Chè vằng có tác dụng gì đối với mẹ sau sinh?

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp, nguyên Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng & ATTP Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

Chè vằng là loại cây dân gian quen thuộc, thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ lợi sữa, thanh nhiệt và cải thiện chức năng tiêu hóa. Tuy nhiên, không phải mẹ nào cũng hiểu rõ cách dùng chè vằng sao cho an toàn và phù hợp với thể trạng sau sinh. Vậy tác dụng của chè vằng sau sinh là gì cho mẹ sau sinh, nên uống vào thời điểm nào và cần lưu ý những gì để tránh tác dụng phụ? Nội dung dưới đây của Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp mẹ hiểu đúng và sử dụng hiệu quả loại thảo dược này. 

1. Đặc điểm và thành phần chính của chè vằng

Chè vằng (Jasminum subtriplinerve), thuộc họ Ô liu, là loại cây bụi nhỏ, lá hình mác, hoa mọc ở đầu cành. Có ba loại chè vằng: vằng sẻ (lá nhỏ, công dụng tốt, nước nấu màu xanh nhạt), vằng trâu (lá to, công dụng thấp, nước nấu màu nâu sẫm) và vằng núi (không dùng làm thuốc).

Thành phần chè vằng chứa flavonoid (chống oxy hóa, bảo vệ gan), glycozit (kích thích tiêu hóa, tạo cảm giác ngon miệng) và ancaloid (hạ huyết áp, chống ung thư).

Cành và lá chè vằng thường được sử dụng, ở dạng tươi hoặc phơi khô. Cần bảo quản nguyên liệu nơi khô ráo, tránh ẩm mốc và dùng đúng cách để đạt hiệu quả, hạn chế tác dụng phụ.

Chè vằng

Vậy chè vằng có tác dụng gì? Các chuyên gia của Dinh dưỡng Mẹ & Bé sẽ chỉ ra cho các mẹ ở đoạn sau. 

2. Chè vằng có tác dụng gì với sức khỏe mẹ sau sinh?

Theo nghiên cứu của các chuyên gia, chè vằng có nhiều hoạt chất chống oxy hóa như flavonoid, alkaloid, glycoside,.... đem đến những hiệu quả cải thiện sức khỏe mẹ sau sinh. Dưới đây là một số tác dụng của chè vằng được nghiên cứu có tác dụng với mẹ sau sinh:

• Kích thích tiết sữa: Trong chè vằng có hoạt chất giúp kích thích hormone prolactin, từ đó tăng cường tiết sữa mẹ cả về số và chất lượng. Từ đó, cải thiện tình trạng ít sữa hoặc mất sữa của các mẹ bầu. 
• Thanh nhiệt, hỗ trợ chức năng gan: Trong chè vằng có chứa hoạt chất kháng viêm và flavonoid. Các chất này giúp làm mát cơ thể, cải thiện chức năng gan và giảm các triệu chứng nóng trong và nổi mụn sau sinh thường thấy ở các mẹ ở cữ. .
• Kháng viêm, hỗ trợ lành vết thương: Chè vằng hỗ trợ kháng khuẩn, chống viêm tự nhiên, giúp làm lành nhanh các vết thương như mổ lấy thai hoặc tổn thương tầng sinh môn.
• Cải thiện tiêu hóa: Trong chè vằng còn có hoạt chất Glycosid, giúp kích thích hệ tiêu hóa, từ đó giảm đầy hơi, khó tiêu, giúp mẹ bầu có lại cảm giác thèm ăn, hỗ trợ mẹ bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể. 
• Điều hòa kinh nguyệt: Hoạt chất trong chè vằng còn giúp mẹ ổn định nội tiết tố, điều hòa kinh nguyệt, nhanh chóng phục hồi sức khỏe sinh lý sau sinh.
• Hỗ trợ giảm cân sau sinh: Chè vằng thúc đẩy quá trình chuyển hóa chất béo, đốt cháy mỡ thừa, giúp mẹ sau sinh nhanh chóng lấy lại vóc dáng mà vẫn an toàn cho sức khỏe.
• Cải thiện giấc ngủ và giảm suy nhược: Chè vằng có tác dụng an thần nhẹ, giúp mẹ ngủ sâu hơn, giảm căng thẳng và cải thiện tình trạng mệt mỏi, suy nhược sau sinh.

Lưu ý khi sử dụng: Mẹ nên dùng chè vằng với liều lượng hợp lý, tránh lạm dụng để hạn chế nguy cơ phản tác dụng và nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng lâu dài.

Chè vằng giúp cải thiện tiêu hóa

Bên cạnh việc sử dụng chè vằng đúng cách, mẹ cũng nên tìm hiểu ở cữ nên ăn gì để xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, hỗ trợ phục hồi sức khỏe và tăng chất lượng sữa mẹ.

3. Cách sử dụng chè vằng đúng cách an toàn cho mẹ sau sinh

3.1. Liều lượng sử dụng và cách pha chè vằng

Đối với chè vằng khô, các mẹ chặt bỏ thân và lá chè sau đó phơi khô và sử dụng dần. Loại này có ưu điểm không pha lẫn tạp chất, nước sẽ thơm hơn, và an tâm sử dụng. Tuy nhiên, nhược điểm là mất công đun nấu.

Chè vằng khô

Hướng Dẫn Sử Dụng Chè Vằng

• Bước 1: Lấy khoảng 50g chè vằng khô, rửa kỹ với nước nóng để loại bỏ bụi bẩn, sạn và tạp chất, đảm bảo an toàn khi sử dụng.
• Bước 2: Cho chè vằng vào ấm, thêm 2 lít nước, đun sôi khoảng 15 phút để chiết xuất hết dưỡng chất từ cành và lá chè.
• Bước 3: Rót nước chè vào bình giữ nhiệt để giữ ấm, thưởng thức dần. Mẹ có thể uống thay nước hàng ngày tùy nhu cầu.

Đối với cao chè vằng, đây là loại được cô đặc từ lá chè vằng.

Đồng thời, mẹ cũng nên cân nhắc kỹ bà đẻ uống được nước ngọt gì để tránh nạp quá nhiều đường, gas hoặc chất bảo quản trong thời gian cho con bú.

Cao chè vằng pha ấm

Hướng dẫn sử dụng cao chè vằng 

• Bước 1: Bảo quản cao chè vằng vào tủ lạnh. Khi uống cắt thành 3 - 4 miếng nhỏ rồi mới mang đi pha. 
• Bước 2: Với mỗi miếng chè vằng, pha với 1-2 lít nước với nhiệt độ từ 80-100 độ C. 
• Bước 3: Chuẩn bị một bình trà ấm hoặc một chai nước, rót ra chai và thưởng thức. 

3.2. Thời điểm sử dụng và cách thức uống hiệu quả

Để chè vằng phát huy tối đa công dụng và hạn chế tác dụng không mong muốn, mẹ cần chú ý đến thời điểm sử dụng và cách thức uống đúng cách:

• Thời điểm sử dụng: Thời điểm thích hợp để uống chè vằng là 30 phút sau khi ăn. Điều này sẽ tránh ảnh hưởng đến dạ dày và đạt được tối ưu hiệu quả. 
• Cách thức uống: Giữ nước chè ấm để không bị nhiễm lạnh cho mẹ ở cữ. Không để quá lâu làm mất đi chất dinh dưỡng trong chè. 

4. Những lưu ý khi sử dụng cao chè vằng

Để sử dụng cao chè vằng đúng cách và hạn chế rủi ro không mong muốn, mẹ cần nắm rõ một số điểm quan trọng sau đây:

• Không dùng cho phụ nữ đang mang thai: Chè vằng có thể tác động đến hoạt động co bóp của tử cung, vì vậy không phù hợp với mẹ bầu. Việc sử dụng trong thai kỳ có thể ảnh hưởng xấu đến thai nhi và quá trình mang thai.
• Tránh nhầm lẫn với cây độc: Hình dạng lá chè vằng khá giống với lá ngón – một loại cây chứa độc tính cao. Do đó, mẹ nên chọn mua sản phẩm từ nguồn uy tín để đảm bảo an toàn khi sử dụng.
• Không sử dụng quá liều: Uống chè vằng với lượng lớn hoặc pha quá đặc không giúp tăng hiệu quả lợi sữa mà ngược lại có thể làm giảm tiết sữa và gây rối loạn tiêu hóa.
• Nên uống trong ngày: Nước chè vằng sau khi pha nên dùng hết trong ngày, tránh để qua đêm để hạn chế nhiễm khuẩn và giảm chất lượng.
• Theo dõi phản ứng cơ thể: Nếu trong quá trình sử dụng xuất hiện biểu hiện lạ như mệt nhiều, đau bụng, buồn nôn, nên ngưng uống và đi kiểm tra sức khỏe.
• Kết hợp lối sống lành mạnh: Chè vằng chỉ hỗ trợ, không thể thay thế chế độ sinh hoạt hợp lý và dinh dưỡng cân đối để phục hồi sau sinh.

5. Những trường hợp mẹ sau sinh không nên uống chè vằng

Những trường hợp nào không nên sử dụng chè vằng sau sinh:

• Mẹ bị huyết áp thấp: Chè vằng có thể làm giảm huyết áp, gây mệt mỏi.
• Mẹ cơ địa yếu, suy nhược: Việc dùng chè vằng không đúng cách có thể làm cơ thể thêm suy yếu.
• Mẹ thiếu sữa trầm trọng: Nếu tình trạng này không cải thiện, nên tìm tư vấn từ bác sĩ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chè vằng.

Tác dụng phụ - Dùng quá liều có thể gây đau bụng, tiêu chảy, mệt mỏi, hoặc tụt huyết áp.

Mẹ có thể tham khảo thêm:

• Mẹ sau sinh ăn sầu riêng được không? Giải đáp từ chuyên gia dinh dưỡng
• Mẹ đang cho con bú uống cafe được không?

Mẹ cơ địa yếu, suy nhược không nên uống chè vằng

6. Những câu hỏi thường gặp khi mẹ sau sinh uống chè vằng

Mẹ sau sinh bao lâu thì nên uống chè vằng?

Mẹ chỉ nên bắt đầu uống chè vằng sau khi sinh, không dùng trong thai kỳ vì có thể gây co tử cung.

Uống chè vằng giúp lợi sữa như thế nào?

Chè vằng có hoạt chất kích thích tuyến sữa, hỗ trợ tăng lượng và chất lượng sữa mẹ.

Uống chè vằng vào thời điểm nào là tốt nhất?

Thời điểm phù hợp là khoảng 30 phút sau bữa ăn, uống nước ấm và dùng hết trong ngày.

Chè vằng có thể gây tác dụng phụ không?

Có thể, nếu lạm dụng có thể gây đau bụng, tiêu chảy hoặc tụt huyết áp ở một số mẹ.

Mẹ huyết áp thấp có nên uống chè vằng không?

Mẹ huyết áp thấp nên thận trọng và cân nhắc trước khi uống vì chè vằng có thể làm huyết áp giảm thêm.

Trẻ em có uống được chè vằng không?

Không nên dùng chè vằng cho trẻ dưới 2 tuổi do hệ tiêu hóa và cơ thể còn non nớt.

Chè vằng có giúp mẹ ngủ ngon hơn không?

Nhiều mẹ phản hồi chè vằng giúp thư giãn nhẹ, hỗ trợ giấc ngủ, nhưng hiệu quả còn tùy cơ địa từng người.

Uống chè vằng có cần kiêng gì thêm không?

Mẹ nên kết hợp chế độ dinh dưỡng cân đối và sinh hoạt hợp lý, không nên phụ thuộc hoàn toàn vào chè vằng.

Kết Luận: Chè vằng tốt cho mẹ sau sinh trừ những đối tượng được lưu ý ở cuối bài viết như mẹ bị huyết áp thấp, cơ địa yếu, suy nhược, thiếu sữa trầm trọng,... Loại thức uống này giúp kích thích quá trình tiết sữa, thanh nhiệt giải độc gan,.... Nên lưu ý thời điểm và cách thức uống kèm tác dụng phụ mà các chuyên gia đã khuyến cáo trong bài viết. Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé chúc mẹ bỉm có một quãng thời gian chăm con nhàn tênh và bé luôn khỏe mạnh.

Ngoài ra, các món ăn tiện lợi cũng khiến nhiều mẹ băn khoăn mẹ sau sinh ăn mì tôm được không, nhất là trong giai đoạn cơ thể còn yếu và cần phục hồi.

*Lưu ý: Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn