Đau bụng dưới khi mang thai: Nguyên nhân và cách xử lý

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Đau bụng dưới khi mang thai là tình trạng phổ biến khiến nhiều mẹ bầu lo lắng. Cơn đau có thể xuất phát từ những thay đổi sinh lý bình thường, nhưng đôi khi cũng là dấu hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe cần chú ý. Vậy nguyên nhân do đâu và mẹ nên xử lý thế nào để đảm bảo an toàn cho thai kỳ? Hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.

1. Nguyên nhân dẫn đến đau bụng dưới khi mang thai

Khi mang thai, cơ thể người mẹ phải trải qua nhiều thay đổi để thích nghi với sự phát triển của em bé. Một trong những biểu hiện thường gặp là đau bụng dưới, khiến không ít mẹ bầu băn về vấn đề an toàn sức khỏe. Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về những nguyên nhân bình thường và bất thường để mẹ có thể yên tâm chăm sóc thai kỳ khỏe mạnh nhé:

Nguyên nhân bình thường:

• Giãn cơ và dây chằng: Khi có thai, tử cung sẽ dần mở rộng để tạo không gian cho thai nhi, kéo căng các cơ và dây chằng vùng bụng. Điều này gây cảm giác đau âm ỉ hoặc căng tức bụng dưới, nhất là khi mẹ thay đổi tư thế, đứng lên –ngồi xuống hoặc vận động mạnh. Tuy nhiên, đây là hiện tượng sinh lý bình thường và thường giảm sau khi nghỉ ngơi.
• Thai làm tổ: Trong những tuần đầu tiên của thai kỳ, triệu chứng bụng dưới nhẹ có thể do phôi thai đang bám vào thành tử cung. Cơn đau này thường thoáng qua, không kèm theo triệu chứng khác và được xem là dấu hiệu khởi đầu của một thai kỳ khỏe mạnh.
• Tác động từ tiêu hóa: Nội tiết tố thai kỳ thay đổi khiến nhu động ruột chậm lại khiến cho mẹ bầu bị đầy hơi, táo bón và đau bụng dưới. Đây là những thay đổi bình thường và có thể cải thiện bằng chế độ ăn giàu chất xơ, uống nhiều nước.
• Thai nhi cử động: Ở giai đoạn giữa và cuối thai kỳ, thai nhi bắt đầu đạp và xoay người, đôi khi khiến mẹ cảm thấy đau nhói hoặc tức nhẹ vùng bụng dưới. Đây là phản ứng bình thường khi bé hoạt động mạnh, không gây nguy hiểm cho mẹ hay thai nhi. Ở giai đoạn này, không ít mẹ cũng lo lắng em bé gò cứng bụng có sao không khi cảm nhận bụng căng cứng từng đợt.

Đau bụng dưới khi mang thai thường do tử cung giãn nở, thay đổi hormone, co thắt nhẹ…

Nguyên nhân bất thường: 

• Dọa sảy thai hoặc sảy thai: Nếu mẹ cảm thấy đau quặn bụng dưới kèm ra máu âm đạo, đây có thể là dấu hiệu nguy hiểm cần đến cơ sở y tế kiểm tra ngay.
• Mang thai ngoài tử cung: Khi mẹ bị đau bụng dưới một bên và cơn đau tăng dần theo thời gian, mẹ cần đặc biệt chú ý vì đây là tình trạng khẩn cấp có thể ảnh hưởng đến tính mạng nếu không xử lý sớm.
• Nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm phụ khoa: Nhiều mẹ bầu đau bụng dưới và tiểu buốt hoặc nóng rát vùng kín, đây có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn cần điều trị y tế.

Đây cũng là lý do nhiều mẹ băn khoăn động thai là gì và cách phân biệt với các cơn đau sinh lý bình thường.

2. Đau bụng dưới khi mang thai có nguy hiểm không?

Thông thường, cảm giác đau bụng dưới nhẹ và thoáng qua khi mang thai là hiện tượng sinh lý bình thường và không gây ảnh hưởng đến thai nhi. Những cơn đau này thường xuất phát từ việc tử cung đang giãn nở, dây chằng bị kéo căng để nâng đỡ thai nhi, hoặc do sự thay đổi hormone trong cơ thể. Nếu cơn đau nhẹ, không kèm theo dấu hiệu bất thường nào khác, mẹ bầu chỉ cần nghỉ ngơi hợp lý sẽ thấy cơn đau giảm dần và tự hết. Tuy nhiên, mẹ cần đặc biệt cẩn trọng nếu cơn đau bụng trở nên dữ dội, kéo dài hoặc có kèm theo hiện tượng ra máu bất thường.

Để theo dõi thai kỳ an toàn và phát hiện sớm bất thường, mẹ bầu nên nắm rõ các mốc quan trọng khám thai theo khuyến cáo y tế.

Nếu kèm theo những dấu hiệu nguy hiểm mẹ nên đi khám ngay để được kiểm tra kịp thời

3. Mẹ bầu đau bụng dưới khi mang thai phải làm sao?

Khi gặp tình trạng đau bụng dưới khi mang thai, mẹ bầu nên giữ bình tĩnh và quan sát mức độ đau cũng như các triệu chứng đi kèm để xác định nguyên nhân. Trong phần lớn trường hợp, bầu bị đau bụng dưới nhẹ chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường và có thể giảm bớt bằng chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và sinh hoạt hợp lý.

3.1 Duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh

Một chế độ ăn uống cân bằng và lành mạnh không chỉ giúp mẹ bầu khỏe mạnh mà còn giảm đáng kể nguy cơ đau bụng dưới trong thai kỳ.

• Ưu tiên các thực phẩm giàu chất xơ: rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để hạn chế táo bón – nguyên nhân phổ biến gây đau bụng dưới ở mẹ bầu. Ngoài ra, chất xơ còn hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định và giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt hơn.
• Bổ sung đầy đủ protein và sắt: thịt nạc, trứng, cá, đậu để tăng sức đề kháng và hỗ trợ phát triển thai nhi. Bổ sung sắt còn giúp phòng tránh thiếu máu thai kỳ, tình trạng khiến mẹ dễ mệt mỏi và đau tức vùng bụng dưới.
• Uống đủ nước (khoảng 2 lít mỗi ngày): giúp cơ thể hoạt động hiệu quả và giảm cảm giác căng tức vùng bụng. Uống đủ nước cũng hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru, tránh táo bón và hạn chế co thắt nhẹ ở vùng bụng dưới.
• Hạn chế đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm gây đầy hơi: hạn chế uống nước ngọt có gas và ăn thức ăn nhanh. Việc giảm các loại đồ ăn này giúp mẹ cảm thấy nhẹ bụng và giảm nguy cơ đau âm ỉ vùng bụng dưới.
• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày: giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn, tránh gây áp lực lên tử cung. Cách này không chỉ giảm áp lực vùng bụng mà còn giúp mẹ duy trì năng lượng ổn định, tránh cảm giác mệt hoặc co thắt nhẹ sau khi ăn quá no.

Ăn đủ chất, cân bằng dinh dưỡng giúp mẹ khỏe mạnh, hỗ trợ thai nhi phát triển toàn diện

3.2 Nghỉ ngơi và vận động hợp lý

Bên cạnh dinh dưỡng, việc nghỉ ngơi và vận động đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc giảm đau bụng dưới và giúp mẹ bầu duy trì sức khỏe ổn định suốt thai kỳ.

• Nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc và tránh thức khuya: cơ thể cần có thời gian phù hợp để phục hồi năng lượng. Ngủ đủ giấc còn hỗ trợ cân bằng hormone, giảm căng thẳng khiến cơn đau bụng dưới trở nên rõ rệt hơn.
• Khi cảm thấy đau bụng dưới nhẹ, hãy nằm nghiêng sang trái: giảm áp lực lên tử cung và cải thiện tuần hoàn máu cho thai nhi. Đây là tư thế nghỉ ngơi được nhiều bác sĩ khuyến nghị vì vừa giúp mẹ dễ chịu, vừa tốt cho sự phát triển của bé.
• Thực hiện các bài tập nhẹ nhàng: tập đi bộ, yoga bầu giúp tăng độ dẻo dai của cơ và giảm cảm giác mỏi, đau vùng bụng dưới. Vận động hợp lý còn giúp cải thiện tuần hoàn máu và tinh thần, giúp mẹ ngủ ngon và thoải mái hơn trong thai kỳ.

Mẹ bầu nên kết hợp nghỉ ngơi đầy đủ và tập vận động nhẹ nhàng 

3.3 Các biện pháp hỗ trợ giảm đau an toàn

Ngoài chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý, mẹ bầu có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản và an toàn sau để giảm cảm giác đau bụng dưới hiệu quả.

• Chườm ấm nhẹ vùng bụng hoặc lưng dưới bằng khăn mềm: giúp thư giãn cơ, giảm đau và tạo cảm giác dễ chịu. Tuy nhiên, mẹ nên chú ý nhiệt độ vừa phải, tránh quá nóng để không ảnh hưởng đến thai nhi.
• Massage nhẹ nhàng vùng hông, lưng hoặc đùi bằng tay hoặc dầu dưỡng dành cho mẹ bầu: giảm co cứng cơ. Động tác xoa bóp nhẹ nhàng còn giúp mẹ thư giãn tinh thần, giảm stress.
• Có thể sử dụng đai nâng bụng bầu chuyên dụng nếu bụng lớn hoặc di chuyển nhiều: đai nâng bụng chuyên dụng có thể giúp giảm áp lực lên vùng chậu và cột sống, hỗ trợ mẹ giữ tư thế đúng và giảm đau vùng bụng dưới.

Bên cạnh đó, nhiều mẹ cũng thắc mắc bầu xông hơi được không khi tìm cách thư giãn và giảm đau trong thai kỳ.

Áp dụng các biện pháp giảm đau an toàn mang đai bầu giúp mẹ bầu thoải mái

4. Khi nào thì mẹ bầu đau bụng dưới cần đi khám?

Phần lớn các trường hợp đau bụng dưới khi mang thai là lành tính và sẽ tự hết sau khi nghỉ ngơi, nhưng mẹ không nên chủ quan. Nếu nhận thấy những dấu hiệu bất thường dưới đây, mẹ cần đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế chuyên khoa sản ngay để được thăm khám và xử lý kịp thời:

• Đau bụng dưới dữ dội hoặc kéo dài liên tục: đặc biệt khi không giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Đau bụng dưới kèm chảy máu âm đạo: có thể ra dịch màu nâu, hồng hoặc đỏ tươi. Đây là dấu hiệu bất thường cần đi khám ngay.
• Đau bụng một bên, tăng dần theo thời gian: kèm mệt mỏi, chóng mặt. Có thể là dấu hiệu mang thai ngoài tử cung.
• Đau bụng kèm co thắt mạnh và đều đặn trước tuần thai 37: cảnh báo nguy cơ dọa sinh non.
• Đau bụng kèm sưng phù, tăng huyết áp hoặc nhức đầu dữ dội: có thể là biểu hiện tiền sản giật, cần xử lý sớm.
• Đau bụng kèm tiểu buốt hoặc nóng rát: gợi ý nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm phụ khoa.
• Cảm thấy bé đạp yếu hơn bình thường: nếu mẹ cảm thấy bé đạp yếu hoặc ngừng đạp trong thời gian dài cần kiểm tra tình trạng thai nhi ngay

Mẹ bầu nên đi khám ngay nếu đau bụng kèm theo những dấu hiệu nguy hiểm

5. Gợi ý món ăn giàu dinh dưỡng, hỗ trợ mẹ ổn định trong thai kỳ 

5.1 Canh cải ngọt nấu thịt bò

Canh cải ngọt nấu thịt bò là lựa chọn phù hợp cho mẹ bầu trong giai đoạn ổn định thai kỳ nhờ sự kết hợp giữa rau cải thanh mát và thịt bò cung cấp sắt, protein. Món canh hỗ trợ duy trì năng lượng, giảm mệt mỏi và bổ sung dưỡng chất cần cho sự phát triển của thai.

Nguyên liệu

• Hành tím tươi: 1 g, băm nhỏ
• Nước lọc: 200 g
• Thịt bò lưng, nạc: 10 g, băm nhỏ
• Ngô/Bắp tươi: 10 g, tách hạt
• Cải ngọt: 50 g, thái khúc dài 2 cm
• Hạt nêm: 2 g
• Dầu ăn/Dầu thực vật: 3 g

Cách chế biến: 

1. Phi thơm hành với dầu ăn, cho bắp vào xào sơ rồi thêm nước lọc vào nấu sôi.
2. Nấu khoảng 10 phút cho bắp mềm, sau đó cho cải ngọt và thịt bò vào.
3. Nêm hạt nêm, khuấy nhẹ để gia vị hòa đều.
4. Khi rau cải ngọt vừa chín tới thì tắt bếp.
5. Múc canh ra tô và dùng nóng.

5.2 Bò hầm cà rốt

Bò hầm cà rốt mang đến nguồn dinh dưỡng ổn định cho mẹ bầu nhờ thịt bò giàu sắt và cà rốt chứa nhiều beta-carotene. Món ăn giúp mẹ duy trì thể trạng, hỗ trợ hấp thu dưỡng chất và tăng cường sức khỏe trong giai đoạn thai kỳ.

Nguyên liệu

• Cà rốt: 30 g (thái con chì)
• Thịt bò lưng, nạc và mỡ: 80 g (thái miếng vuông)
• Hành lá/Hành hoa: 1 g (thái nhỏ)
• Rau mùi/Ngò rí: 1 g (thái nhỏ)
• Hành củ (khô): 1 g (băm nhỏ)
• Tỏi ta: 2 g (băm nhỏ)
• Hạt nêm: 2 g
• Rượu vang đỏ: 5 g
• Nước mắm: 1 g
• Dầu ăn/Dầu thực vật: 3 g

Cách chế biến

• Ướp thịt: Trộn thịt bò với hạt nêm, rượu vang và nước mắm. Ướp khoảng 30 phút cho thấm vị.
• Hầm bò: Phi thơm hành khô và tỏi với dầu ăn. Cho thịt bò vào xào đến khi săn lại, sau đó đổ nước lọc vào xâm xấp mặt thịt.
• Đun sôi, hớt bọt và giảm nhỏ lửa, hầm từ 40 đến 50 phút.
• Khi thịt bò mềm, nêm lại cho vừa miệng. Nếu muốn nước hầm sánh nhẹ, có thể mở nắp và đun thêm vài phút.
• Trình bày: Múc bò hầm ra bát, rắc hành lá và rau mùi lên trên. Dùng nóng.

5.3 Canh chua cá lóc

Canh chua cá lóc phù hợp cho mẹ bầu ổn định thai kỳ nhờ phần thịt cá dễ tiêu, giàu đạm và ít béo kết hợp với vị chua nhẹ giúp kích thích ăn uống. Món canh hỗ trợ bổ sung dưỡng chất, giữ cảm giác ngon miệng và giúp mẹ bầu ăn uống điều độ hơn.

Nguyên liệu

• Cà chua: 30 g (thái múi cau)
• Quả me chín (tươi, còn hạt): 5 g (ngâm mềm, lọc lấy nước me)
• Cá quả/Cá lóc: 20 g (thái miếng vừa ăn)
• Hành tím tươi: 1 g (băm nhỏ)
• Giá đậu xanh: 10 g
• Rau mùi tàu/Ngò gai: 1 g (thái nhỏ)
• Tỏi ta: 1 g (băm nhỏ)
• Nước lọc: 150 g
• Rau ngổ/Rau om: 1 g (thái nhỏ)
• Đậu bắp: 10 g (thái lát xéo mỏng)
• Dứa ta/Thơm ta: 20 g (thái miếng vừa ăn)
• Dọc mùng/Bạc hà: 20 g (thái lát xéo mỏng, bóp muối, xả ráo)
• Nước mắm: 3 g
• Bột canh: 2 g
• Đường cát: 3 g
• Bột ngọt: 1 g
• Dầu ăn/Dầu thực vật: 5 g

Cách chế biến

• Nấu canh:
  • Phi thơm tỏi với dầu ăn rồi để riêng. Tiếp tục phi hành tím, cho cà chua và thơm vào xào mềm.
  • Đổ nước lọc vào đun. Khi nước sôi, thả cá vào và thêm nước cốt me.
  • Nêm bột canh, bột ngọt, đường và nước mắm, khuấy nhẹ để gia vị hòa đều.
  • Cho đậu bắp, dọc mùng và giá đậu xanh vào nấu canh sôi lại.
  • Cuối cùng cho rau om và ngò gai vào, đảo đều rồi tắt bếp.
• Trình bày: Múc canh chua cá lóc ra tô, rắc phần tỏi phi lên trên và dùng nóng.

>>> Trong giai đoạn dưỡng thai, mẹ có thể sử dụng Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng để lựa chọn bữa ăn phù hợp, hỗ trợ sức khỏe và tăng cường dưỡng chất. Công cụ mang đến thực đơn đa dạng, dễ áp dụng cho từng tuần thai.

Đau bụng dưới khi mang thai giống như một hành trình nhỏ mà gần như người mẹ nào cũng trải qua . Những cơn đau âm ỉ, thoáng qua thường chỉ là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thay đổi để chào đón một mầm sống mới. Thế nhưng, đôi khi chính những thay đổi ấy cũng ẩn chứa những lời nhắc nhở từ cơ thể rằng mẹ cần quan tâm và lắng nghe bản thân nhiều hơn. 

Mẹ hãy cập nhật kiến thức khoa học và lời khuyên dinh dưỡng phù hợp trong thai kỳ từ Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để an tâm hơn trên hành trình mang thai và nuôi con.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn