8 loại ngũ cốc lợi sữa giúp mẹ có nguồn sữa dồi dào, cải thiện chất lượng sữa

Bài viết được thẩm định bởi PGS.TS. Phạm Ngọc Khái, Giảng viên cao cấp, nguyên Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng & ATTP Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng quý giá nhất cho trẻ sơ sinh, nhưng không phải mẹ nào cũng có đủ sữa cho bé bú. Trong trường hợp đó, việc bổ sung ngũ cốc lợi sữa là giải pháp an toàn, giúp mẹ tăng tiết sữa, cải thiện chất lượng sữa và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Bên cạnh đó, ngũ cốc còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng và mang lại nguồn năng lượng lành mạnh cho mẹ sau sinh. Vậy đâu là những loại ngũ cốc giúp lợi sữa phổ biến và được nhiều mẹ lựa chọn? Cùng Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé tìm hiểu chi tiết qua nội dung bài viết này.

1. Uống ngũ cốc có lợi sữa không?

Trong 6 tháng đầu sau sinh, chuyên gia khuyến cáo mẹ nên nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ. Nhưng có một vài lý do khiến một số mẹ không thể đáp ứng điều này do ít sữa hoặc sữa không có chất. Để giải quyết tình trạng này, việc sử dụng ngũ cốc lợi sữa là giải pháp tối ưu.

Uống ngũ cốc giúp lợi sữa, cải thiện chất lượng sữa cho các bà mẹ sau sinh đang cho con bú. Ngũ cốc lợi sữa giúp kích thích tuyến sữa hoạt động, làm tăng tiết sữa mẹ với nguồn sữa dồi dào, đặc, thơm và giàu dưỡng chất cần thiết cho trẻ. Đồng thời, ngũ cốc còn bổ sung nhiều vitamin, khoáng chất, protein và chất xơ giúp mẹ phục hồi sức khỏe nhanh, chống mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa tốt, giảm táo bón sau sinh.

Mẹ sau sinh uống ngũ cốc có lợi sữa không? 

2. Gợi ý các loại ngũ cốc giúp lợi sữa thơm ngon

Ngũ cốc lợi sữa là những thực phẩm dinh dưỡng dành cho phụ nữ sau sinh, có tác dụng kích thích sản sinh sữa, sữa nhiều hơn đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Mẹ sau sinh dùng ngũ cốc không chỉ có tác dụng lợi sữa mà còn bổ sung những dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể trẻ.

2.1 Yến mạch

Yến mạch không chỉ hỗ trợ kiểm soát cân nặng mà còn được xem là một trong những loại ngũ cốc giúp lợi sữa hiệu quả, giàu dinh dưỡng cho mẹ sau sinh. Loại ngũ cốc này cung cấp protein, chất xơ, vitamin nhóm B cùng nhiều khoáng chất quan trọng như sắt, kẽm, mangan và canxi. 

Đặc biệt, yến mạch chứa saponin và phytoestrogen - những hoạt chất có khả năng kích thích tuyến sữa hoạt động, giúp mẹ tăng tiết sữa tự nhiên. Mẹ có thể chế biến yến mạch thành cháo, súp, bánh hoặc pha uống dạng bột để làm phong phú thực đơn hàng ngày.

Nếu mẹ đang mang thai và muốn dùng yến mạch an toàn, dễ tiêu hóa, mẹ có thể tìm hiểu thêm loại yến mạch nào tốt cho bà bầu để chọn đúng loại phù hợp theo nhu cầu.

2.2 Lúa mạch

Lúa mạch là 1 trong những nguồn ngũ cốc lợi sữa cho mẹ sau sinh tốt nhất, chứa beta-glucan dồi dào, giúp tăng nồng độ Prolactin và hormone tuyến yên từ đó tăng quá trình tiết sữa mẹ. Lúa mạch sử dụng qua nhiều cách chế biến như nấu cháo, dạng bột, làm bánh mì, nấu súp.

Lúa mạch là một trong những loại ngũ cốc hỗ trợ tiết sữa hiệu quả cho mẹ sau sinh

2.3 Diêm mạch

Diêm mạch (Quinoa) là loại hạt có nguồn gốc từ Nam Mỹ, nổi bật với đặc tính không chứa gluten nhưng lại giàu protein toàn phần, chất xơ, magie, mangan, phốt pho, folate và vitamin B1. Nhờ thành phần dinh dưỡng cân đối, diêm mạch được nhiều mẹ bầu dùng trong các công thức ngũ cốc lợi sữa nhờ khả năng cung cấp dưỡng chất, giúp cải thiện nguồn sữa của mẹ sau sinh. Ngoài ra, loại hạt này còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết, giảm nguy cơ tiểu đường thai kỳ, bệnh tim mạch và thừa cân sau sinh.

2.4 Kiều mạch

Kiều mạch là loại ngũ cốc thường được sử dụng thay thế yến mạch, có nguồn gốc cùng họ với cây đại hoàng. Hạt kiều mạch chứa đủ 9 axit amin thiết yếu, giàu protein toàn phần và vitamin nhóm B, rất tốt cho chế độ dinh dưỡng của mẹ sau sinh. Trong Đông y, kiều mạch còn được ứng dụng trong nhiều bài thuốc hỗ trợ điều trị bạch đới, khí hư, ban xuất huyết, suy nhược cơ thể hoặc tình trạng ra nhiều mồ hôi, góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể cho mẹ.

Kiều mạch thường được dùng như một lựa chọn thay thế cho yến mạch

2.5 Gạo lứt

Gạo lứt vừa giúp kích thích tiết sữa tự nhiên, vừa hỗ trợ mẹ sau sinh kiểm soát cân nặng hiệu quả. Loại ngũ cốc này cung cấp năng lượng cần thiết, dễ tiêu hóa và hạn chế tình trạng đầy hơi, chướng bụng. Để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng, mẹ có thể dùng gạo lứt dưới nhiều hình thức như cơm, cháo hoặc nước gạo lứt rang thay cho nước uống hằng ngày.

2.6 Hạt kê

Kê là loại ngũ cốc hạt nhỏ, phổ biến tại Việt Nam với các giống như kê ngọc trai, kê đuôi chồn, kê proso và kê ngón tay. Hạt kê giàu khoáng chất thiết yếu cho sự phát triển của xương, răng và não bộ. Việc bổ sung kê thường xuyên trong chế độ ăn giúp mẹ sau sinh tăng cường dinh dưỡng và gián tiếp cung cấp lợi ích sức khỏe cho bé.

2.7 Các loại đậu

Các loại đậu là nguồn ngũ cốc giúp lợi sữa lý tưởng cho mẹ sau sinh, đặc biệt phù hợp với những mẹ muốn hạn chế chất béo trong khẩu phần ăn. Đậu cung cấp nhiều protein, chất xơ và sắt, góp phần tăng cường sức khỏe cho cả mẹ và bé. 

Trong đó, đậu gà nổi bật nhờ giàu phytoestrogen và protein, giúp kích thích quá trình tiết sữa hiệu quả. Mẹ có thể chế biến đậu thành súp, cháo, chè hoặc nấu nước uống mà vẫn giữ nguyên giá trị dinh dưỡng và công dụng lợi sữa.

Vì nhóm đậu cũng được dùng rất phổ biến trong thực đơn hằng ngày, nhiều mẹ bầu cũng băn khoăn có bầu uống sữa đậu nành được không để bổ sung đạm thực vật đúng cách trong thai kỳ.

2.8. Các loại hạt

Các loại hạt dinh dưỡng như óc chó, hạnh nhân, mè đen, hạt chia, hạt lanh, macca hay hạt bí đỏ đều thuộc nhóm ngũ cốc giúp lợi sữa mà mẹ sau sinh nên bổ sung vào bữa ăn nhẹ hằng ngày. Chúng không chỉ cung cấp năng lượng mà còn giàu dưỡng chất hỗ trợ tăng tiết sữa và nâng cao sức khỏe mẹ và bé.

• Hạt mè: Giàu canxi, phytoestrogen và estrogen thực vật, giúp tăng tiết sữa và hỗ trợ phát triển xương, răng cho trẻ. Có thể dùng dầu mè hoặc thêm mè trắng, mè đen vào món ăn.
• Hạt hạnh nhân: Cung cấp vitamin E, canxi, omega-3 và đạm, tốt cho mẹ cho con bú. Có thể ăn trực tiếp, nấu sữa hạt hoặc trộn salad.
• Hạt lanh: Giàu phytoestrogen, omega-3, chất xơ hòa tan và lignin. Hỗ trợ tiết sữa, cải thiện tiêu hóa, hạn chế táo bón và ổn định trao đổi chất.
• Hạt chia: Chứa nhiều protein, chất xơ và omega-3, giúp tăng tiết sữa, thúc đẩy trao đổi chất và chống táo bón. Có thể thêm vào sữa chua, sinh tố, bánh hoặc nước lọc.
• Hạt bí đỏ: Cung cấp omega-3, protein thực vật, DHA và axit alpha-linolenic, hỗ trợ tiêu hóa, phát triển trí não và hệ thần kinh của trẻ. Có thể dùng làm món ăn vặt, nấu sữa hạt hoặc làm bánh.

Các loại hạt không chỉ lợi sữa cho mẹ sau sinh mà còn thường được chế biến thành sữa hạt. Nếu mẹ đang mang thai và muốn dùng sữa hạt đúng cách, mẹ có thể xem thêm bầu uống sữa hạt có tốt không để lựa chọn phù hợp và tránh uống sai thời điểm.

Các loại đậu giúp mẹ sau sinh lợi sữa, dễ dàng bổ sung vào bữa ăn nhẹ hằng ngày

3. Ngũ cốc lợi sữa có lợi ích gì đối với mẹ sau sinh?

Sau sinh, cơ thể mẹ cần nhiều năng lượng và dưỡng chất để phục hồi và sản xuất sữa. Ngũ cốc lợi sữa là giải pháp dinh dưỡng an toàn và tiện lợi, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho mẹ bỉm:

• Bổ sung dinh dưỡng toàn diện: Cung cấp carbohydrate phức hợp, protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất, giúp mẹ phục hồi nhanh và có đủ năng lượng chăm sóc bé.
• Kích thích tiết sữa tự nhiên: Một số loại ngũ cốc như yến mạch, hạt methi, cỏ cà ri, hạt lanh, men bia… giúp tăng tiết hormone prolactin, hỗ trợ sữa về nhiều và chất lượng hơn.
• Dễ dùng - tiện lợi: Thường được chế biến sẵn dạng bột hoặc hạt, dễ pha chế và tiết kiệm thời gian cho mẹ bận rộn.
• Hương vị thơm ngon: Đa dạng mùi vị, dễ uống, giúp mẹ duy trì thói quen bổ sung ngũ cốc hàng ngày mà không bị ngán.

Không chỉ mẹ sau sinh, ngay từ thai kỳ việc chọn đồ uống dinh dưỡng cũng rất quan trọng. Nếu mẹ đang chuẩn bị mang thai hoặc muốn tham khảo cho giai đoạn trước sinh, mẹ có thể xem thêm mẹ bầu nên uống sữa gì để lựa chọn phù hợp.

4. Hướng dẫn cách làm ngũ cốc lợi sữa đơn giản tại nhà

Thay vì chỉ dùng riêng lẻ từng loại, mẹ có thể kết hợp nhiều loại ngũ cốc lợi sữa để tăng hiệu quả kích thích tiết sữa và nâng cao giá trị dinh dưỡng. Việc tự tay làm ngũ cốc tại nhà còn giúp đảm bảo an toàn, hương vị thơm ngon và dễ sử dụng mỗi ngày.

Hướng dẫn mẹ kết hợp ngũ cốc lợi sữa để tăng tiết sữa và bổ sung dinh dưỡng

Các nguyên liệu cần chuẩn bị khi làm ngũ cốc lợi sữa:

Cách thực hiện ngũ cốc lợi sữa:

• Sơ chế, đãi sạch tất cả các loại hạt (trừ hạt chia).
• Ngâm riêng từng loại hạt 8 - 24 giờ tùy đặc tính.
• Sau khi ngâm, rửa lại, để ráo và ủ kín 8 - 12 giờ, sau đó hấp chín.
• Rang hạt trên chảo gang lửa lớn khoảng 1 giờ cho đến khi săn lại.
• Để nguội rồi xay nhuyễn thành bột, trộn đều các loại bột.
• Bảo quản trong hũ kín. Khi dùng, pha lượng bột vừa đủ với nước ấm và thưởng thức.

5. Một số lưu ý khi uống ngũ cốc lợi sữa

Để việc bổ sung ngũ cốc mang lại hiệu quả tốt cho nguồn sữa mẹ, mẹ sau sinh nên lưu ý một số nguyên tắc sau:

• Cho bé bú thường xuyên: Tăng tần suất và thời gian bú để kích thích tuyến sữa hoạt động tốt hơn.
• Bổ sung dưỡng chất cần thiết: Đảm bảo khẩu phần có vitamin D, omega-3, cùng rau củ và trái cây giàu chất xơ, sắt, vitamin C và chất chống oxy hóa.
• Hạn chế thực phẩm không lợi cho sữa: Tránh rượu bia, đồ uống có cồn, caffeine.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Uống đủ nước, ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái, vui vẻ.
• Chăm sóc khi cho bú: Cho bé bú đúng tư thế để giảm nguy cơ tắc tia sữa, tránh phải dùng thêm sữa công thức khi mẹ vẫn đủ sữa.

Ngoài ngũ cốc và rau củ, nhiều mẹ cũng muốn bổ sung thêm chế phẩm từ sữa để tăng năng lượng. Trường hợp này, mẹ có thể tham khảo thêm bầu ăn phô mai được không để biết cách chọn loại an toàn và dùng đúng lượng.

Để ngũ cốc phát huy tác dụng tốt, mẹ sau sinh nên chú ý một vài nguyên tắc

6. Những câu hỏi thường gặp về ngũ cốc giúp lợi sữa

Thành phần của ngũ cốc lợi sữa bao gồm những gì?

Thành phần của ngũ cốc lợi sữa thường bao gồm nhiều loại hạt giàu dinh dưỡng giúp lợi sữa và hỗ trợ sức khỏe mẹ bầu, mẹ sau sinh. Các loại hạt phổ biến trong ngũ cốc giúp lợi sữa có thể kể đến gồm:

• Hạt đậu: đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ, đậu tương (đậu nành), đậu hà lan, đậu lăng, đậu cúc, đậu gà, đậu ngự.
• Các loại hạt giàu dinh dưỡng: mè đen, hạt lanh, hạt chia, hạt sen, hạnh nhân, hạt macca, óc chó, hạt điều, hạt bí đỏ, hạt hướng dương, hạt sachi, hạt dẻ cười, hạt thông, hạt dầu gai, hạt thì là.
• Ngũ cốc như yến mạch, gạo lứt, bắp nếp, kê, diêm mạch (quinoa), kiều mạch, ý dĩ (hạt bo bo).

Uống ngũ cốc lợi sữa có tăng cân không?

Uống ngũ cốc lợi sữa có thể giúp mẹ kiểm soát cân nặng sau sinh. Ngũ cốc lợi sữa chứa nhiều chất xơ, protein, vitamin, khoáng chất và acid béo omega-3 giúp bổ sung dinh dưỡng cần thiết cho mẹ nuôi con bằng sữa mẹ, hỗ trợ phục hồi sức khỏe, kích thích tiết sữa nhanh hơn và nhiều hơn.

Tuy nhiên, nếu dùng nhiều ngũ cốc lợi sữa mà không kiểm soát tổng lượng calo nạp vào, mẹ vẫn có thể tăng cân. Vì vậy, nên uống ngũ cốc lợi sữa như một phần của chế độ ăn uống cân bằng và sinh hoạt lành mạnh để vừa lợi sữa, vừa giữ vóc dáng.

Uống ngũ cốc lợi sữa như thế nào là hợp lý?

Mẹ sau sinh nên uống ngũ cốc lợi sữa vào buổi sáng và chiều tối, tốt nhất là trước cữ bú khoảng 20-30 phút hoặc trước bữa ăn khoảng 30 phút. Tránh uống quá nhiều vào buổi tối vì có thể gây khó tiêu, đầy bụng ảnh hưởng giấc ngủ.

Ngừng uống ngũ cốc lợi sữa có làm giảm sữa không? 

Ngừng uống ngũ cốc lợi sữa không làm giảm sữa mẹ. Ngũ cốc lợi sữa giúp tăng chất lượng và kích thích sản sinh sữa nhờ các dưỡng chất cung cấp, nhưng nó không ảnh hưởng trực tiếp đến cơ chế tiết sữa. 

Do đó, nếu mẹ dừng uống ngũ cốc lợi sữa thì lượng sữa không giảm do ngừng uống, miễn là mẹ vẫn duy trì các yếu tố khác như bú thường xuyên, dinh dưỡng cân đối và nghỉ ngơi đúng cách.

Ngũ cốc lợi sữa có tác dụng phụ không?

Ngũ cốc lợi sữa nhìn chung là thực phẩm an toàn và lành tính cho mẹ sau sinh. Tuy vậy, để sử dụng hiệu quả, mẹ cần lưu ý đến một số tác dụng phụ có thể xảy ra. Việc dùng quá nhiều ngũ cốc trong ngày có thể gây đầy bụng, khó tiêu do hàm lượng chất xơ cao. Ngoài ra, thói quen pha thêm nhiều đường hoặc sữa béo để tăng vị ngon dễ dẫn đến tình trạng tăng cân không kiểm soát.

Một số trường hợp mẹ có thể gặp phản ứng dị ứng hoặc rối loạn tiêu hóa khi uống ngũ cốc. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường, mẹ nên ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn.

Hy vọng với thông tin về những loại ngũ cốc lợi sữa phổ biến cho phụ nữ sau sinh sẽ giúp chất lượng sữa mẹ được cải thiện, bé hấp thụ và tăng cân tốt. Để tham khảo thực đơn những món ăn dinh dưỡng dành cho mẹ sau sinh lợi sữa hãy đăng ký ngay tại Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé nhé.

*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.

Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.

https://www.facebook.com/dinhduongmevabe.com.vn