Bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ có nguy hiểm không? Giải đáp cho ba mẹ

Bài viết được thẩm định bởi GS.TS.BS. Nguyễn Ngọc Sáng, Phó Chủ tịch Hội Thận - Tiết niệu - Lọc máu và Ghép tạng trẻ em Việt Nam, Giảng viên cao cấp, Nguyên Trưởng Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Dược Hải Phòng

Viêm tiểu phế quản ở trẻ là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và trẻ càng dễ mắc bệnh khi gặp phải điều kiện thời tiết lạnh. Khi mới bị, bệnh thường có triệu chứng giống cảm cúm thông thường nhưng một thời gian sau, bệnh tiến triển nhanh hơn dẫn đến suy hô hấp hoặc những biến chứng nguy hiểm khác. Cùng tìm hiểu viêm tiểu phế quản ở trẻ: Triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị. 

1. Viêm tiểu phế quản ở trẻ là gì?

Viêm tiểu phế quản ở trẻ em là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới do virus gây ra. Khi mắc bệnh, các ống tiểu phế quản của trẻ bị viêm, sưng và phù nề, chứa dịch khiến quá trình lưu thông khí trong phổi bị cản trở dẫn đến khó thở.

Bệnh này ở trẻ có khả năng lây lan nhanh qua tiếp xúc trực tiếp với dịch nhầy hoặc giọt bắn từ ho hoặc hắt hơi. Virus gây viêm tiểu phế quản thường sinh sôi mạnh mẽ trong điều kiện khí hậu mát trời, nhất là vào mùa đông và xuân (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, đỉnh điểm là tháng 1 và tháng 2).

Trẻ nhỏ dưới 24 tháng tuổi là đối tượng dễ mắc viêm tiểu phế quản hơn các trẻ lớn hơn vì giai đoạn này hệ miễn dịch và sức đề kháng của con còn non yếu và chưa hoàn thiện. Đặc biệt là thời điểm từ 2 đến 6 tháng tuổi hoặc những bé có bệnh lý về đường hô hấp thường dễ gặp diễn biến nặng. Theo thống kê, khoảng 11% trẻ mắc bệnh này ngay trong năm đầu đời.

Dù là ở bất kỳ độ tuổi nào, trẻ cũng có thể mắc viêm tiểu phế quản. Tuy nhiên cha mẹ cần lưu ý một số nhóm trẻ sau đây sẽ có nguy cơ viêm nhiễm cao hơn như:

• Trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là dưới 6 tháng tuổi.
• Trẻ sống trong khu vực có dịch cúm hoặc bệnh hô hấp do virus RSV gây ra.
• Trẻ không được bú sữa mẹ hoặc chỉ được uống sữa công thức.
• Trẻ thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bụi từ môi trường ngoài.
• Trẻ sinh non, sinh thiếu tháng.
• Trẻ mới đi nhà trẻ hoặc ở môi trường đông người.
• Trẻ có tiền sử mắc các bệnh đường hô hấp do virus như viêm VA, viêm mũi họng cấp, viêm amidan.
• Trẻ bị suy giảm miễn dịch, sức đề kháng yếu.
• Trẻ mắc bệnh bẩm sinh như bệnh phổi bẩm sinh, bệnh tim bẩm sinh.

Những trẻ hay bệnh vặt do đề kháng kém thường là nhóm dễ bị viêm tiểu phế quản tái đi tái lại, đặc biệt trong mùa lạnh hoặc khi môi trường sống ô nhiễm.

Viêm tiểu phế quản ở trẻ có nguy hiểm không?

2. Nguyên nhân gây viêm tiểu phế quản ở trẻ em

Nguyễn nhân chính dẫn đến viêm tiểu phế quản ở trẻ là do các chủng virus đường hô hấp gây ra. Cụ thể như:

• RSV - Virus hợp bào hô hấp (Respiratoire Syncytial Virus): Đây là nguyên nhân phổ biến, chiếm khoảng 30 - 50% trên tổng số ca. Virus này có tốc độ lây lan nhanh chóng, dễ bùng phát thành dịch. Trẻ trên 2 tuổi thường sẽ có triệu chứng nhẹ, nhưng đối với trẻ sơ sinh dưới 2 tuổi hoặc sinh non, bệnh này có thể gặp diễn biến nặng.
• Virus cúm: Nguyên nhân phổ biến nhì chiếm khoảng 25% số ca viêm tiểu phế quản ở trẻ, thường có biểu hiện giống cúm nhưng có thể chuyển biến phức tạp hơn như suy hô hấp, suy đa tạng, bội nhiễm vi khuẩn…
• Virus Adenovirus: Chiếm 10% ca bệnh ở trẻ, đôi khi gây viêm phổi hoặc biến chứng nặng hơn như viêm cơ tim, viêm màng não, viêm kết mạc…
• Virus Rhinovirus, Parainfluenza và siêu vi trùng khác: Các chủng virus hiếm gặp hơn nhưng vẫn có khả năng là tác nhân gây bệnh ở trẻ nhỏ.
• Siêu vi trùng ở vi khuẩn: Tình trạng này rất hiếm gặp nhưng vẫn có xác suất gây viêm tiểu phế quản ở trẻ.

Sau khi xâm nhập, virus nhân lên tại đường hô hấp trên (mũi, họng) rồi từ đó lan xuống khí quản và phổi, gây viêm, phù nề các ống thở và thậm chí phá hủy tế bào niêm mạc. Bệnh lây lan mạnh khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với các chất nhầy, nước bọt từ người bệnh qua ho, hắt hơi, khò khè hoặc nói chuyện. Cũng giống như khi nhiều phụ huynh băn khoăn thủy đậu ở trẻ em có nguy hiểm không, viêm tiểu phế quản là bệnh đường hô hấp cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan, vì có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nặng nếu không theo dõi sát.

>>> Đọc thêm: NGUYÊN NHÂN TRẺ BỊ KHÒ KHÈ, KHI NÀO NÊN ĐI KHÁM BÁC SĨ?

Nguyên nhân gây bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ

3. Dấu hiệu nhận biết trẻ bị viêm tiểu phế quản

Các triệu chứng ban đầu của viêm tiểu phế quản ở trẻ rất dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm thông thường do có biểu hiện nghẹt mũi, sổ mũi và sốt nhẹ. Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày, bệnh sẽ tiến triển nhanh và xuất hiện nhiều dấu hiệu đặc trưng hơn. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu thấy con có những biểu hiện sau:

• Ho nhiều, ho dữ dội, đôi khi kèm nôn mửa.
• Thở khò khè, khó thở, thở rít kéo dài kéo dài trong 7 ngày và triệu chứng ho nếu được chăm sóc tốt sẽ hết sau khoảng 14 ngày. Tuy nhiên, tình trạng bệnh thuyên giảm còn phụ thuộc vào cơ địa của từng trẻ.
• Trẻ bị tím tái do ho nặng tiếng
• Nhịp thở nhanh bất thường (nhịp đập hơn 60 lần/phút), lồng ngực bị rút lõm khi hít thở.
• Sốt cao trên 39°C kéo dài (trên 3 ngày), cha mẹ có dùng thuốc hạ sốt cho con nhưng không thuyên giảm.
• Trẻ bú kém, bỏ bú và kén ăn uống.
• Ngủ li bì, bú ngủ, ngủ nhiều hơn bình thường, dễ cáu gắt hoặc quấy khóc.
• Trẻ có dấu hiệu mất nước như khô môi, môi nứt nẻ, khô miệng và khàn họng. Trong 6 - 8 giờ liên tiếp không đi tiểu.
• Da, môi hoặc đầu ngón tay tím tái và xanh xao.
• Trẻ sơ sinh có thóp lõm.
• Một số trường hợp kèm tiêu chảy và viêm tai giữa.

4. Viêm tiểu phế quản ở trẻ có nguy hiểm không?

Trẻ bị viêm tiểu phế quản nếu không được chăm sóc đúng cách hoặc không điều trị kịp thời sẽ nguy hiểm và gây ra một số biến chứng như sau:

• Thiếu oxy sẽ gây ra chứng xanh tím.
• Trẻ bị rối loạn chức năng hô hấp. 
• Có thể bị ngừng thở, những biến chứng này thường gặp ở những trẻ sinh non hoặc dưới 2 tháng.
• Trẻ bị suy hô hấp, mất nước, tràn khí màng phổi, xẹp phổi.
• Biến chứng thường gặp nữa là viêm tai giữa.

>>> Đọc thêm: TRẺ HO VỀ ĐÊM CÓ NGUY HIỂM HAY KHÔNG? BỐ MẸ NÊN CHĂM SÓC THẾ NÀO?

Bác sĩ sẽ kiểm tra phổi của trẻ và tiến hành các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán chính xác

5. Cách phòng ngừa viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ

Chủ động phòng ngừa viêm tiểu phế quản ở trẻ là điều vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe của trẻ và tránh khỏi nguy cơ bị mắc các lần tiếp theo. Theo một nghiên cứu cho thấy, trong vòng 1 năm sau khi điều trị, bệnh có khả năng tái phát lên tới 75%. Một số cách phòng ngừa bệnh phổ biến như sau:

• Hướng dẫn trẻ rửa tay trước và sau khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài, vật dụng bẩn bằng xà phòng diệt khuẩn hoặc dung dịch cồn.
• Cách ly trẻ với những đứa trẻ khác khi có biểu hiện viêm tiểu phế quản và ngược lại để tránh virus lây lan.
• Tiêm Palivizumab nhất là những nhóm trẻ có nguy cơ mắc bệnh cao để phòng ngừa virus RSV tấn công. 
• Mẹ hãy nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu sau sinh, để hấp thụ những kháng thể có trong sữa mẹ. 
• Cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày, bổ sung đủ dưỡng chất cần thiết. Nếu bé bị táo bón, mẹ càng cần chú ý cân bằng chất xơ, nước và vi chất, vì rối loạn tiêu hóa kéo dài có thể làm bé mệt mỏi, ăn kém, từ đó suy giảm sức đề kháng và dễ mắc các bệnh hô hấp hơn. 
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với môi trường khói bụi, ô nhiễm không khí sẽ không tốt cho hệ hô hấp. 
• Vệ sinh không gian sống trong lành, sạch sẽ và cả những đồ chơi trẻ thường tiếp xúc. 
• Không để trẻ bị nhiễm lạnh, giữ ấm cơ thể. Tiêm phòng cúm định kỳ cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên để hỗ trợ miễn dịch.
• Cho trẻ dùng riêng những vật dụng cá nhân như bình sữa, cốc, thìa… nếu đã đi nhà trẻ.
• Dạy trẻ tập thói quen che miệng khi ho hoặc hắt hơi, vứt giấy đúng nơi.
• Cung cấp chế độ ăn đủ 4 nhóm dinh dưỡng chính cho con như chất bột đường, chất béo, protein, vitamin và khoáng chất.

>>> Khám phá ngay công cụ Theo dõi sức khỏe cho bé từ Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé để dễ dành cập nhật tình trạng sức khỏe và thể trạng của con.

Chủ động phòng ngừa viêm tiểu phế quản ở trẻ giúp bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ tái mắc

Với những triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán và cách điều trị bệnh viêm tiểu phế quản của trẻ mà bài viết vừa chia sẻ sẽ giúp ba mẹ trang bị những kiến thức về bệnh để chăm sóc trẻ đúng cách và hạn chế những biến chứng xảy ra. 

Để bổ sung dinh dưỡng cho trẻ qua khẩu phần ăn hàng ngày hoặc cho mẹ đang cho con bú hãy đăng ký tham gia ngay Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé đề tham khảo ngân hàng thực đơn với nhiều món ăn dinh dưỡng khác nhau.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn