Mẹ bầu ăn xôi được không? Các món xôi ngon, bổ dưỡng dành cho mẹ bầu

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Bầu ăn xôi được không là thắc mắc của nhiều mẹ bầu bởi xôi là món ăn quen thuộc, tiện lợi và giàu năng lượng. Xôi cung cấp carbohydrate, một nguồn năng lượng quan trọng giúp mẹ bầu duy trì sức khỏe và hoạt động hàng ngày. Bài viết dưới đây Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ giúp mẹ hiểu rõ lợi ích, những lưu ý quan trọng và cách ăn xôi an toàn trong thai kỳ để mẹ khỏe, bé phát triển toàn diện.

1. Bà bầu ăn xôi được không?

Bầu ăn xôi được không? Câu trả lời là hoàn toàn có thể và nên ăn với liều lượng hợp lý. Xôi là món ăn phổ biến, dễ chế biến và cung cấp năng lượng nhanh chóng, đặc biệt thích hợp cho mẹ bầu cần duy trì sức khỏe trong suốt thai kỳ.

Xôi chủ yếu được làm từ gạo nếp, kết hợp với nhiều nguyên liệu khác như đỗ xanh, đỗ đen, lạc hay gấc, tạo nên một nguồn dưỡng chất phong phú. Trong xôi có chứa glucid, protein, chất béo lành mạnh, cùng các khoáng chất như canxi, phốt pho và vitamin nhóm B - những yếu tố thiết yếu cho sự phát triển toàn diện của thai nhi.

Bên cạnh đó, gạo nếp có tính ấm, giúp hỗ trợ tiêu hóa, làm ấm dạ dày và tạo cảm giác no lâu, giúp mẹ bầu duy trì năng lượng cho các hoạt động trong ngày. Ngoài ra, theo y học cổ truyền, xôi còn có tác dụng làm dịu các triệu chứng khó chịu thường gặp khi mang thai như trào ngược dạ dày, đầy bụng hay biếng ăn.

Để đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ trong suốt thai kỳ, mẹ cũng nên tham khảo thêm bầu nên ăn gì để xây dựng thực đơn hợp lý mỗi ngày.

Mẹ bầu ăn xôi được không?

2. Xôi chứa những thành phần dinh dưỡng gì?

Theo Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia, xôi cung cấp carbohydrate, protein, lipid, vitamin và khoáng chất thiết yếu, hỗ trợ năng lượng và sức khỏe tổng thể. Tùy vào loại xôi, thành phần dinh dưỡng có sự khác biệt, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng đa dạng. Dưới đây là bảng tổng hợp các loại xôi phổ biến và thành phần dinh dưỡng của từng loại:

3. Lợi ích sức khỏe khi mẹ bầu ăn xôi đúng cách

Bên cạnh cung cấp lượng, xôi còn hỗ trợ hệ tiêu hóa, bổ sung khoáng chất và giúp cơ thể mẹ cân bằng sức khỏe trong suốt thai kỳ. Dưới đây là những lợi ích nổi bật khi mẹ bầu ăn xôi:

• Xôi cung cấp năng lượng nhanh: gạo nếp là tinh bột, giúp no lâu, phù hợp bữa sáng hoặc những lúc tụt năng lượng
• Hỗ trợ hệ tiêu hóa và ổn định dạ dày: Xôi có tính ấm, giúp làm dịu dạ dày, đường ruột, giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu và mệt mỏi trong thai kỳ. Câu nói “Ăn xôi chắc bụng” của ông bà xưa phản ánh tác dụng này 
• Cung cấp năng lượng và khoáng chất: Xôi giàu glucid, photpho, sắt và canxi, giúp mẹ có đủ năng lượng cho hoạt động hàng ngày và hỗ trợ sự phát triển xương, răng, hệ thần kinh của bé. Nếu là xôi đậu xanh, xôi đậu đen, xôi ngô… sẽ có thêm chất xơ, một số vitamin nhóm B, sắt, protein thực vật.
• Giảm buồn nôn và làm ấm cơ thể: Xôi làm tăng sự đa dạng bữa ăn: đổi bữa, nhất là khi mẹ nghén, khó ăn cơm. Hương vị dễ chịu của xôi giúp mẹ giảm cảm giác ốm nghén vì theo y học cổ truyền, tính ấm của xôi làm dịu các triệu chứng hư hàn, mang lại sự thoải mái cho mẹ bầu. 

Bên cạnh xôi, nhiều mẹ bầu cũng quan tâm bầu ăn kem được không khi muốn đổi vị trong thai kỳ.

Xôi là món ăn ngon cung cấp nhiều dưỡng chất cho mẹ bầu và thai nhi

4. Những rủi ro khi bà bầu ăn quá nhiều xôi 

Mặc dù xôi giàu dinh dưỡng, cung cấp năng lượng và khoáng chất cần thiết cho mẹ và thai nhi, nhưng việc tiêu thụ quá nhiều hoặc trong một số điều kiện sức khỏe có thể gây tác hại không mong muốn:

• Béo phì hoặc cơ thể nóng trong: 100g gạo nếp chứa tới 74,9g tinh bột, dễ làm tăng cân. Tính ấm của xôi còn có thể khiến mẹ nổi mụn, cơ thể khó chịu.
• Đau dạ dày: Lượng amylopectin trong gạo nếp khó tiêu nếu ăn nhiều sẽ gây đầy bụng, khó chịu. Tránh kết hợp xôi với thực phẩm giàu đạm và dầu mỡ như lạp xưởng, thịt kho, trứng rán để giảm gánh nặng cho dạ dày.
• Tiểu đường: Tinh bột cao làm tăng đường huyết nhanh chóng, đặc biệt vào buổi sáng khi đói, có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu mẹ không kiểm soát lượng xôi ăn vào.
• Tăng huyết áp, tiền sản giật: Xôi mặn, nhiều dầu mỡ, đồ ăn kèm không tốt ví dụ ăn nhiều ruốc mặn, chả, lạp xưởng, thịt mỡ, hành phi nhiều dầu, nước mỡ… sẽ tăng muối (làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, tiền sản giật) và tăng chất béo bão hoà (không tốt cho tim mạch, cân nặng).

Vì vậy, các món ăn tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh cũng khiến nhiều mẹ băn khoăn mẹ bầu ăn sứa được không.

Mẹ bầu ăn quá nhiều xôi có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn 

5. Những lưu ý khi mẹ bầu ăn xôi tránh bị tăng đường huyết

Khi ăn xôi, mẹ bầu cần lưu ý để vừa tận hưởng hương vị ngon miệng, vừa bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi. Thực hiện đúng các nguyên tắc đơn giản sẽ giúp xôi trở thành món ăn bổ dưỡng, an toàn trong thai kỳ:

• Kiểm soát lượng xôi ăn vào: Mẹ nên điều chỉnh khẩu phần phù hợp với cơ thể, tránh ăn quá nhiều để phòng nguy cơ tăng cân, béo phì và nóng trong. Ăn 1–3 lần/tuần, mỗi lần một phần nhỏ – vừa (khoảng 1 bát/đĩa nhỏ) là hợp lý cho người khoẻ mạnh, không bệnh lý đặc biệt
• Ăn xôi khi còn nóng: Xôi nóng giúp men tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn, hỗ trợ quá trình tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất.
• Thời điểm ăn: Nên ăn buổi sáng hoặc giữa ngày, tránh ăn muộn buổi tối vì dễ đầy bụng, khó ngủ
• Hạn chế dầu mỡ: Không thêm quá nhiều dầu ăn hoặc mỡ vào xôi để tránh khó tiêu, đồng thời chọn xôi nấu từ gạo nếp tươi, chất lượng, không để gạo quá lâu làm giảm giá trị dinh dưỡng.
• Chọn gạo nếp cẩn thận: Nên ưu tiên gạo nếp có hạt đều, màu sáng, hương thơm tự nhiên, tránh mua gạo vụn, tối màu hoặc lẫn tạp chất vì dễ biến chất, giảm dưỡng chất và không tốt cho thai kỳ.
• Cách chọn loại xôi (ưu tiên hơn): xôi đậu xanh, xôi đậu đen, xôi ngô (có thêm chút chất xơ, đạm thực vật).  Nên hạn chế: xôi nhiều mỡ hành, xôi chiên, xôi pate nhiều mỡ, xôi kèm lạp xưởng, thịt mỡ, đồ quá mặn. Nên ăn kèm: ăn xôi kèm rau luộc, canh rau, trái cây trong ngày để cân bằng chất xơ, vitamin và uống thêm nước (nhưng không phải nước ngọt, trà sữa).

Ngoài ra, không ít mẹ cũng thắc mắc có bầu ăn lươn được không khi muốn bổ sung đạm và vi chất cho thai kỳ.

6. Một vài món xôi ngon, bổ dưỡng cho mẹ bầu

Xôi gà xào nấm

Nguyên liệu:

• Nấm hương khô: 2g (ngâm mềm, thái sợi)
• Nấm đùi gà: 30g (thái sợi)
• Hành củ (khô): 15g (băm nhỏ)
• Gạo nếp: 60g (ngâm khoảng 2 giờ, để ráo)
• Thịt gà ta: 50g (thái lát vừa ăn)
• Dưa chuột/Dưa leo: 50g (thái lát mỏng)
• Dầu ăn/Dầu thực vật: 4g
• Hạt nêm: 1g
• Nước tương: 1g

Cách chế biến:

1. Nấu xôi: Đun sôi nước, cho gạo nếp đã ngâm vào nồi hấp trong 30–40 phút đến khi hạt nếp chín dẻo.
2. Xào nhân: Phi thơm hành băm với dầu ăn, cho thịt gà vào xào săn, sau đó thêm nấm hương và nấm đùi gà, đảo đều đến khi chín. Nêm hạt nêm và nước tương, đảo cho thấm vị rồi tắt bếp.
3. Trình bày: Cho xôi ra đĩa, thêm phần thịt gà và nấm xào lên trên, ăn kèm dưa leo, dùng nóng.

Xôi mặn

Nguyên liệu:

• Hành lá/Hành hoa: 10g (thái nhỏ)
• Gạo nếp: 60g (vo gạo)
• Ruốc thịt lợn/Ruốc thịt heo/Chà bông: 10g
• Hành tím tươi: 15g (thái lát)
• Lạp xưởng: 15g (hấp chín, thái lát mỏng)
• Nước tương: 1g (làm nước chấm)
• Dầu ăn dùng để chiên: 30g
• Bột canh: 1g
• Dầu ăn thấm vào thực phẩm: 3g

Cách chế biến:

1. Phi hành: Đun nóng dầu ăn, cho hành tím vào chiên đến khi vàng thơm, vớt ra để ráo dầu.
2. Làm dầu hành: Cho hành lá vào chén, thêm bột canh. Rót một ít dầu ăn nóng sau khi phi hành vào, trộn đều.
3. Nấu xôi: Cho gạo nếp vào nồi cơm điện, thêm lượng nước vừa phải theo loại gạo, nấu chín.
4. Trình bày: Múc xôi ra đĩa, thêm dầu hành, hành phi, lạp xưởng và chà bông, ăn kèm nước tương.

>>> Khám phá ngay Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng cho mẹ bầu – công cụ giúp bạn dễ dàng chọn món ăn phù hợp cho từng giai đoạn thai kỳ, đảm bảo đủ chất và ngon miệng mỗi ngày.

Bài viết trên đây đã giải đáp thắc mắc bầu ăn xôi được không và cung cấp những thông tin về lợi ích, rủi ro cũng như các lưu ý khi mẹ bầu thưởng thức món xôi. Xôi giúp cung cấp năng lượng, canxi, sắt, hỗ trợ tiêu hóa và làm ấm cơ thể, đồng thời góp phần vào sự phát triển toàn diện của thai nhi. Để xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và an toàn, mẹ bầu có thể tham khảo ngay Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn