Các loại thực phẩm giúp bổ sung DHA cho trẻ nhỏ mà mẹ cần biết

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

DHA cho bé là dưỡng chất thiết yếu được nhiều cha mẹ quan tâm khi tìm hiểu về chế độ dinh dưỡng cho con. Việc bổ sung DHA đúng cách không chỉ hỗ trợ phát triển trí não, thị giác mà còn giúp bé hoàn thiện khả năng nhận thức và học hỏi. Vậy bổ sung DHA cho bé như thế nào thì hiệu quả? Trong bài viết này, Chương trình Dinh Dưỡng Mẹ và Bé sẽ cùng cha mẹ khám phá những kiến thức quan trọng nhất để nuôi dưỡng sự phát triển toàn diện cho trẻ.

1. Vai trò của DHA đối với trẻ nhỏ

DHA (Docosahexaenoic Acid) là axit béo Omega-3 thiết yếu cho sự phát triển trí não, thị giác và miễn dịch của trẻ. Cơ thể không thể tự tổng hợp DHA, vì vậy cần bổ sung qua thực phẩm hoặc sản phẩm dinh dưỡng. DHA, một thành phần quan trọng trong nhóm axit béo Omega-3, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Các axit béo thiết yếu cũng là thành phần quan trọng trong cấu trúc tế bào và tham gia vào quá trình tổng hợp màng tế bào, hỗ trợ hoạt động của tế bào và cơ quan.

1.1. DHA giúp mắt sáng khỏe

DHA cho bé giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển thị giác. Đây là thành phần chiếm tới 50 - 60% cấu tạo của võng mạc, góp phần hoàn thiện chức năng nhìn của mắt. Việc bổ sung DHA đúng cách sẽ hỗ trợ trẻ có đôi mắt sáng khỏe, thị lực tốt và khả năng quan sát linh hoạt ngay từ những năm đầu đời. Ngoài ra, DHA còn giúp phòng ngừa một số bệnh lý liên quan đến mắt và chuyển hóa như thoái hóa võng mạc hay tăng lipid máu.

1.2. Hỗ trợ phát triển não bộ

DHA trẻ em là dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển não bộ, bởi DHA chiếm tỷ lệ lớn trong chất xám và giữ vai trò tạo nên độ nhạy của các nơron thần kinh. Nhờ đó, quá trình dẫn truyền thông tin diễn ra nhanh chóng, chính xác, giúp trẻ phát triển trí tuệ và khả năng tư duy vượt trội.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy, trẻ được bổ sung DHA đầy đủ trong giai đoạn vàng phát triển não bộ thường có chỉ số thông minh (IQ) cao hơn. Cụ thể, ở độ tuổi 8 - 9, trẻ có thể đạt chỉ số IQ cao hơn trung bình tới 8,3 điểm khi được cung cấp DHA đúng cách. Không chỉ vậy, DHA còn giúp giảm nguy cơ chậm phát triển thần kinh, hỗ trợ trẻ học hỏi và phát triển toàn diện hơn.

DHA thuộc nhóm Omega-3, cần cho trí não, mắt và miễn dịch của trẻ

1.3. DHA tốt cho hệ thống miễn dịch và não bộ của trẻ phát triển 

DHA cho bé có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển toàn diện ngay từ trong bụng mẹ. Nhiều nghiên cứu cho thấy DHA có liên hệ chặt chẽ với vòng đầu, cân nặng và chiều dài của trẻ sơ sinh cũng như trẻ nhỏ. Trong thai kỳ, nhu cầu DHA của thai nhi tăng lên tương ứng với tốc độ phát triển não bộ. Bằng chứng rõ ràng là khi vừa chào đời, não trẻ đã đạt khoảng 70% trọng lượng não của người trưởng thành – một cột mốc khẳng định tầm quan trọng của DHA trong giai đoạn này.

Việc bổ sung đầy đủ DHA cho mẹ trong suốt thai kỳ hỗ trợ sự phát triển não bộ và thể chất của bé và làm giảm nguy cơ sinh non, đồng thời hạn chế tình trạng suy nhược sau sinh. Đây chính là nền tảng vững chắc để trẻ có được sự khởi đầu khỏe mạnh và phát triển trí tuệ tối ưu ngay từ những năm tháng đầu đời.

Bên cạnh đó, DHA có tác dụng điều hòa phản ứng viêm, hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ  phát triển,  chống lại một số bệnh lý viêm nhiễm, giảm nguy cơ dị ứng, đồng thời hỗ trợ tim mạch và sự phát triển cân đối của hệ thần kinh trung ương

1.4. Giảm nhiễm trùng đường hô hấp

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng công dụng DHA cho bé có tác dụng tích cực trong việc giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ nhỏ. Trẻ được bổ sung DHA có tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp thấp hơn rõ rệt, đồng thời giảm các triệu chứng như thở khò khè, hen suyễn hay dị ứng.

Chính vì vậy, việc xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và bổ sung DHA đúng cách là điều cần thiết để hỗ trợ sức khỏe và sự phát triển toàn diện cho trẻ.

DHA rất quan trọng cho sự phát triển của bé

2. Những thực phẩm giàu DHA cho trẻ

Khi chế biến bữa ăn, bên cạnh bổ sung thực phẩm giàu DHA thì bổ sung kẽm cho bé đúng cách cũng giúp bé hấp thu tốt hơn và phát triển toàn diện nhất. Sau đây là các thực phẩm giàu DHA được chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nên bổ sung vào thực đơn của trẻ: 

2.1 Sữa mẹ

Sữa mẹ giàu DHA là nguồn dinh dưỡng tự nhiên và tối ưu nhất cho trẻ sơ sinh. Hàm lượng DHA trong sữa mẹ phụ thuộc trực tiếp vào chế độ ăn uống hằng ngày của người mẹ. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mẹ nên bổ sung tối thiểu 200mg DHA mỗi ngày để đảm bảo trẻ nhận được đủ dưỡng chất, từ đó hỗ trợ phát triển trí não, thị giác và thể chất toàn diện.

Trong trường hợp mẹ ít sữa hoặc không đủ sữa để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, cha mẹ có thể cân nhắc lựa chọn sữa công thức bổ sung DHA. Đây là giải pháp giúp đảm bảo trẻ vẫn được cung cấp lượng DHA cho bé cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển khỏe mạnh trong những năm đầu đời.

2.2 Sữa công thức

Các loại sữa công thức cho trẻ nhỏ hiện nay đều được nghiên cứu và bổ sung hàm lượng dưỡng chất thiết yếu, trong đó có DHA – thành phần quan trọng cho sự phát triển trí não và thị giác. Đây là một trong những giải pháp bổ sung DHA cho bé được nhiều cha mẹ tin tưởng lựa chọn, đặc biệt trong trường hợp trẻ không bú đủ sữa mẹ hoặc mẹ không có đủ sữa.

2.3 Các loại cá, dầu cá

Trong nhóm thực phẩm giàu DHA cho bé, cá được xem là nguồn cung cấp dồi dào nhất. Đặc biệt, các loại cá biển như cá thu, cá sòng, cá kiếm, cá hố, cá hồi, cá ngừ… đều chứa hàm lượng DHA rất cao. Trong đó, phần mỡ quanh mắt cá là nơi tập trung nhiều DHA nhất, tiếp đến là dầu cá. Trung bình, chỉ với 100g cá, cơ thể trẻ có thể hấp thụ tới 1.000mg DHA, đáp ứng hiệu quả nhu cầu dinh dưỡng cho sự phát triển trí não và thị giác. 

2.4 Các loại hạt

Một nguồn thức ăn giàu DHA cho trẻ khác đến từ các loại hạt dinh dưỡng. Acid Alpha-Linolenic (ALA) – một dạng axit béo Omega-3 có hàm lượng cao trong hạt hồ đào, hạnh nhân, hạt mè, hạt lạc… Khi trẻ ăn những loại hạt này, cơ thể sẽ chuyển hóa ALA thành DHA, từ đó hỗ trợ phát triển trí não, thị giác và tăng cường sức khỏe toàn diện.

2.5 Thực phẩm bổ sung có chứa DHA

Ngoài việc bổ sung DHA cho bé thông qua thực phẩm tự nhiên như các loại hạt, cá và sữa, cha mẹ cũng có thể lựa chọn cho trẻ sử dụng các chế phẩm dinh dưỡng bổ sung DHA. Đây là giải pháp hỗ trợ tiện lợi, đặc biệt trong trường hợp khẩu phần ăn hằng ngày chưa đáp ứng đủ nhu cầu DHA cho trẻ em.

Tuy nhiên, việc bổ sung cần được thực hiện cân đối và đúng liều lượng. Cha mẹ nên tuân thủ hướng dẫn ghi trên nhãn sản phẩm và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo an toàn, tránh những tác dụng phụ không mong muốn. Khi lựa chọn thực phẩm giàu DHA, mẹ cũng cần cân nhắc bé suy dinh dưỡng nên bổ sung gì để hỗ trợ bé phát triển chiều cao và cân nặng.

Mẹ có thể bổ sung DHA cho bé qua các loại hạt, cá và sữa

3. Khi nào cần bổ sung DHA cho trẻ?

DHA cho bé là dưỡng chất quan trọng giúp đảm bảo thị lực phát triển tốt, tăng cường trí nhớ, hỗ trợ trí não nhanh nhạy và cải thiện chỉ số IQ. Bổ sung DHA đầy đủ ngay từ giai đoạn bào thai và những năm đầu đời sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, thị giác, đồng thời tăng cường sức khỏe toàn diện. 

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phụ nữ mang thai và cho con bú cần bổ sung tối thiểu 200-300mg DHA mỗi ngày. Lượng DHA này sẽ được truyền sang thai nhi qua nhau thai hoặc đến trẻ sơ sinh qua sữa mẹ, đóng vai trò nền tảng trong sự phát triển của trẻ.

3.1 Giai đoạn trẻ mới sinh đến 6 tháng tuổi

DHA cho trẻ sơ sinh từ 0 - 6 tháng tuổi cần được bổ sung đầy đủ. Sữa mẹ là nguồn DHA lý tưởng, vì vậy việc nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu là rất quan trọng. Nếu sữa mẹ không đáp ứng đủ, có thể bổ sung DHA cho trẻ sơ sinh qua sữa công thức hoặc chế phẩm dinh dưỡng chứa DHA.

3.2 Giai đoạn trẻ từ 6 tháng tuổi - 1 tuổi

Thời kỳ trẻ từ 6 tháng đến 1 tuổi, não bộ của trẻ phát triển mạnh, đòi hỏi lượng DHA lớn để sản sinh hormone và hỗ trợ thị giác. Cha mẹ nên bổ sung DHA cho trẻ qua thực phẩm giàu DHA như cá hồi, ngũ cốc, sữa, trứng và các loại rau xanh.

 3.3 Giai đoạn trẻ từ 1 - 6 tuổi

Khi trẻ bắt đầu học hỏi, khám phá môi trường, DHA giúp tăng cường khả năng ghi nhớ, xử lý thông tin và phát triển thị giác. Các chuyên gia khuyến nghị bổ sung khoảng 75mg DHA mỗi ngày cho trẻ ở độ tuổi này.

Một số thực phẩm giàu DHA cho trẻ em mà mẹ có thể đưa vào thực đơn hằng ngày gồm:

• Cá hồi và các loại cá biển khác
• Ngũ cốc nguyên hạt
• Sữa và các chế phẩm từ sữa
• Dầu thực vật (dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu lạc, dầu mè, dầu dừa…)
• Rau xanh đậm (rau bina, cải bó xôi, súp lơ xanh…)
• Trứng, bơ - giúp tăng cường hấp thu chất béo và DHA hiệu quả hơn

Khi chế biến, mẹ nên đa dạng cách nấu ăn để phù hợp với độ tuổi và khả năng nhai nuốt của trẻ. Với những bé mới bắt đầu ăn dặm, nên làm mềm thức ăn, tuân thủ nguyên tắc ăn dặm khoa học để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng. Đồng thời, đừng quên kết hợp các thực phẩm giàu chất béo lành mạnh như bơ, dầu ô liu hoặc trứng để tăng khả năng hấp thụ DHA cho cơ thể. Bên cạnh DHA, việc bổ sung những thực phẩm giàu sắt cho bé giúp phòng thiếu máu và tăng cường sức khỏe tổng thể.

3.4 Giai đoạn trẻ trên 6 tuổi

Khi bước sang giai đoạn trên 6 tuổi, nhu cầu dinh dưỡng của trẻ ngày càng cao để đáp ứng cho quá trình học tập và phát triển trí não. Lúc này, cha mẹ có thể bổ sung DHA cho bé thông qua thực đơn ăn uống hằng ngày.

Những thực phẩm giàu DHA cho trẻ em nên xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn gồm:

• Rau xanh đậm như rau bina, súp lơ xanh, cải bó xôi
• Các loại cá và hải sản: cá hồi, cá thu, cá chép, tôm, cua, mực
• Sữa và các chế phẩm từ sữa

Việc xây dựng thực đơn đa dạng, phong phú sẽ không chỉ cung cấp đầy đủ DHA mà còn đảm bảo cân bằng các nhóm chất dinh dưỡng và axit béo cần thiết cho cơ thể. Các loại thực phẩm giàu DHA và năng lượng có thể là thực phẩm giúp bé tăng cân một cách tự nhiên và an toàn.

Bé cần được bổ sung DHA từ trong bụng mẹ và giai đoạn đầu đời

4. Thời điểm thích hợp để cung cấp DHA cho bé

Một trong những thắc mắc thường gặp của cha mẹ là khi nào nên bổ sung DHA cho bé để mang lại hiệu quả tốt nhất. Thực tế, DHA là vi chất dinh dưỡng khá dễ bổ sung và có thể được đưa vào chế độ ăn uống hằng ngày vào cả buổi sáng lẫn buổi tối.

• Bổ sung DHA cho bé vào buổi sáng: Cha mẹ có thể lựa chọn các thực phẩm giàu DHA như sữa, trứng, bơ hoặc các chế phẩm từ sữa. Đây là thời điểm lý tưởng để cơ thể hấp thu dưỡng chất, hỗ trợ trẻ tràn đầy năng lượng cho cả ngày học tập và vui chơi.
• Bổ sung DHA cho bé vào buổi tối: Theo một số chuyên gia, việc cho trẻ uống DHA vào buổi tối không chỉ giúp cơ thể hấp thụ tốt mà còn hỗ trợ giấc ngủ sâu và ngon hơn, tạo điều kiện cho não bộ phát triển.

5. Có nên cho trẻ uống DHA thường xuyên không?

Hiện nay, nhu cầu DHA cho trẻ em Việt Nam mới chỉ được đáp ứng khoảng 35% – 50%, nghĩa là đa số trẻ đang trong tình trạng thiếu DHA. Theo khuyến cáo của FAO/WHO:

• Trẻ sơ sinh (0 - 12 tháng): cần 17mg DHA/100kcal.
• Trẻ từ 1 - 6 tuổi: cần khoảng 75 mg DHA/ngày.

Các thực phẩm giàu DHA cho bé thường gặp gồm trứng, cá, tôm, cua… Ví dụ: một quả trứng luộc chứa khoảng 19 mg DHA, 12 con tôm hấp cung cấp 96 mg, trong khi 100g cá ngừ đóng hộp có thể đạt tới 535 mg. Đối với mẹ đang cho con bú, việc ăn nhiều thực phẩm giàu DHA cũng giúp tăng chất lượng sữa, bổ sung DHA tự nhiên cho trẻ. Bên cạnh đó mẹ cũng nên chú ý đến thực phẩm giàu kẽm cho trẻ để hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch cho bé. 

Mặc dù DHA rất cần thiết cho sự phát triển của trẻ, nhưng nếu bổ sung DHA cho bé vượt quá nhu cầu sẽ gây ra một số tác dụng phụ không mong muốn, điển hình như:

• Gây tổn thương tế bào.
• Ảnh hưởng đến chức năng trí não, làm suy giảm khả năng ngôn ngữ và tập trung.
• Dễ dẫn đến rối loạn cảm xúc, trẻ hay cáu gắt, nóng giận.
• Làm tăng nguy cơ béo phì và các bệnh liên quan đến tim mạch.

Nếu dùng DHA vượt nhu cầu, bé có thể gặp tác dụng phụ

DHA cho bé là dưỡng chất không thể thiếu trong suốt quá trình phát triển trí não, thị lực và sức khỏe toàn diện của trẻ. Thông qua những thông tin trên, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé hy vọng đã giúp cha mẹ hiểu rõ cách bổ sung DHA đúng thời điểm, đúng liều lượng để đạt hiệu quả tối ưu. Việc trang bị kiến thức dinh dưỡng khoa học không chỉ giúp con phát triển vượt trội mà còn hạn chế tối đa những tác dụng phụ khi bổ sung DHA quá mức.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn