MẸ BỊ TIỂU ĐƯỜNG THAI KỲ NÊN ĂN GÌ?

Bài viết được thẩm định bởi BSCKI. Huỳnh Ngọc Phương Thủy,
Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế - Bệnh viện Hùng Vương.

Tiểu đường thai kỳ nên ăn gì? Ngày nay, tiểu đường thai kỳ đang trở thành một vấn đề sức khỏe phổ biến đối với phụ nữ mang thai. Việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh và cân đối không chỉ quan trọng đối với sức khỏe của bản thân mẹ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi.

Trong bài viết dưới đây, Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cung cấp một số nguyên tắc cần nhớ khi xây dựng chế độ ăn uống cho mẹ tiểu đường trong thai kỳ.

Tiểu đường thai kỳ nên ăn gì?

1. Nguyên tắc cần nhớ khi xây dựng chế độ ăn uống cho mẹ tiểu đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ không chỉ mối nguy hại đến với sức khỏe của mẹ bầu mà còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Để quản lý tốt từ sớm, mẹ cũng nên nhận biết rõ triệu chứng của tiểu đường thai kỳ, từ đó dễ dàng điều chỉnh chế độ ăn và theo dõi đường huyết đúng cách.

Dưới đây là một số nguyên tắc bạn cần nhớ khi xây dựng chế độ ăn uống cho mẹ bị tiểu đường thai kỳ:

Chia nhỏ các bữa ăn: Khẩu phần ăn nên được chia nhỏ để giúp kiểm soát lượng đường huyết và tránh tăng đột ngột sau mỗi bữa ăn. Thay vì ăn một bữa lớn, mẹ nên chia thành các bữa nhỏ hơn trong ngày, 5- 6 bữa/ngày.
Tăng cường chất xơ: Thực phẩm giàu chất xơ không chỉ giúp kiểm soát đường huyết mà còn cung cấp dinh dưỡng cho thai nhi. Rau củ, ngũ cốc nguyên hạt là những thực phẩm có nguồn chất xơ tốt.

Nguyên tắc xây dựng chế độ ăn uống cho mẹ tiểu đường thai kỳ

Bổ sung chất béo lành mạnh: Sử dụng các loại chất béo lành mạnh như dầu ô liu, dầu hướng dương, và các loại hạt dinh dưỡng giúp kiểm soát đường huyết và cung cấp năng lượng.
Cân bằng dinh dưỡng: Mẹ cần đảm bảo cân đối các nhóm chất dinh dưỡng trong khẩu phần ăn hàng ngày, bao gồm chất đạm (protein), chất đường bột (carbohydrate), chất béo (lipid), và rau củ.
Giảm lượng đường: Hạn chế sử dụng đường và các sản phẩm chứa đường
Ưu tiên sử dụng các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp đến trung bình: Chỉ số đường huyết (GI) trong thực phẩm là một chỉ số từ 0 đến 100, đại diện cho mức tăng tương đối của mức đường huyết sau 2 giờ tiêu hoá loại thức ăn đó. Nên ưu tiên sử dụng thực phẩm có GI thấp (£55), sử dụng có kiểm soát các thực phẩm có GI trung bình (56 – 69) và hạn chế tối đa các thực phẩm có GI cao (³ 70).

Những thực phẩm nên tránh

Thực phẩm có nhiều đường: Bánh kẹo, nước ngọt, nước ép trái cây đóng lon, sữa có đường là những thực phẩm nên hạn chế.
Chất béo bão hòa: Mỡ động vật, bơ, phô mai, kem, và nội tạng động vật nên hạn chế.
Thức ăn nhiều tinh bột: Cơm trắng, bánh mì trắng, bún, và phở cũng cần giảm bớt trong khẩu phần ăn hàng ngày.
Hạn chế nêm đường vào thức ăn hằng ngày.

Chế độ dinh dưỡng là yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát tiểu đường thai kỳ. Việc tuân thủ các nguyên tắc cơ bản và lựa chọn thực phẩm phù hợp sẽ giúp mẹ bầu và thai nhi có một thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.

Nếu mẹ muốn xem hướng dẫn chi tiết hơn theo từng nhóm thực phẩm, có thể tham khảo thêm bài viết về tiểu đường thai kỳ nên ăn gì với danh sách món ăn cụ thể theo từng bữa.

2. Các loại thực phẩm tiểu đường thai kỳ nên ăn

Dưới đây là một số nguồn dinh dưỡng cần thiết mà mẹ bầu bị tiểu đường nên tập trung sử dụng để đảm bảo thai nhi tăng cân đều và có lợi cho sức khoẻ người mẹ:

Protein: Là nhóm chất chủ chốt trong việc phát triển cơ bắp và mô tế bào của thai nhi. Các nguồn protein như cá, thịt gà, thịt lợn non, đậu, hạt, và sữa là sự lựa chọn lý tưởng cho mẹ bầu tiểu đường.

Các loại thực phẩm tiểu đường thai kỳ nên ăn

Chất béo lành mạnh: là nguồn năng lượng cần thiết cho sự phát triển của thai nhi. Dầu ô liu, dầu hạt hướng dương, các loại hạt dinh dưỡng, và trái bơ là những nguồn chất béo lành mạnh mà mẹ bầu tiểu đường nên ưu tiên.
Carbohydrate phức tạp: Cung cấp năng lượng cho cả mẹ và thai nhi, nhưng cần phải chọn lựa các loại carbohydrate phức tạp như ngũ cốc nguyên hạt và ngũ cốc giàu chất xơ để duy trì mức đường huyết ổn định.
Rau củ và trái cây: Mang lại các loại vitamin và khoáng chất cần thiết, rau củ và trái cây giúp tăng cường sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Lựa chọn các loại trái cây và rau củ có chỉ số đường huyết thấp như cam, bưởi, táo, súp lơ, cà tím, và cà rốt sẽ giúp duy trì đường huyết ổn định.

Ngoài các loại trái cây kể trên, nhiều mẹ cũng quan tâm tiểu đường thai kỳ ăn lựu được không vì lựu có vị ngọt nhẹ và giàu chất chống oxy hóa. Việc lựa chọn đúng lượng và đúng thời điểm sẽ giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn.

3. Biến chứng nguy hiểm của tiểu đường với mẹ và thai nhi

Đối với mẹ:

Tiểu đường thai kỳ tăng nguy cơ mắc các biến chứng như cao huyết áp, suy thận, nhiễm trùng đường tiết niệu hay dư ối,…

Đối với thai nhi:

Thai nhi có nguy cơ phát triển to quá mức, dẫn đến các vấn đề sức khỏe sau này như hạ canxi máu, hạ đường huyết.
Các bà mẹ mắc tiểu đường thai kỳ có nguy cơ cao hơn về sinh non và các vấn đề khác liên quan đến sự phát triển gan mật.

4. Lưu ý cho mẹ tiểu đường thai kỳ

Lưu ý cho mẹ tiểu đường thai kỳ

Tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ.
Xây dựng chế độ ăn uống cân đối, giàu protein và chất xơ, giảm đường và carbohydrate.
Theo dõi đường huyết thường xuyên.
Thực hiện tập thể dục đều đặn theo chỉ dẫn y tế.
Điều trị các biến chứng kịp thời.
Giảm căng thẳng và lo lắng bằng các phương pháp như thiền hoặc yoga.
Tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và nhóm hỗ trợ phụ nữ mang thai.

Trong cuộc hành trình thai kỳ, việc chăm sóc sức khỏe của mẹ và thai nhi là một ưu tiên hàng đầu. Đối với những bà mẹ mắc tiểu đường, việc duy trì một chế độ ăn uống cân đối và tuân thủ các lời khuyên y tế là vô cùng quan trọng.

Ở giai đoạn cuối thai kỳ, nhu cầu năng lượng và tốc độ tăng cân của bé thay đổi khá nhiều. Mẹ có thể tham khảo thực đơn cho bà bầu tiểu đường 3 tháng cuối để điều chỉnh lượng tinh bột – đạm – chất béo một cách khoa học hơn.

Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé mong rằng những thông tin trên sẽ giúp các mẹ bầu giải đáp được thắc mắc tiểu đường thai kỳ ăn gì để con tăng cân và tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của thai nhi nhé.