Em bé gò cứng bụng mẹ có sao không? Cách hạn chế bé gò bụng mẹ

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Em bé gò (co) cứng bụng có sao không là thắc mắc thường gặp của rất nhiều mẹ bầu trong suốt thai kỳ. Hiện tượng bụng gò (co) cứng có thể chỉ là phản ứng sinh lý bình thường, nhưng đôi khi cũng là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề thai sản cần chú ý. Vậy làm thế nào để phân biệt được tình huống an toàn và nguy hiểm? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây của Chương trình Dinh Dưỡng Mẹ và Bé.

1. Em bé gò (co) cứng bụng là như thế nào? 

Hiện tượng em bé gò trong bụng thực chất là những cơn co thắt nhẹ ở tử cung, khiến bụng mẹ bầu có cảm giác căng cứng hoặc hơi lệch sang một bên. Mỗi cơn gò thường chỉ kéo dài từ 30 giây đến 1 phút. Tình trạng này thường xuất hiện từ tam cá nguyệt thứ hai và sẽ xảy ra nhiều hơn khi thai nhi lớn dần, do tử cung ngày càng bị chèn ép và kích thích.

Sự gò cứng bụng thường là kết quả của cử động tay chân, các cú đạp của thai nhi kết hợp với cơn gò (co) sinh lý của tử cung. Trong giai đoạn giữa thai kỳ, những cơn gò này thường nhẹ, không gây đau đớn. Tuy nhiên, khi bước sang những tháng cuối, đặc biệt lúc thai nhi xoay đầu xuống dưới để chuẩn bị chào đời, các cơn gò trở nên mạnh hơn, gây cảm giác khó chịu và đôi khi đau rõ rệt.

2. Em bé gò nhiều có sao không? 

Phần lớn các cử động gò cứng bụng của bé là sinh lý bình thường, không ảnh hưởng tới sức khỏe của mẹ và thai nhi. Đây là cách cơ thể mẹ “luyện tập” cho quá trình chuyển dạ, đồng thời phản ánh việc thai nhi vẫn đang cử động, xoay trở trong tử cung.

Tuy nhiên, mẹ cần chú ý:

• Nếu bụng căng cứng kéo dài, kèm đau bụng từng cơn hoặc đau liên tục,
• Đau lưng nhiều, cảm giác nặng tức vùng bụng dưới hoặc vùng âm đạo,
• Kèm theo ra máu âm đạo, ra dịch nhầy hồng/đỏ, chảy nước ối, dịch âm đạo ra nhiều bất thường,
• Hoặc giảm cử động thai rõ rệt so với thường ngày.

Nhiều mẹ cũng dễ nhầm lẫn tình trạng này với đau bụng dưới khi mang thai có sao không do những thay đổi sinh lý thông thường.

Nếu có các dấu hiệu trên thì mẹ bầu nên đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám. Việc thăm khám của bác sĩ sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác (là do cơn gò (cơn co) sinh lý, dọa sinh non, chuyển dạ thật, hay vấn đề của bánh rau bong sớm,  …) đồng thời  đưa ra hướng xử trí phù hợp, giảm bớt khó chịu cho người mẹ, đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.

Lưu ý: Việc bụng đôi khi méo lệch, “gồ” lên một bên khi bé đổi tư thế nhưng không đau, không ra máu, không kèm triệu chứng bất thường khác thường là sinh lý và không đáng lo. Quan trọng là mẹ theo dõi mức độ đau, tần suất cơn gò và các dấu hiệu đi kèm.

Để theo dõi sát tình trạng thai nhi và phát hiện sớm bất thường, mẹ bầu nên nắm rõ thời gian khám thai quan trọng theo khuyến cáo của bác sĩ.

Phần lớn gò bụng của bé là sinh lý bình thường

3. Tại sao em bé gò trong bụng mẹ?

Hiện tượng gò bụng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ sinh lý tự nhiên đến các vấn đề cần chú ý về sức khỏe. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến em bé gò trong bụng mẹ:

Ảnh hưởng từ sự phát triển của thai nhi

Bước sang cuối tam cá nguyệt thứ hai, hiện tượng bụng gò thường xuất hiện rõ rệt hơn. Lúc này, thai nhi tăng tốc phát triển cả về cân nặng lẫn chiều dài, đặc biệt là hệ xương. Bé thường xuyên cử động, xoay trở hoặc đạp vào thành bụng để tìm tư thế dễ chịu. Chính những chuyển động này khiến mẹ có cảm giác bụng căng cứng hoặc gò cứng từng đợt.

Thay đổi của tử cung

Khi thai lớn dần, tử cung phải mở rộng để tạo đủ không gian cho bé. từ khoảng tháng thứ 6, tử cung to rõ, chèn ép một phần lên xương chậu, bàng quang, trực tràng và các cơ quan lân cận. sự căng và kích thích của các sợi cơ tử cung khiến xuất hiện những cơn gò sinh lý mà mẹ có thể cảm nhận được.

Liên quan đến sức khỏe tiêu hóa

Táo bón, đầy hơi, rối loạn tiêu hóa là những vấn đề rất hay gặp trong thai kỳ.  Táo bón thường xuất hiện do tử cung lớn chèn ép đường tiêu hóa;  do chế độ ăn ít rau xanh, ít chất xơ hoặc bà bầu ít vận động, uống ít nước. Khi nhu động ruột tăng lên để đẩy phân ra ngoài, hoặc khi hơi tích tụ nhiều trong đường ruột, thì mẹ có thể cảm thấy vùng bụng dưới căng tức, khó chịu

Yếu tố tâm lý và thần kinh

Không chỉ yếu tố thể chất, tâm trạng của mẹ cũng ảnh hưởng đến tần suất gò bụng. Căng thẳng, lo âu hoặc buồn bã kéo dài có thể khiến hệ thần kinh bị kích thích, làm các cơn gò xuất hiện thường xuyên hơn. Vì vậy, mẹ bầu nên chú ý cân bằng cảm xúc, thư giãn tinh thần để thai nhi phát triển trong môi trường ổn định.

Tùy từng giai đoạn thai kỳ và tình trạng sức khỏe, cơn gò có thể khác nhau về tần suất và mức độ. Việc mẹ bầu nhận diện chính xác các loại cơn gò sẽ giúp phát hiện sớm bất thường và đến gặp bác sĩ kịp thời, đảm bảo an toàn cho cả mẹ và em bé.

Hiện tượng em bé gò bụng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau

4. Phân loại các cơn gò bụng mẹ 

Trong suốt quá trình mang thai, mẹ bầu có thể sẽ gặp nhiều dạng cơn gò khác nhau. Mỗi loại lại mang một ý nghĩa đặc trưng, phản ánh tình trạng và giai đoạn phát triển của thai kỳ. Để hiểu rõ hơn gò bụng khi mang thai là như thế nào, mẹ cần phân biệt ba loại cơn gò quan trọng:

• Cơn gò sinh lý: Còn gọi là cơn gò Braxton Hicks, thường bắt đầu từ tháng thứ 4 và kéo dài cho tới cuối thai kỳ. Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể, như một cách để tử cung “luyện tập” cho ngày sinh nở. Cơn gò sinh lý thường không đều, mức độ nhẹ và có thể cải thiện khi mẹ thay đổi tư thế, nằm nghiêng sang trái hoặc bổ sung đủ nước. Nếu cơn gò không giảm bớt dù đã áp dụng các cách trên hoặc đi kèm đau tăng dần, ra máu, ra nước âm đạo, mẹ nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
• Cơn gò sinh non: Loại cơn gò này tiềm ẩn nguy cơ và dễ bị nhầm lẫn với cơn gò sinh lý. Cơn gò sinh non thường xuất hiện trước tuần 37 của thai kỳ, đặc trưng bởi tần suất đều đặn, đau quặn, tử cung căng cứng. Mỗi cơn thường kéo dài khoảng 30 - 60 giây, cơn lặp lại với tần suất khá rõ, ví dụ: khoảng 4 cơn trở lên trong 20 phút hoặc hơn 8 cơn trong vòng một giờ, đó có thể là dấu hiệu dọa sinh non. Khi gặp tình trạng này, mẹ bầu cần đến bệnh viện ngay để được xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và bé.
• Cơn gò chuyển dạ: Đây là dấu hiệu cho thấy thai kỳ đã bước vào giai đoạn sinh nở. Khác với các loại cơn gò khác, cơn gò chuyển dạ không biến mất dù mẹ thay đổi tư thế hay nghỉ ngơi. Ban đầu, cơn gò thường kéo dài từ 30 - 90 giây, gây cảm giác căng cứng và đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc lan ra sau lưng.. Càng về sau, chúng trở nên mạnh, đều đặn hơn, xuất hiện khoảng 3–5 phút một lần, mỗi cơn kéo dài tới 60 giây hoặc hơn. Ở giai đoạn cuối, các cơn gò dồn dập, chồng lên nhau, giúp cổ tử cung mở ra và em bé chào đời. 

Trong một số trường hợp, các cơn gò kèm đau và ra máu có thể liên quan đến tình trạng động thai là gì, cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Mẹ bầu nên theo dõi sát các cơn gò tử cung để phát hiện sớm bất thường

5. Mẹ nên làm gì để hạn chế em bé gò cứng bụng?

Thực tế, việc xuất hiện các cơn gò bụng ở bụng người mẹ không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nguy hiểm. Tuy nhiên, một số thay đổi nhỏ trong sinh hoạt và ăn uống có thể giúp giảm bớt sự khó chịu:

• Uống đủ nước: Nên uống từng ngụm nhỏ khi thấy bụng căng để tránh mất nước và hỗ trợ tiêu hóa, từ đó hạn chế táo bón.
• Không nhịn tiểu: Việc nhịn tiểu có thể làm tăng áp lực lên bang quang và tử cung và khiến cảm giác gò bụng dễ xuất hiện hơn.
• Đổi tư thế nghỉ ngơi: Nằm nghiêng hoặc chọn tư thế thoải mái sẽ giúp cải thiện lưu lượng máu đến tử cung và có thể giúp cơn co cứng giảm bớt.
• Thư giãn bằng nước ấm: Tắm vòi hoa sen hoặc ngâm chân với nước ấm giúp cơ thể thả lỏng và giảm căng cơ
• Tập luyện nhẹ nhàng: Yoga, thiền hoặc các bài vận động dành cho mẹ bầu giúp giảm căng cơ và cải thiện tuần hoàn máu và tinh thần.
• Chia nhỏ bữa ăn: Ăn ít nhưng nhiều lần trong ngày, bổ sung nhiều rau xanh, trái cây và chất xơ để ngăn ngừa táo bón.
• Tránh quan hệ tình dục: với thai kỳ khỏe mạnh bình thường, quan hệ tình dục thường không gây hại cho thai. tuy nhiên, nếu đã được bác sĩ dặn kiêng trong các trường hợp bệnh lý như dọa sảy, dọa sinh non, nhau tiền đạo, hở eo cổ tử cung…hoặc sau quan hệ mẹ thấy gò nhiều, đau bụng, ra máu, ra nước âm đạo hoặc, thì nên tránh và thông báo cho bác sĩ.

Vận động nhẹ nhàng giúp mẹ cải thiện tình trạng bé gò cứng bụng 

Qua những phân tích trên, chắc hẳn mẹ bầu đã có câu trả lời rõ ràng cho thắc mắc em bé gò cứng bụng có sao không. Thực tế, phần lớn hiện tượng này chỉ là sinh lý bình thường trong thai kỳ và không gây nguy hiểm cho mẹ và bé. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cơn gò kéo dài, đau dữ dội hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường (ra máu, ra nước, thai máy yếu…) thì mẹ bầu nên đi khám ngay để được bác sĩ tư vấn kịp thời. 

Việc lựa chọn hình thức vận động khi mang thai phù hợp sẽ giúp mẹ giảm căng cơ, cải thiện tuần hoàn và hạn chế các cơn gò khó chịu.

Để có thêm kiến thức khoa học và an toàn về dinh dưỡng, sức khỏe thai kỳ và cách chăm sóc bé sau sinh, mẹ bầu có thể tham khảo Chương trình Dinh Dưỡng Mẹ và Bé. Đây là nguồn tài liệu đáng tin cậy được xây dựng bởi các chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ sản khoa, giúp mẹ yên tâm đồng hành cùng thai kỳ khỏe mạnh và chuẩn bị tốt nhất cho hành trình làm mẹ.

* Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn