THAI NHI 13 TUẦN TUỔI: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI VÀ THAY ĐỔI Ở MẸ

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo,
Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Chúc mừng bạn đã vượt qua những giai đoạn khó khăn đầu tiên của thời kỳ thai nghén và bước sang tuần đầu tiên của giai đoạn 3 tháng giữa của thai kì. Từ lúc thai nhi 13 tuần tuổi này, tình trạng ốm nghén của bạn sẽ giảm, bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn và thích ăn hơn. Bé lúc này cũng đang dần ổn định và phát triển nhanh hơn mỗi ngày.

Hãy cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu thai nhi đã phát triển như thế nào và cơ thể bạn đã thay đổi gì nhé!

1. Sự phát triển của thai nhi 13 tuần tuổi như thế nào?

Khi thai nhi được 13 tuần tuổi, bé yêu của bạn đã đạt cân nặng khoảng 21.3 gram và có kích thước chiều dài cơ thể được đo từ đầu đến mông là khoảng 7.72 cm. So với tuần thai thứ 12, cân nặng của em bé đã tăng lên gần gấp đôi và bé cũng dài lên đáng kể. Lúc này, bé đang có kích thước tương đương với quả đậu Hà Lan.

Kích thước thai nhi tuần 13 bằng QUẢ ĐẬU HÀ LAN, dài khoảng 7.72 cm, nặng khoảng 21.3 gram

1.1 Mắt và Tai

Mắt và tai của bé giờ đây có thể nhận dạng rõ ràng. Tuy nhiên, mí mắt vẫn còn nhắm chặt để bảo vệ đôi mắt đang phát triển. Ba xương nhỏ ở tai trong của em bé bắt đầu hình thành trong tuần này, và bé bắt đầu có thể nghe thấy tiếng của bạn. Vì vậy, bạn hãy dành thời gian trò chuyện, hát cho bé nghe; hãy tạo sợi dây kết nối tình cảm giữa bạn và em bé của mình nhé. Những thay đổi này cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong các giai đoạn phát triển của thai nhi, khi bé bắt đầu hoàn thiện dần các giác quan và phản xạ cơ bản.

1.2 Tay và Chân

Thai nhi 13 tuần tuổi thì mô xương ở đầu, tay và chân của bé đang phát triển. Ở cánh tay của bé sẽ đạt được chiều dài cân đối với thân hình. Võ sĩ tí hon này đã có thể di chuyển mạnh hơn, biết cong tay và biết đá chân. Mặc dù bây giờ mẹ vẫn khó để cảm thấy những cú đấm và đá của bé nhưng bé đã linh hoạt và năng động hơn rất nhiều.

Đặc biệt ở tuần thứ 13, sẽ có sự xuất hiện và hình thành vân tay trên các ngón tay của bé. Vân tay sẽ tồn tại vĩnh viễn và không bao giờ thay đổi.

1.3 Cơ quan nội tạng của bé

Lông tơ siêu mịn bắt đầu phát triển, phủ khắp cơ thể bé. Gan bắt đầu tạo ra mật – dấu hiệu cho thấy gan đang thực hiện công việc của mình. Lá lách bắt đầu tham gia sản xuất hồng cầu.

2. Sự thay đổi của mẹ trong tuần thai thứ 13

Hình ảnh cơ thể mẹ và thai nhi trong thai kì thứ 13

2.1 Bớt mệt mỏi và thèm ăn hơn

Sang tuần thai thứ 13, bạn sẽ thấy nhẹ nhàng không còn cảm giác mệt mỏi do các triệu chứng ốm nghén nữa. Thay vào đó, bạn luôn thèm ăn đồ chua hoặc đồ ngọt và có thể ăn được nhiều. Nhiều bà mẹ thích ăn đồ ngọt, tuy nhiên nếu bà bầu sử dụng đường ở mức dư thừa có thể gây ra các nguy cơ về thừa cân, béo phì và đái tháo đường ở bà mẹ mang thai. Khi bước sang thai nhi 14 tuần tuổi, nhiều mẹ cũng cảm nhận sự thay đổi rõ rệt về năng lượng và cảm giác thèm ăn tăng lên do cơ thể đã thích nghi tốt hơn với thai kỳ.

Theo Tháp Dinh dưỡng hợp lý cho phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú (giai đoạn 2016 - 2020) của Viện Dinh dưỡng – Bộ Y tế, phụ nữ có thai chỉ nên sử dụng dưới 5 đơn vị đường/ngày.

Trong đó, 1 đơn vị đường = 5g đường (tương đương 1 thìa cà phê đường có ngọn) = 8g kẹo lạc (tương đương 1 thanh kẹo lạc) = 6g mật ong. Do đó, mẹ cần một lựa chọn chế độ ăn vừa ngon miệng và vừa cân bằng về dinh dưỡng bao gồm đảm bảo lượng đường, muối để mang đến sức khỏe cho cả mẹ và bé nhé.

Mẹ có thể tham khảo những thực đơn cân bằng dinh dưỡng đã được xây dựng dựa trên những tiêu chuẩn nói trên tại Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng mẹ nhé.

2.2 Thiếu máu, chóng mặt hoặc giảm huyết áp khi đứng

Thai nhi hấp thụ sắt từ cơ thể mẹ nên thai phụ rất dễ bị thiếu máu. Tích cực ăn thức ăn giàu sắt, các loại trái cây bổ sung máu cho bà bầu, uống bổ sung viên sắt và bổ sung axit folic cho bà bầulà giải pháp tốt nhất để phòng chống thiếu máu. Ngoài ra, ăn nhiều rau quả có vitamin C sẽ giúp cho quá trình hấp thụ sắt và tạo máu tốt hơn.

Do nồng độ máu loãng, thiếu oxy nên có thể dẫn đến tình trạng giảm huyết áp, mất cân bằng hoặc ngã khi bất ngờ chuyển tư thế đứng. Do vậy bà mẹ không nên thay đổi tư thế đột ngột, hãy làm việc nhẹ nhàng và di chuyển một cách từ từ.

2.3 Ợ nóng, khó tiêu, táo bón

Hệ thống tiêu hóa của bạn vào tuần thai thứ 13 làm việc kém hiệu quả hơn so với bình thường do tác động của hormone progesterone và estrogen lên các cơ ở đường tiêu hóa., kết hợp với sự to lên mỗi ngày của tử cung làm lấn át cơ quan lân cận. Kết quả là làm bạn sẽ hay ợ nóng và táo bón.

Mẹ có thể giảm tình trạng này bằng cách áp dụng chế độ ăn dinh dưỡng lành mạnh và tăng cường ăn các thực phẩm chứa nhiều chất xơ như rau xanh, trái cây.

2.4 Ngực to lên

Ngực trở nên lớn hơn, quầng vú thâm, và nổi các hạt li ti xung quanh quầng vú. Tình trạng này là do các ống tuyến vú phát triển và dãn ra, chuẩn bị cho việc tiết sữa. Ngoài ra, sữa non bắt đầu hình thành trong giai đoạn 3 tháng giữa của thai kì. Sữa sẽ tiết ra một chút khi mẹ mát xa vú và đầu vú.

2.5 Tăng cân

Tới tuần này mẹ tăng cân trông thấy, thông thường mẹ sẽ tăng khoảng 2.5 – 3kg. Những bộ đồ trước đây mẹ đã không thể mặc được nữa, vì vậy mẹ hãy mua sắm đồ bầu và thậm chí là cả giày dép mới nhé. Khá nhiều mẹ cũng bắt đầu nhận thấy vóc dáng thay đổi mạnh hơn khi bước gần đến thai nhi 15 tuần tuổi do tử cung tiếp tục phát triển và bụng nhô rõ hơn.

3. Danh sách những việc mẹ nên làm trong tuần thai thứ 13

3.1 Tập thể dục

Bây giờ khoảng thời gian tuyệt vời để bắt đầu tập thể dục nhẹ nhàng một cách đều đặn. Hiện nay có rất nhiều lớp hướng dẫn tập thể dục dành cho bà bầu như yoga cho bà bầu, lớp khiêu vũ hay đi bộ cho bà bầu. Đây có thể là nơi mẹ được chia sẻ lời khuyên và nhận được sự hỗ trợ từ các bà mẹ khác.

3.2 Cố gắng tránh nhiễm trùng đường tiết niệu

Hãy cố gắng tránh nhiễm trùng đường tiết niệu để bảo vệ sức khỏe. Trong thai kỳ, nhiễm trùng đường tiết niệu là một vấn đề phổ biến. Mặc dù không đáng lo ngại lắm, nhưng nó vẫn có thể gây khá nhiều phiền toái.

Để tránh tình trạng này, hãy uống đủ nước và sau khi đi tiểu, hãy vệ sinh từ phía trước ra phía sau một cách kỹ càng. Trước và sau khi quan hệ tình dục, hãy đi tiểu để làm trống bàng quang. Nếu bạn gặp các triệu chứng như tiểu rát hoặc có mùi không bình thường, hãy đi gặp bác sĩ để được kiểm tra kịp thời.

3.3 Ngủ đủ giấc và chế độ nghỉ nghơi hợp lý

Mẹ bầu cần đảm bảo có đủ giấc ngủ và thời gian nghỉ ngơi hợp lý để bảo vệ sức khỏe. Với sự tăng kích thước của bụng, mẹ nên tìm tư thế thoải mái nhất để tránh mất ngủ và giảm căng thẳng. Ngoài ra, việc uống đủ nước và ăn thực phẩm giàu chất xơ cũng rất quan trọng để tránh tình trạng táo bón trong thời gian này.

3.4 Bổ sung canxi

Canxi, sắt và axit folic đều đóng vai trò quan trọng trong thai kỳ. Bổ sung canxi giúp xương và răng của thai nhi phát triển khỏe mạnh, đồng thời ngăn ngừa loãng xương sau sinh và tiền sản giật cho mẹ. Sắt cung cấp dinh dưỡng và duy trì hệ thống miễn dịch của thai nhi, đồng thời ngăn ngừa tình trạng thiếu máu, thiếu oxy và suy nhược cơ thể ở phụ nữ mang bầu. Việc bổ sung này càng quan trọng hơn khi thai nhi 16 tuần tuổi vì hệ xương và các mô nâng đỡ bắt đầu tăng trưởng mạnh.

Tham khảo và sử dụng các công cụ thông minh của Chương trình Dinh dưỡng Bà mẹ và Trẻ em

Ở giai đoạn này, bé đang tập trung phát triển cân nặng và chiều dài nên mẹ cần phải chú ý hơn về chế độ dinh dưỡng. Bạn hãy áp dụng các thực đơn cân bằng dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai 3 tháng giữa từ Phần mềm Xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng đã được Bộ Y tế phê duyệt tại Ngân hàng thực đơn dinh dưỡng nhé.

Một thực đơn dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai 3 tháng giữa.

Ra mắt Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và bé, bấm nút "Thích Trang" để cập nhật những thông tin bổ ích nhé

Nguồn: