11 cách tăng đề kháng cho bé giúp bé khỏe mạnh, ít ốm vặt

Bài viết được thẩm định bởi GS.TS.BS. Nguyễn Ngọc Sáng, Phó Chủ tịch Hội Thận - Tiết niệu - Lọc máu và Ghép tạng trẻ em Việt Nam, Giảng viên cao cấp, Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Dược Hải Phòng

Hệ thống miễn dịch là yếu tố rất quan trọng để các bé phát triển tốt. Trẻ có sức đề kháng sẽ giúp bảo vệ cơ thể khỏi sự tấn công của các loại vi khuẩn, yếu tố gây hại từ môi trường bên ngoài. Bài viết dưới đây Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cùng các mẹ tìm hiểu những bí quyết giúp tăng đề kháng cho bé.

1. Vì sao cần tăng sức đề kháng cho bé? 

Sức đề kháng là khả năng tự bảo vệ của cơ thể trước sự tấn công của vi khuẩn, virus, nấm, sự thay đổi thất thường của thời tiết hay các yếu tố môi trường khác. Khi sức đề kháng của trẻ suy giảm, cơ thể dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như cảm cúm, viêm họng, viêm mũi hay viêm phế quản. 

Trong mọi giai đoạn phát triển, sức đề kháng cho bé luôn đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh. Khi hệ miễn dịch khỏe mạnh, trẻ có khả năng chống lại vi khuẩn, virus và các yếu tố môi trường có hại. Ngược lại, nếu sức đề kháng suy giảm, trẻ sẽ dễ mắc các bệnh lý hô hấp, nhiễm khuẩn và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Chia sẻ bí quyết tăng sức đề kháng cho trẻ

Đặc biệt, những trẻ không được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng sẽ có nguy cơ suy giảm sức đề kháng rõ rệt. Tình trạng này kéo dài không chỉ khiến bé thường xuyên ốm vặt mà còn dẫn đến suy dinh dưỡng, chậm tăng cân và hạn chế phát triển toàn diện. Vì vậy, việc bổ sung dinh dưỡng hợp lý và tìm giải pháp tăng đề kháng cho bé là vô cùng cần thiết. Khi tìm cách tăng sức đề kháng cho con, nhiều mẹ cũng băn khoăn trẻ suy dinh dưỡng nên bổ sung gì để bé vừa khỏe mạnh vừa bắt kịp đà tăng trưởng.

Dưới đây là một số dấu hiệu giúp cha mẹ nhận biết khi nào trẻ cần được chăm sóc và tăng sức đề kháng kịp thời:

• Trẻ hay ốm vặt: Trẻ thường xuyên bị cảm cúm, viêm họng, hoặc các bệnh vặt khác trong năm đầu đời do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
• Mất nước: Trẻ có dấu hiệu như da khô, niêm mạc nhợt nhạt và tiểu ít, có thể do thiếu nước hoặc mất nước.
• Thèm đồ ngọt: Khi trẻ có nhu cầu thèm ăn đồ ngọt nhiều hơn bình thường, đây có thể là dấu hiệu của sụt cân, chậm tăng trưởng, thường xuyên nhiễm khuẩn.
• Biếng ăn hoặc bỏ bú: Trẻ không chịu ăn hoặc bỏ bú trong một khoảng thời gian dài, đây là dấu hiệu cho thấy sức đề kháng của trẻ đang bị yếu.
• Rối loạn tiêu hóa: Trẻ thường xuyên gặp các vấn đề như tiêu chảy, phân sống, khiến cơ thể không thể hấp thu đầy đủ dưỡng chất.
• Sức chịu đựng kém: Trẻ ít vận động, dễ buồn ngủ, bơ phờ và không muốn tham gia vào các hoạt động vui chơi, là dấu hiệu cho thấy trẻ cần sự chăm sóc và bổ sung dinh dưỡng để tăng cường đề kháng cho bé.

Một số dấu hiệu trẻ suy giảm sức đề kháng

2. 11 cách tăng đề kháng cho bé tại nhà hiệu quả mẹ nên biết

Vậy làm thế nào để tăng cường sức đề kháng tự nhiên được cho trẻ? Mẹ có thể tham khảo một số cách dưới đây:

2.1. Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ

Đối với trẻ sơ sinh, mẹ nên cho bé bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời. Những dưỡng chất có trong nguồn sữa mẹ sẽ giúp em bé có được sức đề kháng để chống lại tình trạng nhiễm trùng.

Các trẻ lớn hơn, bố mẹ nên bổ sung đầy đủ trong thực đơn 4 nhóm thực phẩm là đạm, chất xơ, chất béo, đường bột. Vậy nên mẹ cần xây dựng một thực đơn khoa học, đa dạng các loại thực phẩm. Mẹ không nên cho trẻ ăn quá nhiều hay quá ít một loại thực phẩm nào. Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hoặc dư thừa chất. Để nâng cao miễn dịch tự nhiên, mẹ không nên bỏ qua vai trò của chất béo với sự phát triển của trẻ, đặc biệt là các chất béo tốt từ thực phẩm.

Các thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày chính là một trong yếu tố giúp sức đề kháng của trẻ được tăng cao. Mẹ có thể lựa chọn một số loại thực phẩm tốt cho sức đề kháng như là:

• Thực phẩm có chứa nhiều chất chống oxy hóa và tốt cho hệ miễn dịch như cá.
• Những thực phẩm tăng sức đề kháng, chống lại virus gây bệnh, bổ sung kẽm như tôm, cua, các loại ngũ cốc, thịt bò…
• Thực phẩm chứa nhiều Beta Carotene, Vitamin C, Vitamin E, chống lại bệnh lý do vi khuẩn, giúp nhuận tràng và chống táo bón như khoai lang, các loại rau có màu xanh đậm…
• Một số loại trái cây mang lại rất nhiều lợi ích tốt cho sức khỏe, có chứa nhiều chất chống oxy hóa, chất xơ như là chuối, cam, quýt, nho…

2.2 Tiêm phòng đầy đủ để tăng sức đề kháng ở trẻ

Những trẻ thường gặp các vấn đề về hệ tiêu hóa, hay ốm vặt là biểu hiện của sự suy giảm sức đề kháng. Vậy nên, bố mẹ ngoài tăng cường sức đề kháng theo chế độ dinh dưỡng thì cần lưu ý đến vấn đề tiêm phòng.

Vắc xin phòng các bệnh sẽ giúp cơ thể bé được cung cấp kháng thể hoặc kích thích sản sinh kháng thể. Từ đó nâng cao khả năng phòng chống lại được những tác nhân gây bệnh. Tiêm chủng theo đúng lịch và hướng dẫn của bác sĩ là một trong những cách hữu hiệu để tăng cường sức đề kháng.

2.3. Không nên lạm dụng thuốc kháng sinh

Thuốc kháng sinh mang lại hiệu quả điều trị đối với một số bệnh lý, tuy nhiên việc lạm dụng thuốc kháng sinh có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và đề kháng của trẻ em. Nếu sử dụng không đúng cách, thuốc kháng sinh có thể làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn và phụ thuộc vào thuốc, khiến bé bị nhờn thuốc, gây ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa.

Để bảo vệ sức khỏe của trẻ và tăng đề kháng cho bé, các bậc phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào. Khi trẻ có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, thay vì tự ý dùng thuốc, mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế để được khám và điều trị đúng cách. Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp hỗ trợ quá trình hồi phục và bảo vệ hệ miễn dịch của trẻ một cách hiệu quả.

2.4 Cho bé tiếp xúc môi trường bên ngoài để tăng cường đề kháng tự nhiên

Vui chơi ngoài trời không chỉ giúp trẻ phát triển thể chất mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt là việc tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, giúp trẻ hấp thụ vitamin D, cần thiết cho sự phát triển xương và hệ miễn dịch. Hoạt động ngoài trời còn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và béo phì.

Béo phì ở trẻ em hiện nay đang ở mức báo động. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, Bồ Đào Nha có tỷ lệ thừa cân cao nhất ở trẻ em 11 tuổi tại châu Âu (32%). Tại Việt Nam, tỷ lệ béo phì ở trẻ em đang gia tăng nhanh chóng, ở mức 38%, cao nhất Đông Nam Á.

2.5 Dạy bé thói quen vệ sinh cá nhân

Giữ vệ sinh cá nhân là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp tăng cường đề kháng cho trẻ, bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ mắc bệnh. Để hình thành thói quen này, bố mẹ cần hướng dẫn trẻ thực hiện các bước vệ sinh hàng ngày như:

• Rửa tay với xà phòng và nước sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Đánh răng và súc miệng với nước muối sinh lý 2 lần/ngày.
• Tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày.
• Cắt móng tay gọn gàng, hạn chế đưa tay lên vùng mặt, ngoáy mũi, dụi mắt.
• Khuyến khích trẻ sử dụng riêng vật dụng cá nhân như bình nước, chén bát, muỗng đũa để giảm nguy cơ lây lan mầm bệnh.

2.6 Cho bé tham gia các hoạt động vận động

Tập luyện thể dục thể thao đều đặn giúp trẻ tăng cường trao đổi chất và cải thiện sức khỏe xương khớp, đồng thời hỗ trợ nâng cao hệ miễn dịch, giúp trẻ tăng đề kháng. Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, trẻ em thường xuyên tham gia các hoạt động thể chất có khả năng tiếp thu kiến thức và giải quyết vấn đề tốt hơn, so với những trẻ thiếu thói quen vận động.

2.7 Cho bé ngủ đủ giấc

Giấc ngủ đầy đủ vô cùng quan trọng cho sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ, giúp tăng cường sức đề kháng một cách hiệu quả. Khi trẻ ngủ, cơ thể sẽ tự phục hồi, sửa chữa các mô tổn thương và kích thích sản xuất hormone giúp cải thiện khả năng miễn dịch, kháng viêm và chống lại nhiễm trùng. 

Tùy thuộc vào độ tuổi, trẻ cần ngủ từ 9 đến 12 giờ mỗi ngày để đảm bảo phát triển toàn diện. Để nâng cao chất lượng giấc ngủ, bố mẹ nên tạo môi trường yên tĩnh, tránh ánh sáng mạnh và duy trì độ ẩm phù hợp, giúp trẻ dễ dàng hít thở và có giấc ngủ sâu, thoải mái.

2.8  Massage cho trẻ sơ sinh để cải thiện tuần hoàn máu

Massage cho trẻ nhỏ là một phương pháp đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích tuyệt vời, đặc biệt trong việc tăng cường tuần hoàn máu và hỗ trợ sự phát triển toàn diện. Khi thực hiện massage đúng cách, các mạch máu dưới da được kích thích, giúp máu lưu thông tốt hơn, từ đó cải thiện quá trình trao đổi chất và tăng đề kháng cho trẻ.

Ngoài ra, massage còn giúp trẻ thư giãn, giảm căng thẳng, cải thiện chất lượng giấc ngủ và tăng cường sự gắn kết tình cảm giữa bố mẹ và trẻ. Để đạt hiệu quả cao nhất, bố mẹ nên thực hiện massage nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật và chọn thời điểm phù hợp, bảo đảm an toàn và hiệu quả tối ưu cho trẻ.

2.9 Thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ cho bé

Kiểm tra sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là trong 1000 ngày đầu đời. Đây là giai đoạn quan trọng quyết định sự phát triển về thể chất và tinh thần của bé. Việc theo dõi sức khỏe và dinh dưỡng hợp lý giúp tăng đề kháng cho bé, đảm bảo bé phát triển tối ưu trong giai đoạn hiện tại, đồng thời mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe và sự phát triển trong suốt quá trình trưởng thành.

>>> Chủ động chăm sóc bé yêu ngay hôm nay với công cụ Theo dõi sức khỏe cho bé – hỗ trợ mẹ theo dõi và nắm bắt từng giai đoạn phát triển của con.

2.10 Tạo môi trường sống sạch sẽ và trong lành cho trẻ

Khói thuốc lá chứa hàng nghìn chất độc hại, bao gồm các tác nhân gây ung thư và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp của trẻ. Trẻ em hít phải khói thuốc thụ động có nguy cơ cao mắc các bệnh về đường hô hấp như viêm phế quản, hen suyễn, viêm tai giữa và suy giảm miễn dịch. Để tăng cường đề kháng cho bé, bố mẹ cần tuyệt đối tránh hút thuốc trong không gian có trẻ nhỏ và hạn chế để trẻ tiếp xúc với môi trường có khói thuốc.

Ngoài ra, việc tạo một không gian sống sạch sẽ và thông thoáng, không chứa hóa chất độc hại, là yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe trẻ em. Bố mẹ cần duy trì vệ sinh thường xuyên, khử khuẩn khu vực sinh hoạt và nơi vui chơi của trẻ để giảm thiểu nguy cơ bệnh tật, đồng thời hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ trẻ khỏi các tác nhân gây hại.

2.11 Ba mẹ cần kịp thời cập nhật thông tin về bệnh

Cập nhật thông tin phòng bệnh theo mùa và chủ động bảo vệ sức khỏe trẻ bằng các biện pháp phòng ngừa như tiêm vắc xin, giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, và duy trì vệ sinh môi trường sống là cách hiệu quả để ngăn ngừa bệnh tật.

Bố mẹ nên hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Các phương pháp này không chỉ giúp tăng sức đề kháng cho trẻ em bảo vệ trẻ khỏi bệnh tật mà còn giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nặng, biến chứng và tiết kiệm chi phí điều trị. Một trong những cách giảm ốm vặt hiệu quả là xem xét có nên bổ sung kẽm cho trẻ, vì kẽm giúp tăng cường miễn dịch và cải thiện vị giác.

Một số phương pháp tăng sức đề kháng ở trẻ

3. Những sai lầm phổ biến khi tăng cường đề kháng cho bé

Trong quá trình chăm sóc và tăng đề kháng cho bé, nhiều phụ huynh mắc phải một số sai lầm phổ biến, có thể ảnh hưởng ngược lại đến sức khỏe của trẻ. Các sai lầm này làm suy giảm hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể của trẻ, như:

• Sử dụng thực phẩm không lành mạnh: Thực phẩm chứa nhiều đường, chất béo bão hòa, muối và chất phụ gia có thể gây hại cho cơ thể trẻ. Nếu chế độ ăn thiếu rau xanh, trái cây, vitamin (đặc biệt là vitamin tăng đề kháng cho bé như Vitamin C, D), khoáng chất (như kẽm, selen) và đạm, khả năng miễn dịch của trẻ sẽ bị suy yếu.
• Lạm dụng thực phẩm chức năng: Việc cho trẻ sử dụng thực phẩm chức năng hoặc thuốc bổ mà không có chỉ định từ bác sĩ có thể dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng, thậm chí làm ảnh hưởng đến chức năng gan, thận của trẻ.
• Ép trẻ ăn quá mức: Ép trẻ ăn quá nhiều khiến trẻ biếng ăn, rối loạn tiêu hóa và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
• Thiếu vận động và ăn uống chưa đa dạng: Nếu trẻ không được tiếp xúc với môi trường bên ngoài và thiếu vận động thể chất, sức khỏe và khả năng tăng đề kháng cho bé sẽ bị ảnh hưởng. Các hoạt động thể chất là cần thiết để giúp bé khỏe mạnh và phát triển hệ miễn dịch mạnh mẽ.
• Thiếu ngủ và sinh hoạt thiếu điều độ: Thiếu ngủ hoặc sinh sống trong môi trường căng thẳng sẽ làm giảm sức đề kháng của trẻ và gây ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
• Tiếp xúc với khói thuốc lá: Khói thuốc lá ảnh hưởng xấu đến sức khỏe hô hấp và hệ miễn dịch của trẻ, làm giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh.

4. Gợi ý món ăn giàu dinh dưỡng tăng cường sức đề kháng cho bé

Bột tôm cải xanh bắp mỹ cho bé từ 9 đến 11 tháng

• Nguyên liệu: 
  • Nước lọc: 140g
  • Cải xanh/Cải bẹ xanh: 5g - Thái nhuyễn
  • Bột gạo tẻ: 12g
  • Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 4g
  • Tôm biển: 18g - Sử dụng phần thịt tôm đã bóc vỏ và thái nhỏ
  • Ngó/Bắp tươi: 1g - Thái nhuyễn
• Cách chế biến: 
  • Chế biến nguyên liệu: Cho tôm vào nồi hấp và hấp chín. Sau đó, xay nhuyễn tôm cùng với một chút nước đun sôi để nguội.
  • Nấu bột: Hòa bột gạo vào với nước lạnh rồi khuấy nhẹ cho bột tan hoàn toàn. Nấu bột với lửa vừa, khuấy bột nhẹ nhàng và liên tục để bột nở đều. Khi nồi bột sôi, giảm lửa nhỏ và tiếp tục khuấy đều đến khi bột chín. Sau đó, cho tôm đã xay nhuyễn, ngô ngọt và cải xanh đã thái nhuyễn vào, khuấy đều, khi nồi bột sôi lại, tắt bếp. Thêm mỡ heo nước và khuấy đều.
  • Trình bày: Cho bột tôm cải xanh bắp mỹ ra bát miệng rộng hoặc đĩa sâu lòng, cho bé dùng khi món ăn còn ấm.

Bột tôm cải xanh bắp mỹ cho bé từ 9 đến 11 tháng

Bột cua biển cải xanh ngô non cho bé từ 9 đến 11 tháng

• Nguyên liệu:
  • Bột gạo tẻ: 12g
  • Nước lọc: 140g
  • Ngó bao tử/Bắp non: 5g - Thái nhuyễn
  • Cua bể/Cua biển: 15g - Sử dụng phần thịt cua đã hấp chín
  • Cải xanh/Cải bẹ xanh: 2g - Thái nhuyễn
  • Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 3g
• Cách chế biến:
  • Chế biến nguyên liệu: Xay nhuyễn thịt cua đã hấp chín và một chút nước đun sôi để nguội.
  • Nấu bột: Hòa bột gạo với nước lạnh và khuấy nhẹ cho bột tan hoàn toàn. Nấu bột với lửa vừa, khuấy bột nhẹ nhàng và liên tục để bột nở đều. Khi nồi bột sôi, giảm lửa nhỏ và tiếp tục khuấy đều đến khi bột chín. Sau đó, cho thịt cua đã xay, cải xanh và ngô bao tử đã thái nhuyễn vào, khuấy đều, khi nồi bột sôi lại, tắt bếp. Thêm mỡ lợn và khuấy đều.
  • Trình bày: Cho bột cua biển cải xanh ngô non ra bát miệng rộng hoặc đĩa sâu lòng, cho bé dùng khi món ăn còn ấm.

Bột cua biển cải xanh ngô non cho bé từ 9 đến 11 tháng

Bột cá lóc cải ngồng cho bé từ 7 đến 8 tháng

• Nguyên liệu:
  • Mỡ lợn/Mỡ heo nước: 4g
  • Cải ngồng: 5g - Thái nhuyễn
  • Bột gạo tẻ: 12g
  • Cá quả/Cá lóc: 18g - Sử dụng phần cá nạc thịt đã loại bỏ xương
  • Nước lọc: 160g
• Cách chế biến:
  • Chế biến nguyên liệu: Cho cá lóc vào nồi hấp và hấp chín. Sau đó, xay nhuyễn cá lóc cùng với một chút nước đun sôi để nguội.
  • Nấu bột: Hòa bột gạo với nước lạnh rồi khuấy nhẹ cho bột tan hoàn toàn. Nấu bột với lửa vừa, khuấy bột nhẹ nhàng và liên tục để bột nở đều. Khi nồi bột sôi, giảm lửa nhỏ và tiếp tục khuấy đều đến khi bột chín. Sau đó, cho cá đã xay và cải ngồng đã thái nhuyễn vào, khuấy đều, khi nồi bột sôi lại, tắt bếp. Thêm mỡ heo nước và khuấy đều.
  • Trình bày: Cho cá lóc cải ngồng ra bát miệng rộng hoặc đĩa sâu lòng, cho bé dùng khi món ăn còn ấm. 

Bột cá lóc cải ngồng cho bé từ 7 đến 8 tháng

>>> Hãy sử dụng công cụ Tự tạo thực đơn dinh dưỡng cho bé từ Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để xây dựng thực đơn phù hợp, giúp bé khỏe mạnh và phát triển toàn diện! Khi xây dựng chế độ tăng đề kháng, mẹ cũng cần biết trẻ kém hấp thu nên bổ sung gì để hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp bé hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé đã cùng các mẹ tìm hiểu những bí quyết tăng đề kháng cho bé. Sức đề kháng là yếu tố vô cùng quan trọng trong suốt quá trình phát triển của trẻ. Mong rằng với những thông tin trên sẽ giúp các bé có được một hệ thống miễn dịch toàn diện.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn