Sản phụ đẻ mổ kiêng ăn gì và nên ăn gì để sớm phục hồi?

Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.

Bà bầu đẻ mổ kiêng ăn gì để vết mổ nhanh lành và cơ thể phục hồi tốt? Sau khi sinh mổ, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Cùng chuyên gia Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu những thực phẩm mẹ cần tránh, để bảo vệ sức khỏe và hỗ trợ quá trình lành vết mổ hiệu quả. Bên cạnh việc kiêng khem, nhiều mẹ cũng quan tâm bà đẻ ăn gì để hỗ trợ phục hồi và đảm bảo đủ sữa cho con bú. 

1. Mẹ sau sinh mổ kiêng ăn gì? 

Chế độ ăn uống lành mạnh và đầy đủ chất dinh dưỡng sau sinh mổ sẽ có tác dụng thúc đẩy và hỗ trợ quá trình nhanh lành vết mổ, cung cấp đủ dưỡng chất cho trẻ qua sữa mẹ. Sản phụ sau sinh mổ chỉ có thể uống nước và sau khoảng 6 giờ mới có thể ăn nhẹ được nhưng chỉ được ăn những thức ăn lỏng, dễ tiêu. Ngoài ra, mẹ cũng nên tìm hiểu bà đẻ ăn được quả gì để bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết cho quá trình hồi phục.

Bên cạnh đó, sau ca phẫu thuật lấy thai, cơ thể sản phụ cần thời gian để hồi phục. Tuy nhiên, do ruột và dạ dày của sản phụ sau sinh mổ hoạt động kém, việc ăn uống không hợp lý có thể gây ảnh hưởng đến quá trình phục hồi sức khỏe. Để giúp sản phụ hồi phục nhanh chóng và tránh các vấn đề tiêu hóa, sản phụ cần kiêng những thực phẩm dưới đây:

1.1 Thực phẩm có tính hàn

Sinh mổ kiêng ăn gì? Đầu tiên là các loại hải sản như nghêu, ốc, hến, sò… hay thịt ếch, đỗ đen, đỗ xanh, giá đỗ, khổ qua, cà tím, rau đay…. Theo Đông y đều có tính hàn không tốt cho sức khỏe mẹ bầu nhất là những người đang cần phục hồi và cải thiện sức khỏe sau sinh mổ. 

1.2 Nếp

Đồ nếp là nhóm thực phẩm dễ để lại sẹo, có khả năng kích thích và đẩy nhanh quá trình sản sinh collagen mới tạo thành sẹo lồi. Đặc biệt, ăn đồ nếp còn khiến thời gian lành vết thương chậm hơn, dễ bị mưng mủ, viêm nhiễm, các mô sợi collagen trong tế bào bị xáo trộn nên vết sẹo càng trở nên tệ hơn.

Đồ nếp là thực phẩm dễ để lại sẹo, khiến vết thương lâu lành

1.3 Rau muống

Mổ đẻ kiêng ăn gì? Rau muống là thực phẩm mẹ bầu nên tránh vì nó kích thích tăng cường melanin, khiến vết sẹo sau mổ trở nên thẫm màu và kém thẩm mỹ. Melanin, hắc sắc tố trên da, nếu phát triển quá mức sẽ làm cho vết sẹo mổ của bạn dễ bị lồi và khó đẹp

1.4 Gỏi, các loại rau và thực phẩm sống

Đẻ mổ cần kiêng những gì? Hãy hạn chế ăn những thực phẩm chưa chín, tái hoặc sống như gỏi, thịt sống,.. vì có thể làm tăng nguy cơ bị ngộ độc và rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ và đường ruột của trẻ. Những mẹ nào có cơ địa nhạy cảm không nên ăn thức ăn chưa chín kỹ, ảnh hưởng đến dạ dày và quá trình phục hồi vết mổ sau sinh. Do đó, sản phụ không nên ăn đồ chưa chín, mà nên ăn thức ăn đã được nấu chín hoàn toàn.

Sản phụ sinh mổ không ăn những thực phẩm tái sống, chưa nấu chín

1.5 Thức ăn cay, nóng, có mùi mạnh

Thức ăn cay nóng như ớt, tiêu, hành… cũng là những thực phẩm mẹ sau sinh mổ kiêng ăn. Do trong thực phẩm cay nóng có chứa chất không có lợi cho việc cải thiện sắc tố da, làm chậm quá trình phục hồi tự nhiên của vết thương. Hành và tỏi cũng là một nguồn rắc rối cho các bà mẹ đang cho con bú, do có ảnh hưởng mạnh tới mùi vị của sữa mẹ nên có thể là lý do khiến em bé có thể bỏ bú mẹ.

Mùi vị của hành tỏi có thể giảm bớt đi sau khi được nấu nướng, nhưng hai loại gia vị này vẫn có thể khiến bụng dạ bé khó chịu. Đối với lòng trắng trứng cũng nên kiêng vì có thể ảnh hưởng xấu đến quá trình lành sẹo do thực phẩm này còn tạo mủ, dẫn đến nguy cơ viêm nhiễm vết mổ tăng cao.

1.6 Cà phê, rượu, bia, nước ngọt

Bà bầu sau sinh mổ nên kiêng ăn gì? Kiêng sử dụng các thức uống có chứa chất kích thích như cà phê, trà, nước tăng lực, rượu, bia, nước ngọt… Một ít caffein thì không sao nhưng quá nhiều caffein trong sữa của bạn có thể làm bé khó ngủ và trở nên cáu kỉnh. Bạn sẽ nhận thấy rằng em bé sẽ bị đầy hơi, đau bụng và quấy hơn bình thường khi bụng của bé khó chịu. 

Đối với đồ uống có cồn - Nếu bạn đang ở trong một tình huống nào đó mà muốn uống một chút rượu, bà mẹ cần chắc chắn rằng mình đã dự trữ sẵn sữa cho bé ra bình, bởi bạn sẽ chỉ có thể cho con bú sau hai giờ sau khi bạn ngừng uống rượu.

1.7 Thức ăn nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh

Thực phẩm nhiều chất béo, dầu mỡ như đồ ăn chiên xào, thịt mỡ, nội tạng động vật, da động vật…. đều là những thực phẩm chị em sau sinh mổ không nên ăn thường xuyên. Do thực phẩm có chứa quá nhiều dầu mỡ không tốt cho quá trình phục hồi vết thương, từ đó khả năng tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng.

Với các món chế biến sẵn, ăn nhanh như gà rán, khoai tây chiên, … sản phụ sau sinh mổ cũng nên kiêng hoặc ăn ít vì những món ăn này có hàm lượng calo cao nhưng lại ít chất dinh dưỡng. Hấp thụ nhiều thức ăn nhanh có chứa dầu mỡ sẽ làm ảnh hưởng đến quá trình phục hồi sức khỏe, khiến cơ thể bị khó tiêu, nóng trong và tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. 

Thức ăn nhanh khiến mẹ dễ tăng cân và không tốt cho sức khỏe

1.8 Thức ăn lên men

Thức ăn lên men như dưa muối, cà muối, hành muối… cũng đều là những thực phẩm mẹ sau sinh mổ nên kiêng ăn. Những thực phẩm này trong quá trình lên men sẽ xuất hiện những chất không tốt cho mẹ đang cho con bú, ảnh hưởng đến nguồn sữa và suy giảm hệ miễn dịch nên cần tránh ăn.

1.9 Các thực phẩm gây đầy hơi, khó tiêu

Các loại như đậu Hà Lan, đậu xanh, đậu đen, là những thực phẩm gây đầy hơi và khó tiêu, mà bà bầu đẻ mổ nên kiêng ăn. Do đó, để hỗ trợ quá trình hồi phục và tránh cảm giác không thoải mái, mẹ bầu nên hạn chế những món ăn này trong chế độ ăn uống của mình.

1.10 Thức ăn đông lạnh

Thực phẩm đông lạnh chứa các chất bảo quản không tốt cho sức khỏe của mẹ và bé, đồng thời thiếu hụt các dưỡng chất tươi ngon cần thiết cho quá trình phục hồi sau sinh mổ. Để đảm bảo sức khỏe và tăng cường hiệu quả hồi phục, mẹ bầu nên hạn chế sử dụng các loại thực phẩm đông lạnh trong giai đoạn này.

Sau khi đẻ mổ, sản phụ nên tránh ăn thực phẩm đông lạnh

1.11 Thực phẩm chưa được nấu chín

Sau sinh mổ kiêng ăn gì? Các thực phẩm chưa được nấu chín như sushi, trứng sống, thịt sống hoặc rau củ quả chưa qua chế biến kỹ có thể chứa vi khuẩn gây hại cho sức khỏe. Những vi khuẩn này dễ dàng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt trong giai đoạn hậu sản khi hệ miễn dịch của mẹ bầu vẫn còn yếu và vết thương chưa lành hẳn. Vì vậy, mẹ sau sinh nên tránh xa các loại thực phẩm này để bảo vệ sức khỏe và quá trình hồi phục.

2. Sản phụ sau sinh mổ nên ăn gì?

Trong giai đoạn này, câu hỏi bà đẻ ăn rau gì cũng rất quan trọng, vì rau xanh giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt và hỗ trợ lành vết thương.

Ngoài quan tâm sinh mổ kiêng ăn gì? Việc bổ sung các thực phẩm giàu dưỡng chất là rất quan trọng để giúp mẹ phục hồi nhanh chóng sau sinh mổ và đảm bảo chất lượng sữa cho bé. Dưới đây là những thực phẩm mẹ bầu nên ưu tiên trong chế độ ăn hàng ngày.

2.1 Thực phẩm giàu đạm và canxi

Các thực phẩm giàu đạm như thịt nạc (gà, heo, bò), cá, trứng, sữa và đậu hũ là nguồn năng lượng tuyệt vời, giúp tái tạo tế bào và mô, đồng thời hỗ trợ vết mổ lành nhanh chóng. Canxi từ sữa, hải sản, rau xanh, và cá hồi giúp duy trì sức khỏe xương khớp cho mẹ, đồng thời cung cấp canxi cho bé qua sữa mẹ, giúp bé phát triển khỏe mạnh.

2.2 Ngũ cốc nguyên hạt

Ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, lúa mạch cung cấp nhiều chất xơ và vitamin B, giúp cải thiện hệ tiêu hóa, giảm táo bón và duy trì năng lượng lâu dài. Các loại ngũ cốc này không chỉ dễ tiêu hóa mà còn giúp mẹ tránh tăng cân sau sinh mổ, rất phù hợp cho chế độ ăn của sản phụ. 

Sản phụ sau sinh mổ nên ăn ngũ cốc để tránh tăng cân

2.3 Bánh mì nguyên cám 

Bánh mì nguyên cám là một thực phẩm giàu chất xơ và carbohydrate phức hợp, rất tốt cho hệ tiêu hóa và cung cấp năng lượng lâu dài. Sau một tháng sinh mổ, mẹ có thể sử dụng bánh mì nguyên cám để hỗ trợ phục hồi sức khỏe, giúp duy trì vóc dáng mà không lo tăng cân.

Mẹ sau sinh mổ có thể ăn bánh mì nguyên cám mà không lo tăng cân

2.4 Đường đỏ

Đường đỏ có tác dụng ôn hòa, giúp hoạt huyết và dễ tiêu hóa, là nguồn năng lượng tự nhiên giúp mẹ tránh tình trạng mệt mỏi, thiếu sức lực và giảm đau. Đồng thời, đường đỏ còn hỗ trợ tăng cường khả năng tiết sữa, đảm bảo nguồn sữa dồi dào cho bé. Mẹ có thể kết hợp đường đỏ vào các món ăn để tăng hương vị và cung cấp thêm dưỡng chất.

2.5 Rau củ tươi

Rau củ là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ quan trọng, giúp cải thiện sức khỏe và tăng cường hệ miễn dịch cho mẹ. Các loại rau như cải bó xôi, rau ngót, rau muống chứa nhiều vitamin A, C và canxi, không chỉ giúp phục hồi sức khỏe nhanh chóng mà còn nâng cao chất lượng sữa mẹ.

2.6 Trái cây tươi

Các loại trái cây như cam, quýt, táo, chuối, dưa hấu rất giàu vitamin C, giúp cơ thể mẹ hấp thụ sắt hiệu quả, tăng cường sức đề kháng và làm đẹp da. Vitamin C còn hỗ trợ quá trình làm lành vết mổ và cung cấp nước cho cơ thể, giúp mẹ duy trì sự cân bằng nước trong cơ thể.

Nên ăn cam, quýt để hỗ trợ làm lành vết mổ

2.7 Cá béo

Cá béo như cá hồi, cá ngừ, cá trích là nguồn cung cấp omega-3 dồi dào, rất tốt cho sức khỏe tim mạch, não bộ và hệ miễn dịch của mẹ. Omega-3 giúp cải thiện tâm trạng, tăng cường khả năng miễn dịch, giúp mẹ phục hồi nhanh chóng và cải thiện chất lượng sữa mẹ, đồng thời mang lại lợi ích cho sự phát triển trí não của bé. Đây là những thực phẩm tốt cho bà mẹ sau tuần đẩu sau mổ

2.8 Quả việt quất

Quả việt quất là một nguồn dinh dưỡng phong phú với hàm lượng cao sắt, kẽm, vitamin C và omega-3, giúp chống viêm, hỗ trợ giảm tình trạng thiếu máu sau sinh mổ và tăng cường sức khỏe tim mạch. Bên cạnh đó, quả việt quất còn giúp duy trì chất lượng sữa mẹ, đảm bảo cung cấp đủ sữa cho bé trong suốt giai đoạn cho con bú.

2.9 Uống đủ nước

Uống đủ nước là yếu tố thiết yếu giúp mẹ hồi phục sau sinh mổ. Nước giúp duy trì độ ẩm cho cơ thể, hỗ trợ trao đổi chất và giữ cho cơ thể không bị mất nước. Mẹ nên uống ít nhất 2 - 3 lít nước mỗi ngày, có thể là nước lọc, nước ép trái cây hoặc nước dừa để bổ sung nước và duy trì sản xuất sữa. Nhiều mẹ thắc mắc sinh mổ uống nước dừa được không. Mẹ có thể uống nước dừa với lượng vừa phải sau vài ngày sinh để bù điện giải, nhưng nên tránh uống lạnh để không ảnh hưởng dạ dày.

2.10 Các loại rau, củ có vitamin và khoáng chất

Các vitamin và khoáng chất như vitamin A, B, C, D, E, sắt, kẽm là những dưỡng chất quan trọng giúp phục hồi sức khỏe của mẹ sau sinh mổ. Chúng có mặt trong các loại thực phẩm như cải bó xôi, bông cải xanh, cam, đu đủ, dâu tây, giúp làm lành vết thương nhanh chóng, cải thiện hệ miễn dịch và tăng cường khả năng chống lại nhiễm trùng, đồng thời hỗ trợ sản xuất collagen cho làn da khỏe mạnh.

Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé gợi ý thực đơn cho mẹ cho con bú:

• Bữa sáng: Pancake cải bó xôi dâu tây, nước cam tươi
• Bữa trưa: Cơm, gà kho nấm, canh mướp mồng tơi nấu cua, gỏi su su cà rốt, nho
• Bữa tối: Lẩu bò sukiyaki, trứng hấp kiểu nhật, táo tây
• Bữa phụ 1: Sữa tươi tách béo không đường, nho 
• Bữa phụ 2: Sữa chua, phô mai, thanh long
• Bữa phụ 3: Sữa tươi tách béo không đường

Bên cạnh đó, để tăng chất lượng sữa, mẹ có thể xây dựng thực đơn khoa học theo nhu cầu, kết hợp các thực phẩm lợi sữa. Việc tìm hiểu ăn gì để nhiều sữa và tham khảo thực đơn 7 ngày cho mẹ sau sinh sẽ giúp mẹ duy trì nguồn sữa dồi dào và phục hồi tốt hơn.

3. Một số lưu ý khác dành cho phụ nữ sau sinh

Chế độ dinh dưỡng cho mẹ sau sinh mổ cần rất được quan tâm để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và cả nguồn sữa cho bé bú. Một số lưu ý dinh dưỡng cho bà mẹ 

• Sau khi sinh mổ được 6 giờ: Sản phụ nên uống nước, đợi đến khi xì hơi được hoặc đi được đại tiện thì hãy ăn cháo loãng.
• Sau khi sinh mổ được 2 ngày: Sản phụ nên ăn những thực phẩm dễ tiêu, tiêu hóa nhanh, mềm như cháo, súp… để hệ thống tiêu hóa dễ phục hồi lại. Cần hạn chế ăn các thực phẩm gây táo bón, đầy hơi, bụng khó chịu 

Sau đó, tùy theo thể trạng và sự thích nghi của cơ thể, chế độ dinh dưỡng của các bà mẹ hoàn toàn có thể trở về bình thường, chú ý hãy bổ sung đa dạng nguồn thực phẩm để phục hồi sức khỏe tốt và cung cấp đủ nguồn sữa chất lượng cho bé bú.

Lưu ý chế độ dinh dưỡng sau sinh mổ

Bên cạnh chế độ ăn uống hợp lý, việc chăm sóc sức khỏe sau sinh cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục của mẹ. Việc nghỉ ngơi đầy đủ, duy trì vệ sinh cá nhân và kiêng cữ đúng cách sẽ giúp cơ thể mẹ nhanh chóng phục hồi, đồng thời bảo vệ sức khỏe lâu dài.

• Tránh làm việc quá sớm: Sau khi sinh, cơ thể của mẹ cần thời gian để hồi phục. Vì vậy, mẹ không nên vội vàng tham gia các hoạt động mạnh hoặc làm việc quá sớm. Việc nghỉ ngơi đầy đủ và giữ sức khỏe là điều cần thiết để vết mổ lành nhanh chóng và cơ thể hồi phục tốt nhất. Tuy nhiên mẹ cần ngồi dậy đi lại sớm sau 6-12 tiếng để cơ thể sớm hồi phục
• Kiêng tiếp xúc với lạnh: Trong thời gian hậu sản, cơ thể mẹ rất nhạy cảm và dễ bị nhiễm lạnh. Mẹ nên tránh tắm nước lạnh, uống nước lạnh hay làm những việc có thể gây lạnh cơ thể. Việc bảo vệ cơ thể khỏi lạnh sẽ giúp mẹ mau phục hồi và giữ gìn sức khỏe.
• Kiêng quan hệ tình dục: Sau sinh, tử cung cần thời gian từ 4 đến 6 tuần để phục hồi hoàn toàn. Mẹ cần kiêng quan hệ tình dục trong giai đoạn này để bảo vệ sức khỏe tử cung. Đồng thời, việc giảm căng thẳng, tránh những yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến tinh thần sẽ giúp mẹ duy trì nguồn sữa đầy đủ và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
• Giữ vệ sinh sạch sẽ: Vệ sinh vùng kín hàng ngày bằng nước ấm là rất quan trọng để ngăn ngừa nhiễm trùng và mùi hôi. Mẹ cũng có thể sử dụng túi chườm nóng để làm dịu cơn đau lưng, mỏi gối và hỗ trợ nhanh chóng phục hồi. 

Trên đây bài viết vừa giải đáp những thông tin liên quan đến câu hỏi mẹ sau sinh mổ kiêng ăn gì? Lời khuyên từ chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo sức khỏe tốt nhất sau sinh. Do vậy, mẹ hãy chú ý chế độ ăn và tránh ăn các món không tốt sau sinh để đảm bảo đủ dưỡng chất và đủ nguồn sữa cho bé bú. Hiện nay, có Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé với nhiều kiến thức hữu ích về dinh dưỡng và thực đơn các món ăn tốt cho mẹ sau sinh, hãy đăng ký tham gia ngay nhé. 

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.