia, thuốc lá, hoặc giảm các chất kích thích như cà phê,... Trong giai đoạn tương đương thai nhi 3 tuần tuổi, phôi chỉ vừa bắt đầu bám vào niêm mạc tử cung nên chưa thể hiện rõ triệu chứng mang thai.

Tài liệu tham khảo

1. Sản khoa (2020), Sự thụ tinh, sự làm tổ và sự phát triển của trứng, Bộ môn Phụ sản -Trường Đại học Y Hà nội, Nhà xuất bản y học, trang 20-34
2. https://www.babycenter.com/pregnancy/week-by-week/2-weeks-pregnant